Sunteți pe pagina 1din 497

Migne, Jacques-Paul (1800-1875). Patrologiae cursus completus, sive Bibliotheca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica omnium s. s.

Patrum, doctorum
scriptorumque ecclesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocenti III tempora floruer.... 1841.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


P ATROLOG IiE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA , OECONOMICA,

OMNIUM SS, PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE

ECMSIASTKMUM

QUI AB MVO APOSTOLICO AD USQUE INNOCENTIIIII TEMPORA


FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA OMNIUM QJLE
EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLIC.E TRADITIONIS PER DUODECIM
PRIORA ECCLESIiE SiECULA,
JUXTAEDITIONES INTERSE CUMQUE
ACCURATISSIMAS, NONNULL1SCODICIBDS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM
DILIGENTER CASTIGATA ;
COBMENTARIIS
DISSERTATIONIBUS, LECTIONIBUSQUE VARIANTIBCS CONTINENTER ILLUSTRATA ;
OMNIBUSOPERIBUS EDITIONES
POSTAMPLISSIMAS QU.ETRIBUS NOVISSIMIS S^CULISDEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
1NDICIBUSPARTICULARIBUS
ANAL1TICIS,SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORESALICUJUS UOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATA J
INTRA
CAPITULIS 1PSUH TEXTUMRITEDISPOSITIS,
NECNON ETTITUI.ISSINGULARUM PAGINARUH MARGINEM SUPERIOREM
DISTINGUENTIDUS
SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA J
OPERIBUS CUMDUBIIS TUMAPOCRVPHIS, ALIQUA VEROAUCTORITATE INORDINE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAMPOLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
DUOBUS1NDICIBUS GENERALIBUS
LOCUPLETATA : ALTEROSCILICET RERUM, QUOCONSULTO , QUIDQUID
UNUSQUISQUE PATRUMINQUODLIBET THEMA SCRIPSERIT
UNO1NTUITU CON5PIC1ATUR ; ALTERO
SCRIPTURJE SACR^E,EXQUOLECTORI COMPERIRE SITOBVIUM QUINAMPATRES ETIN
QUIBUS OPERUMSUORUMLOCIS SINGULOS SINGULORUH LIBRORUH SCRIPTUR^E f
TEXTUS COMMENTATI SINT. /_
Sl PEBPENDANTUR '. CHARACTERUM /
EDITIO
ACCURATISSIMA, OMNIBUS
C/ETERISQUE FACILE A NTEPONENDA, NITIDITAS , /
CHART£QUALITAS, 1NTEGR1TASTEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAjB, /
TUMNUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTOOPERIS DECURSU CONSTANTER /t""*/
SIHILIS,PRETIIEXIGUITAS,
PR/ESERTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA,HETHODICA ET CHRONOLOGICA, |I *~"W
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC1LL1C SPARSORUM, PRIMUM ^-4 I
AUTEM INNOSTRABIBLIOTHECA
, EXOPERIBUS ADOMNES ^TATES, LOCOS, I.INGUAS I ^, [
FORHASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATOItUH. Iw 1

SERIES
PRIMA, \\
ECCLESIiELATINJE
1N QUAPRODEUNTPATRES, DOCTORESSCRIPTORESQUE \ *
A TERTULLIANOAD GREGORIUMMAGNUM.
ACCURANTE J.-P. MIGNE, (Suv$uum GomyWtonim 1N SINGULOS SCIENTIJE
ECCLESIASTICJE RAMOS EDITORE.

PATROLOGUE TOMUS XLIV.

S. AUGUSTINI TOMIDECIMI PARSPB.IOR.

PARISIIS, VENIT APUD EDITOREM,


W VIA DICTA D'AMBOISE, PRES LA BARRIERE D'ENFER.
ou PETIT-MONTROUGE.

1845.
SANCTI AURELII

AUGUSTINI

HIPPONENSIS EPISCOPI

OPERA OMNIA,

POST LOVANIENSlUM THEOLOGORUM RECENSlONEM,

DENUOAD MANUSCRIPTOS
CA8T1GATA CODICES , VATICANOS
GALLICOS , BELGICOS
, ETC-,

NECNONAD KDITIONESANTIQCIOHES
ET CASTIGATIORES,

ETSTUDIO
OPERA

MONACHORUM ORDINIS SANCTI BENEDICT


E CONGREGATIONE
S. MAURI.

TOMUS DECIMUS.

XcucAp«tot~

PARISHS
VENIT APUD EDITOREMIN VICODICTOMONTROUGE,JUXTA PORTAM INFEMI,
GAIXICB: PRES LA BARRIERED*ENFER.

iUi.
ELENCHUS OPERUM

QVM IN HOC DECIMO TOMO CONTINENTUR.

IN I PARTE.
DE PECCATORUMMERITIS ET REHISSIONE LIRRIIII. Pag. 10»
DE SPIRITUETLITTERA LIBERUNUS. 199
DE NATURA ET GRATIA LIBERUSUS. 247
DE PERFECTIONEJUSTITLEHOMIMS LIBER. 291
DE GESTISPELAGIILIBERUNUS. 519
DE GRATIACHMSTIETDEPECCATO ORIGINALILIBRIII. S59
DE NUPTIISET CONCUPISCENTIALIBRIH. 415
DE ANIMAET EJUSORIGINE LIBRIIV. 475
CONTRADUASEPISTOLAS PELAGIANORUM, ADBONIFACIUH, LIBRIIV. 549
CONTRAJULIANUM LIBRIVI. 641
DE GRATIA ET LIBEROARBITRIO LIBERUNDS. 881
DE COBREPTIONEET GRATIA LIBERUNUS. 915
DE PRJEDESTINATIONE
SANCTOKUM LIBER. 956

EX TYPIS CATHOLICISMIGNE, IN VICO DICTO MONTROCGE,


Juxla portam Inferni Parisioruni, Gallice: prh la barriere (TEnferde Parit.
IN TOMUM DECIMUM

Post Donatistas celeberrima illa Catholicornm in Carthaginensi collatione victoria penitus


afflictos atque eversos, Ecclesia novum continuoinsurgcntem in se debellandum hostcm ha-
buit, qui jam non christianae societatis, ut illi, corpus, sed ipsammet anirnam, Salvatoris
videlicet gratiam qua chrisliani sumus, impetebat. Hujus longe pessimee hajreseos , quani
Pelagianam et Ccelestianam de auctorum ejus nomine dictam nemo noscit, historiamad iri-
meevos scriptores recognitam hic reprasentare, nostrarumparlium esse arbitramur, neque
aliud vice praefalionis quidquam exspectari a nobis commodius, quam ut brovi rerum Pela-
gianarum narratione ad lectionem Augustini, postremo isto voluminc advcrsus hanc hcoro-
sim decertantis, studiosorum animos comparemus.
I. Pelagii hmresiarchcepatria, vilw institutum, et mores.
Pelagius hjeresis princeps, vulgo dicebatur Brito : quod illi cognomcn Augustinus , ut ab
illo distingueretur, ejus sequali, quem Pelagium Tarenti appcllabant, inditum esse crcdidit
f Epist. 186, n. 1). Eodem ipsum cognomine Prosper in Chronico ad annum quadringcnlc-
simum decimum tertium, et Gennadius ad veteres codices emendatus, vocant (Infra, Append.
parte 2). Dicitur quoque ab Orosio, Britannicus nosler (Apolog.); a Mercatore , genle liri-
tannus (Infra, Append. parte 2). Denique Prosper in carmine de Ingratis auctorem hce-
resis Pelagianse notat his verbis :
Dogma quod aniiqui satialura felle draconis
Peslifero vomuit Colubersermone Biitannus.
Et multo infra in Semipelagianam impietatem dicit,
Auctorem comilare exclusa Britannum.
Idemque in epigrammate adversus quemdam Augustini obtrectatorem :
Aut hunc (ait) fruge sua aequoreipavcre Brilanni.
Praeterquam quod suo in Collatorem opere, ubi inimicos gratira quosdam in Britanniis dc-
prehensos memorat, hos solum suai originis occupasse scribit (Ibirl.). Atquc adeo idem si
fuerit Pelagius, quem dicit Hieronymus Scotorum pultibus prwgravatum : hoc ipsum quod in
homines natali ejus solo finitimos quadrabat, ei attribuit Qua ratione de codem in alio
loco, Habet, inquit, progeniem Scoticre gentis, de Britannorum vicinia (Ibid.). Quibus
verbis nihil aliud significat, nisi illum gente Scotum, scu Hibcrnum, videri; quando ct
innata essent ipsi Scoticae, id est, Hibcrnicse rcgionis vilia, ct ortum e finitima Britannia
duxisse. Ipsumautem humilibusparenlibus natumprodit Orosius (Apolog. cap. 26); quippe
cui natales ait non dedisse, ut honestioribus disciplinis erudirctur, ob idque ad conficiendos
libros subsidiariis indiguisse operee comitibus, qui sermonem ei suum cornmodarent.
Is tum Augustino (Infra, deGestis Pelagii, n. 36; et in tomo 8, lib. de Hceresibus, cap. 88),
tum aliis a quibus memoratur, solet Pelagius Monachus appeilari (Infra, Append. parte 2) :
unde colligas eum hoc vitse genus non modo professum fuissc, vcrum etiam titulum, quo vo-
caretur, clariorem nullum habuisse, atque clericali dignitate ncutiquam cohonestalum.Hinc
ejus haeresim Augustinus non ab episcopis, non a presbyteris, vel quibuscumque clericis,
sed a quibu§dam pseudomonachis invectam affirmat ( Infra, de Gcstis Pelagii, n. 61 ). Illum
Orosius disertis verbis hominem laicum dicit (Infra, Append. parte 2), queriturque locum ipsi
in Jerosolymitano consessu datum inter presbyteros. Et Zosimus papa eidem Pelagio,
quem erroris falso insimulari existimabat, initio favcns, eum laicum virum ad bonam frugem
longa erga Deum servitute nitentem nuncupavit (Ibid). Utrum vero monachumin Anglia apuil
Bangorenses, vel in Italia induerit Pelagius, statucrc hic non magni refert : neque opcra)
pretium est, alia qua3 apud Usserium videre licet, Angliconsm scriptorum de eodem com-
menta recensere. At omnibus fere persuasum fuit, illum, quo tempore Joannes Chrysosto-
mus ab adversariis exagitabatur, monachum egisse in Orientc; atque eumdcmillum essc, de
quo Vir sanctus ad Olympiadem litteris anno, ut videtur, quadringentesimo quinto, in cxsi-
lio.apud Arabissum in Armenia datis scribebat in ho3c verba : l)e Pelagio monacho dolora
vehemenli affeclus sum. Quot igitur quantisque ii qui forti animo sleterint, coronis digni sunt,
perpendas velim : cum viros tanta cura et studio tantaqui tolerantia vivent.es abduci videamus.
Procul dubio Pelagius ille, ab iis qui Joannis innocentiam tuebantur, defecerat: ncqucaliud
causae erat, clir ejus lapsum miseraretur sanctus Episcopus. Quod cnim ad Pelagianam h.x-
rcsim spectat, Chrysostomum, quidiem anno quadringentesimo scplimo obiit, dc.illa quid-
quam unquam audivisse, tamelsi forte illam sensim jam tuin insinuaret cjus parcns, nc-
mini videatur verisimile. Quin etiam Pelagium hsercsiarcham hoc ipso anno quadriu-
gentesimo quinto, quo Joannes Pelagii monachi defectionem querebatur, versatum fuisso
Romss facile jam persuadetur, postquam exMercatore observatum est, heeresim illum suani
Romsje Rufino quodam Syro propinante imbibisse tempore Anastasii papa3 (Ibid.). Quippo
SANCT. AUGUST.X. fUne.J
"
II PIUt-AT.U 12
ex eadem urbc, in qua teste Augustino diutissime vixit (Infra, de Peceato Originali, n. 24),
non antc annum fere quadringentesimum decimum secessit: nam et ad id temporis spalium
revocanda est illa epistola, quam se Pelagius Paulino episcopo ante duodecim fere annos
scripsisse, in litterisad Innocentium papam jam defunctum directis memorabat (Infra, de
Gratia Christi, n. 38 ).
Ilomaj longissimum temporis spatium cum essct versatus, in multorum cognitionem insi-
nuaverat sese : ac primum existimalionem ineaurbe sibi pepererat minime vulgarem. Hinc
ipse quoque noscereillum ccepit Augustinus (Infra, de Gestis Pelagii, n. 46): ita ut, cum pro-
baretur plurimis illius vita, eum in primis suis adversus ipsius errores opusculis nunquam
fare sine honore ac laude nominaverit. Sic illum quodam loco, bonum acpreedicandum virum,
ab iis qui eum nossent, vocitari testatur; aiioautem, virum esse, ut auditione quidcm acce-
pcrat, sanclum, ct non parvo provectu christianum (Infra, dePeccatorum Meritis, lib. S,nn, 5,
1). Alibi graliae adversarios generaliter ita praedicat : Gum sint, ait, casta vita moribusqne
laudabiles, nec dubitent facere quod illi divitipro consequenda vita ceterna eonsilium requi-
rcnli, cum se respondisset jam omnia legis implevisse manaata, pracepit Dominus, si vellet esse
perfectus, venderet omnia qum habebat, et daret pauperibus, thesaitrumque transferret in coe-
lum (Ibid. lib., 2, n. 25). De quibus rursum Honorato scribit: Nec tales sunt, quos facile con-
temnas; sed continenter viventes, atque in bonis operibus laudabiles (Epist. 14.0, n. 83). Pela-
gium certe charum admodum habebat Paulinus episcopus Nolensis, utpote quem insignem
Dei servum existimabat. lllius adhortationc duo juvenes, Timasius et Jacobus, repudiatis
quae saeculum eis promittebat, se spemquc suam omnem Deo voverant. Quapropter multorum
episcoporum litteras postmodumin medium eo consilio protulit, ut eximiis laudibus quibus
cum illi decorabant, imputatae sibi haereseos notam elueret: Quasi eum, inquit Augustinus,
hoecperversa senlire, omnes qui vehementes et quodam modo ardentes ad bonam vitam exhorta—
tiones ejus audiebant, facile scire potuerint (Infra, de Gestis Pelagii, n. 50). Idem gloriabatur
se ih amicis viros sanctos complurcs numerare (Ibid.,n. 53.)
Sed postquam semel germanam fidem dcseruit, quidquid illi pietatis inesse videbatur, in
dies dcfecit, aut omnino evanuit. Ab Orosio ad annum quadringentesimum decimum quin-
tum, aut quadringcntesimum decimum sextum conscribente Apologiam, Novus tnagister mi-
nisterque mensarum appellatur. Tum ab eodem dicitur « Ava^PTtTo5,» qui venire sibi posse
perfectionem vitce immaculatw manducanti, bibenti, dormientique confirmet. Infraquoque per-
stringitur quasi ob tcmulentiam hisce vcrbis : Post multam crapulam novissime expergefa-
ctus. Et cum cum schemate gigantis descripsisset idem Orosius in htinc modum, Stat imma-
nissimus superbia Goliath, carnali potentia tnmidus, omnia per se posse confidens, caput,
manas, totum insuper corpus piurimo apparatu vestitus : ut hominis, quem etiam de facie
noverat, speciem ac formam suis omnibus coloribus effingeret, huic rudiori tabellea sub-
inde novas lineas adjecit, et quodam loco, Sed tibi, inquit, specialis indeportandi oneris
fortasse fiducia est, quod balneis epulisque nutritus latos humeros gestas, robustamque cer-
vicem, praferens eliam in fronle pinguedinem. Verum haud scimus an ipsum euEUchum si-
mui et luscum fuisse designct, cum ait: Noster hic mutilus, Iwvis in fronte, <c^svoffiaVo,-.»
Denique qua ratione Pclagius vitam suam instituat, asserit ignotum esse nemini. Neque a
fidc alienum putaverimus, eumdem illum ab Hieronymo nominari, Albinum canem, gran-
demct corpulenlum, etqui calcibusmagispossitswvirequamdentibus (Infra, Append.parteQ).
Isidori Polusiotae, viri peccatorem in desideriis animae suae laudare ac palpare nescii,
exslat ad Pelagium monachum epistola in hanc formam : Cani effusi sunt in Ephraim, et
ipsc ignoravit, vitiosis nimirum affeclionibus juvenescens. Eo modo tibi quoque ingens anno-
rum iurba canitiem invexit, et tamen rigidum atque inflexum animum habes, ex alio mona-
sterio in aliud subinde migrans, atque omnium mensas perscrutans atque explorans. Quam-
obrcm si tibi carnium nidor alque obsoniorum condimentum curw est, iis qui magistralus ge—
runt potius blandire, atque urbium caminos vestiga. Neque enim homines eremito? facultates
eas habent, ut te, quemadmodum tibi gratum est, excipere valeant (Lib. 1, Epist. 314). Hoc
autem cpislolium si Pclagio hseresiarchee missum est, oportet illud ante vulgatam ejus ha:-
resim scriptum; atque adeo non multo postquam ex Africa anno , ut postea dicturi sumus,
quadringentesimo dccimo primo profectus est. Et certe quam morum depravationem anim-
advertebat in Pelagio Isidorus, ea non leve argumentum subministrat, quo persuasum
habeamus, id antequam Romas moraretur, ubi in magna apud probos quosque existima-
tione vixit, neutiquam conligisse.
II. Prima Pelagii scripta veneno hwreseosjamimbuta,
Testatum reliquit Gennadius, Pelagium priusquam in haeresis notam incurrisset, scriptio-
nes aliquot bonas edidisse, tres videlicet libros de Trinitate, sludiosis qui Ecclesiae super ea
re dogmata disccrc cuperent, perutiles ; ac librum unum Eulogiarum, ad componendos ho-
minis christiani morcs imprimis accommodatum (Infra, Append. partety. Ibivaria Scriptu-
rarum testimonia sub diversis titulis distributa proponebat, nimirum Cypriani more ac in-
stituto, cujus iste opus ad Quirinum suo isto ad Romanum libro imitari, imo explere se
vellc pracdicabat (Ibid.) : beatum tamen illum martyrem cum debito semper honore comme-
morans (Infra, contra duas Epistolas Pelagianorum, lib. 4, n. 21). Erat hicce liber, sicut et
alia Pelagii opcra, Iatinc scriptus (Infra, de Gestis Pelagii, n. 4). At illum Augustinus,
non Eulogiarum, sed Capitulorum (Ibid., nn. 7, 54), necnon alio loco Testimoniorum libruin
appellat (Infra, contra daas Epistofc: P-.lnc.lw.-- </.;;, Jib. 4, n. 21) : qua posteriore titula-
13 PU.EFATIO. II
tionc fuisse ab auctore praenotatum asserit Orosius (Apolog.). Dubium non est, Pclagium ,
cum hunc librum confecit, nondum in suspicionem erroris incidisse; id enim discrtc tradit
Gennadius : sed haereticus cerle jam tum erat; quandoquidem varios ex eodem libro locos
ci prasules in Diospolitana synodo objecere (Infra, de Gcstis Pelagii, nn. 2, 5, etc). Idem
quoque facit Hieronymus; atque illi imprimis cnmini dat, quod eo in libro, quo se imitato-
fem, imo expletorem operis beati martyris Cypriani esse profitetur, doctrinae sancti illius
antistitis contraria placita proponat, maxime vero in eo quod Posse hominem sine peccato
esse, et Dei mandata facile custodire si velit, titulo centesimo asseveret; cum e contra, ti-
tulo tertii libri sui quinquagesimo quarto Cyprianus ponal, Neminem sine sorde et sine pec-
cato esse (Infra, Append. partety.
In fidei professione, quam Innocentio papae anno quadringentesimo decimo septimo in-
scripsit, ut sese probet catholicum, prolixam epistolam ante duodecim fere annos, sicque
circiter annum quadringentesimum quintum, ad Paulinum Nolanum antistilem, sui tum
temporis amantissimum a se datam citat (Infra, de Gratia Christi, n. 38) : contendilquc ni-
hil prope aliud quam Dei gratiam et auxilium hac in epistola commendari; necnon illic de-
clarari, nos nihil omnino boni facere posse sine Deo. Qui vero illam perlegerat Augustinus,
ab eo naturae vires ac possibilitatem ubique praedicari, et pene ibi tantum Dei gratiam con-
stituere, affirmat; vixque ullam christianae gratise mentionem illic ab eo fieri nisi perfuncto-
rie, ac ne illam omnino praetermisisse videatur; quin imo non apparere prorsus, an aliud
quid per eam gratiam intelligi velit, quam remissionem peccatorum et Christi doctrinam.
Nuntiat ipsi Paulino Augustinus, exstare Pelagii ritteras ad eumdem Paulinum scriptas, ubi
dicit, Se non debere existimari sine gratia Dei defendere liberum arbitrium, cum possibilitatem
volendi atque operandi, sine qua nlhil boni velle atque agere valeremus, a Creatore nobis insi-
tam diceret (Epist. 186, n. 1) : ut videlicet haec intelligatur doctore ipso gratia Dei, quae Pa-
ganis et Christianis, impiis et piis, fidelibus atque infidelibus communis est. Has porro litte-
ras diversas a superioribus non esse, haud illibenter assentiemur.
Ad haec Pelagius purgandi sui causa epistolam quamdam ad Constantium episcopum pro-
ferebat (Infra, de Gratia Christi, n. 39.), in qua tametsi breviter, sed plane tamen , ut
aiebat, Dei gratia auxiliumque ab se fuerat cum libero hominis arbitrio conjunctum, Hanc-
epistolam reperire nequiverat Augustinus: sed si caeteris auctoris sui scriptionibus absimilis
non erat, nonhabebat etiam ipsa christianse gratias, quam ab eo Catholici postulabant,
veram confessionem.
Praeterea factum se a sanctis quibusdam viris anno quadringentesimo decimo sexto cer-
tiorem asserit Augustinus, apud se esse libros exhortalorios vel consolatorios ad quamdam
viduam, cujus nomen ibi desiderabatnr, conscriptos , quos illi ante quatuor ferme annos sc
tanquam Pelagii libros habere ccepisse affirmabant, nec unquam utrum ejus essent, ab aii-
quo se audisse dubitari (Infra, de Gestis Pelagii, n. 19). Eorumdem Hieronymus meminit;
ex quibus et geminam sententiam, alteram quidem superbia) Pharisaicae, alteram vero pu-
dendae assentationis profert (Infra, Append. parteti). Utraque inter articulos, quos Pclagio
in Palaestina synodo praesules objecerunt, relata est (Infra, de Gestis Pelagii, n. 16) : quam
eorum objectionem, negando reperiri locos [in scriptis suis, ac eosdem tanquam ineptias
devovendo, elusit declinavitque. Hos porro duos locos abdicare vel inter discipulos suos
consueverat (Infra, Append. parte 2); neque illum snper ea re urgere Augustino visum est:
attamen Pelagii revera illos esse, idque ex stilo manifeste deprehendi, contendit Hierony-
mus (Ibid.). Ad hoc ipsum opus pertinere eum suspicamur Pelagii libellum, quem Marius
Mercator habere se in manibus, et ad Livaniam viduam sermonem conlinere exhortatorium,
testabatur (Ibid.).
Variis insuper operum suorum locis Augustinus incertam quamdam in Paulinas epistolas
Pelagii commentalionem citat (Infra, de Peccatorum Meritis, nn. 1, 5; de Gestis Pelagii, n.
39). Hanc ille Romae, ante Urbis ab Alarico Gothorum rege anno quadringentesimo decimo
vastationem composuerat, inque eorum ediderat gratiam, de quorum amicitia praesumebat;
(Infra, Append. parte 2.) Multas illuc adversus peccatum originale congesserat argumenta-'
tiones : quas tamen, ne lam aperta perduellione contra Ecclesiee fidem insm-gere videretur,
non ex sua ipsius persona, sed ex aliena, tanquam adversantis objectiones proponebat
(Infra, de Peccatorum Merilis, n. 5; de Peccato Originali, nn. 19, 24). Commentarium illum
Pelagii non injuria putant eumdem ipsum esse, qui etiam nunc exstat inter opera Hicrony-
mi, erroribus reipsa Pelagianis refertus. Nam quod ad locum praecipuum, ab Augustino
quidem relatum, sed nostra aetate in eo commentario desideratum, aut ipse postea Pelagius
expunxit, aut id potius factum a Cassiodoro, qui expositionem quamdam Epistolarum sancti
Pauli, illa una dempta quse est ad Hebraos, sub Annotationum nomine commemorans, eas
tanto in pretio habitas dicit, ut Gelasio papae tribuerentur: qua; tamen ut peracutae crant ac
brevitate sua gratissimae, ita Pelagiani erroris insperso veneno inficiebantur:se autem, pro
sua virili purgandae epistolae ad Romanos operam dedisse; quo ad idem quoque in aiiis
praestandum exemplo esset (Delnstitut. divinarum Litlerarum, cap. 8). Attamen multis adhuc
locis dogmata Pelagiana exhibet, quae Cassiodoro praetermissa fuisse mirum videatur : enim.
Yero annotationem illic ad Rom. ix, 16, legere est eamdem illam, quam alicubi citat Augu-
stinus (Infra, de Gestis Pelagii, n 39). Primasium ex hoc commentario non pauca desum-
psisse, foute interim undc illa duceret RQQ,jfttijcato, ab eruditis observatum cst.
15 * MJEFATIO. I6
III. Origo hceresis Pelagianw. Hanc Pelagius Romw proferre incipit, quce brevi longe lateque
diffunditur.
Pelagiana heeresis originemex Oricnte primam traxit, ab Origene Adamantio, ut volunt,
praecipue autem a Theodoro Mopsuestiae episcopo proseminata (Infra.Append. parte 2). Hanc
Rufinus quidam natione Syrus Anastasio Romano pontifice, id est, circiter annum Chrisli
quadringcntesimum, Romam primus invexit: et, Ut erat argutus, ait Mercator, se quidem ab
ejus invidia muniens, per se proferre non ausus, Pelagium genle Britannum monachum tunc
decepit, eumque adprwdictam apprime imbuit atque instituit impiam vanitatem (Ibid.). Huc
facit, quod in Carthaginensi concilio affirmabat Ccelestius , sanctum Rufinum presbyterum
Romae qui mansitcum sancto Pammachio, peccatum originale preesente se atque audiente
negavisse (Infra, de Peccato Originali, n. 3). Sunt qui Rufini hujus nomine Aquileiensem
illum toto christiano orbe celebrem intelligant: altamen Romae nunquam in convictu Pam-
machii fuisse Rufinum Aquileiensem, neque eum tempore Anastasii papae in Urbe commo-
ratum esse, asseverare licet. Hinc alii contendunt, debere intelligi Rufinum alium ex
Hieronymo cognitum (Hieron. Epist. 66), qui anno circiter trecentesimo nonagesimo nono
in Occidentem venit, missus ab eo Mediolanum ad Venerium. Nihilominus tamen Hierony-
mus iis quos primos haeresis Pelagianae auctores nominat, satis aperte Rufinum Aquileien-
sem annumerat; nec ambigue illam haeresim in discipulo Origenis Grunnio, quo nomine
quandoque in eumdem Rufinum ludit (Infra, Append. parte 2), jam jugulatam fuisse pro-
nuntiat. Plerique eliam putant Pelagium esse , cujus preecursorem, saltem in carpendis suis
ipsius scriptis, Grunnium fuissc dicit; et in quem alio quoque loco tanquam in haeredem
Rufiniani adversum semet odii insurgit (Ibid.). Verum ad ea non est difficilis responsio; quia
eos omnes qui Origeni non cum ipso palam adversarenlur, Pelagiani erroris magistros com-
pellare non dubitabat Hieronymus. Porro ejusdem Rufini Aquileiensis Ecclesiasticam
Historiam post ortum Pelagianag hreresis Augustinus citavit, neque illam ulla unquam ap-
probationis improbationisve nota affecit.
Verum ne a proposito longius divertamur: jam ex ipsis Pelagii scriptionibus observatum
nobis est, illum jam inde ab anno quadringentesimo quinto pravos gessisse animo sensus,
ejusque omnino mentem jam tum corruptam fuisse, cum in Urbe morabalur. Testatur
quoque Augustinus, eumdem ibi sermonibus et contentionibus adversus gratiain, in quibus
versari solebat, notissimum evasisse (Infra, de Peccato Originali, n. 24); itaut Romanos,
inter quos tam diu vixerat, illius sensus et dogmata, quanquam ea timide ac secreto tra-
dcret, non laterent (Ibid., n. 9): qui praeterea Ccelestium, cujus erat exploralior impietas,
cjusesse discipulum sic noverant, ut fidelissimum ac firmissimum possent de hac re testi-
monium perhibere. Per id vero temporis hcec inter alias se dedit occasio, ut haeresim suam
Romae detegeret in colloquio quodam, ubi cum episcopus qui tum aderat, retulisset ex
Auguslini Confessionibus verba illa, Da quod jubes, et jube quod vis (Confessionum, lib. 10,
capp. 19, 31, 37): Pelagius ferre, inquit Augustinus, non potuit, et contradicens aliquanto
commotius, pene cum eo qui illa commemoraverat litigavit (Infra, de Dono Perseverantiw,
n. 53). Nimirum Deo volente certis quibusdam casibus se ipse prodebat. Nam alioqui mirus
erat dissimulandi artifex, et qua ratione errores suos catholicis verbis involveret, oppido
gnarus. Discipulos suos, qui apertius loquerentur submittebat; ut quemadmodum eorum
dicta exciperentur explorans, illa deinde vel approbaret, vel improbarct, prout id sibi magis
conducere videretur (Infra, Append. parte 2).
Ejus error brevi tempore tam longe lateque fluxit, ut Augustinus in quodam e primis illis
scriptis, quibus eidem studuit occurrere, sectatores illius plures jam esse asserat, quam
credere ipse potuisset; ab iisque etiam alios, ubi non redarguuntur, in suam sectam ab-
duci; ac demum haeresim in dies tantum incrementi capere, ut non facile quis pervideat,
quo res postmodum sit eruptura (Epist. 157, ad Hilar., n. 22).
Erat adhuc Romae Pelagius, cum illum Augustinus adversus Dei gratiam disputare, certior
factus est. Id enim a viris fide longe dignissimis cognovit: et quidem permoleste tulit san-
ctus Doctor; ne quid tamen Pelagio imposuisse diceretur, scribere in illum prius noluit,
quam vel ipsum coram esset allocutus, vel saltem ejusmodi erroris in quopiam e scri-
ptis ejus testimonia deprehendisset. Venit ille reipsa ln Africam, atque ad oram ipsammet
Hipponensem appulit: at contigit hoc temporis illinc abesse Augustinum (Infra, de Gestis
Pelagii, n. 46). Adventus iste Polagii in Africam circiter annum quadringentesimum deci-
mum, quo Roma capta est, collocatur: quo revera tempore longiorem paulo fuisse suam ab
Hipponensi urbe absentiam, eamque hominum in se querimonias excitasse, non tacet Au-
gustinus (Epist. 124, n. 2). Neque est vero dissimile, Pelagium una cum Ccelestio, cujus ex
Urbe egressum Mercator in annum circiter quadringentesimum nonum refert, Roma exiisse;
cumque eodem suo discipulo in Siciliam, quae eorum lueresis germina qiuedam sub annum
quadringentcsimum decimum tertium palam emisit (Epistt. 156, 157), se primum recepisse;
tum inde postea in Africam simul transfretasse (Infra, Append. parte 2). Cseterum Pelagius
liaeresim suam Hippone-regio nequaquam aperuit: quia et citius quam putabatur, inde
profectus est. Is Carthagiaem postea se contulit, qua in urbe eum semel aut iterum anno
Christi quadringentesimo undecimo vidit Augustinus , sed in iis quae ad collationem cum
Donatistis habendam attinebant, tum occupatissimus (Infra, de Gestis Pelagii, n. 46). Ad hoc
idemtempus respicere ilia credimus Augustini verba: Ante parvum, ait, tempus a quibusdam
transtitori» eolloquentibus, cursim mihi aures perstrictw sunt, cum illic apud Carthaginem es-
17 PR/EFATIO. 18
semus, non ideo parvulos baptizari, ut remissionem accipiant peccatorum} sed ut sanctificentur
in Christo. Qua novitate permotus, et quia opportunum non fuit ut contra aliquid dicerem, et
non tales homines erant, de quorum essem auctoritate sollicilus, facile hoc in transactis atque
abolitis habui: eteccejam studio flammanle defenditur, ecce scribendo etiammemoriw commen-
datur; ecce res in hoc discriminis adducitur, ut hinc etiam a fratribus consulamur; ecce contra
disputare atque scribere cogimur (Infra, de Peccatorum Meritis, lib. 3, n. 12). Carthagine
Jibiens Pelagius mare trajicere properavit (lnfra, de Gestis Pelagii, n. 46); idque forsitan
animo proficiscendi in iEgyptum ; si modo quam epistolam ad eum scripsit Isidorus Pelu-
siotes, huic tempori altribuenda videatur. Sed in Palaestinam post paulo transisse creditur,
ubi perdiu moratus offensionem Hieronymi sibi concitavit. Hinc forte est, quod Hieronymus
praefalione libri in Ezechielem sexti, anno, ut opinamur, quadringentesimo duodecimo com-
positi, vexari se abRufiniani erroris atque odii successoribus queritatur.
IV. Cwlestius Pelagii discipulus accusatur a Paulino, idemque a Carthaginensi concilio anno
quadringentesimo duodecimo condemnatur.
Doctrina illa pestifera, quam Romae Pelagius tradere cceperat, in Africam perlata, tametsi
hanc provinciam non tam late occupavit alteque pervasit (Infra, de Peccato Originali, n. 24),
sectatores ibi quosdam statim reperit, qui ubicumque poterant, haec sui erroris nova semina
spargerent (Epist. 157, n. 22). lllic per ora eorum qui Pelagii discipuli ferebantur, dogmata
ista fervebant : ita ut unus ex cis Ccclestius Carthagine ad ecclesiasticum judicium perducc-
retur, et reportaret dignam sua perversitate sententiam (Infra, de GestisPelagii, n. 46). Fuit
hic discipulorum Pelagii, cum temporis ordine, tum nominis celebritate facile princeps, qui
magistri sui vestigiis tam diligenter institit, ut eorum haeresis sectatores ex eequo Pelagiani
vel Ccelestiani dicerentur (De Hwresibus, cap. 88). Imo Ccelestius videtur ipso Pelagio notio-
remfamamaclatiuspropagataminOrienteconsecutus. Quae patria ejus esset, non reperitur:
siquidem vero propius existimamus, Pelagium ipsum esse, quem, ut supra diximus, Albinum
canem Hieronymus appellabat. E Campania oriundum conjectat vir eruditus (Garnerius, in
Mercatorem), ex illo versu Prosperi, quem non de Juliano, sed de Coelestio interpretatur :
Aut huic Campano graminecorda tument.
(lnfra, Append. parl. 3.)
Natu nobilis fuit, sed naturae vitio eunuchus utero matris editus (Ibid.); quo forsitan fit,
ut Prodigiosus a Vincentio Lirinensi dicatur (Commonit. cap. 34), Idem aliquandiu in foro
versatus est, eam ob causam, nisi fallimur, dictus a Mercatore Auditorialis scholasticus (In-
jpra, Append. parte 2). Post vero meruit in monasterio, et inde, teste Gennadio, antequam se
Pelagio adjunxisset, atque adhuc adolescens, ad parentes suos epistolas in libellorum for-
mam tres conscripsit, omnibus divinae studentibus charitati utiles; utpote quae tantum ad
virtutem accenderent, nec pravae illius doctrinae, quam postea palam professus est, quid-
quam saperent (Ibid.).
Hieronymus adversarios suos verbis deprimere solitus, Ccelestii sicut et magistri ejus
Pelagii stilum ac ingenium admodum elevat. Et de Ccelestio quidem hunc in modum loqui-
tur : Unus discipulorum ejus, imo jam magister et totius ductor exercitus, et contra Aposto-
lum vas perditiohis, per solwcismorum, et non, ut sui jaclitant, syllogismorum, spineta
decurrens (Ibid.). Quae paucula tamen restant ex hujus scriptis (lnfra, de Perfeclione
Justitiw hominis, nn. 1,2 seqq.), ea sublili eum fuisse ingenio, necnon in philosophicis
cavillis ac tricis exercitato declarant. Vocat illum Augustinus hominem acerrimi ingenii,
qui profecto si corrigeretur, plurimis profuisset (Infra, contra duas Epistolas Pelagia—
norum, lib. 2, n. 5). Pelagius quoque ab eodem sancto antistite dicitur esse acutissimus
(Infra, de Natura etGratia, n. 41). Et quid de ingeniis illorum senserit, haec intcr caetera
clare demonstrant: Hanc absurditatem, inquit, talia ingenia non videre, quis credat (Infra,
de Peccatorum Meritis, n. 41) ? Item alio loco : Ne amicis nostris, quorum fortissima et celer-
rima ingenia, non in perversum, sed in directum currere volumus, facere existimetnur inju-
riam (Infra, de Natura et Gratia, n. 6). Alibi rursus : Illa ingenia, quamvis nefando errore
perversa, non tamen contemptibilia (Infra, contra duasEpistolas Pelagianorum, n. 5). Praetcrea
de praeceptore ac discipulo ita pronuntiat: Quid inter istum Pelagium et Coslestium in hac
quwstione distabit,nisi quod ille, nempeCcelestius, apertior, isle occultior fuil; ille pcrtina-
cior, iste mendacior; vel certe ille liberior, hic astutior (Infra, dePeccato Originali ,n. 13) ?
Coelestius ergo cum et animo ad audendum parato esset, et prompto argutoque ingenio,
contra traducem peccati primus, ut fertur, scripsit, anno forte quadringentcsimo secundo ;
etmultos, inquit Mercator, incredibili loquacilate amentiw suw participes ct complices fecit,
ausus palam publiceque Pelagil errores passim disseminare per populos (Infra, Append.parte 2).
Is anno Christi quadringentesimo duodecimo agebat Carthagine, qua eliam in urbe jam
ad presbyterii honorem subrepere coeperat : verum cum haeresim non dissimulanter pradi-
caret, deprehensus fuit, et apud Aurelium episcopum accusatus (Epist. 57, n. 22). Mox ergo
in concilium Carthagine habitum, cui Aurelius quidem cum aliis episcopis benc multis in-
terfuit, abfuit vero Augustinus (Infra, de Gestis Pelagii, n. 23), arcessito Ccelestio, libelli ju-
dicibus accusationis ipsi intentatac capita continentes, oblati suntduo, quorumaltcrlibelius
minor dicitur. Stabat contra Ccelestium ex adversa parte Paulinus quidam, ille haucl dubie,
qui Ambrosii vitam scripsit Augustini rogatu;.quam ipsc in Africa, Joannc praefcclo \UYCIO-
rio (hanc vero dignitalem Joannes annis 412, 413 et 422 gessit), scriptam ab sc testatur. Hie
10 PR;EFATIO. 20
in libro quodam dc Haeresibus vocatur diaconus, defensor, ac procurator Ecclesiae Mediola-
nensis : et Mercator prodit disertis verbis , quod Ccelestius per libellum a quodam Paulino
diacono sanctae memoriae Ambrosii Mediolanensis episcopi sit accusatus, tanquam haeretica
capitula quajdam non solum ipse doceret, sed et per provincias conspirantes sibi diversos,
qui hfflc per populos disseminarent, misisset (Infra, Append. parte 2).
Capitula ex Coelestii doctrina heec in libello afferebantur : I. Adam mortalem factum, qui
sive peccaret, sive non peccaret, moriturus fuisset. II. Quod peccatum Adw ipsum solum Iwsit,
ct non genus humanum. III. Quod parvuli qui nascuntur, in eo stalu sint, in quo Adam fuit
ante prwvaricationem. IV. Quod neque per mortem vel prwvaricationem Adw omne genus ho-
tninum moriatur, nequeper resurrectionem Christi omne genus hominum resurgat. Y.Quod
lex sic mittit ad regnumccelorum, quomodoet Evangelium.VI. Quod et ante adventum Do-
mini fuerunt homines impeccabiles, id est, sine peccato (Ibid.). Prompsit haec Mercator
de concilii gestis, quorum exemplaria in manibus habebat : ubi tamen ab ipsius Mer->
catoris exscriptoribus omissum suspicamur septimum, quod alio loco exhibet, capitu-
lum Coelestii, quo is docuit, Infantes, etiamsi non baptizentur, habere vitam wternam
(Ibid., init.). Nam Ccelestio capitula numero septem objecta fuisse a Paulino, significat
idem auctor, cum ait, de supra scriptis capitulis septem paribus synodi patres restitisse
Ccelestio; id est, de septem capitulis Ccelestii alia fuisse contra ipsum pari numero confe-
cta. Isthic etiam illud desideratur capituli sexti corollarium, quod cum in Ccelestio Afri-
cana synodus, teste Orosio, detestata jam fuisset, non desinebat Pelagius in Jerosolymitano
conventu idem adhuc praefracte dicere, scilicet, Hominem posse esse sine peccalo, et facile
Dei mandata servare, si velit (Infra, append. parteS). Porro ad capitulum secundumetad
tertium Coelestius in synodo Carthaginensi respondens, errores istos neque confiteri ausus
est, neque rursus voluit inficiari, sed ejusmodi qusestiones in utramque partem disputari
posse dixit; cum plurimos, utaiebat, ex ordine presbylerorum, atque in his maxime Rufi-
hum sancti Pammachii convictorem nosset, qui originis peccatum negarent. Addidit tamen,
se semper dixisse, infantes egere Baptismo, ac debere baptizari (Infra, de PeccatoOriginali,
n. 3). Quin etiam libello brevissimo, redemptione ipsis etiam parvulis opus esse, eamque
ob causam neccssarium iis Baptismum concessit (Infra, de Peccatorum Meritis, nn. 62, 58;
de Peccato Originali, n. 21; contra Julianum, lib. 3, n. 9; et in tomo 2, Epist. 157, n. 22),
catholicum videlicet hocce dogma negare coram Christianis veritus : sed tamen ex Adamo
in parvulos transisse peccatum, aut remissionem alicujus in eis peccati apertius exprimere
noluit. De hoc haud dubie loquitur Iibello Zosimus, cum priorem quemdam libellum in
Africa datum a Ccclestio, fidei ejus documentum praebere scribit, quod ab eo damnando pro-
hibere judiccs debuissct. Tum vero Zosimus nondum perspectas habebathorum luereticorum
fraudes : neque profecto ipsa viderat synodi acta; quandoquidem etiam dicit, nihil ibi li-
quido judicatum (Infra, Append. parte 2). Etenim ex iisdem actis patebat, auditum illum fre-
quenter, confessum, et convictum, tandem cum in hffireticis illis dogmatibus, quorum insi-
mulatus fuerat, obstinata mente perstaret, merito damnatum esse, et ecclesiastica commu-
nione privatum (Ibid.; tomo 2, Epist. 157, n. 22; tomo 1, Retract. lib. 2, cap. 33). Ccelestius
a synodi scntentia provocavit ad apostolicam Sedem : cujus quidem provocationis, praeter
Zosimum in litteris ad Africanos episcopos, ubi de illius appellatione pristina commemorat,
testes sunt Paulinus, Mercator et Facundus (Infra, Append. parte 2; Facundus, lib.T,
cap. 3). Addit Mercator, eumdemipsum mox, appellatione neglecta, Ephesum, Asiae urbem,
contendisse, ibique ausum esse per obreptionem locum presbyterii petere.
Errores Ccelestii qui apud Carthaginem sectabantur, ejus condemnalione deterriti sunt,
quominus Ecclesiea fidem, quam fundatissimam cernebant, impugnare auderent, nisi tantum
sermonibus, aul querelis potius, quas in vulgus dissimulanter et mussitando spargebant
(Epist. 157, n. 22). Quare non injuria Patres concilii Carthagine anno quadringentesimo de-
cimo sexto habiti affirmant, episcopali judicio excisum fuisse hoc tantum ab Ecclesia vulnus,
nimirum Pelagianam haeresim; idque judicium ante ferme quinquennium super Coelestii
nomine Carthagine agitatum, atque adeo circiter initium anni quadringentesimi duodecimi
(Infra, Append. parte 2). Illud Augustinus quoque collocat post habitam cum Donatistis
collationem; aut saltem non ante factum quam ifla iniretur, satis aperte significat (Infra,
de Geslis Pelagii, n. 46). Ad idem etiam concilium forte respiciebat, quae Photio visa est, hae-
resis Pelagianee historia, dum hosce haereticos Theophili Alexandrini atque Innocentii Ro-
mani pontificis tempore ejectos Ecclesia tradit (Infra, Append. parte 2) : nisi forte loco Theo-
phili, legendum sit Theodori Antiocheni. Quippe diem obiit Theophilus anno Christi qua-
dringentesimo duodecimo, aliis conciliis, in quibus condemnati illi fuere, nondum habitis.
V. Pelugianos sacris concionibus primum, tum postea scriptis libris impugnat Augustinus.
Scribit in eosdem ad Marcellinum opuscula duo, aliud de Baptismo parvulorum, aliud
de Spiritu et Littera; necnon inter id temporis epistolam ad llonoratum de gratiaNovi
Testamenti.
Concilio contraCcelestinm coacto, uti supra vidimus, Augustinus minime aderat: verum
cum posteaCarthaginem venisset, ejusdem gesta recensuit. Nequetamen in id argumenti
confestim scribere est aggressus : sed tum ipse, tum alii catholici antistites, et publicis con-
cionibus, et familiaribus colloquiis , pro sua quisque parte Pelagianos errores convelleremo-
liebantur (Retract. lib. 2, cap. 33). Huc omnino spectant Augustini sermones, 170,174,175,
aliique yel hoc tempore vel aliquauto post habiti (Infra, in finc tomi, vide Indicul. Opuscu-
21 PIUFATIO. 22
lorum Augustini contra Pclagianos) : siquidemin iis placita Pelagianorum, quamvis nomi-
natimillos non appellet, funuitus evertit. In sermone 176 adversus eosdeindispulans :Nemo,
ait, vobis susurret doctrinas alienas. Hoc Ecclesia semper habuit, semper tenuit; hoc a majo-
rum fide percepit, hoc usque in finem perseveranter custodit.... Quisque ergo quod potest, fra-
tres, loquatur pro eo quiloqui pro se non potest. Pro magno commendantur episcopis
patrimonia pupillorum , quanto magis gratia parvulorum ? Pupilhtm tuelur episcopus, ne
mortuisparentibus abextraneis opprimatur : clametplus proparvulo, cui timet neaparentibus
occidatur (Serm. 176, n. 2).
Postea vero quam Pelagianam haeresim aliquandiu viva voce csset aggressus, stilo quoque
adversus illam decertare compulsus est. Nam idemille Marccllinus, qui collationi Carlhagi-
ncnsi ab Honorio imperatore datus fuerat moderator, cum homines ex illa hacresi quotidio
disputatores molestissimos pateretur, sanctoDoctori per litteras quaestioncs eorumac difii-
cuftates proponens, ut sibi solutionem earum significaret, obsecrabat (Infra, de Gcstis Pcla-
gii, n. 25). Hce porro qusestiones potissimum spectabant ad infantium Baptismum : circa
quem etnovam quorumdam cx illis absurditatem nuntiabat, qua fatcrcnlur, etiam in par-
vulis per Baptismum remissioncm fieri peccatorum; non tamcn eos originaliter, scd in vita
jam propria, postcaquam nali sunt, pcccatum babere ccepisse, dicerenl (Infra, de Peccato-
rum merilis, n. 62). Admonebat quoque, novum prorsus alque inauditum sensum illos affin-
gere hisceApostoli verbis, Per unumhominempeccatum intravit in mundum, et per peccatw.n
mors. Eturgebat, uteos redargueret, qui proedicabant, Adam,etiamsi nonpeccasset, fuisso
moriturum; nec ex ejus peccato quidquamad ejus posteros propagando transisse; et, quod
in hac vita sint, fuerint, futurique sint filii hominum nullum habenlcs omnino peccatum
(IbirL.nn. 8,9, sqq.). Cum ergo hujusmodi qurestionibusjam usquequaque ferventibus animos
multorum infirmos perturbari cerneret Augustinus , non modo amicissimi viri rogatu, sed
ctiam sollicitudinc s-uae erga Ecclesiam charitatis adductus , libros dePeccatorum Meritis ct
Remissione conscripsit. Sic enim eos in Rctractationibus nuncupat (Retract. lib. 2, cap. 33):
alibi autcm, deBaptismo Parvulorum; quo etiam titulo eosdemlaudatHicronymus (Infra,
Appcnd.parfe 2).Etquidemequaestionibus aMarcellino propositis prcecipua ha;c crat; ncquc
argumcntum aliunde validius ullum quam ex parvulorum Baptismo peti potcrat, ad ostcn-
dendum, quod adversus Pelagianos tuebatur, originale peccatum. Id operis eidem Marcellino
dicavit: unde fit ut quandoque suos ad Marcellinum libros vocet, aliam inscriptioncm
nullam adjiciens.
Libro primo probat morlem hominis non necessitate natura consecutam esse , scd morito
pcccali : tum etiam peccato Adee totam ejus stirpem obligatam; atque ob ib baptizari parvu-
los , ut originalis peccati remissionem accipiant. Legerat unius cujusdam ex Pelagianis li-
brum, ea conlinentem quae ab hujus operis exordio usque ad caput trigcsimum quartum iibri
primi refellit (lnfra, dePeccatorum Meritis, n. 63). Inlibro sccundo docetprimum,homincm
in hac vita sine peccato essc posse per Dei gratiam et libcrum ipsius hominis arbitrium.
Postea monslrat, non esse tamen quemquam in hac vita sine ullo prorsus peccato. Tertio,
ideo non esse, quia nemo est qui tantum velit, quantum rcs exigit, dum vet lalet quod jus-
tum est, vel non delectat facere. Quarto demum loco, nullum prorsus , cxceplo uno Mcdia-
dore Christo, esse, vel fuisse, vel futurum esse hominem ab omni peccato immunem. Paucis
post diebus quam superiores duoslibros absolvisset, expositiones Pelagii in Paulum nactus,
in iis argumentationem quamdam novam adversus originale peccatum reperit, quam ipsi in
menlem non venerat posse excogitari a quoquam: quaa quidem a Pelagio non ex sua per-
sona, sed tanquam ex aliena ponebatur. Quia vero priores duo libri ad modum erant legiti-
raum pcrducti, et jam certo fine conclusi, idcirco nihil illis addendum ratus, epistolam de hac
re propriam ad eumdem Marcellinum scribere satius putavit, quamtertii libri instarduobus
primis annexuit.
Libellum a Ccelestio synodo Carthaginensi oblatumhaud obscure indicat in libro secundo.
Verum clarius profitetur alio loco (Retract. lib.% cap. 33), se post illud episcopale judicium,
quo Cceleslius excommunicationem meruerat, scripsisse hoc opus, anno videlicet Chi isti
quadringentesimo duodecimo. Non tamen aut Pelagium, aut Ccelestium, aut alium ex
adversariis quempiam nominat in primis libris, spe nimirum ductus eos ad sanam fidem hac
moderatione revocandi. Quin etiam in tertio libro,cum illa redarguit quoe Pelagius in
suis commentariis contra peccatum originale protulerat, eum non dubitat honorificentius
appellare.
Laudat Hieronymus Augustini ad Marcellinum, eum qui postea, ut ait, sub invidia
tyrannidis Heraclianw ab hwreticis (Donatistis scilicet), anno quadringentesimo dcciino
tertio, innocens cwsus est, duos libros de Infanlibus baptizandis; et terlium ad cumrlem,
contra eos qui dicunt, Posse hominem sine peccato esse, si velit, absque Dei gratia (Infra ,
Append. parte 2). Dictaexprimo libro quaedam retorquerein Augustinum ipsum nitebalur
Julianus (Infra, contra Julianum, lib. 5, n. 54; lib. 6, n. 68; et Operis imperfecti contra eum-
dem, lib. 1, cap. 68).
Porro dum epistolam illam ad Marcellinum duobus libris de Baptismo Parvulorum adjun-
gendam scriberet sanctus Doctor (Epist. 139, n. 3), simul etiam tunc in manibus habebnt
librum, seu epistolam ad Honoratum (Epist. 140), de qua?slionibus ab co propositis quin-
que; quibus sextam ipse, ut novos luercticos gratiae Dei inimicos impugnaret, quaestionem
23 PRvEFATlO. 24
injecit, de Gratia Testamenti Novi. Hanc illic preecipua cura et diligentia discussit, atquo ad
eam reliquas omnes revocavit.
Huic epistolae aliud opus contra Pclagianos itidem Marcellino nuncupatum subjungit Au-
gustinus (Rctract. Hb. 2, cap. 37). Nam quia in libro de Pcccatorum meritis et remissione
secundo dixerat, fieri posse ut sit homo sinc peccato , si voluntas ejus non desit, ope adju—
vanle divina; nec tamen jure inde colligi, hominem ullum, excepto Christo , tam perfect©
justitiee in hac vita vcl fuisse , vel esse , vel futurum esse : rescripsit Marcellinus , id sibi
mirum videri, nec satis capere se , quonam modo ea rcs, cujus nullum cxstet excmplum ,
fieri tamen posse pradicetur. Hoc ergo Augustinum iinpulit, ut novum opus , de Spiritu et
Liltera , ut vocavit, ad illumdirigeret. Principio quidem innumera , quae neque exstitere,
neque exstabunt unquam, tamen maxime esse possibilia , illic demonstrat. Verum cum re-
ponere posset Marcellinus, exempla illa in miraculorum ac operum divinorum numero
ccnsenda esse, justitioe vero perfectionem in homine ad opus ipsius hominis pertinere : hoc
Augustinus quidem agnoscit, sed simul eam perfectionem opus essedivinum contendit. Hinc
occasione accepta de adjutorio gratia? Dei disputarc pcrgit: atque illa exponens Apostoli
verba, Littera occidit, Spiritus autem vivificat ( II Cor. m, 6); ostendit non solas
figuratas dictiones, neque Icgis cerimonias, quse Christi adventu fuerunt anliquatae, per oc-
cidentemlitteram intelligere beatum Paulum; sed sanclissima quaeque praecepta, etquse pie
inviolateque serventur dignissima, si tantum eorum cx lege cognilionem , non autem ad ea
exsequenda vim illam et charitatem habcamus, quee nobis per Dci Spiritum et graliam
infunduntur. Et haec causa fuit cur libro dc Spiritu ct Lillera titulum fecerit; quo in li-
bro contra inimicos gfatioe divinoe qua impius justificatur, se acriter disputasse dicebat
(Ibid.).
VI. Augustinus anno quadringcntesimo decimo tertio Carthagine contra Pelagianos conciona-
tur. Rescribit Pelagio. Doctrinam de gratia Dei contra ejus hwresim confirmat Utteris suis ad
Anastasium et Paulinum.
Posteaquam suos adMarcellinum contra novam heeresim libros ediderat Augustinus, Car-
Ilhaginem aliquando profectus, ea in urbe ipsum diem natalem Joannis Baptistee celebravit:
acproinde non anno quadringentesimo duodccimo , quo quidem apud Cirtam , urbem Car-
thagine centum plus minus leucas distantem, in concilio ibidem habito decimo octavo ca—
lendas julias aderat (Epist. 141 ). Igitur beati Preecursoris feslo Carthagine habuit sermo-
nem ad populum (Serm. 293) : atque inler cretera, inquit, quw dicenda videbantur, ad
Baptismum parvulorum sermo deduclus est; et quiajam prolixus erat et de illo terminando
cogitabatur, non tanta dicta sunt de tanta quwstione , rjuanta in pericuto tanto a sollicitis
dicidebuerunt (Scrm. 294,n. 1). Etenimqui sibi persuaderi errores Pelagii circa peccatum ori-
ginale passi fuerant, ii latius in dies eadem dogmata proseminare, ac sibi adjungere quam
plurimos omni opc moliebantur (Infra, deGestis Pelagii, n. 25); ita ut de orientalibus com-
minarentur Ecclesiis , quod nisi hsec lcnerent, earum possent judicio condemnari. Parum
erat quia dissererent ct disputarent impias quasdam novitates; et catholicos doclores cona-
bantur arguere, quod aliquid novum dicerent: neque antiquae fidei defensoribus lanlum-
modo temere obsistere, sedeosinsuper appellare hesreticos, minime dubitabant (Serm. 294,
nn. 18,19).
Itaque sanctus Doclor, ut errores e pectoribus eorum qui sese illis seducendos praebue-
rant, penitus evelleret, auctore Aurelio episcopo Cartliaginensi, ea dere statuit denuo con-
cionari quinto calendas julias. Contigit autem celebrari eo die martyris Guddentis memo-
riam : sed erudiendis fidelibus, quam laudando marlyri vacare , salius existimavit. Quare
perlecto Chrisli Domini ad Nicodemum sermone, in basilica Majorum, sive, ut alii Iegunt,
Majore, vel Majorini, queestionem de Baptismoparvuloruin tractandam suscepit, acprimum
redarguit Pelagianorum commcntum illud, quo dicebant, Parvulos , elsi non baptizentur,
merito innocentiw, eo quod nullum habcant omnino, nec proprium, nec origlnale peccatum,
habituros salutem et vitam eeternam; sed propterea baptizandos esse, ut intrent etiam in re—
gnum Dei. Tum impetivit eorumdem effugium, qui dum urgerentur apostolica sententia,
Per unum hominem peccatum intravit in mundum (Rom. v, 12 ); hanc ideo dictam responde-
bant, quia primus peccavit Adam, et qui postca peccaverunt, illum imitando peccaverunt.
Postea ad eorum refellendas cavillationcs perrcxit, quarum aliam sicproponebant: Si de pec
catore piccatores nati sunt; quare non de baplizato jam fideli, cui remissa sunt universa pec—
cata, justi nascuntur? Aliam autem : Si Arlam, inquicbant, nocet his qui non peccaverunt;
ergo et Christus prodesse debet eliam his qui non crediderunt. Ad cxlremum pro perpetuo
Ecclesiae in ea queestione consensu, Cypriani marlyris, quem antiquum episcopum sedis
hujus nominat, insigne testimonium ex ipsius ad Fidum epistola, sumpto in manus codice
recitavit. Sermonem postmodum clausit, patientiam erga novos heereticos primis illis tem-
poribus ab Ecclesia exhibitam commendans in heec vcrba : Impetremus ergo, si possumus, a
fratribus nostris, ne nos insuper appellent hwreticos ; quod eos tulia disputantes nos appellare
possimus forsitan, si velimus, nec tamen appcllamus. Sustineat eos matcr piis visceribus sanan-
dos, portet docendos , ne plangat mortuos. Nimiam est quo progrediuntur; multum est, vix
ferendum est, magnw patienliw adhuc fcrri: non nbulantur hac patientia Ecclesiw, corrigan-
tur, bonum est. Ut amici exhortamur, non ut inimici litigamus. JJetrahuntnobis, ferimus : ca—
noninon detrahant, veritali non dctrahant; Ecclcsicc sanctw pro remissione peccati originalis
varvulorum nuotidie (aboranli non contradicant. Fundata ista res est. Ferendus est disputa-
25 Pil^FATIO. 26
tor errans in aliis quwstionibus non diligenter digestis , nondum plena Ecclesiw auctoritate
firmatis ; ibi ferendus est error : non tantum progredi debet, ut etiam fundamentum ipsum Ec—
elesiw quatere moliatur. Non expedit, adhuc forte nostra non est reprehcndenda patientia : sed
debemus timere ne culpetur etiam negligentia. Sufficiat Charitati vestrw, habete ad illos qui nostis
illos, habetecum illisamice, fraterne, placide, amanter, dolenter : quiclquid potest faciat pietas;
quiapostea diligenda non erit impietas (Serm. 294, n. 20).
Huic eidem tempori, quo sic Pelagianorum animos amice ac fraterne tractandos judica-
bat piusEpiscopus, haud injuria tribuas quamdam Pelagii ad Augustinum ipsum epistolam,
cui Iiaec data responsio legitur : Gralias ago plurimum, quodme litteris tuis exhilarare di-
gnatus es, et certum facere de salute vestra. Retribuat tibi Dominus bona, quibus semper sis
ionus, et cum illo wterno vivas in wternum, dominc dilectissime et desideratissime frater
(Epist. 146), etc. Magno tum desiderio tenebatur cum preesentePelagio colloquendi :quippe
quem data qualibet occasione , contra gratiam qua justi efficimur, aperta contentione co-
nari jam audierat. Et quanquam suis eum Pelagius litteris exquisite dilaudasset: ipse ta-
men, quanta par erat urbanitate rescribens , sic ab ejus laudatione temperavit, ut etiam
illum , quoad sine ipsius offensione aut queestionis ullius commotione licuit, de Dei gratia
recte sapere admonuerit (Infra, de Gestis Pclagii, n. 51). Hoc rescriptum ipse nobis conser-
vavit Augustinus, cuidam alii opusculo suo insertum, ubi verba rescripti ejusdem singula
exponens, nihil causae fuisse monstrat, cur id pro se Pelagius in Diospoiitana synodo reci-
taret.
Mirum vero est, cur illic Pelagium, ne tantisper laesisse eum videretur, de queestione ad
Dei gratiam pertinente commemorare noluerit sanctus Doctor : hanc enim tunc temporis
etiam non rogatus contra nascentem heeresim perlibenter tractabat in litteiris ad amicos di-
reclis. Sic Anastasio cuidam scribens, sedulo egit, ut persuaderet, justitiam non per legem,
sed per gratiam, neque per servilem timorem, sed per liberam charitatem impleri. Qua de
re cum eo se delectatum loqui significat, propter quosdam, ait, qui nimium arrogant hu-
manw voluntati, quam lege data putant acl eam implendam sibi posse sufficere, nulla super
doctrinam legis gratia sanctw inspirationis adjutam (Epist. 145, n. 8). Ubi Pelagianorum ad-
huc nomini, ut in primis suis contra eos scriptis solebat, parcendum existimavit.
In epistola quoque Paulino episcopo Nolano sub illud tempus reddita, ubi ad illius quee-
stiones ex Apostolo propositas venit, hanc ipse causam arripuit ad explicandum dogma
praedestinationis (Epist. 149, n. 18 sq.): de quo mox tam perspicue tamque graviter statuit,
ut eam ipsam epistolam essc; in quam postea Semipelagiani tumultuati sunt, haud aegre
tibi ipse persuaderes, nisi hos Augustinus, non cuivis ad Paulinum epislolee, sed ei nomi-
natim, quae contraPelagianos cdita fuerat, contradixisse memoraret (Infra, de Dono Perse-
verantiw, n. 55); id est, haud dubie , epistolee ad eumdem anno Christi quadringentesimo
decimo septimo scriptae (Epist. 186).
VII. Pelagius anno quadringentesimo decimo tertio aut quadringentesimo decimo quarto
Demetriadi virgini venenum suw hwresis propinat. Hieronymum calumniis appetit, permo-
leste ferens errores ab eo suos confutari. Pelagianos Siculos refellit Augustinus.
Quam Demetrias velatione sua universis admirationem attulerat, ea virorum omnium
qui tum in Ecclesia praeccllebant, linguam et calamum provocavit. His siquidem non in-
juria pcrsuasum erat, quidquid sibi facullatis divinitus fuerat concessum , utilius collocari
nequaquam posse, quam si praeceptis illam informarent, necnon in tam generoso proposito
confirmarent. Quales autem aliorum , quae perierunt, epistolae fuerint, ex ea quee adhuc
exstat Hieronymi ad eamdem virginem dala (Hieron. Epist. 8), judicare licet. Scripsit eam
ille anno quadringcntesimo decimo tertio aut quadringentesimo decimo quarlo, intermissa
tantisper Commentatione in Ezechielem, ad cujus caput quadragesimum tertium jam tum
pervenerat. In his porro quee Hieronymus Demetriadi multa praescribit, id ei magnopere
inculcat, Innoccntii pontificis adheeresoere fidei, ac eorum casses declinare , qui Anaslasii
papse auctoritate jam profligali, surgere denuo, et clanculum doctrinee suae virusper Orien-
tem spargere moliebantur. Haud pauca sunt, quee inducant, ut signari ab eo Pelagianos
fateamur : tamctsi non aliam ibi, quam quae Origenistarum fuit, de exstantia animarum
ante corpora haeresim altingat. Eadem occasione Augustinus Probae aviffi, et Julianse matri
Demctriadis litteris suis gratulatus est (August. Epist. 150).
Insignium horumce virorum vocibus suam quoque Pelagius adjungere, ac sibi tam no-
bilis argumenti tractatione gloriam comparare decrevit : neque tamen lucubrationi suae
proprium adscripsit nomen; aut saltem ab exemplo, quod aliquanto post perlatum est ad
Augustinum , a quo et libri titulo censetur, illud aberat ( Epist. 188, nn. 4, 14). Agnoscit
anno quadringentesimo decimo septimo ipsemet Pelagius ab se ad virginem Demetriadem
conscriptas in Oriente lilteras (Infra , de Gratia Christi, n. 38). De quibus et anno qua-
dringentesimo decimo quinto agens Orosius , eas jam Pelagio attribuit (Orosius, in Apolo-
gelico): unde etiam verba aliquot refert, quae legere est in epistola cujus exordium cst,
Si summo ingenio, etc. Exstat haec in Appendice post Augustinianas : ubi similiter quidquid
ex ipsius Pelagii ad Demetriadem epistola citat Augustinus, reperire licet. Ea quidem cum
ornate eleganterque scripta est, tum egregias pietatis regulas compleclitur; verum super-
bia ista infectas, qua; fuit propria P-elagii, qusequecertissimum pietati parit interitum. Eam-
dem magno in pretio fuisse apud Pelagianos, Orosius salis aperte significat illis verbis :
In epistola tua illa lucubratissima (Ibid.). Et Augustinus, cum de hac ipsa expostularet, Pe-
27 PILEFATIO. 28
lagianorum scripta propter acrimoniam atque facundiam legi a plurimis testabatur (Epist.
188, n. 13). Addit Orosius Pelagium in ea conseribenda stilo ac sermone usum fuisse alio-
rum, Juliani forsitan seu Aniani pseudodiaconi Celedensis, qui idcirco a socils erroris
copiosissime pascebatur, teste Hieronymo, ut alienee blasphemiee verba frivola submini-
straret ( Epist. 202, n. 2, inter Augustinianas). Hinc forte data occasio, ut epistola Juliano
adscriberetur a Beda. Epistola hsec Augustino non ante annum quadringentesimum decimum
sextum visa est. Quippe cum ipse, an ante concilium Diospolitanum, quod sub anni qua-
dringentesimi decimi quinti finem celebratum est, an vero postea scripta fuerit, ambigere
se significet (Infra, de GratiaChristi, n. 23).
Quo animum referret Pelagius in hoc edendo opere, facile quidcm ex illis praefationis
ejus verbis intelligitur: Quoties mihi de institutione morum et sanctw vitw conversatione di-
cendum est, soleo primo humanw naturw vim qualitatemque monstrare, et quid efficere possit
ostendere, ac jam inde audientis animum ad species incitare virtutum, ctc. Idem tamen ut
ostenderet, quemadmodum dicebat ipse, quam a neganda Christi gratia Ionge abesset, suae
ad Demetriadem epistolse testimonium adhibebat. Certe quidem fatetur Augustinus, sibi
ejus lectione pene persuasum fuisse, veram ab illo Dei gratiam agnosci: tametsi auctorem
in multis ibi locis sibi ipsum contradicere appareret. Verum lectis postea aliis scriptionibus
Pelagii, in quibus clarius mentem aperiebat, non difficili negotio deprehendit, gratiae ab illo
vocabulum elevandae tantummodo invidise causa usurpari, neque aliud quidquam in illius
ore sonare hanc vocem, nisi vel institutam a Deo naluram, vel doctrinam, vel ad sum-
mum remissionem peccatorum, aut exemplum Christi (lbid., n. 40). Hoc igitur comperto,
Augustinus et Alypius, qui Demetriadem sua exhortatione ad sanctimoniam virginalem
profitendam adduxerant ( Epist. 188, nn. 1,2), ad se imprimis spectare judicarunt, eam
quoque, ut contraria gratiee Dei dogmata devitaret, admoncre. Id autem preestitefunt epi-
stola ad Julianam ejus matrem circiter exeuntem annum quadringentesimum decimum
septimum data; ubi cum ePelagiana scriptione protulissent hunc preecipue locum christianae
humilitati et graliae plane contrarium, Nam corporalis nobilitas atque opulentia, tuorum
intelliguntur esse, non tua; spirituales vero divitias nullus tibi prwler te conferre potefit.
In his ergq jure laudanda, in his merito cwteris prwfcrenda es, quw nisi ex te et in le esse non
possunt (Ibid., n. 4) : Et nos quidem, inquiunt llli, de sanctw virginis disciplina et humititate
christiana, in qua nutrita et educata est, hoc existimamus, quod illa verba cum tegeret, si tamen
legit, ingemuit, el pectus humiliter tutudit, ac fortassis et flevit, Dominumque, cui dicata est,
a quo sanctificata est, fidenter oravit, ut quomodo illa non et sunt verba ipsius, sed alterius,
ita non sit talis et fides ejus. De hoc ergo ejus affectu utrum non fallamur, indenos fac potius
rescribendo certiores (Ibid., n. 9).
Pelagianee ejusdem epistolae locis variis reconditum virus commonstrat etiam Bcda. Ncmpe
quodibi legere est, Multos philosophorum castosfuisse, patientes, modestos , etc, atque ho-
minibus alienis a Deo, ista quw Deo placent animi bona non aliunde adfuisse, nisi de naturw
bono. Tum etiam illos exemplo suo sibi invicem ostendere, cum omnium natura una sit, omnia
ista virtutum ornamenta in omnibus esseposse, quw vel omnia in omnibus, vel singula inve-
niuntur in singulis. Deinde quod si etiam sine Deo homines ostendunt,quales a Deo facti sunt;
inde intelligere liceat, quid Christiani possint, quorum in meliusper Christum instaurata na-
tura est, et qui divinw quoque gratiw juvanlur auxilio. Preeterea quod Job aperiens occuttas
naturw divitias, et in tnedium proferens ex se quid omnes possimus ostendit. Et quod hac in-
juria vindicanda natura est, ne ejus vitio ad malum videamur impelli, qui nee bonum sine
voluntate faciamus, nec matum, et quibus liberum est unum semper ex duoous agere, cum sem-
per utrumque possimus. Quod ideo alii judicaturi sint, cdii judicandi, quia cum omnes idem
possimus, diversa faciamus. Quod non ajusto Deo, aut ille puniri meruisset, aut hic eligi, nisi
uterque utrumque potuisset: Aocque etiam.de Esau et Jacob geminis intelligendumsit; ac scien-
dum solam voluntatis esse caUsam, cum in eadem natura merita diversa sunt. Quod neque alia
nobis causa difficultatem bene vivendi facit, quam longa vitiorum consuetudo. Tandem quia
nec impossibile aliquid potuit imperare, qui justus est; nec damnaturus est hominem pro eo
quod vitare ndn potuit, quipius est. Heec ad cxcutiendum decerpsit aliquot post saeculis Beda
(Beda, lib. 1 in Canticum canticorum).
Porro quo tempore Pelagius virulentum illud poculum Demetriadi miscebat, eodem etiam
dabat operam, ut errores suos in Paleestina propagaret. Illuc eum vertente anno quadrin-
gentesimo undecimo, quando, ut dictum est supra, ex Africa navigavit, devectum putant.
Ac primo, cum cuperet cum claris ac sanctis quibusque viris videri amicitia conjunctus,
familiaritatem forte cum Hieronymo aliquam iniverat. Id sane sancti Viri verba ista indi-
cant: Ne veterem Iwdere videamur necessitudinem (Infra, Append. parte 2]. Verum cum Hie-
ronymus, quojam latius serpentem cohiberet illius heeresim, nihil omitteret; conati sunt
Pelagiani ipsius ulcisci generositatem iis calumniis, quibus se ab illis petitum, seepe conque-
ritur. Nam quandoquidem indubitatum est anno quadringentesimo decimo quinto Pelagium
egisse in Palsestina, absurdum nemini videatur, eum cum alio quodam ab Hieronymo designa-
tumfuisse,cura circiterannumquadringentesimumdecimum sextum Ioquebatunn haecverba:
Hic tacet, alibi criminatur: mittit in universum orbetn epistolas biblinas, prius auriferas, nunc
maledicas, etpalienliam nostram de Christi humilitate venientem malw conscientiw signum in-
terpretatur, ipseque mutus latrat per Albinum cancm, grandem et corpulentum: et qui calcibus
magis possit scevire, quam dentibus; habet enim progeniem Scoticw gentis de Britannorum
S9 PRJEFATIO. SO
vicinia (Infra, Append. parte 2). Quee non male quadrant in Pelagium, utpote Britannum,
et quem alio loco vidctur Hieronymus Scotum vocare voluisse (Ibid.): tametsi quem sihi
superiorem habuerit Pwiagius, ut ejus canis nuncuparetur, videmus neminem; nisi si quis
velit verba illa, Hic lacet, etc, referri oportere ad Joannem episcopum Jerosolymitanum ,
qui reipsa tam male de Hieronymose limilibusmerucrat, ut jure cum eo sic ille expostularet.
Neque Hieronymus his semper continuit, ut errores qui secreto illic a Pclagio
discipulis tradebantur, viva tantum voce argueret: sed permotus catholicorum quorumdam
precibus, primo suam ad Ctcsiphontem epistolam, in qua disputationem de hac re pollicc-
balur uberiorem, scripsit anno forte quadringentesimo dccimo quarto : nam eam nuper ab
illo editam Orosius in Jerosolymitanoconventu testabatur (Ibid.). Neque multum dislulit, \-A
pollicitationi suee satisfaceret: quippe tribuscontraPelagianoslibris, quos dialogorum foniia
composuit, jam manus in extremo julio anni quadringentesimi dccimi quinli admovcrat. lt
haereticorum ac phi-
ipsa quidem epistolaad Ctesiphontem, renovatas opinioncs superiorum has
losophorum, quod ad &*&0iuvj et <iv«WT7]W«v, exprobrat Pelagio, ejusque potissimum sen-
tentiasimpugnat, quibus ille pronunliabat, Posse hominem sincpeccato esse, si velit: quamvis
ad decipiendos homines huic sententioe adderet, non absque Dei gratia: cum ita Dei graliam
poneret, ut eam ad liberum arbitrium et ad preecepta legis referrct. Porro , Eos qui absque
legis scientia sint.peccata vitare non posse, dicebat. Deinde, Liberum arbitrium destrui, si
alterius ope indiget, ac semper ei auxilium Dei est necessarium : proinde , Unumqucmque suo
arbitrio regi. Postremo, Facilia Dci esse mandata. Hortatur autem Hicronymus , ul publice
preedicet, quod secreto discipulisloquitur : Nam Ecclesiw, ait, victoria est, vos apcrtc dicere
quod senlitis (Ibid.).
Ipso, ut videtur, anno quadringentesimo decimo quarto epistolam contra Pelagianos
Siculos scripsit Augustinus. Anno siquidem quadringentesimo decimo quinto Hieronymus
tres libros ad Marcellinum ab eo jamdudum editos fuisse, nuper vero confcctum librum
adHilarium, affirmabat: nec secus hac de re Orosius eodem anno loquebatur (Ibid.). Ibi
Augustinus varia jam se scripsisse de gralia tradit. Huic epistolee causam dedere, quse
in Sicilia movebantur aPelagianis queestioncs. Certe quidcm testabatur anno circiter qua-
dringentesimo decimo sexto Hieronymus, non in Occidente solum, verum etiam in Oriente,
prsecipue vero in Sicilia et Rhodo insulis glisccre Pelagianam luem, eam corrumpere ple-
rosque, atque eo latius in dies crescere, quod cum ab auctoribus cjurarentur publice ejus
dogmata, clanculum tamen ea traderentur (Ibid.).De Rhodo quidcm, quid ibi gestum fuerit,
ignoratur : de Sicilia autem id ex Augustino compertum, multos in ea insula fuisse qui
errarent, quique alios in errorem mitterent; atque inventum ibidem ipsius, ut dicebatur,
Coelestii quemdem librum, quem sibi refellendum sumpsit sanctus Anlistes (Infra, de Perfe-
ctione justitiw hominis,n.l). Infestabat hoc viruspotissimum Syracusas, qua in urbe, eadem
quee Carthagine in Coelestio damnata fuerant, docebantur. Sed et his alia queedam Syracu-
sani adjiciebant, quee tametsi videri possint a Pelagianorum erroribus aliena, tamen ab
eodem oriebantur superbiee fonte, unde illis commcntitiee sanctitalis affectatio manabat.
Etenim isti statuebant, Divitem manentem in diviliis suis, regnum Dei non posse ingredi, nisi
omnia sua vendiderit :nec debere quemquam jurare omnino (Epistt. 156, 157).
Ergo Hilarius Hipponensium quorumdam , qui Syracusis ad sua revcrtebantur, oppor-
tunitate usus, illis ad Augustinum epistolium dedit, in quo , quee doctrinee capita tumul-
tum cierent, perscripserat; simulque rogabat, utsibi pcr iitteras, quid esset de his creden-
dum, significaret. Hunc Augustinus in responso suo filium salutat; sibique, quod fueril de
valetudine ejus factus certior, gratum testatur accidisse: quo nimirum indicat non obscure,
illum jam antea sibi fuisse cognitum. Unde haudquaquam lemere fecisse videbimur, si hunc
esse dixerimus eumdem illum Hiiarium, qui postea sancto episcopo epistolam contra Semi-
pelagianos misit, ubi seipsius preesentiee deliciis potitum aliquando, et salubribus uberibus
nutritum fuisse profitetur. Difficultatibus ab illo propositis, quantum res queequc postulabat,
articulatim respondit Augustinus prolixiori epistola, quaect ab eo nonnunquam libri nomine
donatur (Infra, de Geslis Pelagii, n. 23). lllic testatur, eorum qui Pelagianos crrores
sectarentur, opinione majorem esse numerum, neque scire se, an non ad eos exEccksiie
corpore, in quo spe correctionis usque tum fuerant tolcrati, resecandos tandcm coaclura
esset ipsa necessitas. Ccelestium quoque ibidem nominat, et de eius a synodo Carthagincnsi
condemnatione commemorat; quia sicilicet verebatur sanctus Doctor ne forte ab ipso in
Sicilia hujusmodi turbsemoverentur (Epist. 157, n. 22). Tamen earum illum auctorcm non
fuisse, videtur postmodum edoctus : quandoquidem proximo post anno ipsum in Sicilia non
agere, ex opinione communi tradit. Hanc Augustini epistolam cum secum in Paleestinam
tulisset Orosius, exhibuit in Jerosolymitanoconventu, et Joanne, qui praesidebat, annuente
perlegit (Infra, Append. parte 2). Eadem rursus apud Diospolitanam synodum laudata fuit
l(Infra, de Gestis Pelagii, n. 23).
VIII. Augustinus am.no quadringentesimo decimo quinto Timasium et Jacobum revotat ab
erroribus Pelagii, cujus et librutn ab iis sibi traditum refellit opere de Natura et Graiia.
Aliud opus contra Pelagianas definitiones Cwlestio tributas scribit, dictum de Perfectione
hominis.
nter Pelagii discipulos non minimum addicti eidem fuere Timasius et Jacobus, adole-
{'ustitiw
scentes honestissimo loco nati, et Iiberalibus disciplinis instituti, qui ipsius horlatu, omni
ppe saeculari abjecta sese totos diyino seryitjo mancipavemnt (Epist. 179, n. 2). Ii prava
51 PlLErATiO. 3-2
illius dogmata studiosissime sectantes, eo quoque progressi erant, ut contra gratiam , qua
christiani sumus, palam disputarcnt (Epist. 186, n. 1). Verum ab hac eos pernicie Deus
liberavit opera monitisque Augustini : jamque spiritu claritalis qui in ipso erat, ut iidem
loquuntur (Epist. 168, inter Auguslinianas; et infra, de Gestis Pelagii, n. 48), cdocli errorem
exspuerant, cum librum quemdam, quem affirmabant esse Pelagii, sancto Doctori tradide-
runt, eumobnixe, ut illi responderet, obtestantes (Epist. 179, n. 10). Igitur intermissis
aliis suis occupationibus, Augustinus librum magna cum animi attentione perlegit: cujus
et locum in quadam epistola sua refert, ipso ex loco monstrans , hanc illius fuisse, quam
tamenin Diospolitana synodo post agnoscere noluit, opinionem, quod non nemo invenia-
tur, ac nominatim Abel, qui ita hic vixit, ut nihil omnino peccaverit (Ibid., n. 9).
Pelagius ut naturam hominis contra Dei gratiam defenderet, quidquid in ratiocinando
habebat facultatis autvirium, in hoc opere adhibebat. Cum objiceret sibi quod quidam
dicunt, levia queedam peccataipsa multitudine, quod ssepe irruant, non posse cuncta vitari;
negabat debere argui, ne levi quidem correptione, si vitari omnino non possunt (Infra, de
Natura et Gratia, n. 13). Et pugnabat, naturam per peccatum dcbilitatam vel mutatam non
esse; alioqui maleriam peccati esse vindictam, si ad hoc peccalor infirmatus est, ut plura pecca-
ret :imo posteros Adw non solumillo non esse infirmiores, scd etiam plura implevisscprwcepta,
cum illeunum implere neglexerit (Ibid., n. 21-24). Contendebat quoque, fieri nonposse, ut
cuicumque jam baptizato sit caro contraria (Ibicl., n. 60). Ibi tamen sibi ipse queestionem
illam celebrem proponebat, numquid gratiam Dei excluderet, cum diceret, llominemposse
hic esse sine peccato : et id nonnisi per Dei gratiam fieri posse consentiebat (Ibid., n. 10). Au-
gustino quidem non parum voluptatis attulit heec Pelagii tam aperta confessio : verum sub
gratiae voce aliquam latere eequivocationem non multo post deprehendit, tandemque ex iis
quae sequebantur, comperit, illum per gratiae nomen nihil intelligere preeter naturam sui
juris, seu cumlibero arbitrio creatam, cui quidem velut obiter, idque salis obscure, legis
adjutorium remissionemque peccatorum nonnunquam adjungebat (Infra, de Gestis Pelagii,
n. 47); veram autem Christi gratiam non modo ipsum non agnoscere, sed etiam plurima
proponere cum eadem omnino pugnantia, neque alio quam ad fidem ejus e Christianorum
animis expungendam perlinentia (Episl. 186, n. 1). Opiniones suas perversas nonhullis scri-
ptorum quorumdam ecclesiasticorum, atque adeo ipsiusmet Augustini teslimoniisadstruere
moliebatur. Testatur Innocentius papa se librum illum evolvisse, in quo reperit multa
blasphema, nihil quod placeret, nihil penequod non penitus displiceret, aquovis damnan-
dum atque calcandum, cui similia, nisi qui ista scripserat, nemo alter in mentem reciperet
atque sentiret (Epist. 183, n. 5, inter Augustinianas). Hoc opere Pclagium epislolee Hiero-
nymi ad Ctesiphontem resp.ondere conatum esse, arbitratur clarissimus scriptor Pelagianee
historiee ( Henr. Noiis, lib. 1 Historiw Pelagianw, cap. 6).
Augustinus porro officii suiesse duxit, opus istud refellere, de quo etiam a Timasioet Ja-
cobo interpellabatur. Hac de causa grandem librum adversus Pelagii hmresim (his enim ver-
bis hoc ipso anno quadringcntesimo decimo quinio utilur [Epist. 169, n. 13]) composuit;
quem et dicavit illis adolescentibus, a quibus Pelagii scriptionem acceperat; ut videlicet, si
quid adhuc pravee doctrinae eorum animis adhaeresceret, id radicitus exstirparet. Ibi tamen
Pelagii nomine abstinuit, veritus ne hoc illc in sui contumeliam accipiens, medicis manibus
sese praeberet minus tractabilem (Epist. 186, n. 1); necnon facilius, ut ait sanctus Doctor,
se existimans profuturum, si servata amicitia, adhuc ejus verecundiee parceret, cujus litte-
ris jam parcere non deberet (Infra, de Gestis Pelagii, n. 47). Atqui eum postea poenituit, quod
cum dolorem facere timeret, nihil sua illa moderatione contulerit, nisi ut tumorem augeret
(Ibid., n. 50). Hoc opus inscripsitdeNaluraet Gralia,quod ibi gratiam defendat, non quidem
contra naturam, sed per quam natura et liberatur, et regitur (Retract. lib. 2, cap. 42). Ibi-
dem Pelagii pronuntiatum illud, Hominemposse esse sinepeccato, et mandata Dei facile custo-
dire, sivelit, condemnari ab Augustino, testatur Orosius (Infra, Append. parte 2). Veterum
auctoritates a Pelagio adductee examinantur; his etiam non preetermissis, quee Xisti Roma-
ni pontificis et martyris nomine ab eo laudatee fuerant. Necdum enim deprehenderat sanctus
Doctor, illa ethnici cujusdam philosophi esse : quod postmodum ex epistoUe Hieronymi ad
Ctesiphontem, ut putamus, Iectione intellexit. Tandemea diligentia ventilasse Pelagii Jibruin
dicitur, ut ad singulos apices responsa reddiderit (Infra, de Gestis Pelagii, n. 48). Ipso anno
quadringentesimo decimo quinto Hieronymum atque Orosium Augustiniani hujusce opuscu-
li, tanquam inchoati quidem, nondumtamen absoluti, mentionem facere, alibi observamus
(Infra, Admonit. in librumde Natura et Gratia), Augustinus Evodio, ut id exscribendum
curaret, extemplo permisit (Epist. 169, n. 13). Id ipsum sequenti anno, cum ipsius Pelagii
libro conjunctum, Joanni episcopo Jerosolymitano, ut inde istius haeresiarchae mentem per-
spiceret, transmisit, rogans illum etiam ut utrumque ad Pelagium dirigeret (Epist. 179, nn.
5,10). Similiter easdem illas disputationes anno quadringentesimo decimo sexto dedit adln-
nocentium papam deferendas (Epist. 177, n. 6).
Quamvis autem nonliceret Augustinorevocare in dubium, quin scriptio illa sibi aTima-
sio et Jacob.o tradita Pelagii esset; eam tamen sine cautione nunquam memorat, gnarus vi-
delicet hunc esse eo ingenio, ut si non alia via sese expedire posset, illam inficiari minime
dubitaret. Eam itaque Augustinus non citat in libro de Gratia et Peccato originali, in quo
libro damnandas Pelagii opiniones ex operibus, quae ille in sua ad Romanum antistitem
epistola agnoscebat, ostendit; non vero ex iis quce sibi vel antequam recognosei potuissent,
35 PFLEFATIO. 34
subrepta, vel etiam plane falsoque afficta querebatur : nam et similiter accepta eadem epi-
stola Zosimus papa fidem nimis temerc scriptis quibusdam Timasii atque Jacobi testimonio
habitam dicit (Infra, Append. parte 2). In istos duos animum Julianus gerebat infensum, et
adolescentes ex monachis dissolutos eosdem per injuriam vocitabat (Infra, contra Julia-
num, lib. 2, n. 37).
Hunc in annum referre visum est alteram Augustini lucubrationem contra Pelagianas
quasdam ratiocinationes, comprehensas in chartula, quee sic praenotata erat: Definitiones, ut
dicitur, Cwlestii (Infra, dePerfeclionejustitiw hominis, n. i). Hanc de Sicilia charlulam fra-
tres quidam, id est, catholici altulerant: dederantautemAugustinoEutropius etPaulus epi-
scopi, iidem illi qui non multo post appulsum Orosii in Africam, videlicet ante medium ipsum
annum quadringentesimum decimum quinlum, sancto Doctori commonitorium de diversis
heeresibus obtulerunt (lnfra, Admonit. in librum de Perfectione justitiw hominis). Codicillus
iste varia ratiocinia complectebatur, brevia illa et pressa, quee eo pertinebant, ut statuere-
tur, Hominem hic sine peccato esse posse. Cumque illis congesta erant de Scripturis testimo-
nia, scilicet qusedam quibus probaretur, uti auctor inquiebat, prwccptum esse homini ut abs-
que peccato sit : alia quibus ostendi volebat, quod Dei mandata non modo impossibilia non
sint, verum ne gravia quidem : alia postreino quasi iis, quae a Catholicis adversus Pelagianos
proferri solerent, testimoniis contraria. Asserit Augustinus perbreves istas ratiocinationes
ab Coelestii ingenio, quantum e scripto alio, cujus ccrtissimus is auctor erat, conjectando
licebat assequi, haudquaquam abhorrere. Easdem autem responsis etipse perbrevibus dis-
solvit, docens perfectionem plenitudinemque justitiee illam, qua homo sine ullo prorsus
peccato sit, nec sine gratia possibilemper vires nalurae, preesertim jam vitiatae, nec unquam
esse praesentis hujus vitae. Attamen censet illis non nimis reluctandum, qui quosdam gra-
tisc divinae auxilio vitam vixisse omnino inculpatam atque a peccato plaue liberam affirma—
rcnt. Quod certe post canones advcrsus hanc opinionem in Carthaginensi concilio anni qua—
dringentesimi decimi octavi sancitos non dixisset.
IX. Consessus Jerosolymis anno quadringenlesimo decimo quinto a Joanne episcopo habitus,
in quo cum Pelagio coram disputat Orosius. Pelagio Joannes plus wquo favens, Orosium
paulo post insimulat blasphemiw : quam ille criminationem scripto apologetico ab se pro-
pulsat. De Hieronymi dialogis contra Pelagianos.
Cuin ex Africahoc anno solvisset Paulus Orosius, in Palsestinam circiter medium eum-
dem annum appulit. Is presbyter audita Augustini fama, ex ultimis Hispaniis ad eum discendi
cupiditate venerat: quem ille ad Hieronymum, ut hunc de animee origine consuleret, a se
transmisit (Epist. 169, n. 13). Quemadmodum autem Augustinum debellandis Pelagianis oc-
cupatum reliquerat, ita Hieronymum reperit eidem quoquc bello implicatum. Quando ergo
Pclagius tantos tamque celebrcs in Ecclesia viros fecisse sibi adversarios jam noscebatur,
quin occasionedoctrinae ipsius multum fucrit in Palaeslina tumultuatum, dubitaverit nemo :
nec aiiundc profecto colloquium Jerosolymitanum, de quo hic agendum nobis est, ortum
habuit: quod ut iniretur, operam dedisse institisseque videntur , *rosolymitanee Ecclesiee
presbyteri. Initum autem fuit quadraginta et septem diebus ante E::"?eniorumsolemnitatem,
hoc est, die julii vigesima nona aut trigesima (Infra, Append. p^rte %). Siquidem omnia huc
faciunt, ut festum illud non aliud existimemus fuisse, quam ecclesiae Resurrectionis dedica-
tionem quee quotannis magno cum apparatu die decima tertia aut decima quarta septenibris
celcbrabatur (Nicephor. lib. 8, cap. 50, etMenolog. grwc). Ventum est in disputationem
praesente Joanne Jerosolymorum episcopo, qui soluscxepiscoporum ordine, quemadmodum
ex Orosii relatione intelligere licet, isthic interfuit. Presbyterorum tantum erat consessus,
in quibus numerabantur Orosius, Avilus, Vitalis ac Passerius. Aderat quoque ignotus qui-
dam interpres, numerohaud dubie adscribendus falsorum horumce fratrum, qui, leste Oro-
sio, ex adverso latere consedebant. Praeter hos omnes memoratur etiam Dominus ex duce.
Hic ille Dominus, sicut el Passerius presbyter, multum sibi nominis tum in rebus quee ad
Deum, tumin his quee ad saeculum spectant, fide sua atque experientia pepererant:quiquia
et greece et laline sciebant, ab Jerosolymitanis sacerdotibus, ut consessui tanquam inter-
pretes adessent, invitati fuerant, atque ab iisdem illuc adducti, ipsomet Joanne conve-
niente.
Inductus a presbyteris Orosius secessum Bethlehemiticum, ut Jerosolymam veniret, reli-
quit: ingressusque in locum conventus, jubente episcopo sedit. Verum id eo in conyentu
peccatum est, quod notarium, qui quee gererentur in tabulas refcrret, nullum adhibuere.
Orosium statim rogarunt universi, ut si quid super hwresi, quam Pelagius et Ccelestius contra
Dei gratiam seminarant, in Africa gestum esse cognosccret, fideliter ac simpliciter indicaret.
Orosius igitur Ccelestium a concilio Carthaginensi damnatum fuisse declaravit; mentionem-
que libri de Natura et Gratia, quem hoc tempore commentabatur Augustinus, injecit. Unde
intelligas, ab illo hunc ante non multos dies recessisse. Idem addidit, habere se in manibus
epistolam, quam nuperin Siciliam miserat sanctus Episcopus (Epist. 157); quam et jussus
recitare Orosius, paruit.
His actis Joannes Pelagium introduci postulavit : assensum est a consessoribus, tum pro-
pter Episcopi venerationem, tum propter refutationem Pelagii, quam plcniorem hinc fore
atque utiliorem sperabant. Ingressum Pelagium omnes una vocc interrogarunt, casne do-
cuisset opiniones, quas confutassct Augustinus episcopus. Quibus ille confestim rcspondit
in hsec vcrba : Et quis est mihi Augustinus (Infra, Append. parte 2)? Qua responsione in
55 PIUSFAT10. 36
sanctum hunc episcopum, cujus orc Dominus toti Africee sanilatem unitatis exstincto Do-
natistarum schismate indulscrat, usquc adeo injuriosa, offensi quotquot aderant, eum non
e conventu solum, sed etiam ex omni Eoclcsia pellendum conclamarunt. Tum vero Joan-
ncs, quem extrudere debuissct, eumjussit sedere inter presbyteros, hominem laicum atque
insuppr in crimine hserescos dcprehensum. Et praeterea quo liberius injuriam Augustino
illatam ipsi ignosjeret, eamdem in sc recipere professus est: Augustinus egosum, inquit.
Cui ab Orosio statim repositum : Si Augustini personam sumis, Augustini sequere sententiam
(Infra-, A,ppend. parte 2).
His ita geslis sciscitatus est Joannes, an quee legerentur ex epistola Augustini, Pelagium
peterent, an alium qucmpiam : simulque adjecit, si Pelagius impugnaretur, posse eos, quo
in illG rcprehendcrentur, declarare. Hicannuentibusreliquis,itaOrosius :Pelagiusmihidixit,
ct
dicere se homincm possc esse sine peccato, mandata Dei facile custodire, si velit. Ad quee Pelagius
universis audientibus respondit: Hoc et dixisse me, et dicere, negare nonpossum.TuncOrosius:
Hocin Cwlestio, inquit, Africanasynodus detestata est: hoc Augustinus episcopus scriptis suis,
sicut audistis, exhorruit; hocin ipsius nuncPelagii scriptis sua responsione condemnat (Id est, li-
bro de Natura et Gratia): hoc et beatus Hieronymus, cujus eloquium univcrsus Occidens, sicut
ros in vellus, exspeclat (multi enimjam hwretici cum dogmatibus suis ipso oppugnante supplosi
suntj, in epistola sua, quam nuper ad Clesiphontem edidit, condemnavit; similiter et in libro
quem nunc scribit, collata in modum dialogi altercatione confutat. Joannes vero auribus ad
heecomnia obturatis, illos inducere conabatur, uti apud se judicem tanquam Jerosolymita-
nuin antistitem, accusandi Pelagii actionem ipsi susciperent. Cui seepius ab universis respon-
sum : Nos accusatores hujus non sumus; sed quid fratres tui, patres nostri, senserint et decre-
verint super hac hwresi, quam nunc laicus vidgo prwdicat, intimamus; ne Ecclesiam tuam
prwscrtim, ad cujus sinum convolavimus, te ignorante conturbet. Joannes interea, ut eos ad
agcndam accusatoris personam pelliceret, instare pergebat, docendi simulatione variaratio-
cinia in medium proferens, in quibus quoedam esse, quae ab Origene mutuatus esset, anim-
advertebant complures. At unum hoc ab illis responsum tulit: Nos filii Ecclesioe catholicw
sumus; non cxigas a nobis, Pater, ut doctores super doctores esse audeamus, aut judices super
judices. Patres quos universa per orbem Ecclesia probat, quorum communioni nos adhw—
rere gaudemus, damnabilia hwc esse dogmata decreverunt : illis probantibus nos obedire di—
gnum est.
Pluribus adhuc disputare perseveravit Joannes : quid autem disputando dixerit, Orosius
non exprimit. Volebat sane eumdem Orosium, quasi is naturam hominis malam atque pec-
candi necessitati obnoxiam a Deo conditamessediceret, perstringere. Idemille vero antistes,
quid coram se in Jerosolymitano conventu non pridem esset actum, rogatus in synodo
Diospolitana, retulit inter alia, Pelagium acriter hsereseos ea de causa postulatum, quod
diceret quoniam potest homo, si voluerit, esse sinepeccato. Et de hoc, inquit, interrogantibus
nobis eum, respondit: Non olixi quoniam recepit natura hominis ut impeccabilis sit; sed dixi,
quoniam qui voluerit pro propria salute laborare et agonizare, ut nonpeccet, et ambulet in
prwceptisDei, habere eum hanc possibilitatem a Deo. Prosequitur Joannes : Tunc quibusdam
susurrantibus et dicentibus, quod sine Dci gratia diceret Pelagiusposse homincmperfici, id est,
esse posse hominemsine peccato; culpans, inquit, super hoc etiam inluli, quia et apostolus
Paufus multum laborans, sed non secundum suamvirtutem, sed secundum gratiam Dei, dixit,
« Amplms omnibus illis laboravi; non autem ego, sed gratia Dei mecum » (I Cor. xv, 10), etc,
et alia multa similia diximus, inquit, de Scripturis sanctis (Infra, de Gestis Pelagii, n. 54). Cum
autem iis quee a Joanne diccbantur, nondum sibi satisfactum esse obstrependo significarent,
tum Pelagius : Et ego, ait, sic credo : anathema sit, qui dicit absque adjutorio Dei possehomi-
nemadprofectum omniumvenire virtutum. Agnoscit ipsemet Orosius, Pelagium dixisse, Posse
hominem esse sine peccato, non sine adjutorio Dei. Inde subjunxisse episcopum, Si sine adju-
torio Dei hoc hominem posse diceret, pessimum et damnabileerat. Cumque dehinc sciscitatus
fuisset quidnam prseterea Pelagio objectarent, anve Dei negarent auxilium; se Orosium illico
respondissc, Anathema ei qui negat aajutorium Dei: sgo certenon nego; prwcipue cum e con-
trario in hwreticos confutarim (Infra, Appcnd.parte 2).
Orosius latine loquebatur, greece Joannes, sic ut neuter neutrum intelligeret, sed uterque
opus haberet interpretis. Porro qui hasce partes obeundas susceperat, homo Orosio inco-
gnitus, nequaquam officium implebat suum. Enimvero alia alio, quam dicta fuerant, sensi;
reddebat; alia aliis dictis mutabat, denique nonnulla omittebat: atqueitaresponsionesOrosii
plerasque omnes aut corrumpebat.aut supprimebat: qua tamen in re peritiam ejusmagis Orosius
desiderat,quamfidem. Illius autem frustrationes Passerius et Avitus presbyteri,necnonDomi-
nusexduce animadvertebant. Quaproptercuminterpretetamparum commodo, tamqueparum
sequo judiceuti se intelligeret Orosius, palam professus est, latinum esse hffireticum, se iti-
dem latinum, heeresim denique latinis partibus magte notam ejusdem linguae judicibus reser-
vandam : Joannem minus iaoneum judicem viden, quod cum accusatorem ageret nemo,
ipsemet sese ad judicandum ingereret. Orosio suffragati complures libere testati sunt, non
posse eumdem et advocatum essc ct judicem. Multis demum utro citroque actitatis, Joanncs
ipse pronuntiavit, quosdam ad Innocentium Romanum pontiOcem cum epistolis destinandos,
ut quidquid illc decerneret, uuiversi judicium ejus sequerentur : debere interim Pelagium
silentium sibi impositum observare, adversarios autem ab insultatione ejtts ceucoBvicli jam
37 > PH^EFATIO. 38
confusique temperare. Huic sententiee assenscre omnes, gratiisque Deo rcdditis, ac pace in-
vicem data, ut eam certiore testimonio confirmarcnt, orationi sc dederunt; solutusque pos-
tremo esttolus conventus.
Exactis postea quadraginta septcm diebus , cum primo Encseniorum dio Orosius de more
ad Joannem deducendum venisset, pro amica salutatione exceptus ab illo fuit hisce verbis:
Quare admevenis, homo qui blasphemasti ? Ad qua? perculsus Orosius, ac nullius criminis
sibi conscius, illum rogavit, cujusmodi blasphemiam, quandonam ac quo teste prolatam
sibi impingeret. Ego te, subjunxit Episcopus, audivi dixisse quia nec cum Dei adjutorio
possit esse homo sine peccato. Hic Orosius presbylerorum aliorumquc omnium qui lunc
aderant, testem conscientiam appellans, se quidquam unquam dixisse hujusmodi pernegavii.
Et certe si verbis istis in Jcfosolymitano conventu fuisset usus, nequaquam Joannes con:-
missurus erat, quin eum statim corriperet, ac simul paterne admoneret, ne in poslerum
orationem adeo periculosam sibi paterctur cxciderc. Neque ullo pacto crat audicn-
dus , cum post exactos totos quadraginta septem dies ejus blasphemiae eum accusarct,
quam ab illo proferri non alius quisquam animadvcrterat: ita ut idem et accusator et judex
esset ejus criminis, cujus unicurn se testcm posset allegare; tamelsi homo latine ignarus,
dicli latine prolati nequaquam pro teslc idonco habendus esset; nec ei quidquam aliud
affirmare liceret, nisi ita se ex ore interpretis didicissc. Id quidem, postea forte corruptus ,
dixisse vidctur interpres , ac postulasse, ut sibi qui mendacio suo fidem facerent, testes
praeberent. Paret etiam ,'testimonio suo criminationcm confirmassc Pelagium , quem illa
haud dubie Orosii verba respiciunt : Conabor exquirere, hi qui ita nos respondisse asserunt,
qualiler ipsi inlerrogasse videantur, etc. Ait enim a nobis esse responsum (Infra, Append.
parte 2), etc
Orosio satis non fuit, contra Joannis criminalioncm vcrbis rcclamasse; sed insuper inno-
centiam suam stilo propugnare sibi necessarium duxit: gavisusque ctiam est, oblatam sibi.
occasionem impietatis Pelagii in lucem profcrendee; ratus non sine divina providentia
faclum, ut heereticorum procacitate maium jam aequo patienlius toleratum delegere coge-
retur, et simul non errorem modo impugnare, quod hactonus Aurelio Augustino, atque
Hieronymo sufficere visum fuerat, sed ipsas quoquc heerclicorum pcrsonas (Ibid.). Enim-
vero cernebat Pelagium ac Ccelestium hsercsis suae virus palam ubiquc spargere, necnon
sacram sedem Ecclesiae Jerosolymitanae, in quam irrepserant, usquo adeo tencre obsessam,
ut potentiee suee terrore veros Gdeles, ne ad illam recurrerent, prohibere se posse confide-
rent: se ipsum vero, qui contra pugnaret, pelli cx EccSesia, in cujus sinu aleretur foveretur-
que heereticus, qui inslar Goliath, famulos Dei ad pugnam jam diu provocaret, ignavam
eis timiditatem exprobrans. Scriptum itaquein apologiee formam vulgavit, quodsacerdotibus
(hoc enim eos titulo , beatissimi sacerdotes, nunquam non eompellat) inscripsit. Neque nos
dubilaverimus , quin intelligendi sint Jerosolymitanse Ecclesise presbyteri, in quibus et
hipotissimum, qui colloquio interfuerant. Principio strictim totius colloquii ordinem narrat,
ac Joannis accusalionem diluit. Hinc occasione arrepta fusius sententiam suam explicandi,
ac Pelagii, quem perseepe nominat, errorem impetendi, salis longam de impeccantia et de
graliae adjutorio disputationem instituit, eamque non parum consentaneam menti et scri-
ptis Hieronymi, cum quo de hac re quin contulcrit, nulli dubilamus. Fatetur quidem illic
hominem divina gratia adjutum vitam agere posse ab omni prorsus peccato puram, verum
id nec factum unquam, nec futurum aliquando, contendit; nec enim eum hominis statum
esse, in hac scilicet, qua vivit, corruptione.
Auguslinus de oborta illa inter Joannem etOrosiumdiscordia non tacet; et adversus hunc
atque alios quosdam illum antistitem in Diospolitana synodo exposlulasse memoriee prodit
(Infra, deGestis Pelagii, n. 39). Instante autem ipsa synodo Diospolitana, quonam tunc
statu essent res Pelagianorum apud Palaestinam , non ex Apologelico solo Orosii, sed ex
Hieronymi quoque adversus eosdem Dialogis oportet discere, in quibus videlicet is ad
cunctas eorum quwstiunculas hoc ipso tcmpore respondebat (Hieron. prwfat. ad Dialogos
adversus Pelagianos ).
Dialogo igilur primo de hoc tractavit Hieronymus, quod a Pelagio scriptum audierat,
Posse hominem sine peccato esse, si vellt, ct facilia Dei esse prwcepta. Et id quidem Pelagius
sic dictum volebat, ut subaudiretur, cum Dei gratia : sed Dei gratiam ad conditionis referebat
beueficium, quia liberi arbilrii conditi sumus. Nec aliter ad singulas res quas gerimus,
adesse Dei adjutorium consentiebat, nisi quod nobis hwc semel dali liberi arbilrii gratia
conservetur. Praeterea exstitisse aliquos reipsa sine peccato contcndebat, ut Job, Zachariam
et Elisabeth. Et e Scripturee locis, quibus prsecipitur ut homo non peccet, sitque perfectus,
argumentabatur hunc in modum : Aut possibilia Deus mandata dedit, aut impossibilia : si
possibilia, in nostra est potestate ea facere si volumus; si impossibilia, nec in hoc rei sumus ,
si non facimus quod implere nonpossumus. Tandem statuebat, hominem in hoc cliam corpore
exisientemposse cunclas habere virtules. His autem confulatis Hieronymus ad cxamen vocat
sententias aliquot de Pelagii libro , quem ille Capitulorum inscripserat : quarum ct non-
nullee similiter in Orosii Apologia perstrictee sunt, et pleraeque Diospolitanis postea judicibus
oblatee.
In secundo dialogo, qui Pelagianorum personam agit, objectat, invidiam refcrriad Deum,
si tales homines condidit, ul oblivione, et ignorantia, et peccato carere non possint: neque
dari posse lestimonium Novi Testamenti, ubi error, ei' ignorantia, et impossibilitas mandati
39 PRJEFATIO. 40
teneatur in crimine. Nam quod afferri soleret ex Apostolo, « Video aliam legem in membris
« meis » (Rom. vn. 23), etc, ac similia, eum non ex sua persona hwc dicere, sed er
persona generis humani, quw vitiis subjacet ob carnis fragilitatem, ex persona peccatoris.
Illa quoque Danielis verba, « Peccavimus, inique egimus » (Dan. m, 29), etc, sic acci-
pienda, ut et Daniel, et omnes Prophetw, nonpro se, qui sancti erant, sed ex persona populi
sint locuti. <.
In terlio dialogo contendit rursum Pelagianista, et naturam accusari, et cutpam referri ad
Deum, et liberum arbitrium tolli, nisi fateamur, hominem Baptismo Christi semel justifica-
tum posse in sempiternum justitiam custodire, ac pcr hoc omne vitare peccatum. Joviniani jam
damnatum errorem hic suscitari, queritur Hieronymus : qui etiam preefatione admonuit, illud
esse Origenis dogma : Impossibile esse, humanam a principio usque ad mortem non peccare
naturam; et rursum esse possibile, cum se aliquis ad meliora converterit, ad lantam forti-
tudinem pervenire, ut ultra peccare non possit. Denique capitula duo ex scriptis Pelagii ad
viduam, pharisaicee superbise tumorem referenlia, perstringuntur. Atque hinc sensim sermo
delabilur ad qusestionem de originali peccalo : sed eam ab Augustino egregie tractatam re-
cordatur Hieronymus, ac dialogum claudit in haec verba : Scripsit dudum vir sanctus et eW-
quens episcopus Auguslinus ad Marcetiinum, qui postea sub invidia tyrannidis Heraclianw ab
hwreticis innocens cwsus est, duos libros de infantibus baptizandis contra hwresim vestram, etc
Unde supersedendum huic labori censeo, ne dicatur mihi illud Horalii, In silvam ne ligna feras.
Aut enim cadem dicemus ex superfluo; aut si nova voluerimus dicere, a clarissimo ingenio
occupata sunt meliora (Infra, Append. parte 2).
Adversarios hic nominatim appellare noluit, ut ea ratione omnibus probaret, se non odisse
homines, sed errores; neque aliquorum infamiam quaerere, sed erranlium dolere vicem (Hie-
ron. prwfat. ad Dialogos adversus Pelagianos). Itaque Pelagii nomen a preefatione operis, ubi
nunc in excusis legitur, omnino removendum; cum illud nec eo loci habuerit unquam vetus
codex noster Corbeiensis. Opus Diospolitanam synoduai, cujus in eo nulla fit mentio, exi-
guo tempore praecessit: quandoquidem apud conventum Jerosolymis in fine julii anni qua-
dringentesimi decimi quinti habitum, Orosius Hteronymum eidem conscribendo operi per
id temporis incumbere testabatur.
X. Pelagius ab Herote et Lazaro accusatus perducitur ad Diospolitanw synodi judicium : ilto
judicio damnatur Pelagiana hwresis, hwresiarcha ipse Petagius absolvitur.
Joannis Jerosolymitani adversus Orosium criminatio, sicut et ipsius Orosii Apologia, qua
is episcopum illum verbis tractabat asperioribus, necnon societatem cum Pelagio, nisi resi-
pisceret, habere sc nolle renuntiabat (Orosius, in fine Apologetici), nequaquam poterant eas
turbas non excitare, quibus quidquid pactum decretumque in conventu Jerosolymitano fue-
rat, de silentio videlicct atque induciis utrinque servandis, quoad Romanus pontifex causam
dijudicasset, convellerctur. Nihil igitur mirum, si Pelagium haeresis nomine apud Paleestinos
antistites haud ita multo post denuntiatum reperiamus. Ejus accusatores fuerunt Heros et
Lazarus, Galli episcopi, hic Aquensis, Arelatensis ille, sed suis tunc sedibus paritcr pulsi.
Hos Zosimus papa, quo tempore Pelagii ac Coelestii conlra eosdem calumniis fallendum sese
preebebat, durissime prorsus habuit. At Prosper in Chronico ad annum quadringcnlesimum
duodecimum Herotem virum sanctum appellat, H. Martini discipulum , qui, ait, cum Arela-
tensi oppido episcopus prwsideret, apopulo ipsius civitatis, insons, et nullis insimulalionibus
obnoxins.pulsus est. Ex ipso autem socium ejus Lazarum, cujus remansit obscuripr memo-
ria, discere nos oportere dicit Baronius : quia quos «alumnia par involvit, eosdem decorasse
eequalem virtutem putandum sit; cum nonnisi bonos consueverint odisse mali, et haeretici
vexasse Catholicos (Baronius, ad annum 417). Eosdem sane Augustinus sanctos fratres et
coepiscopos, ac rursum alio loco bonos fratres vocat. Et fatetur quidcm aliquam de illis apud
Diospolitanum concilium habitam a Joanne Jerosolymitano quoerimoniam : sed illam ad eo-
rum praeiudicium nihil valere, neque ullius momenti visam esse patribus concilii, defendit
(Infra, de Gestis Pelagii, nn. 2, 53, 39). lidem a prsesulibus concilii Carthaginensis sancti
fratres et consacerdotes nominantur (Epist. 175, n. 1, inter Augustinianas).
Quidporro in causa fuerit, cur ilh duo Galli episcopi anno quadringentesimo decimo
quinto versarentur in Paleestina, curve tam acriter in Pelagium insurgerent, ignoramus :
nisi quod scribit Augustinus, eos perversa doctrina, quam ejus in disputationibus depre-
henderant, offensos fuisse (Infra, de Gestis Pclagii, n. 53). Errores illi in libellum retulerunt,
ex Pelagii et Coelestii libris collectos, sed redactos tamen, ut fatebantur, in compendium, eo
quod locos integros excerpere sibi non licuisset (Ibid., n. 29). His adjecere tum eos articulos,
quorum causa damnalus a concilio Carthaginensi fuerat Coelestius, tuin etiam illos quos Hi-
larius e Sicilia ad Auguslinum miserat. Scriplum idiomale latino (Ibid., n. 2) huncce libellum
obtulere Eulogio (Ibid., n. 9), quem antistitem aliis tredecim Diospolitanae synodi episcopis,
ipsimct etiam Joanni Jerosolymitano semper praeponit Augustinus. Atque inde est, quod
episcopus Ceesarcai ac totius provincisc Patestinaj metropolitanus fuisse merito ccnseatur.
Res ad concilium Palwslinum, quo id nomine Augustinus vocitat, delata est: quin vero idem
concilium fuerit, quod apud Diospolim urbem Palaestinee, in Scripturis Lyddae vocabulo co-
gnitam (Act. ix, 32), habitum esse scribit Hieronymus (Epist. 202, n. 2, inter Augustinianas),
nemo ambigit. Docet revelationis reliquiarum Stephani martyris historia, quo tempore illae
retcctae sunt, nimirum circiter diem vigesimam dccembris anni quadringentesimi decimi
quinti, Joannem ejus rei nuntium Lyddae seu Diospoli, ubi concilio intererat, accepisse [Lu-
41 PR/EFATIO. •?/ 42
ctanus, Epist. de Revelatione corporis Stephani martyris, tn Appendice toim'1). Idem enimde-
cima octava die nondum ad concilium profectus adhuc erat Jerosolymis, quo memorata beati
Protomartyris ossa die vigesima quinta vel vigesima sexta (nam variant codicum lectiones)
transtulit. Quapropter commodius quam vigesima vel circiter assignari concilium non potest.
Huic autem praesentes fuere episcopi quatuordecim, videlicet Eulogius', Joannes, Ammo-
nianus, Porphyrius, Eutonius, Porphyrius alius, Fidus, Zoninus, Zoboennus, Nymphidius,
Chromatius, Jovinus, Eleutherius, et Clematius (Infra, contra Julianum, lib. 1, nn. 19, 32).
Quin Eulogius ac Joannes, alter Ceesareee, alter Jerosolymis, sederint, non dubitatur. Autu-
mant similiter e Porphyriis duobus alterutrum celebrem illum Gazae antistilem esse, qui
anno tantum quadringentesimo vigesimo diem obiit. In historiaprsedictsetranslationis legere
est, Joannem ad eam peragendam assumpsisse secum alios duos episcopos, Eutonium seu
HestoniumSebastensem, et Eleutherium Jerichontinum. Ephesinse synodoadfuitFidus, epi-
scopus Joppensis. Jovinum autem illum credere forsan liccat, quem Palladius ante annuru
quadringentesimum vigesimum ad Ascalonis episcopatum cooptatum fuisse tradit. Nec etiam
alius forte Zoboennus fuit ab illo hujus nominis, qui dicitur apud Sozomenum Eleutheropo-
lis antistes, quique Turboni, a quo circiter annum trecentesimum octogesimum sextum se-
des istius loci tenebatur, potuit succedere.
Pelagius preesentem se concilio stitit: Heros autem ac Lazarus eo venire, propter gra-
vem alterius eegritudinem, non potuerunt (Infra, de Gestis Pelagii, n. 2). Aberat similiter
Orosius : nec omnino quisquam aderat, qui partes actoris obiret in Pelagium, ut ct pravum.
ejus sensum aperiret, et eum ad explicandam mentem adigeret, ac demum si quid esset in.
ejus doctrina ambiguitatis, distingueret. Id sane mirum videatur, nec sine occulla quadami
conspiratione factum, quam tametsi Augustinus ignorare non potuerit, tamen memoriee tra—
dendam non putavit. Vidimus certe quam infensum se advcrsariis Pelagii declaraverit Jero—
solymre civitatis episcopus : quod quidem et evenlus funestos, uti videbimus, peperit, et in
ipsa quoque synodo jam erupit. Joannes enim ab episcopis rogatus, ea quse prsesente se- in
conventu Jerosolymitano gesta fuerant sponeret; orationem, quee cx parte ab Auguslino
refertur, habuit, qua non modo Christi gnitiam admitti a Pelagio contendebat, Yerum etiam
in Herotem et Lazarum, in Orosium, et in quosdam alios invehebatur (Ibid., n. 37).
Pelagius vero Joannis preesidio et favore non contentus, ut existimationem suam apud ju-
dices amplificaret, complures sanctissimos viros sibi junclos amicitia jactitavit, multasque
antistitum, a quibus eximie preedicabatur, protulit epislolas. Harum nonnullas curavit in
synodo recitari, in quibus et Augustini una fuit (lbid., n. 51).
Atqui tandem aliquando necesse fuit legi libellum, in quo Heros et Lazarus sententias
Pelagii perscripserant. Interpretis opera utebantur judices latinae dictionis ignari; at Pela-
gius ad sibi objecta responsiones eloquio graeco reddebat (Ibid., nn. 3, 2). In his quoe de li—
bello recitata sunt, etobjecta Pelagio, illud est primum, quod in libro suo quodam scribit
(Lib. Capitulorum. Vide Append. parte 2), Nonposse esse sine peccato, nisi qui legis scien—
tiamhabuerit (Infra, deGestis Pelagii, n. 4). Quo recitato Synodus dixit : Tu hoc edidisti,
Pelagi ? At ille respondit: Ego quidem dixi, sed non sicut illi intelligunt: non dixi non posse
peccare qui scientiam legis habuerit; sed adjuvari per legis scientiam ad non peccandum, sicut
scriptum est, « Legem in adjutorium dedit illis. » Hoc audito Synodus dixit : Non sunt aliena
ab Ecclesia, quw dicta sunt a Pelagio.
Adjecit episcopalis Synodus, et ait: Legatur et aliud capitulum. Et lectum est in eodem li-
bro suo posuisse Pelagium, Omnes voluntate propria regi. Quo lecto Pelagius respondit: Et
hoc dixipropter liberum arbitrium, cuiDeus adjutor est eligenti bona; homo vero peccans, ipse
in culpa est, quasi liberi arbitrii. Quo audito episcopi dixerunt : Neque hoc alienum est aL
ecclesiastica doctrina (Ibid., n. 5).
Item recitatum est, quod in libro suo Pelagius posuit, In diejudicii iniquis et peccaiorfbus-
non esse parcendum, sed wternis eos ignibus exurendos. Respondit Pelagius : Hoc secundum
Evangelium dixi, ubi dicilur de peccatoribus, «Illi ibunt in supplicium wternum; justi autem
in vitam wlernam: y>etsi quis aliter credit, Origenista est. Synodus dixit: Atienum non est ab
Ecclesia (Ibid., nn. 9, 10).
Objectum est et illud Pelagio, tanquam in suo libro scripserit, Malum nec in cogitationem
venire. Respondit: Hoc non ita posuimus; sed diximus, debere studere christianum, ne mah:
cogitet. Episcopi approbarunt (Ibid., n. 12).
Recitatum est et aliud, quod in suo libello scripsit, Regnum cwlorum etiam in YeteriTcsta—
mento promissum. Ad quod Pelagius: Hoc et pcr Scripturas probari possibile est; hmretici
autem in injuriam Veleris Teslamenti hoc negant. Ego vero Scripturarum auctoritatem secu-
tus dixi, quoniam in propheta Daniele scriptum est: « Et accipient sancti regnum Altissimi. »
Qua ejus accepta responsione, Synodus dixit : Neque hoc alienum est a fide ccclesiastica
(Ibid., n. 13).
Post haec objectum est, quod Pelagius in eodem libro scripserit suo, Posse hominem si ve-
Ht, esse sine peccato : et quod scribens ad viduam adulatorie dixerit, Inveniat apud tepietas,.
quw nusquam invenit, locum: inveniat ubique peregrina in te sedem justitia : veritas quamjam
nemo cognoscit, domestica tibi et amica fiat; et lex Dei quw ab omnibus prope hominibus con—
temnitur, a te sola honoretur. Et iterum ad ipsam: 0 te felicem et beatam, sijustitia, quw-m
ccelo tantum esse credendaest, apud te solam inveniatur in terris! Et in alio ad ipsam Mbro,
post orationem Domini et Salvatoris nostri, docens quemadmodum debeant sancti orare,. ait:
SANCT.ADGBST.X. (Deux.J
43 PR/EFATIO. U
Ille ad Deum digne elevat manus, ille orationem bona conscientia effundit, qui potest dicere,
Tunosti, Domine, quamsanctw etinnocentes et mundw sint ab omni molestia et iniquitate et
rapina, quas ad te extendo manus; quemadmodum justa et munda labia, et ab omni mendacio
libera, quibus offero tibi dcprecationem, ut mihi miserearis. Ad hoc Pelagius respondens ait:
Posse quidem hominem sine peccato esse et Dei mandata custodire, si velit, diximus; hanc enim
possibilitatem Deus illi dedit: nonautem diximus, quod invenialur aliquis ab infantia usque
adsenectam qui nunquampeccaverit; sedquoniamapeccatis conversus, proprio labore et Dei
gratia possit esse sine peccato; necper hoc tamen in posterum inconversibilis. Reliqua vero
quw subjecerunt, neque in libris nostris sunt, neque talia unquam diximus. His audilis Synodus
dixit: Quoniamnegas te talia scripsisse, anaihcmatizas iilos qui sic tenent? Pelagius respon-
dit : Anathematizo quasi stultos, nonquasi hwreticos; siquidem non est dogma. Dcindc judica-
verunt cpiscopi dicentes : Nunc quoniam propria voce anathematizavit Pelagius incertum
stultiloquium, recte respondens, hominem cum adjutorio Dei et gratia posse esse sine peccato,
respondeat et ad alia capitula (Infra, de Gestis Pclagii, n. 16).
Tum objecta sunt Pelagio, quae in doctrina Coelcstii discipuli ejus referuntur inventa.
Adammortalem factum, quisive pcccaret, sivenon pcccaret, moriturus esset. Quoniam pecca-
tum Adw ipsum solum twserit et non gcnus humanum. Quoniam Lex sic mittit ad regnum, quem-
admodum Evangelium. Quoniam ante adventmn Christi fuerunt homines sine peccato. Quo-
niam infantes nuper nati in illo statu sunt, in quo Adam fuit ante prwvaricalionem. Quoniam
neque per mortem vel prwvaricalionem Adw omne genus hominum moriatur, neque per resur—
rectionem Christi omne genus hominum resurgat. Heec ita objecta sunt, ut etiam apud Cartha-
ginem ab Aurelio et ab aliis cum ipso episcopis dicerentur audita atque damnata. Deinde
objecta et alia qusedam capitula, commemorationc nominis Augustini interposila, queeipside
Sicilia missa fuerant, cum ibi fratres catholici hujusmodi quaestionibus turbarentur, quibus
per librum ad Hilarium scriptum idem ipse rcsponderat. Ista sunt autem : Posse hominem
sinepeccato, si velit, esse. Infantes, etsi nonbaptizentur, habere vitam wternam. Divites bapti-
zatos, nisi omnibus abrcnuntient, si quid boni visi fucrint facere, non repulari illis, neque re-
gnum Dei possc eos habere. Adhsec sibi objectaPelagius ita responilit: Deposse quidem homi-
nem sine peccato esse, dictum est supcrius : de co aulem quod fuerint ante adventum Domini
homines sine peccato, dicimus et nos, quoniam ante adventum Christi vixcrunt quidam sancte
et juste, secundum Scripturarum sanclarum traditionem. Reliqua vero et secundum ipsorum
testimonium a tne dicta non sunt, pro quibus ego satisfacere non debeo : sed tamen ad satisfa-
ctionem sanctw Synodi, anathematizo illos qui sic tenent, aut aliquando tenuerunt. Post hanc
ejus responsioncm Synodus dixit : Ad hwc prwdicta capitula sufficienter et recte satisfecit
prwsensPelagius, anathematizans ea quw non erant ejus (lbid., nn. 23,24).
Objeclum est Pelagio, quod diccret, Ecclesiam hic esse sine maculq et ruga. Ad hoc respon-
dit: Dictum est a nobis, sed ita quoniam lavacro ab omni macula et ruga purgalur Ecclesia,
quam velit ita Dominuspermanere. Ad quod Synodus dixit: Hoc el nobis placet (Ibid., nn. 27,
28).
Deinde objecta suntdelibro Coelestii, quid in unoquoque capitulo contineatur, magis se-
cundum sensum, quam secundum verba : quee quidem illelalius exsequitur; sed tunc subji-
cere omnia, qui libellum adversus Pelagium dederunt, se non potuissedixerunt. Ergo inprimo
capitulo libri Coelestii hoc scriptum csse posuerunt: Quoniam plus facimus, quam in Lege et
Evangelio jussum est. Ad quodPelagius respondit: Hoc quasi nostrum posuerunt; dictum est
vero a nobts secundum Apostolum de virginitate, de qua Paulus dicit,« Prwceptum Domini non
habeo. » Synodus dixit: Hoc et Ecclesia recipit (Ibid., n. 29).
Hinc objiciuntur Pelagio alia Coelestii capitula capitalia. In tertio capituloscripsisseCoe-
lestium, Gratiam Dei et adjutorium non ad singulos actus dari, sed in libero arbitrio esse, vel
in tege ac doctrina. Et iterum, Dei gratiam secundum merita nosfra dari; quia si peccatoribus
illam det, videtur esse iniquus : et his verbis intulisse, Propterea et ipsa gratia in mea volun-
tate posita est, sive dignus fuerim, sive indignus. Si enim per gratiam omnia facimus; quando
vincimur a peccato, non nos vincimur, sed Dei gratia, quw voluit nos adjuvare omni modo, et
non potuit. Et iterum ait: Si gratia Dei est, quando vincimus peccata; ergo ipsa est in culpa,
quando a peccato vincimur, quia omnino custodire nos aut nonpotuit, aut noluit. Ad ista Pe-
lagtus respondit: Hwc utrum Cwlestii sint, ipsi viderint qui dicunt ea Cqelestii esse; ego vero
nunquam sic tenui, sed anathematizo qui sic tenet. Synodus dixit: Recipit te sancta Synodus
ita verba reproba condemnantem (lbid., n. 30).
Cum de quinto capitulo libri Coelestii Pelagio fuisset objectum quod Affirment unumquem-
que hominem omnes virtutes posse habere et gratias; et auferant diversitatem gratiarum, quam
Apostolus docet: Pelagius respondit, Dictum est a nobis, sed maligne et imperite reprehende-
runt : non enim auferxmus gratiarum diversitatem; sed dicimus donare Deum ei, qui fuerit di-
gnus accipere, omnes gratias, sicut Paulo apostolo donavit. Ad hocSynodus dixit: Consequen—
teret ecclesiastico sensu et ipse sensisti de dono gratiarum, quw in sancto Apostolo continentur
(Ibid.,n. 32).
In sexto capitulo Coelestii libri positum objectum est, FiliosDci nonposse vocari, nisi omni
modo absque peccato fuerint effecti. Unde secundum ipsum dictum est, neque apostolum Pau-
lum esse filium Dei, qui dixit, Non quodjam acceperim, aut quod jam perfectus sim. In septi-
mo capitulo, Oblivionem et ignorantiam non siibjacere peccato, quoniam non secundum volun-
tatem eveniunt, sed secundum necessitalem. In decimo capitulo, Non esse liberum arbitrium, si
45 PRJ2FATI0. 46
Dei indigeat auxilio; quoniam in propria voluntate habet unusquisque aut fqcere aliquid, aut
non facere. In duodecimo capilulo, Victoriam nostram non ex Dei esse adjutono, sed ex libero
arbitrio. Quod inferre dictus est his verbis : Nostra est victoria, quoniam propria voluntate
arma suscepimus; sicut e contrario nostrum est, quando vincimur, quoniam armaripropria vo-
luntate contempsimus. Etde apostolo Petro posuit testimonium, divinw nos esse consortes na-
turw. Et syllogismum facere dicitur, Quoniam si anima non potest esse sine peceato, ergo et
Deussubjacet peccato, cujus pars, hoc est, anima, peccato obnoxia est. In tertio decimo capi-
tulo dicit : Quoniampwnitentibus venia non datur secundum gratiam et misericordiam Dei, sed
secundum merita et laborem eorum, qui per pwnitentiam dignifuerint misericordia. His reciia-
tis Synodus dixit: Quid ad hwc quw lecta sunt capitula dicit prwsens Pelagius monachus? 11oc
, enim reprobat sancta Synodus, et sancta Dei catholica Ecclesia. Pelagius respondit: Iterum
dico, quia hwc et secundum ipsorum teslimonium non sunt mea; pro qidbus, utdixi, satisfa-
ctionem non debeo: quw vero mea esse confessus sum, hwc recta esse affirmo : quw autem clixi
non esse mea, secundum judicium sanctw Ecclcsiw reprobo, qnathema dicens omni contravenienti
et contradicenli sanctw catholicw Ecclesiw doctrinis. Ego enim in unius substantiw Trinitatem
credo, et omnia secundum doctrinam sanctw catholicw Ecclesiw : si quis vero aliena ab hac sapit,
anathema sit (lnfra, de Gestis Pelagii, nn. 42, 43). Synodus dixit: Nunc quoniam salisfactum
est nobis prosecutionibus prwsentis Pelagii monachi, qui quidem pi\s docirinis consentit, con-
traria vero Ecclesiw fidei reprobat et anathematizat, communionis ecclesiasticw eum esse et
catholicw confitemur (Ibid.,n.kk).
Atque hoc pacto terminatus est ille conventus, quem Hieronymus miserabilem synodum
Diospolitanam vocal (Epist. 202, n. 2, inter Augustinianas), in ea procul dubio nihil aliud
considerans, nisi offensionem bene multorum eximperitioribus , qui rem ipsam penitus cum
penetrare non valerent, hoc unum erant observaturi, eum scilicet qui baereseos postulatus
fuerat, ab orientalibus episcopis pro catholicoadmissum. Et rcipsa nonsibi defuit Pelagius,
quin inde partibus suis commodum atque auctoritatem accerseret, opiniones suas episcopis
quatuordecim approbatas praedicaret, demum adversarios suos jactitaret pudore suffusos
(Infra, de Gestis Pelagii, n. 54). Attamenidnon prohibuitquominus de hoc conCilio nunquam
non in meliorem partem Augustinus judicaverit. Patres synodi pios appellat judices et ca-
tholicos; qui nunquamPelagium, nisi damnasset errores suos, insontem declarassent (Ibid.,
n. 4; contra Julianum, lib. 1, n. 19).Quocirca ipso quidemquantumad conspectumhominum
attinet, velut absoluto heeresiarcha, omnia tamenilla dogmata quibus heeresis proserpebat,
damnata palam fuisse asserit (Infra, deGeslis Pelagii, n. 58; contra Julianum, lib. 2, n. 34).
Hinc quatuordecim ihos antistites contra Julianum doctrinee catholicae testcs citat (Infra,
contra Julianum, lib. 1, n. 19). Addit preeterea, Pelagianam haeresim lunc Pelagii lingua, tan-
quam prostrati gladio detruncatam omnino cecidisse (Contra eumdem, lib. 3, n. 4 ), quando
eam ipse suse damnationis timore damnavit : et illum absoiutionem suam fallendo furatum
esse (Infra, de Pcccato originali, n. 15); aut verius, nequaquam absolutum Pelagium, sed id
quod orc tenere se professus est (Ibid., n. 17; et in tomo 5, fragmento 1, n. 5 ). Innocentius
papa illius concilii judicium neque culpare, neque rursumapprobare se posse, declaravit (/n-
fra, Append. parte 2). Prosper vero de eo non aliter atque Augustinus loquitur : idem tamen
agnoscit exhibitam Pelagio indulgentiam, quse justos limites nonnihil excedere videretur
(Ibid.).
XI. Pelagius hwresis suw post Diospolilanam synodum retinentissimus, varias scriptiones
anno quadringentesimo decimo sexto pervulgat. Eamdem hwresim adversus Augustini et
Hieronymi dissertaliones tutalur Theodorus Mopsuestenus. Pelagiani cujusdam Romw bla—
sphemia.
Quantumlibet adjumentum speraret Pelagius sibi accessurum ex Diospolitano judicio, ta-
men ejus acta, qusepublica fieri ejus intererat (Epist. 183, n. 3, inter Augustinianas), siqui-
dem illis vere purgatus fuisset, in lucem edere, atque ad Romanum pontificem aliosque pri-
marios antistites transmittere adeo non maturavit, ut etiam, quoad potuit, ne vulgarentur,
moram injecerit (Infra, de Gestis Pelagii, n. 55). Eorumdem publicationem pravertit epi-
stola vanitatis plenissima, quam passim disseminari omni studio curabat. Hac jactitabat inter
alia, id quod dixerat, Posse hominemsinepeccato esse.et Deimandata facile custodire, sivelit,
quatuordecim episcoporum sententia comprobatum : Quw sententia, inquiebat ille, contra—
dictionis os confusioneperfudit et omnem in malum conspirantem societatem ab invicem sepa-
ravit (Ibid., n. 54). Sicque divina gratia, quam in Synodo confiteri coactus fuerat, silentio
praetermissa, restabat, ut sola gloriarelur velut victrix humana superbia. Addebat hic et
vocem istam, facile; cujus mentio nulla in Synodi gestis : quippe nescimus quo pacto conti-
gerat, ut eam, etsi Pelagii maxime illa esset, suo in libello Heros et Lazarus prorsus omit-
terent. Et certe quidquid super eaqusestione in Synodo dictum fuerat, id omnino repugnabat
fictitise isti facilitati, imo eteam verbis conceptis excludebat. Rescribebat hacepistola Pela-
gius cuidam presbytero ex amicis , aquo benigne admonitus fuerat, caveret nequis per ejus
occasionem sese a corpore Ecclesiae separaret.
Chartulam quoque tunc pervulgavit apologetieam, in qua scilicet gestorum Palaestino-
rum auctoritate pro defensione contra adversarios utebatnr (Ibid., nn. 1, 57). Illic enim ad
Gallorum episcoporum se objecta respondisse, seque omnino purgatum esse venditabat
(Epist. 179, 7). Algestorum veritatem ab eo in quibusdam obscuratam et corruptam fuisse^
AugustiaWS demoaslrat (Infra, de Gestis Petagii, «. 57). Pelagius ipsi Augustino pe^Charum
*7 PILEFATIO. 48
quemdam, civem quidem Hipponensem, orientalem aulem diaconum, memoratam defen-
sionis suee chartulam misit, nullis adjunctis tamen ad ipsum litteris (Infra, de Gestis Pelagii,
n. 1). Quocirca sapientissimus Antistes, cum animi sui in illius purgationem cogitata scriplo
explicare peroptaret, quippe qui statim judicavit, Pelagium, eo tantuni quod suis responsis
orthodoxas opiniones pree se tulisset, aPaleeslina synodo absolufum; id tamen exsequi
auctoritate scriptionis, quee vel negari polerat, vel ab autographo discrepans inveniri, non
est ausus. Pelagii scriptionem illam idem Augustinus in litteris Innocentio papee hoc anno
decimo sexto directis (Epist. 177, n. 15), simulque epistolam adPclagium
quae hactcnus desideratur) asehac occasione scriptam commemorat.
?[uadringentesimo
His etiam temporibus suos de libero arbitrio libros Pelagius in lucem emisit. Quippe illos
composuit post Diospolitanam synodum (Epist. 186, n. 34), de cujus gestis gloriabatur in
iisdem libris; et non multo ante epistolam, quam idem sub anni quadringentesimi decimi
septimi exordium ad Romanum pontificem Innocentium scripsit. In illa praedictum opus,
tanquam certum fidei suse testimonium laudabat. Legantetiam, inquiebat ipse, recens meum
opusculum, quod pro libero nuper arbitrio edere compulsi sumus; et agnoscent quam inique
nosnegatione gratiw infamare gestierint.quiper totumpeneipsius textum operisperfecteatque
integre et liberumarbitrium confitemur et gratiam (Infra, de Gratia Christi, n, 45). Verumta-
menliquido apparebat, nihil eumaliud sentire de gratiee auxilio, quamid quodin Palsestino
concilio damnasse videbatur : quemadmodum Augustinus ostendit allatis indidem variis Io-
cis, quorum uno quodam totum dogma Pelagii omnino diligenter expressum continetur
(Ibid., n. 6). Quidquid vero ibi pro gratia videbatur dicere, id omne ad naturam et legem re-
ferri nullo negotio poterat: ita ut ipsas quoque orationes ad nihil aliud adhibendas opina-
retur, nisiutnobis doctrina divina revelatione aperiatur, non ut adjuvetur mens hominis;
ut id quod faciendum esse didicerit, etiam dilectione et actione perficiat (Ibid., n. 45). Et
existimari poterat, auxilium gratiae tanquam ex abundanti concedi velle, cum illic ideo dari
hominibus diceret, utquod facereper liberum jubentur arbitrium, facilius possint implereper
gratiam (Epist. 186, n. 35).
Opus hoc Pelagius partitus fuerat in quatuor libros, quorum editione occurrebat dialogis
Hieronymi (Infra, de Gratia Christi, n. 45). Nam de his dialogis ad Augustinum Julianus :
De quo opere, inquit, tu dicis Pelagium Scripturarum ab eo oppressum molibus, arbitrium
liberum vindicare non posse. Verum illi operi a catholico viro, qui pulsatus fuerat, obviatum
est (Infra, Operis imperf. contra Julianum lib. 4, cap. 88). At Hieronymus epistolam suam,
eam forte quae ad Ctesiphontem est, iisdem libris petitam a Pelagio dicit : Tamen multum
egimus, ut aurn epistolw mew respondere conatur, apertius se proderet, et blasphemias suas
omnibus patefaceret. Additque, Quidquid enim in illa miserabili synudo Diospolitana, dixisse
sedenegat, inhoc opereprofitetur (Epist. 202, n. 2, inter Augustinianas). Ubi jam eos libros,
quorura auctorem cum Pelagio Anianum superius indicaverat, illi magis qui res et cogitata
sua blasphema, quam huic qui stilum et verborum suorum neenias, ad eos conficiendos con-
tulisset, merito jure assignat. De istis Pelagii libris conslat Augustinum, nisi post accepta
synodi Diospolitanee gesta, nihil compensse (Infra, de Peccato originati, n. 15) : sed
eosdem tamen ad Augustinum prius, et posterms ad Hieronymum pervenisse liquet
(£^.202,^.2).
Horum porro SS. Doctorum contra Pelagianam haeresim opuscula non ita longo post tem-
pore vidit Theodorus Mopsucstiae in Cilicia episcopus, cui nimirum ejusdem heeresis proge-
nitori aut magislro inter ceeteros praecipuo Peiagiani collabentium rerum suarum stalum
denuntiare haud dubie maturarunt (Infra, Append. parte 2). Iste igitur ut laboranti haeresi
subsidio veniret,libros quinque adversus originalis peccati asserlores condidit (Pholius, bi-
blioth. cod. 177). Ibi hujus doctrinee auctorem ex Occidente oriundum, sed in Oriente lum
versantem, libros de recens ab se excogitata heeresi (sic enim ipse loquitur) compositos
emisisse narrat, ab eoque integras Ecclesias iisdem illius opinionibus imbutas. Haram hunc
a Theodoro appellari, apud Photium legimus, corrupto scilicet nomine Hieronymi, in queni
unum referri valent adjunctee ibidem contra fictiliee illius haereseos auctorem calumniae : alia
scilicet de conficto per eum quinto Evangelio (Infra, Operis imperf. contra Julianum lib. 4 ,
cap. 88); quia is Evangelii cujusdam Nazarenis usitali meminerat in Dialogorum opere : alia
de rejecta Veteris Testamenti versione Septuaginta interprelum, abeoqui hebraicee linguae
minimc a puero assuetus, neque aliis ad discendum Scripturarum sensum magistris
nisi Hebrseis quibusdam abjectae sortis usus, propriam sibi editionem cudere aggressus esset.
Sectw vero illius, ait ex Theodoro Photius, summa capita hwc fere sunt: Homines natura,
non voluntate peccare : natura, inquam, non ea quaprwditus abinitio conditusque estAdam;
eam enim bonam et bonum Dei opus esse asserunt, sed ea quam postpeccalum adeptus sit, quando
per prwvaricationem atque peccatum, malampro bona, mortatemque pro immortali commutavit.
Hac quippe ralione nalura quoque improbos effectos, etc Alterum deinde caput ex illo dedu-
ctum, Infantes, tametsi recens natos, peccati immunes non esse, cum ob Adw prwvaricationem
natura in peccatis constituta ad omnes ejus posterospeccatrix, ut ipsi loquuntur, natura pro—
pagetur.... Sanctum ad hwcBaptisma sacrique corporis communionem in peccatorum remissio-
nem etiam ipsis infantibus collata hwc prwbere, etc Neminem prwterea mortalium esse justum.
Quartum, ne Christum quidem Deum, assumpta nimirum peccatis infecta natura, scelerispu-
rum esse, etc Quintum, Matrimonium vel certe congredicndi cupiditatem, et seminis missio-
nem, omniaque similia, quibussuccessionegenushumanumpropagatur, asserunt esse operaper-
49 PRJEFATIO. 50
xersce naturce, in quam per peccatum lapsus Adam, naturw mox vitio malorum omnium exa-
men in se susceperit. Quinti hujus capituli calumniam ipsene Theodorus primus commentus
•fuerit, haud facile dixerimus : eam Augustinus cum postea audisset Pelagianos intentare
Catholicis, ab his depellendam suscepit opere de Nupiiis et Concupiscentia. Alteram simi-
liter quarti capituli non semel in suis contra Julianum lihris diluere compulsus est (Infra,
contra Julianum, lib. 5, n. 51; Operis imperf. contra eumdem lib. 4, capp. 76, 87). Aliquot
ex istis Theodori libris excerpta cum afferret Mercator, hoc titulo primum praenotavit: Theo-
dori Mopsuesteni episcopi de secundo codice libri quarti, folio decimo , contra sanctum Au-
gustinum defendentem originalepeccatum, et Adam per transgressionem mortalem factum ca-
tholice disserentem.
Haud multo post vulgatam synodi Diospolitanee famam eum Augustinus sermonem habuit,
cujus in fragmento, quod etiamnum superest, de Pelagii absolutione disserit in haec verba :
Illum nemo dicat absolutum esse ab episcopis : absoluta est, sed confessio, quasi correctio ipsa
est absoluta. Quiaeaquw dixit ante episcopos, catholica videbantur : quw autem scripsit in
libris suis, episcopi qui absolverunt, nescierunt; et forsitan correctus est. Desperare enim de
homine non dcbemus, quiforte fidei catholicw adjungi se maluit, et ad ejus gratiam auxilium-
que confugil; forte hoc factum sit: tamen non hwresis est absoluta, sed homo hwresim negans
(Sermonum Fragmenta, fragm. 1, n. 5, in tomo 5). Ex quibus verbis sat manifesto cogno—
scitur, neque Augustino visos adhuc esse libros illius de libero arbitrio, neque a Zosimo in
gratiam sive in condemnationem ejusdem Pelagii scriptum; quin imo nec ab ipso Innocentio
hac de re quidquam pronuntiatum.
Narrat sanctus Doctor eodem loco, Urbanum , qui ex presbytero ecclesiae illius, in qua
tum ipse verba faciebat, fortasse Hipponensis, Siccensium consecratus fuerat episcopus,
Romee cum Pelagiano quodam disputasse; cumque illum vi dominicae orationis urgeret, nos
Deo ne nos in tentationem inferat, incassum supplicare demonstrans , si quidem in potestate
sit nostra non peccare, et omnes peccatorum tentationes solis voluntatis nostree viribus su-
perare; respondisse ad hoc Pelagianum : Rogamus Deum ne nos inferat in tentationem, ne.
aliquid mali patiamur, quod non habemus in potestate; ne ruam de equo , et ne frangam pedem,
ne latro me interficiat, et si quid hujusmodi. Hwc enim non habeo in potestate : nam vincere ten-
tationespeccatorum meorum, sivolo, et possum, nec Dei adjutorio possum (lbid.,n. l).Fa
tetur Augustinushocresponsihorroremsibi nonmediocrem incussisse, ad quasetiamPelagia—
nas voces non minus universa concio inhorruit.
XII. Hieronymi scriptiones aliquot ab Orosio in Africam afferuntur, ac simul Herotis et La—
zari litterw de causa Pelagii. Carlhaginensis synodus Innocentio contra Pelagianam hwre-
sim scribit. Idem prwstat Milevitana. Idem et quinque conjunctim episcopi. De Augustini
epistolis ad Hilarium et ad Joannem.
Paulus Orosius, quem Augustinus ad Hieronymum anno superiore miserat, hoc preesenti
revertit in Occidentem, eoque primus omnium aliquas Stephani martyris reliquias importa-
vit (Marcellin. in Chron.) : quae porro quo apparatu exceptae fuerint, quotve prodigia Deus
earum occasione ediderit, iste non idoneus est diccndi locus. Orosius certe jam inde a veris
inilio e Paleestina profectus est : quandoquidem ad reditum jam tum accingebat sese, cum
beati Prolomartyris ossa relecta sunt; tanto ille patriee desiderio tenebatur (Aviti Epist. ad
Palchonium, de reliquiis S. Stephani, in Appendice tomi 7)! Extra dubium est, Hieronymun»
eodem illo bajulo direxisse ad Augustinum epistolam (Epist. 172, inte Augustinianas),
quae sic incipit: Virum honorabilem fratrem meum, filium Dignationis tuw , Orosium pre-
sbyterum, etsui merito, et te jubente suscepi. Ubi quidem, quodejus duobus libris, nimirum
de Anima, deque epistola Jacobi, non responderit, se temporum infelicitate excusat:
quonam autem modo siterga ipsum affectus, ita exprimit : Mihi autem, inquit, decre-
tum te amare, te suscipere, colere, mirari, tuaque dicta quasi mea defendere. Certe et in Dia—
logo quetnnuper cdidi (Dialog. 3 adversus Pelagianos), tuw Beatitudinis, ut dignum fuerat,
recordatus sum : magisque demus operam , utpemiciosissima hwresis de ecclesiis auferatur; quw
semper simulnt pwnitentiam, ut docendi in ecclesiis habeat facultatem; ne si aperta se lucepro-
diderit, foras expulsa moriatur. Reperitur haud multo post citatus ab Augustino hic ille dia-
logus (Epist. 180, n. 5) : unde merito credas , ad ipsum id operis ab Orosio allatum fuisse.
Idem litteras illuc detulit ab Herote et Lazaro, quee Pelagium ac Coelestium excogitati ne-
farii detestandique dogmatis postulabant (Epist. 175, n.l). Pelagium testabantur agere
Jerosolymis, ibique nonnullos decipere : quamvis ei sagacissimi quique, a quibus ejus sen-
sus indagari potuerant, ac maxime omniumHieronymus, fortiterreluctarentur (Epist. 176,
n. 4). Neque profecto iidem, ut judicare est, preeteribant Diospolitanae synodi historiam :
quippe qui Pelagii causam apertissime ventilabant (Epist. 186, n. 2). Istorum litterse ab
Orosio exhibitee sunt Proconsularis provinciee episcopis (Epist. 175, n. 1), qui consuetam
ac solemnem synodum, diversis de causis congregatam, id temporis in ipsa urbe Cartha-
gine habebant, forte circiter mensem junium. Provinciales enim synodi videntur, aut hac
anni tempestatc, aut circa autumnum celebrari per Africam solitee. Quod vero ad annum
reditus Orosii, quin is quadringentesimus decimus sextus fuerit, nobis per totam histo-
riee seriem dubitare haudquaquam licet. Ipsa etiam responsio Innocentii ad epistola-
memoratee synodi, mense januario anni quadringentesimi decimi septimi data inferius de-
monstrabitur.
Convenerant ad hanc synodum sexaginta octo episcopi, quorum omnium perscripta suu'
81 PR^SFATIO. 32
nomina; nec ffiagni negotii res erit, eorum episcopatus prope omnes ex. Collatione cnm
Dotlatistis eodem loco anno quadringentesimo undecitoo habita cognoscere. Horum anti-
stitura celeberrimi sunt ii, Aurelius Carthaginensis, Vincentius forte Culusitanus, Theasius
Membresitarius. Illic recitatis Herotis ae Lazari litteris, praesules aequum esse existimarunt,
uf quidquid episcopali auctoritate valebant, valerent defendendeejam Ecclesiae causae (Epist.
186, n. 2). Itaqiie acta, quibtis ante ferme quinque annos judicatus fuerat Coelestius (Epist.
175y n. 1), legi jussa; et quahquam ejus damnatio sententia in eum lempore illo dicta ma-
nifeste constaret: nihilominus tamen, eumdem rursum (quamvis et ad presbyterii hono-
reui iri Asia, ttt fefebatur, jam subfepsisset), ipsumque cum eo Pelagium, nisi heeresim
cujus auctores erant aperlissime anathemarent, anathemari debere censuerunt: hanc vide-
lic^t seteritatem rati dptis esse sanandis ingeniis multorum, quos illi vel jam corruperant,
tel etiarn ifl posterum poterant corf umpere. Ettimvero piena jam erant Omnia pugnacibus
homihibtts, qui adverSH9 Dei gratiam indesinenter disputando et infirmos animos parumque
erilditos abfiperent, et perpetiiis contentionibus in fide quoque firmiores defatigarent
(Epist. 177, n. 3). Gui ffiajo ut omni ex pafte obviam iret Carthaginense concilium, rem
quoque judicavit ad Irinocentium papam deferri oportere : quo scilicet eorum decretis etiam
Apostolicae Sedis adhiberetuf auctoritas (Epist. 175, n. 2). Hoc autem eo cupidius exopta-
bant, qtilod jactMfent rienhulli, nofl modo gestis PaLsestinis purgatum esse Pelagium, sed
etiam e}Hs ratidflibus manus dedisse Romanum antistitem (Epist. 177, n. 2). Certequidem
PossidlUs atictor est, Pelagianos perfidiam suam Apostolicee Sedi persuadere molitos esse,
ob idque Africanas synodos instantissima egisse opera, ut Innocentio primum, deinde Zo-
simo demonstrarerit, quantopere detestanda esset, atque aCatholicis omnibus condemnanda
illa factio (PossidiUs in Vita Augustini, cap. 18). Cum ergo sperarent Africani preesules ,
fore ut Innocentii pontificis ROmani auctofitati de sanctarum Scripturarum auctoritate de-
ptOmptae faciliUs cederent haefetici (Epist. 176, n. 5); necnon in tentatione adeo gravi cu-
perent cef tiores ex Pontificis responsis fieri, utrum suam ipsorum sententiam reperiret suae
ipsius consentlre serttentiee, atque adeo utramque ex eodem fonte depromptam esse consta-
ret ( Episti 177, n. 19) : ea propter eidem Innocenlio synodus epistolam Herotis acLazari,
uha eum aetis concilii alterius Carthaginensis, quibus anno quadringentesimo duodecimo
damriatus fuerat Coelestius, misit: propf iam quoque addidit, episcoporum omnium nomini-
bus munitam, qua ipsum illi, ut pastOTalibus sibi compateretur visceribus , simulque per-
penderet quam pestiferum et exitiale Christi ovibus Pelagianum dogma esset, obsecrabant;
atqueadeitremum damhationis sententiam ferebant in hoec verba: Etiamsi Pelagius Cates—
tiusque correcti sunt, vel se ista nunquam sensissedicunt, et quwcumquescripta contra eosprolata
fuerint, sua esse negdnt; nec est quemadmodum de mendacio convincantur : generatiter tamen
quicumque dogmatizat et affirmat, humanam sibi ad vitanda peccata et Dei mandata facienda
sHffieere posse iiaturam, et eo modo gratiw Dei, quw sanctorum evidentius orationibus decla-
rdiur. adversarius invenitur; et quicumque negat parvulos per Baptismum Christi a perditione
liberari, et salutempercipere sempiternam, anathema sit. De cffitcris autem, quee Pelagio Coe-
lestioque objiciebantur, Pontificis relinquunt arbitrio , ut quidquid perlectis Diospolitanee
synodi gestis, expedife videbituf, ipsemet statuat (Epist. 175, n. 6).
Numidarum antistitum synodus provincialis in urbe Milevo congregata, ubi rescivit quid
a Carlhaginensis provinciee episcOpis gestum fuisset, eorum exemplo decrevit epislolam ad
Innocentium scribere; qua posteaquam ei posuitob oculos, quam perniciosa esset heere-
sis ea, quee orationis ab adultis, ab infantibus Baptismi necossitatem auferret, ipsumro-
gat atqUe obtestatur , ut si minus Pelagii ac Coelcstii saluti consulere valeret, eos a nefariis
suis placitis avocando, saltem eosdem condemnando aliis prospiceret, Episcopi complures
eam obsignarunt, quorum nomina ad sexaginta uniim in ipsa fronte recensentur. Horum
insigniores habentur ii, Silvanus Zummensis, qui tum Numidiae primas, Aurelius Macoma-
diensis, Alypius Thagastensis , Augustinus Hipponensis , Severus Milevitanus , Fortunatus
Cirtensis, Possidius Calamensis (Episl. 176).
Perlatae sunt Romam utriusque synodi epistolee per quemdam Julium episcopum, cu-
jus dioecesim sitam fuisse in Africa, vel hinc intelligamus licet, quod per eumdem re-
seripsit Innocentius (Epist. 183, n. 1), et simul Aurelio in peeuliari epistola illumse ei re-
Stituere dixit.
Baronius eidem isti Milcvitano concilio adscribit octo seu novem canones in Pelagia-
hos , qui canones, utinfra dicturi sumus, nonnisi anno quadringentesimo decimo octavo
in synodo Carlhaginensi conditi sunt. Verum in hoc ille secutus est synodi Milevitanee,
acta dicainus, an actorum confusionem. Illorum quippe exordiurn ad primam Milevitanam
synodum anno quadringentesimo secundo habitam, proindeque longo tempore ante oftqs
Pelagianos, pertinet. Quae vero subsequuntur ea tribuuntur in collectione Africana di-
versis aliis conciliis : excepto tamen canone vigesimo tertio , quem quidem nuspiam alibi
reperias.
Preeter synodicas conciliorum Carthaginensis et Milevitani epistolas, preesules quinque
Africani, scilicet Aurelius, Alypius, Augustinus, Evodius, ac Possidius, aliam communi no-
mine eidem scripsere Innocentio epistolam (Epist. 177), tanquam amico, familiarem
(Epist. 186, n. 2), qua totam Pelagii causam uberius et enucleatius exponebant apud ilium,
et qua ratione idem Pelagius absolvi ab Orientalibus potuisset, si tamen hoc factum fuerat
(heqnedum enim acceperant synodi Diospolitance acta), edisserebant. Docebant etiam,
53 PR^FATIO. 54
ipsius Innocentii praesertim interesse, huic tanto malo mederi; propterea quod in Urbe
plurimi essent dogmatis Pelagiani sectatores, qui si cognoverint, inquiunt illi antistites.
eumdem librum quem illius vel putant esse vel norunt, episcoporum calholicorum auctoritate, et
maxime Sanctitatis tuw, quam apud eum essc majoris ponderis minime dubitamus, ab eodem
ipso anathematum atque damnatum, non eos ulterius existimamus ausuros, loquendo contra
gratiam Dei, quw revelata est per passionem et resurrectionem Christi, pectora fidelia et sim—
pliciter christiana turbare (Epist. 177, n. 15). Addebant accersendum esse Romam ipsum
Pelagium, ut diligenter, an veram Christi gratiam agnoscat, ex eo queeratur; sin minus, id
saltem cum eo per litteras agendum : quo in posterum sine ullo Ecclesiffi serupulo et sine
latibulo ambiguitatis absolutus, possit fidelibus de sua ipsius correctione leetandi preebere
materiam. Librum quoque nunc memoratum, quem a Timasio et Jacobo Augustinus acce—
perat, una cum ejusdem per Auguslinum confutatione, ad Innocentium mittebant: anriotatis
in eodem Pelagiano libro deterrimis quibusque locis, ut eis Pontifex aniinum adverteret. Ad
hunc etiam direxere Augustini ad Pelagium epistolam, qua scilicet ipsi ad ea quee purgatio-
nis suee scripta post concilium Diospolitanum ei miserat, respondebat. Rogabant igitur
Innocentium, ut istam epistolam curaret reddendam Pelagio, rati nimirum hunc ad eam per-
legendam debita illius dignitati venerationc adductum iri. Testati sunt interim, utruiri ad
consummatam perfectionem in hac preescnti vita perveniri possit, an tantummodo in futura,
nolle se quidquam definire : dum tamcn omnino certum maneat, quisquis quandocumque
perfectionem hanc fuerit consecutus, non potuisse illam nisi gratiee beneficio adipisci.
Contigit eo tempore, ut Palladius quidam mare trajecturus, cum Hippone-regio esset in
procinctu ad conscendendam navem, ab Augustino commendationem epistolarem ad episco-
pum nomine Hilarium pcteret. Ea arrepta occasione Augustinus antistitem illum his de
rebus certiorem factum voluit, quse recens in Africa gestse fuerant adversus heeresim Pela-
gianam, cujus et preecipua capita ipsi paucis aperit, eo consilio, ut is quoque pro munere
suo, iis hominibus, qui forte hujusmodi veneno essent imbuti, prospiceret (Epist. 178).
Hilarium hunc non alium quam Narbonensem, cui Zosimus anno quadringentesimo decimo
septimo scripsit, cur nos opinemur, alias diximus (NotaadEpist. 178).
Satis etiam verisimile fit, ad hoc ipsum tempus pertinere Augustini epistolam Joanni Jero-
solymitano scriptam (Epist. 179). Jam tum enim, cum eam scriberet, missam sibi a Pe-
lagio, gestorum Palsestinorum vice, chartulam ab ipso conscriptam suee defensionis acccpe-
rat; ipsa vero acta Paleestina nondum viderat. Igitur quanquam sanctus Episcopus antea
litteras dedisset ad Joannem, a quo responsi nihil tulerat; nactus tamen quemdamDei ser-
vum cui nomen Lucee, proficiscentem in Palaestinam, ac inde brevi reversurum, iterato has
adillum scripsit. Earum argumentum est unus Pelagius, cui Joannem admonet sic dilectio-
nem exhibeat, ne interim existimari possit ab eo deceptus. Huic simul transmittit et scri-
ptum a Pelagio de viribus naturae librum, et suum de Natura et Gratia, quem priori isti re-
fellendo lucubravit: ut quam prava, quamque periculosa essent heeresiarchee illius placita,
Joannes cognoscerct. Dcmonstrat illum in suo libro plane diversa tradidisse ab iis, quse ab
se in Diospolitano concilio responsa assereret in chartula defensionis suee. Petit denique a
Joanne, ut vera ejusdem concilii acta ad se dirigat, non uni sibi, sed aliis quoque plurimis
episcopis, a quibus illa etiam expeterentur, gratum facturus.
XIII. Ineunte anno quadringentesimo decimo septimo, Innocenlius Africanis episcopis respon-
dens, Pelagium et Cwlestium damnata eorum doctrina anathematizat. De gestis Diospolilanw
synodi librum edit Augustinus, cujus extrema parte Pelagianorum in Hicronymum sedilio-
nemmemorat. Idem epistolam contra Petagianos scribit ad Paulinum.
Tribus mcmoratis epistolis, concilii Carthaginensis, concilii Milevitani, et quinque epi-
scoporum, Innocentius papa totidem alias rescripsit ipso anno quadringentesimo decimo
seplimo, eadem januarii die vigesima seplima consignatas; quee ab Julio episcopo in Afri-
cam omnes allatee sunt (Epistt. 181, 182,183, inter Augustinianas). Credunt eas ab Inno-
ccntio nonnisi post coactam synodum perscriptas esse : cum apud pontifices Romanos tunc
temporis non esset in morc positum, ut de rebus tanti momenli scriberent, nisi prius, non
solum clericos suos, sed etiam finitimos episcopos, cum iis quoque, qui tum Romee versa-
bantur, ad concilium vocarent (Garnerius in Mercatorcm, tomo 1, pag. 194, n. 1).
Passim eruditionem, zelum, ac vigilantiam laudat Africanorum antistitum : quippe qui
non modo Ecclesiarum sibi creditarum curam gererent, verum etiam alias omnes pia solli-
citudine complecterentur. Utrumque conciliumeo prffisertimnomine honorificentissime pree-
dicat, quod ApostolicamSedemconsuluissent; cujus non parum extollit dignitatem auctori-
tatemque ( Epistt. 181, n. 1; 182, nn. 1, 2). Acta Diospolitanee synodi quorumdam laicorum
opera jam tum acceperat: at vix ullam corum rationcm habebat; tum quia desiderabat in
responsis Pelagii sinceritatem, tum etiam quia eadem illa acta sine ullis Pelagii, episcopo-
rumve a quibus is absolutus fuerat, litteris, reddita sibi fuerant: quod eratin causa, cur
ipse partim de veritate actorum dubitaret, partim judicaret Pelagium absolutioni, quam ven-
ditabat, parum admodum confidere ( Epist. 183, n. 3). Itaque nulla hujusce judicii ratione
habita, Africanorum preesulum secutus relationes, Pelagium ac Coelcstium Ecclesiae com-
munione segregatos declaravit, utpote sancti illius corporis societate, imo vero omni Catho-
licorum commercio indignos (Epist. 183, nn. 6,3). Eos pariter eadem poena damnat, qui
pari contumacia illorum errores tueri praesumpscrint. Porro in litteris ad quinque episcopos
dicit, futurum sperare sc, ut Pelagii damnalio ad sanam fidem revocet eos omnes, qui vcl
S5 PRJEFATIO. 56
in Urbe essent (si tamen essent; non enim illud audere sc nec affirmare, cum id de se nemo
profitefetur, neque rursus inficiari, propter multitudinem civium), vel Jerosolymis, vel in
quacumque demum orbis regione versarentur.
Hanc Augustinus seepe in Julianum citat sententiam Innocentii: qui sanctus vir, ait, quid
potuit Africanis respondere conciliis, nisi quod antiquitus Apostohca Sedes et Romana cum
xwteristenetperseveranter Ecclesia? quique, ut mox idem observat, nihil aliud de hac re sa-
puit, quam quod Cyprianus , Hilarius, Ambrosius, aliique percelebres preesules Ecclesiae,
posterior iis tempore, prior loco (Infra, contra Julianum, lib. 1, n. 13). Ac rursum alibi:
Ad omnia, inquit, nobis ille rescripsit eo tnodo, quo fas erat atque oportebat Apostolicw Sedis
•antistitem. Cumque concionem ad populum Carthaginensem haberet nono calendas octo-
bris, die dominico, qui dies in annum quadringentesimum decimum septimum incidebat,
jussit redargui contradicentes et resistentes ad se adduci. Jam enim, ait, de hac causa duo
concilia missa sunt ad Sedem Apostolicam; inde etiam rescripta venerunt: causa finita est; uti-
nam aliquando finiatur error (Serm. 131, n. 10) 1
Gennadius narrat, Innocentium scripsisse decretum Occidentalium et Orientalium Eccle-
siis adversus Pelagianos datum, post quem successor ejus papa Zosimus latius promulgavit
ifiennadius, lib. de Scriptoribus ecclesiast., cap. 43, castigatus ad manuscriptum Corbeiensem).
Quibus verbis quid intelligat, nos quidem ingenio non assequimur. Pelagianse historiae scri-
tptor in ea est sententia, ut putet, quoquo modo voces illas interpretemur, dicendum non
esse, decretum aliud a tribus epistolis de quibus nos supra, Innocentium condidisse; ad
quarum epistolarum formam Zosimus decretum, quod per totam vulgavit Ecclesiam concin-
navit (Henricus Noris, Historia Pelag. lib. 1, cap. 11). Atque haud scimus, annon iungat
Possidius utriusque pontificis statuta, cum dicit, utrumque Pelagianos, datis litteris ad Afri-
canas Occidentis, et ad Orientis Ecclesias, anathematizandos et devitandos ab omnibus Ca-
thelicis censuisse (Possidius, in Vita Augustini, cap. 18).
Cum litteras quinque episcoporum nomine ad Innocentium scripsit Augustinus, ei non-
ilum (uli observavimus) in manus venerant acta concilii Diospolitani : unde Joannem
Jerosolymitanum, ut illa sibi mitteret, obsecrabat: quee quidem ab illone, an ab Innocentio,
an ab alio quopiam acceperit, obscurum est. Id solum constat, exeunte anno quadringen-
tesimo decimo sexto, vel quadringentesimo decimo septimo ineunte, haud ila multo post
«am molestiam, qua Pelagiani Hieronymum exagitarunt, eadem acta in manus ipsius inci-
disse. In eis non sine summa voluptate reperit, quod persuasum nunquam non habuerat,
Pelagium ideo tantum absolutum fuisse, quod in specie catholicae fidei professionem edi-
•disset. Quo sanctus Doctor omnino inductus est ad scribendum in illud argumenti, ut pla-
num facerel, eos a quibus judicio dimissus fuerat, placita ac doctrinam illius neutiquam
approbasse. Confecto super ea re libro (tametsi ab ipso nonnunquam liber de Gestis Palae-
stinis appelletur [Infra, de Peccato originali, n. 15]), titulum fecit, de Gestis Pelagii, sive
qUia jam vulgo receplum erat, ut illa dicerentur gesta Pelagii purgationisque ipsius (Infra,
deGestis Pelagii, n. 53; et in tomo 2, Epist. 177, n. 15), quibus se ille purgatum jactitabat;
•sive quia agendum hoc libro erat de ipsis gestis, quee idem ille prius emiserat breviata et
corrupta, id est, de chartula defensionis suae, quam vice gestorum, tanquam eorum brevia-
tionem quamdam, spargi in vulgus curaverat (Infra. de Gestis Pelagii, n. 57); ita ut eam
ob causam Possidius eumdem librum Contra Gesta Pelagii jure nuncupaverit. Dicavit hoc
opus Aurelio episcopo Carthaginensi. Illic singula errorum capita Pelagio apud Palaestinam
synodum objecla, cum ejusdem ad illa responsis, minutatim excutit: deinde examinat,
nullane de conversione ejus aut innocentia dubitatio relinquatur; quod sane creditu nonita
pronum esseostendit : et probat denique, hominem synodi sententia sic fuisse absolutum,
ut ipsa nihilominus haeresis, ob quamin judicium venit, incunctanter damnata fuerit. Pe-
lagii nomen, quod in opere de Natura et Gratia tacuerat, hic aperte profert: At nunc si Pe-
lagius, inquit, Deum cogitat, si non est ingratus ejus misericordiw..., gratius accipiet litteras
nostras, quando expresso nomine utcus sanandum potius aperimus, quam illas, ubi cum dolo-
rem facereiimeremus, tumorem,quodnospcenitet, augebamus (Ibid.,n.50). Nusquam ibi utitur
epistolis ad Africanos antistites ab Innocentio scriptis; unde quis forte conjicere possit, tum
eas ad ipsum perlatas nondum fuisse : sed nec ibidem earum, quas Africani ad Innocentium
miserant, litterarum meminit.
In ejusdem operis fine Augustinus injurias memorat, beato Hieronymo a cuneo perdito-
rum hominum, qui Pelagio favebant, illatas. In hac seditione diaconus unus necatus, aedificia
monasterii incensa, ipse Hieronymus firmissimae turris beneficio vix eorum crudelitati sub-
ductus (Ibid., n. 66). Quin etiam sanctee virgini Eustochio, et Paulae ejus nepti, trucidatis sub
earum oculos domesticis, extrema omnia ferro et igne intentarunt (Infra, Append. parte 2).
Quo tam atroci facinore animi omnium, qui id fama usquequaque volitante didicerunt, gra-
viter vulnerati sunt.
Hieronymus litteris par Aurelium episcopum, eumque, ut putant (Baronius, ad an. 416),
Carthaginensein, transmissis dc hoc apud Innocentium questus est: a quo eadem illa via
responsum tulit. Idem quoque Pontifex virginis Eustochii querelis ad se delatis, ejus inju-
rias sibi dolorem ac molestiam peperisse respondit: scripsilque Joanni Jerosolymitano epi-
stolam admodum severam, in qua satis indicabat, illum a culpa minime alienum sibi videri:
etquanquam Hieronymus etEustochium quemquam nominatim non expressissent, tesla-
tur tamen auclorem, unde profecta illasint, sibi non essc incognitum (Infra, Append,
57 PR^FATIO. 58
parte 2); quibus haud dubie Pelagium designatum voluit. Obscurum non est, prsesules Nu-
midiae eventum illum, si fama ejus ad illos pervenisset, silentio non transituros fuisse tum,
cum de Hieronymi contra Pelagium in Oriente conflictu Innocentio narrarent (Infra, Append.
parte 2) : neque etiam creditu proclive est, Innocentium, si rumor ejus jam Romae atque in
Africa pervagatus fuisset, de eo in suis responsionibus taciturum : atque ita commodius
quam ad exitum anni quadringentesimi decimi sexti referri non potest. Illud satis credibile
est, epistolas in eam rem ab Innocentio datas Joanne jam vita functo pervenisse in Palae-
stinam. Zosimus enim die vigesima prima septembris anni quadringentesimi decimi septimi
scribens ad Africanos , Prayliumdiu ante suffectum in Joannis demortui locum fuisse docet
(Ibid.). Innocentius ipse post collata illa in Ecclesiam beneficia migravit ad superos : cujus
obitum hoc anno die duodecima martii contigisse manifestum est (In prwfatione tomi2, ad
Epist.m).
E vivis excesserat sanctus illc pontifex, beatw memoriw titulo jam tum exornatus
(Epist. 186, n. 2); nec tamen quidquam adhuc Zosimus in Pelagianorum gratiam egerat,
cum Augustinus Paulino episcopo prolixiorem epistolam contra Pelagianos per Januarium
misit. Hac tota in disputando de Christi gratia distinetur, non ca tantum voluptate illectus ,
quam ex ejus crcbra mentione capiebat; sed eo potissimum quod audierat, Nolenses inter
clericos aut cives inveniri, qui adversus eam certarent, quique peccatum originis ita oppu-
gnarent, ut per summam insaniam libertatis usum infantibus etiam adhuc matcrna alvo
clausis, cum boni malive electione, adeoque merita et peccata propria tribuerent : quorum
etiam aliqui in errore mentem sic obfirmarant, ut dicerent se a Pelagio, qui peccatum
originale negantes analhematizaveral, citius discessuros , quam ab sua sententia avocari
se paterentur. Quid porro de istis sibi narratum esset, aut quinam essent ii, Januarium
Paulino declaraturum pollicetur : ipse vero non aliter indicat, quam illos magna el acuta
ingenia vocando (Epist. 186). Erat forte eorum ex numero Julianus : quem tametsi Nolee
tum temporis fuisse non constat; haud longe tamen ab ea urbe morabatur : isque in Pela-
gianorum laqueos jamdudum inciderat (Infra, de Dono Perseverantiw, n. 55).
Augustinus Africanorum antistitum ad Innocentium epistolas , una cum Innocentii
responsis mittit Paulino; ut qui profitendee Dei gratiee studiosus esset, quod ejus satis
commonstrabant scriptiones, armis quoque ac prsesidiis, quibus eam ab adversariorum
molitionibus defenderet, instrueretur. Non pauca etiam e Diospolitana synodo ei transcribit:
ac meminit ibidem librorum , quos de libero arbitrio Pelagius nuperrime ediderat (Epist.
186, nn. 27, 34). Postea Semipelagiani qusedam in illa epistola improbarunt, neque ob
aliud quidem, nisi quod eorum errores de preedestinatione ac perseverantia convelleret
(Infra, de Dono Perseverantiw, n. 55).
Per hujus quoque anni eestatem librum ad Dardanum scribens, in illo adversus Pela-
gianam haeresim, quamvis ejus nomine abstinuerit, preecipua mentis intentione vigilabat
(Retract. lib. % cap. 49).
XIV. Romam venit Calestius, et fidei suw libellum Zosimo porrigit. Innocentem putat
Zosimus, ac super ejus causa ad Afros antistiles scribit, cumdem tamen interim non
absolvens.
Pelagius acCcelestius ubi damnatos se ab Apostolica Sede totaque simul Ecclesia Africana
audivere, actum esse de sua ipsorum fama, si damnatio illa vim obtineret, haud difficili
negotio intellexerunt. Et heec procul dubio causa fuit, cur Pelagius Innocentio sui purgandi
gratia scriberet, Ccelestiusque Romam sese ipse conferret. Quantumvis sibi male conscii,
rebantur tamen non ita se dolis ac fraudibus destitui, irao nec forsan ab amicis usque adeo
Romse deseri, quin Romanae Ecclesiae fucum facere valerent (Infra, dc Peccato originali,
n. 9; et contra duas Epistolas Pelagianorum, n. 5); ac non paucos ctiam ex Urbe clericos in
suas, uti sperabant, partes et nefarias opiniones pellicerent. Vulgatum in primis fuerat, a
Sixto Romano presbylero (Episl. 191, n. 1), qui postea in pontificem est cooptatus, non
parum adjuvari gratiee adversarios : quorum placita jam tum quoque Julianus Eclanensis
in Campania episcopus fovebat.
Ccelestius porro ex Africa , postquam anno quadringentesimo duodecimo a Carthagincnsi
concilio excommunicatus fuerat, discedens, properaverat Ephesum; ubi etiam ausus
erat, teste Mercatore , presbyterii locum per obreptionem petere (Infra, Append. parte 2).
Etcerte quidem Africani praesules ad se fama perlatum esse, anno quadringentesimo decimo
sexto scripserunt, ipsum in Asia ad presbyterii dignitatem evectum (Epist. 176, n. 4,
inter Augustinianas) : isque preeterea presbyter a Zosimo, cui in hoc quoque convenit
Nestorius, appellatur (Infra, Append. parte 2). Idem post aliquot annos relicta Epheso
Constantinopolim profectus , hac in urbe, quemadmodum olim in Africa fecerat, impielalis
suae dogmata proseminare aggressus est (Ibid). Quod ubi primum detexit Atticus ejusdem
civitatis episcopus, eum inde magno studio ac diligentia expulit: adversus quem ctiam
litteras ad episcopos in Asiam, Thessalonicam et Carthaginem misit. lllum tunc Romam
similiter scripsisse, non legimus, idque procul dubio non aliam ob rem , quam quia cum
Romano pontifice Joannis Chrysostomi causa ab se alienato necdum in gratiam redierat.
Volum Atticum ex auctoritate concilii eam in rem coacti hoc ipsum preestitisse : id cnim
solis conciliis ex disciplina usuque Ecclesiee concessum, ut ad provincias, qualis erat Asia,
publicas epistolas darent. Quid vero, si dicamus, Atticum ad Ephesinum tantum antistitem
scripsisse ? Eo quidem referre nihil vetat, quod Auguslinus anno quadringentesimo vigesimo
59 PRjEFATIO. 60
pfimo aut quadringentesimo vigesimo secundo litteris consignabat, nimirum Constanlino-
poli profligatum fuisse ab exercitu Christi Coelestium (Infra, contra Julianum, lib. 3, n. 4):
quse tamen in Pelagiariorum legatos esse ibidem facta narrantur (Infra, Append. parte 2),
ea non putamus nisi aliquot post annis contigisse.
Piilsus igitur Constantinopoli Coelestius, Romatn, ubi Zosimus Innoccnlio successerat,
sihe mora advolat. Adit Pontificem, falsas, ut jactitabat, purgaturus suspiciones, quas
Apostolicse Sedi de se injectas querebatur. Latum in Africa contra se judicium obscuritatis
arguebat : Paulinum accusatorem suum vocabat ad Apostolicum tribunal ; vel etiam
(quod forte significant ea vefba, provocat accusantem) paratum se adversus cujuslibet
dccusationes causam tueri prsedicabat. Testatur ipse Paulinus , provbcatum fuisse ad Apo-
stolicam Sedem, ibi insimulatum se fugee ac deserti vadimonii, sibique Carthagine quarto
nonas novembris a Basilisco Romanee Ecclesiee subdiacono denuntiatam sui Zosimo sistendi
necessitatem. Zosimus quoque asseverat, Coelestium ad se, ut ex appellatione pristina ju-
dicium subiret, venisse (Ibid). Ad haec, Ccelestius libellum fidei suee obtulit, eumque gestis
ecclesiasticis allegavit (Infra, de Gratia Christi, nn. 32, 36; et de Peccato originali, n. 5).
In eo primum quidem, quantum libebat, in singulos excurrens Symboli articulos, ducto ab
ipsa Trinitate unius deitatis exordio, ad usque mortuorum resurrectionem, quibus in
cdpitibus eum nemo reprehendebat, fidem suam minutatim explicabat: ubi autem ad ea
quee vocabantur in cohtroversiam, pervenerat, Si quw vero, aiebat, prwter fidem quwstiones
nalw sunt, de quibus esset inter plerosque contentio; non ego quasi auctor alicujus dogmatis,
defihita hoc auctoritate statui, sed ea quw de Prophetarum et Apostolorum fonte suscepi,
vestri apostolatus offerimus probanda esse judicio; ut si forteut hominibus quispiam igno—
rantiw error obrepsit,' vestra sententia corrigatur (Infra, de Peccato originali, n. 26).Qua
ratione suam de gratiae adjutorio mentem exposuerit, ignolum est: quod autem ad originis
peceatum, fatebatur quidem infantes in remissionem peccatorum baptizaridos esse; culpam
tariaen generatione transmitti ncgabat, eamque opinioriem et a catholica fide abhorrere, et
injuria Creatorem afficere contendebat. Nam verba ejus ista sunt: lnfantes autem debere
baptizari in remissionem peccatorum secundum regulam universalis Ecclesiw et secundum
Evangetii sententiam , confitemur : quia Dominus staiuit regnum cwlorum nonnisi baptizatis
posse conferri; quod quia vires naturw non habent, conferri necesse est per gratiw libertatem.
In remissionem autem peccatorum baptizandos infantes, non idcirco diximus, ut peccatum ex
traduce firmare videamur : quod longe a catholico sensu alienum est. Quiapeccatum non cum
homine nascitur, quod postmodum exercetur ab homine : quia non naturw delictum, sed
votuntatis esse monstratur. Et illud ergo confiteri congruum , ne diversa Baptismatis genera
facere videamur : et hoc prwmunire necessarium est, ne per mysterii occasionem, ad Creato—
ris injuriam, malum antequam fiat ab homine, tradi dicatur homini per naturam (Ibid.,
nn. 5, 6).
Erat eo tempore Zosimus negotiis implicatus multis maioribus : hujus tamen decisionem
differre in aliud tempus noluit; ne diutius Africam, quam futurus itineris a Ccelestio Romam
suscepti et ferendi super ea re judicii exitus sollicitam habebat, exspectalione suspensam
detineret. (Ergo Coelestium Romae versari per Africam increbuerat.) Itaque die ad haac rem
constituto, Zosimus beati Clementis, ubi consessum haberet, basilicam elegit; ut auctoritas
hujusce tanti pontificis, qui fidem suam martyrio consecrarat, qua religione in hujus causae
judicio agendum esset, exemplo suo demonstraret (Infra, Append. parte 2). Constat preeter
clericos Ecclesiee Romanee (Infra, contra duas Epistolas Pelagianorum, n. 5), varios quoque
ex diversis regionibus presbyteros, vel episcopos, quos uno sacerdotum nomine complecti-
tur Zosimus, consessui adfuisse (Infra, Append.parte 2).
Quidquid ad eam usque diem actum in Coelestii causa fuerat; illic excussum est. Introdu-
ctus etiam eo Coelestius, ac ejus quo fidem suam testabatur, lectus libellus : de quo postea
Pelagiani jactabant, non paucos e Romanis clericisab illius opinionibus non abhorruisse;
sententia sua gestis, inquiebant, catholico dogmati adfuerant (Infra, contra duas Epistotas
Pelagianorum, n. 5). Et vero heec illa professio Zosimo visa est catholica, non quod, quae
dogmata Goelestii continebat, ipse approbaret, sed quod Apostolicee Sedis judicium amplecti,
paratissimum se iste praedicaret. In homine acerrimi ingenii, ait Augustinus, qui profecto si
corrigeretur, plurimis profuisset voluntas emendationis, non falsitas dogmatis approbata est.
Et propterealibettus ejus catholicus dictus est, quia et hoc catholiccc mentis est, si qua forte
aliter sapit, quam veritas exigit, non ea certissime definire, sed detecta ac demonstrata respue-
re (Ibid.).
Cum igitur fidem suam ad eum modum Coelestius dedisset; ratus tamen non est Zosimus,
ejus libellum sibi debere sufficere; sed variis interrogationibus subinde hominis animum
exploravit, eademne quea scripto expresserat, in pectore sentiret: de sinceritate responsio-
num ipsius Deo, qui mentium arcana solus introspicit, relinquens judicandum. Ille vero quee
in oblalo libello exposuerat, etiam lingua repetitis crebro professionibus roboravit (Infra,,
Append. parte 2). Videbat quidem Zosimus hominem pravee doctrinee veneno tumescere,
verum ei tanquam phrenetico leniora remedia, ut redderetur pacatior adhibenda esse exi-
stimabat (Infra, de Peccato originali, nn. 7, 8). Ex iisdem illis interrogatis , quibus istum
Zosimus urgendum putavit, nonnulla refert Paulinus : inter quee et illud commemorat,
numquid universos damnaret errores eos, quos ipsi communis rumor attribueret (Infra,
Appmd. parte 2). Itta omnia damnas, quw jaetatajunt de nomine tuo ? Ad quod Ccelestius id
61 PR^EFATIO. 62
responsi dedit: Damno secundum sentehtiam beatw metndriw pfwcesSdtiti tui lhhocehiii (Ihfra,
contraduas Epistolas Pelagianorum, n. 6). Quin etiamj se omnia, quw Sedes ilta damnaret,
damnaturumessepromisit (Infra, de Peccato originali, n. 8). Sedtamen iristarite Zosimo, utea
quee illi a diacono Paulino fuerant objecta, damnaret, damnarc noluit. Intefrogatus quoque
fuit de his quae in eum Herotis et Lazari litteree, a Carthaginensi syriodo Romam destinatee,
objectabant. Ille vero horum alterum sibi ne conspcctum quidem, nisi obitef; alterum,
Herotem videlicet, quod secus de se opihatus esset, satis sibi fecisse, respondit (Infra, Ap-
pend. parte 2).
Quanquam iilud, quod pree se ferebat Ccelestius, in Sanctam Sedem obsequitim, Zosimum
induceret ut mitius cum illo ageret; is tamen ipsum excommunicationis vinculis quibus
innodatus erat, absolvendum esse non existimavit. At ejus judiclum cautionis caiisa duobus
mensibus ampliavit, ut nimirum per id spatii, tum Coelestio redire ad sanam mentem lice-
ret, tum Africanis, quibus illius causa magis erat comperth, rescribere (Infra, de Peccato
originali, n. 8). Verum se magis prsecipitem in causa Herotis et Lazari preebuit; quippe
quos absentes et episcopatu et communione privavit, sive Coelestii cfiminationibus, sive
Patrocli tum temporis sedem Arelatensem pro Herote occupantis querimoniis permotus;
Constituto in eum modum quod ad Coelestium attinebat, id Aufelio cseterisque Afris anti-
stitibus per litteras significavit, quibus sanctos illos preesules subirato animo ob preecipi-
tatum Coelestii judicium perstringit. Littsree Zosimi ad Africanos hac de re datee consules
consignatos habent, non mensem, nec diem. Cum autem negotium Coelestii deinceps repe-
riatur cum Pelagii negotio conjunctum, satis credibile videatur, id non multo anle undeci-
mum calendas octobris quo die Zosimus ad eosdem scripsit de Pelagio, contigisse. Nam ex
hujus diei nota, Coelestii causam jam inde a mense junio aut julio peractain colligere, ut
ante hunc diem jam duos constitutos menses effluxisse asseramus, nequaquam necessum
est. Quandoquidem epistola illa undecimo calendas octobris data, nonnisi ob novum emer-
gentem casum missa fuit. Sin autem concessum spatium exactum jam fuisset, dubio procul
aut Coelestium in communionem restituisset Zosimus, quod nequaquam in epistola sua reti-
cuisset; aut saltem exposito, quamobrem necdum eum restituisset, id postulasset merito
apponi sibi. Quod enimdicit, Ubi Heros? ubiLazarus ? ubi illi adolescentes? etc (Infra, Ap-
pend. parte 2), his verbis significatum noluit, eos ex Palsestina intra duos menses Romam
venire debuisse, cum ipsis Timasioque et Jacobo non esset quidquam cum Ccelestii negotio
commune: sed vult eosdem, quemadmodum in litterarum serie satis explicat, id futurum
providere oportuisse, ut ad Romanum tribunal Pelagii causa deferretur; adeoque ipsos in
culpa esse, quod eo non venissent intentatam ab se accusationem prosecuturi. Videtur
etiam jungendum Zosimi litteris mandatum illud, quo Paulinum, ad causam apud se di-
cendam vocari jubebat: quod quidem nonnisi quarto nonas novembris Paulino Carthagine
fuit viva voce denuntiatum a Basilisco hypodiacono, quem idem pontifex cum aclis earum
rerum quse Romee super Coelestio gestee fuerant, miserat: quee videlicet acta in Africam ab se
dirigi, in epistola sua ipsemet sigmRcal'(Ibid.).
XV. Pelagii epistola et fidei professio, destlnatw quidem arl Innocentium, sed Zosimo red—
ditw. Hic Petagii quoque ambiguis verbis sibi patitur imponi, ejusque gratia in Africam
scribit.
Postquam igitur Zosimus pro Coelestio scripserat in Africam, is litteras a Praylio accepit
Jerosolymitano post Joannem episcopo, qui Pelagii causam quam studiosissime commenda-
bat. Pelagius ipse suam quoque epistolam, qua haeresis crimen ab se depelleret, addiderat;
adjuncta et fidei professione, in qua sincere, quid crederet, quidve respueret, declarare se
preedicabat. Ulramque dirigebat ad Innocentium, utpote quas obitu ejusdem pontificis non-
dum audito scripserat (Infra, de gratia Christi, n. 32; et de Peccato originali, n. 19) : verum
cum in illius locum jam suffectus fuisset Zosimus, huicutique illae redditee sunt. Interiit qui-
dem Pelagiana islheec epistola; sed ex variis locis, quos Augustinus exeadem producit, in-
telligitur, Pontifici eum exponere, Duo esse dc quibus eum homines infamare conantur: unum,
quoa ncget parvulis Baptismi sacramentum, el absque redemptione Christi, aliquibus cwlorum
regna promittat; aliud, quod ita dicat, posse hominem vitare peccatum, ut Dei exctudat auxi-
Hum, et in tantum tibero confidat arbitrio, ut gratiw repudiet adjutorium (Infra, de Gratia
Christi, n. 32). Ibi cum dixisset, Nunquam se vel impium aiiquem hwreticum audisse, qui hoc
de parvulis diceret; deinde subjecit atque ait: Quis enim ita evangelicw iectionis ignarus est,
qui hoc non modo affirmare conetur, sed qui vel leviter dicere, aut etiam sentire possit ? De—
inde quis tam impius, qui parvulos exsortes regni cwlorum esse velit, dum eos baptizari et in
Christo renasci vetat? Rursumque post interpositum ex Evangelio testimonium, adjunxit di-
cens : Quis ille tam impius est, qui cu)uslibe*t wtatisparvulo interdicat communem humani ge-
neris redemptionem, et in pcrpetuam certamque vitam renasci vetet eum, qui natus sit ad in—
certam (Infra, de Peccato originali, nn. 20, 21)? Quibus tametsi clare explicateque profiteri
originis peccatum videretur, non tamen ipsi dcerant ambages queedam, quarum opc verba
illa ad heeresim suam accommodabat. Nam de ista queestione ita solitus eratrespondere quee-
rentibus : Sine baptismo parvuli morientes, quo non eant, scio; quo eant nescio (Ibid., n. 23).
Et quod super eadem re in Diospolitana synodo ad objecta sibi catholice responderat, detor-
tis interpretationibus rescindebat (Ibid., n. 16).
Quod ad ncgatee gratirc crimen, post mujtas in accusatorcs suos querimonias, sic diluere
nitebatur : Ecce, inquit, apud Beatitudinem tuam epistola ista me purget, in quapure atqiie
63 PR.EFATIO. 64
simpticiter ad peccandum et ad non peccandum integrum liberum arbitrium habere nosdicimus,
quod in omnibus bonis operibus divino adjuvatur semper auxilio. Deinde post queedam inter-
posita de naturali potestate ad peccandum et non peccandum, adjungebat dicens : Quam li-
beri arbitrii potestatem dicimus in omnibus esse generaliter, in Christianis, Judwis, atque
Gentilibus : in omnibus est tiberum arbitrium cequaliter per naturam., sed in solis Christianis
juvatur a gratia. In illis nudum et inerme esl conditionis bonum: in his vero qui ad Christum
pertinent, Christi munitur auxilio. Illi ideo judicandi atque damnandi sunt, quia cum habeant
liberum arbitrium, per quod ad fidem venire possent, et Dei gratiam promereri, matk utuntur
libertate concessa : hi vero remunerandi sunt, qui bene libero utentes arbitrio merentur Domini
gratiam, et ejus mandata custodiunt (Infra, de GratiaChristi, nn. 32-34). Hac rursum con-
fessione gratiae Pelagius adversariis suis non faciebat satis : tum quia graliee illic nomine in-
telligere poterat, ut solebat, legem atque doctrinam; tum quia quamlibet gratiam intellige-
ret, eam tamen manifesto dicebat secundum merita dari. Postea vero ille ad suae fidei libel-
lum, et ad varias, quas diversis temporibus ediderat, commentationes remiltebat. Atque ea
sunt quae nobis ex illa ejus epistola servavit Augustinus (Ibid., nn. 35-38).
Jam in suo illo libello fidei Pelagius Coelestium imitatus, ea capita, quorutn nemo illum
postulabat, multis disputat, de universis fidei articulis ab ipsa Trinitatis unilate adusque
carnis resurrectionem disserens : atque ubi ad Baptismi quaestionem venit, Baptisma, inquit,
unum tenemus, quod iisdem sacramenti verbis in infantibus, quibus etiam in majoribus, asseri—
mus esse celebrandum : quae verba nihilominus ipsum ad originalis culpae confessionem non
astringebant. Sic neque exprimebat qualem gratiam agnosceret necessariam, cum paulo post
diceret: Liberum sic confitemur arbitrium, ut dicamus nos semper Dei egere auxilio; et tam illos
errare, qui cum Manichwis dicunt, hominempeccatum vitare nonposse, quam illos qui cum Jo-
vinianoasserunt, hominem non posse peccare, etc Enim vero ex iis quae Augustinus de Pela-
gianorum fraudibus acparalogismis tradit, intelligimus illamfidei expositionem, in qua nihil
esse prorsus videtur nisi orthodoxum, januam omnibus eorum erroribus patefacere. Ipsam
coronide admodum catholica, si quidem ea sincera fuisset, claudebat. Hwcest fides, Papa bea-
tissime, inquiebat, quam in Ecclesia calholica didicimus, quamque semper tenuimus et tenemus:
inquasiminusperiteautparum caute aliquid fortepositum est, emendari cupimus a te, qui Petfi
ei fidem et sedem tenes (Infra, Append. parte 2). Pelagius quoties haberi catholicus volebat, hanc
illam jactabat fidei professionem. Atque haud scimus an de hac ipsa interpretandus veniat
Hieronymus, cum in praefatione ad quartum suum librum in Jeremiam, scripta, ut videtur,
anno quadringentesimo decimo sexto, antequam violentias Pelagianorum expertus esset,
quandoquidem de illorum tanluin calumniis queritur, asserit haereticos illos, ut imperitos de-
cipianl, passim expositionem suae fidei preedicare, neque tamen illam ostendere.
Accepta autem Pelagii scripta Zosimus in consessu publico jussit recitari, eaque mirum
in modum approbavit. Ex his quippe, liquido purgare se Pelagium, ac fidem suam tanta
perspicuitate exponere, utlocum malignis interpretationibus nullura relinqueret, judicabat.
Idem etiam omnibus qui audierunt, visum. Quod sanctorum, ait Zosimus, virorum, qui ad-
erant, gaudium fuit ? Vix fletu quidam se et lacrymis temperabant, tales eiiam absolutw fidei in-
famari potuisse (Ibid.). Hoc sane stilo litteras ad Aurelium aliosque Afros antistites super ea
re undecimo calendas octobris dedit adjttnctis et Pelagii scriptis. Hic magis etiam stoma-
chabunde, quam in superiore epistola, Herotem et Lazarum dictis proscindit. Multis simili-
ter, quod Africani, et duorum horumce praesulum litteris, et Timasii Jacobique testimoniis
fidem accommodassent, conqueritur.
Utramque hanc Zosimi de Pelagio ac Coelestio epistolam ex Vaticanae bibliothecae manu-
scripto depromptam vulgavit Baronius. Visum quibusdam eas cum subdititiis scriptionibus
numerandas, quasi cum Augustino minus illae consentirent; quamvis revera cum eo nihil
magis consentiat. Fatendum tamen est, his famee Zosimi non perinde consultum; quippe
quoe planissimum faciant, eum Coelestii verbis plenissimam fidem praebuisse : quemad-
moduin apud se expostulasse Africanos episcopos ipse declarat (Ibid). Et ea sane de
causa Pelagiani, postquam a Zosimo fuere condemhati, praevaricationis eum accusarunt
(Infra, contra Julianum, lib. 6, n. 37) : quod etiam crimen objecerunt Romanis omnibus
clericis, quos dogma catholicum, quod in memoratis consessibus defenderant, turpiter
deserere clamitabant (Infra, contra duas Epistolas Pelagianorum, n. 5). Verum cum idem
pontifex, quam imprudens admiserat, culpam deinceps eorrexisset, voluit Augustinus eam
modesto velare silentio. Quod itaque in illo, quem utprimum episcopum observabat, dignum
aliqua laude existimavit, id palam proposuit : caelera, quantum inipsofuit, excusavit.
Neque tamen inficiatur, Zosimum initio verbis fraudulentis Pelagianarumprofessionum, ac
Coelestii praeserlim simulatione illa, qua se is et instrui velle, etlnnocentii decretis consen-
tire profitebatur, delusum fuisse : imo hoc factum S. Doctor non obscure significat variis
locis (Infra, de Peccato originali, nn. 9, 24; contraduas Epistotas Pelagianorum, n. 5; contra
Julianum, lib. 6, n. 38).
XVI. Africanum concilium ducentorum quatuordecim episcoporum Carthagine habitum rescri-
bit Zosimo. Innocentii sententiam in Pelagium et Cwleslium dictam defendit; Zosimumque,
ut novum de Cwtestio examen 'liabeat, monet.
Africani praesules accepta quam Zosimus papa miserat in Ccelestii favorem epistola, eum
litteris suis obtestati sunt, eo usque res, quo in slatuerant, relinqueret, dum plenius de
ejusdem Coelestii causa, qui primum quidem apud ipsos accusatus fuerat, edoceretur. Litteree
6S PRJEFATIO. 6G
datae sunt ab episcopis sive ob eam rem Carthaginem vocatis , sive in ca urbc forte fortnna
repertis; ex quibus tamen constitisse verum concilium ex eo intelligitur, quod ad illorum
litteras respondens Zosimus epistolam suam Aurelio ac ceeteris qui in concilio Carlhagi-
nensi adfuerunt, inscribal (lnfra, Append. parte 2). Veri sane quam simillimum esl, statim
atque allata fuit prior illa Zosimi proCoelestio epistola, Aurelium episcopis Iocorum minus]
dissitorum, puta provincise Proconsularis, Numidiae, ac Byzacenee, significandum curasse,
ut ad habendam secum deliberationem de re tanti momenti convenirent: atque ubi viciniores
advenere, Zosimo confestim scripsisse, ut Romam ipsae eorum, si fieri posset, ante perveni-
rent litteree, quam concessi ab illo duo menses essent exacti.
Accesserunt ergo deinde caeteri preesules, a quibus tandem concilium illud ducentorum
quatuordecim episcoporum coaluit, quod antequam Coelestius a Zosimo damnaretur, habi-
tum fuisse tradit Prosper (Ibid.). Hocipsum Augustinus non uno loco vocat concilium Afri-
canum (Infra, de Peccato originali, nn. 8 , 9, 24; et in tomo 2, Epist. 215, n. 2), eo forsitan
quod e pluribus quidem provinciis constabal, licetnon ex omnibus : quo id at> insequentis
anniconcilio plenario acgenerali distinguit. Videtur autem ineunti novembri assignandum,
quiaMarcellinus subdiaconus, a quo ejusdem consultaad Pontificem delata sunt, profectio-
nemsexto idus illius mensis praeparabat (Infra, Append.parte 2). Fieri tamen potest ut propter
rei tractandse gravitatem et dirigenda in Urbem acta, productum aliquanto diutius fuerit. In
hac synodo facta sunt decreta et constitutiones, quas postea orbis universus, Roma, necnon
imperatoresHonorius et Arcadius sunt amplexi (lbid.). Heec decreta materiam suppeditarunt
octo seu novem Africanis contra Pelagianos canonibus, qui antea Milevitante perperam
adscripti synodo, jam generalis Carthaginensis anno quadringentesimo decimo octavo, calen-
dis maiis celebratee esse cognoscuntur. Decretis suis synodus praefixit epistolam ad Zosimum,
in qua sic ad cum Patres alloquebantur : Constituimus in Pelugium atque Cwtestium per vene-
rabilem episcopum Innocentium de beatissimi apostoli Petrisede prolatam manere sententiam,
donec apertissima confessione fateantur, gralia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum,
non soium ad cognoscendam, verum etiam ad faciendam justitiam, nos per actus singulos
adjuvari, itaut sine illa nihil verw sanctwque pietatis habere, cogitare, dicere, agere valeamus
(Ibid.).
Addebant, non sufficere hominibus tardioribus, quod se generaliter Innocentii Iitteris con-
sentire dixisset Coelestius; sed aperte eum debere anathematizare, quae in suo libello prava
posuerat; ne, si id non fecisset, multi parum intelligentes magis in libello ejus illa fidei
venena a Sede Apostolica crederent approbata, proptcrea quod abilla dictum erat eumlibel-
lum esse catholicum, quam cmendata propter illud quod se papee Innocentii litteris con-
seutire ipse responderat (Infra, contra duas Epist. Pelagianorum, n. 5). Illic etiam Africani
preesules judicium Innocentii de synodo Diospolitana in mentem Zosimo revocarunt (Infra,
de Peccato originali, n. 9) : et dederunt operam,uteidem professionis fidei a Pelagio Romam
directae fallacias et dolos aperirent (Ibid., n. 24); simulque diluerent omnes haereticorum ca-
villationes; ut scilicet illos non minus ratione, quam sacra sua auctoritate revincerent
(Infra, Append. parte 2). Cum porro eos notasset Zosimus, quasi temere Coelestii delatoribus
credidissent: ipsum illi vicissim ostendebant, paulo celerius Ccelestii verbis fidem accom-
modasse (Ibid.). Tandem quidquid apud ipsos super Coelestii causa factum antea fuerat,
exponebant Pontifici; et gesta ea de re tunc, sive praesente eodem Coelestio, sive absente
confecta, mittebant. Quare epistolte eorum volumen productius sibi visum non dissimulat
Zosimus (lbid.).
Videntur preeterea illi antistites, Paulinum diaconum, qui Romam venirejussus erat, ac-
cusationis in Coelestium ante sex annos ab ipso intentatae causam dicturus, excusasse apud
Pontificem, atque illum forte, ne eo proficisceretur, prohibuisse; quia nempe Ccelestii causa
nihil jam ad Paulinum, sed ad Ecclesiam universam pertinebat: quemadmodum suo libello,
quem ad Zosimum septimo idus novembris misit, idem Paulinus significat (Ibid.). Nec est
pariter dubium, quin de celebranda proximo anno post paschalia festa ex omnibus Africse
provinciis synodo generaliore ac plenaria decretum : quod videlicet mense maio peractum
est.
Atque heec sunt, quse reperire licuit de Africano illo percelebri concilio, ac de posteriori-
bus litteris ab eo per Marcellinum subdiaconum missis (lbid.): cumque Zosimo ponlifice
permulta super hoc negotio scripta, cum Roma in Africam, tum ex Africa Romam cucurre-
rint (Infra, contra duas Epistolas Petagianorum, n. 5.); nihil tamen superest ex omnibus iis
quee ad Zosimum ab Africanis episcopis fuere directa. Et merito quidem dolemus periisse
egregia illa monumenta, quibus illorum indefendenda Christi gratia, propugnandoquelnno-
cenlii dccreto, generositas consignabatur : cujus laudis partem non minimam Augustini
ingenio et solcrtiee debitam esse, certum est.
XvTI. Anno quadringentesimo decimo octavo Zosimus Africani concilii Patribus respondet.
Plenarium totius Africw concilium Carthagine rursus habitum novem canones eclit in
Pelagianos.
Ad primas Africani concilii litteras nullum seorsim responsum Zosimus, hiemc forsitan
prohibente, dedisse videtur; neque concilii Patribus, nisi duodecimo calendas aprilis, post
acceptas alteras eorum posteriores litteras, adeoque unicam pro duabus, eamque satis bre-
vem epistolam rescripsisse. In ea magnificis verbis extollit dignitatem suam ; et quod dc
Coelestii causa cum Africanis per litteras communicare placuit, hoc gratiae apponi sibi ab
6} PR&FATI0. 68
ipsis ppstulat. Cum tantum, inquit, nobis esset auctoritatis, ut nutlus de nostra poss\t retrq-r
ctare sententia ; nihil egimus, quorj, non advestram notitiam nostris ultro litteris referremus,
danieshoc fratemitati, etc Eos tamen certiores facit, sese ompia eodpm in statu, quemad-
modum rogatus ab ipsis fuerat, reliquisse. Innuere autem videtur, sibi propositum, quid
hic facfo opus esset, lterum deliberare (Infra, Append. parte 2).
Epistola heec tertio calendas maii pervenit in Africam , quo lempore preesules Carthagi-
nem npvum contra Pelagianos concilium celebraturi conveniebant; quod quidem in hasilica-
Fausti anno quadringentesimo decimo octavo, die prima maii habitum, atque ex provin-
ciis Byzacena, Mauritania Sitifensi, Tripolitana, Numidia, Mauritania Cffisareensi, et Hi-
spania, congregatum in teteribus exemplaribus preenotatur ; in eoque sedisse Aurelium,
cum priniate Byzacenae Donatiano Teleptensi, et aliis ducenlis tribus episcopis, legitur.
Photius aucentos viginti quatuor prffiter Aurelium et Donatianum numerat (Ibid.),
Qujn autem hoc ipsum plenarium totius Africee fuerit concilium, in quo Augustinus se
atque alios antistites quidpiam adversus Pelagianam heeresim breviter constituisse testa^-
tur (Epist. 215, n. 2), nullus est ambigendi locus. In eo certe octo sive novem illos cano-
nes, qui Milevitano adscripti concilio legebantur, quos et Baronius a synodo in ea urbe
anno quadringentesimo decimo sexto congregata sancitos existimavit, condiderunt. Enim-
yero eos hnic concilio, prater Africanam collectionem, vetustissimum Gandavense exem-
assignat, et codex Canonum Ecclesiae Romanse, et ipse pariter, qui ejus acta legit,
hotius (Infra, Append. parte 2). Istorum etiam canonum tertius, quartus, et quintus a
Flar
Cpelestino papa Carthaginensis concilii ppmine citantur (Ibid). Preeter hsec, Milevitanae sy-
nodi ad Innocentium epistola omnino mentionem non fecit horum canonum : quos tamen
ad eum, ut ejusdem auctoritate cpnfirmarentur, mittere debuisset. Quin imo hsec synodus
nihil aiind a Pon|ifice petiit, nisi ut errores Pelagianorum duos, originale peccatum et gra-
tiffi necessitatem impugnantes damnaret: cum tamen illorum canonum tres postremi etiam
eps anathemate percellant, qui verba Joannis, et Jacobi, dominicaeque orationis ab germano
intellectu detorquprent, ut ne inde agnosceremus justos quosque hac in vita peccatis non
carere. Quid, quod antistites illi quinque, a quibus post Milevitanam synodum Innoccntio
scriptum fuit, haudquaquam omnino vetant, ne quis hominem dicat posse cum gratiae ad-
iutorio esse in hac vita sine peccato, modo tantam perfectionem justitiae nemo sibi arroget?
td quippe iterum ad examen esse revocandum censent (Epist. 177, nn. 16, 18). Rursus
eamdem illam quaestionem Augustinus in libro de Gestis Pelagii, aliquanto post elucubrato,
annumerat iis, quas nonadversus haerelicos disputari, sed pacifice inter Catholicos exami-
hari oporteat (Infra, de Gestis Petagii, n. 55).
Quod ad numerum horum canonum, quibusin confixam esse a concilio Carthaginensi Pela-
gianam hoeresim, in confesso est, cum ante collectione Africana non nisi octo legeren-
tur, duo scilicet primi de peccatp originali, tres medii degratiee adjutorio, tresque ultimi de
impeccantia; nonum antiquissimi codices exhibent tertio loco insertum, quo ii condemnan-
tur, quiparvulis hinc sine Baptismo migrantibus medium aliquem felicitatis locum extra
coelorumregnnm ac deemonum contub.ernium assignarent. Photius huncce canonem agno-
scit, eique sedem eamdem attribuit. Neque deest Augustini testimonium, affirmantis no-
tellos haereticos Pelagianos justissime conciliorum catholicorum et Sedis Apostolicae damna-
tos auctoritate, eo quod ausi fuerint, non baptizatis parvulis dare salutis et quietis locum
etiam preeter regnum ccelorum {Infra, deAnima et ejus Origine, n. 17). Sic vero sub anni
quadringentesimi decimi noni finem loquebatur sanctus Doctor : atque adeo verisimile fit,
Africanum concilium superioris anni de hoc Pelagianorum effugio Zosimum fecisse certio-
rem, idque et ab Afris in hoc plenario concilio anni quadringentesimi decimi octavi, et ab
illo pontifice in sua epistola Tractatoria, anathemate affectum fuisse.
De nfroque illo Africee concilio Prosper in carmine de Iugratis :
Tu causam fid.eiflagrantius, Afriea, noslroe
Exsequeris; tecumque suum juiigenie vjgorem
Juris apostolici solio, fera yiscera bclli
Conflcis,et lato proslernis limilc viclos.
Convenere tui de .cunclis urbibus almi
PontiQ.ces;geminoque senum celeberrima ccatu ,
Decernis quod Roma probet, quod regna sequantur.
EJ, paulp post in Augustini laudes effusus prosequitur :
An alium in finem possel procedere sanctum
Concilium, cui dux Aurelius, ingeniumque
Ciiristi gratia corpu
Augustinus eral? quem lumen
tlberiore rigans, noslro dedit oeyo,
Accensumyero de Iumine. Nam,cil)usilli,
El vita, et requies, Deus esl; oronisque voluplas, elc.
(Infra, Append. parte 2.)
XVIII. Pelagianos sancita legemulctat Honorius imperator. Eosdem Zosimus decretoria tan-
demdamnat sententia, quw ab Ecclesiaunivprsasuscipitur.
Soluto concilip ,'•'Augnstinus cum aliquot episcopis ad reliquasdeciclendas causas delectus,
remansit Carthagine (Infra, ante libros de Gratia Christi, vide notam capiti quinquagesimo
lmi% S-etmtfitiQnuM tubiec{am): auainurbe, dopecin Mauritanjam Caasareensem pcofi-t
09 PRJEFATIO. 70
cisceretur (Epist. 193, n. 1), ubi quidem decimo sexto calendas octobris agebat, negotia
illum varia, nec parum urgentia detinuerunt, habueruntque occupatissimum. Tum
vero eum haud mediocritcr bini nuntii perquam laeti recrearunt: alter de Iege ab Ho-
norio in Pelagianos lata, alter de condemnatis a Zosimo papa iisdein hsercticis (Infra, de
Peccato originali, n. 18).
ExstathodiequelexillaHonorii, die aprilis trigesima anni quadringentcsimi decimi octavi
Ravennae data. Hac lege Imperator edicit, ut Coelestius et Pelagius Roma (modo islhic age-
rent, siquidem erat Pclagius id temporis in Palsestina) primitus pellantur; deinde ut quisque
compertos heeresis eorum sectalores magistratibus deferat, et reis tandem exsilii poena irro-
getur (Infra, Append. parte 2). Imperiale edictum jussione sua proseculi sunt prsefecti
preetorio , Junius Quartus Palladius Italise , Monaxius Orientis, et Agricola Gal-
liarum. Jubent ii Pclagium ac Ccelestium, juxta decretum Imperatoris, ex Urbe ejici;
omnesque istorum erroris convictos , facultatibus suis spoliari, ac perpctuo mulctari exsilio
(Ibid.).
Pelagiani, qui pro arbitratu legem divinam interprclabantur, imperialcm quoque ad suos
sensus pertrahebant. Nam quantumvis perspicua haec esset, jactare non crubuit Julianus,
eam pro sepotius ab Imperatore redditam : cui Auguslinus , debere ergo illum eamdem pu-
blicis polestatibus allegare, fcstivc reponebat (Infra, contra Julianum, lib. 3, n. 3).
Ea sane lex petita fuerat, quandoquidem non nuda constitutio dicitur, sed rescriptum , ct
responsum. Nam de illa Augustinus : Si pro vobispotius, inquit, ab Imperatore responsum
est (Ibid). Eam Africanorum precibus conccssam declarare viaetur antiquus codex canonum
Ecclesiee RomanjB hacce inscriptione: Sacrum rescriplum acceptis synodi supra scriptw gestis.
Prsecedit autem illic synodus Carlhaginensis anni quadringentesimi decimi octavi, quee qui-
dcm cum die prima maii celebrata sit, uno die postcrior cst rescripto; at facili errore syn-
odus anni quadringentesimi decimi octavi, cum ea quee anno quadringentcsimo decimo
septimo habita erat, confundi potuit.
Qui Honorii legem dic trigesima aprilis sancitam Zosimi judicio priorem opinantur, ii non
parum moraenti hanc habuisse ad illud a Pontifice eliciendum existimant. Aliunde vero cerne-
bat Zosimus fideles Romanos una voce, uno ardore pro veritate catholica adversus Pelagii
errores decerlarc (Infra, clePeccalo origincdi, n. 9) : quos profecto ejus dogmata , quia intcr
eos diu vixerat, latere non poterant; quique Ccelestium ejus esse discipulum sic noverant,
ut fidelissimum et firmissum possent de hac re testimonium perhibere. Preeterea nonnulli Urbis
calholici, post Africani concilii rcscripta, curarunt ut in Pontificis nolitiam perferrentur
qusedamex Pelagii dictis ac scriptis , utputa ejusdem inPaulum commentarios, ad quorum
quidem commentariorum crrores Coelestii damnalionem rcfert Mercator (Infra, Append.
parte2). Cumveroex adversa parte qui haeresim luercnlur, ibi nondeessent, molestissimo
discidio Roma divellebatur, atque, ut Honorii verbis loquamur, scissis in partes studiiss
asserendi, materia impacatw disscnsionis inducta erat (Ibid.). lnter alios Constantius
quondam vicarius prsefcctorum, tunc autcm Chrisli servus, Romee habitans, suum pro
Dei gratia studium illustravit in retundendis Pelagianorum conatibus; quorum factione
multa perepssus , sanctorum confessorum catalogo adscribi meruit (Ibid.). Ad hoc
ipsum tempus forte referendum, quod ea Juliani criminatio veri continet, qua Catho-
licOs seditionum Romee excitatarum accusabat (Infra, Operis imperf. contra Julianum, lib. 3,
cap. 35).
Cum lgitur eo loco res in Urbe cssent, Zosimus Ccelestium ex Africani concilii monitis
iterum examinare decrevit, ac landem cx ejus ore clara perspicuaque responsa exprimere,
ut dubium posthac non remanerct, vel cum errores ejurasse, vel perfidum impostorem esse
habendum (Infra, contra duasEpistolas Pelagianorum,n. 5). At ille huic cxamini sese com-
mittere nequaquam ausus, non tantum Yadimonium deseruit, sed etiam ex Urbe aufugit
(Infra, Append.partcV). Eo non comparcnte, nihil jam Zosimum detinerepotuit, quominus
sententiam illam, quam et hserclicorum pertinacia, et utilitas Ecclesiae ab eo exigebat, pro-
nuntiaret (Infra, contra duas Epistolas Pelagianorum, n. 5). Ergo quam paululum intermi-
serat, justse sevcritatis ralionem protulit (lbid.) : Africani concilii dccreta probavit, robo-
ravitque (Infra, Append. parle2); ac prsecessoris sui judicium secutus (Infra, contra Ju-
lianum, lib. 1, n. 13; lib. 6, n. 37), Pelagium et Cceleslium repetita auctoritate damnavit
(lnfra, contra duas Epistolas Pelagianorum, lib. 2, n. 5); cos ad poenitentium ordinem, si-
quidem errores suos detcstarentur, redigcns; sin autcm id recusarent, omnino janathemate
percellens (Infra, dc Peccato originali, n. 25; ctin tomo% Epist. 190, n. 22). Scripsithacde
re et specialiter ad Afros , et universaliter ad omnes tolius christiani orbis episcopos litte-
ras, easque longe amplissimas, quarum aliquot fragmenta Augustinus, Prosper, ac Coele-
stinus papareferunt (lnfra, Append. parte 2).Errorcs quorumaccusatusaPaulinoCoelestius
fuerat, ibi exponebat; et nihil omittebat eorum quse cum ad Ccelestii discipuli, tum ad
Pelagii ejusmagistri causam pertincbant. His etiam litteris, si viro erudito credimus, Pela-
gianorum errorum catalogum ex Augustini ad Paulinum epistola excerptuminseruit. Ibidem
Joannis Chrysostomi honorificam faciebat mentionem (Ibid.). Culpam originis validissime
aslruebat (Epist. 190, n. 23) : nec dubitaverimus eam Zosimi scriptionem esse, in qua no-
vellos haerelicos, quod infantibus non baptizatis locum quietis ac felicitatis extra coelorum
regnum concederent, Aoostolicee Sedis damnavit auctoritas (Infra, de Anima et ejusOrigine,
71 PR^FATIO. 72
«. 17). Isthic etiam docebat, nullumtempus intervenire, in quo divino non egeamus auxilio;
nosquein omnibus actibus , causis, cogitationibus , motibus , ex Dei preesidio, non ex na-
turee viribus , omnia exspectare debere (Infra, Append.parte 2). Idem varios locos ex Pelagii
in Paulum commentario ipsis litteris suis inter alia ejus damnabilia comprehcndit. Hos locos
exscribit Mercator, eosque testatur oinnino insertos fuisse Zosimi epistolee, quam Tractato-
riam vocat (Ibid.)
Eadem illa epistola ad orientales Ecclesias, in iEgyptum, Constantinopolim, Thessaloni-
cam, et Jerosolymam, imo et per totum orbem missa, ab omnibus calholicis antistitibus
subscripta fuit (Ibid). Quocirca jure merito lilteris proditum est episcoporum ducentorum
quatuordecim in Africano concilio editam contra inimicos gratise Dei conslitutionem totum
mundum amplexum esse, ac per tolum mundum haeresim Pelagianam fuisse damnatam
(lbid.): quod Honorius quoque mcnsejunio anni quadringentesimi decimi noni dataadAu-
relium sanctione significat,Pelagianos videlicet ab universis juxta sententiae examinatione
damnatos affirmans. Zosimum sane constat imperasse ut eadem epistola ab Italiae preesu-
libus subscriberetur; siquidem ab eo Julianus episcopus, quod illi subscribere detrectasset,
damnatus et dignitate abdicatus est (Ibid.).
Tum vero cum Romani clerici, quos praevaricationis perinde atque Zosimum deinceps
Pelagiani accusavere, in prsesidis sui senlentiam propensis animis concederent; Sixtus pre-
sbyter, ille ipse quem causae suee praecipuum defensorem jactabant gratiae adversarii (Epist.
191, n. 1), primus omnium eis anathema in populo frequenlissimo pronuntiavit (Epist. 194,
n. 1); deque hac re sedulo scripsit ad eos, apud quos se Pelagiani de ipsius amicitia efferre
solerent: neque suis tantummodo litteris alienissimum ab hseresi animum declarare, ve.rum
etiam illius sectatores ad ipsam ejurandam terrore legum imperialium ccepit impellere (Epist.
191, n. 1).
Quamvis autem Zosimus in suis litteris die vigesima prima martii datis animum remissum
et ad Pelagianos damnandos parum adhuc propensum prse se ferat : Auguslinus tamen de-
cretoriam illius contra eosdem epistolam inter Africanum anni quadringentesimi decimi
septimi concilium et plenarium anni quadringente.dmi decimi octavi sic ponit, ut hoc
ullimo concilio priorem esse significet, aut saltem illud secutam adeo celeriter, ut ejus in-
ductu data dici nequeat. Quod, ait, papw Zosimo de Africano concilio scriptum est, ejusque
rescriptum ad universos totius orbis episcopos missum, el quod posteriore concilio plenario
totius Africw contra ipsum errorem breviter constituimus misimus vobis (Epist.215, n. 2).
Zosimo de Pelagianorum damnatione, quemadmodum par erat gratulati sunt praesules
Africani, quorum ex epistola hanc in rem conscripta unum istud a Prospero excerptum
est, quod et Coelestinus citat. Illud vero, inquiebant illi, quod in litteris tuis, quas ad uni-
versas provincias curasti esse mittendas, posuisti, dicens, Nos tamen instinctu Dei (omnia
enim bona ad auctorem suum referenda sunt, unde nascuntur) ad fratrum et coepiscoporum
nostrorum conscientiam universa retutimus : sic accepimus dictum, ut illos qui contra Dei ad-
jutorium extollunt humani arbitrii tibertatem, districto gladio veritatis, velut cursim transiens
amputares. Quid enim tam libero fecisti arbitrio, quam quod universa in nostrw humilitatis
conscientiam retulisti ? Et tamen instinctu Dei factum esse, fideliter sapienterque vidisti, ve-
raciter fidenterque dixisti. Ideo utique, quoniam prwparatur voluntas a Domino, et ut boni
aliquid agant, paternis inspirationibus suorum ipse tangit corda filiorum. Quotquot enim
Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Ut nec nostrum deesse sentiamus arbitrium, et in bonis
voluntatis humanw singulis motibus, magis illius valere non dubitemus auxilhim
?uibusque
lnfra, Append.partel).
XIX. Pelagianorum damnationem subscribunt episcopi omnes, prwter octodecim, qui et depo-
siti secessionem faciunt, ac generale concilium postulant.
Zosimus decretoria sua epistola in Pelagianos, ab universis episcopis non modo ut hsere-
sim rejicerent, petebat, sed etiam ut ejus proscriptionem subscriptionibus ipsi suis compro-
barent. Hanc reipsa epistolam narrat Mercator missam per totum orbem, subscriplionibus
sanctorum patrum esse roboratam (Infra, Append. parte 2). Id quoque indicare putatur
Prosper, cum dicit, ad impiorum detruncalionem gladio Petri dexteras omnium armatas an-
tistitum; deinde, in eorumdem excidium unam cunctornm sacerdotum manu scriptam sen-
tentiam (Ibid., parte 3); ipsorum denique dogmata damnata fuisse conciliis mundique manu
(Prosper, de Ingratis, cap. 9). Certe quidem illud ipsum Pelagiani conquesti sunt in haec ver-
ba : Simplicibus episcopis, sine congregatione synodi, in locis suis sedentibus, extorta sub—
scriptio est (Infra, contra duas Epistolas Pelagianorum, n. 34).
Ea occasione Julianus etreliqui complices ejus, ait Mercator, subscribere detrectantes, con-
sentaneosque se nolentes iisdem patribus (qui subscripserant) facere, non solum imperialibus
legibus, sed et sacerdotalibus statutis depositi atque exauctorati, ex omni Italia deturbati
sunt; ex quibus plurimi resipiscentes et a prwdicto errore correcti, regressi sunt supplices ad
Sedem Apostolicam, et suscepti suas Ecclesias receperunt (Infra, Append. parte 2). Julianus
autem ejusque complices procul dubio erant ocfodecim illi Pelagianae factionis antistites,
qui non multo postlitteras ad Rufum Thessalonicensem miserunt (Infra, contra duas Epi-
stolas Pelagianorum, n. 3). Nestorius ad Ccelestinum papam scribens in gratiam Pelagiano-
rum, nominat Julianum, Florum, Oruntiuni, Fabium episcopos : queis Persidium ac Merr-
cellinum addit Ephesina synodus (Infra, Append. parle 2). Igitur compellati ilii fuere, ut
73 PRiEFATIO. 74
cum Ecclesia universa Pelagium ac Ccelestium damnarent, necnon Zosimi subscriberent
epistolam. Illi vero id se facturos negarunt, causatividelicet, fas non esse,absentesacinaudi-
tos, quique libellis suis errores sibi impositos proscripsissent,infami sententia afficere (Infra,
Append.parte2).HacdereJulianus deditepistolasadZosimumduas (Infra,Operisimperf. con-
traJulianum lib. 1, cap.l7),quarumaltera,quffi ejusabdicatione prior apparet, ille ipse for-
silan libellus fidei est, qui nostra eetate ex Veronensi codicc prodire coepit, plurimorum epi-
scoporum, nempe istorum octodecim qui se Juliano conjunxerant, nomine scriptus (Infra,
Append. parte 2). Primis tribus partibus fidei professio non multum a Pelagiana et Coele-
stiana supra memoratis discrepans conlinctur : fatentur tamen per Adam omnes mori; sed
peccatum originale, quod ipsi naturale vocitant, planissime rejiciunt. Pelagium quoque ac
Coelestium abunde fidem suam, rejectis qui sibi falso imponebantur erroribus, probasse exi-
stimant. In extremis partibus, ubi rationem reddunt, cur hseresiarchas illos damnare no-
lunt, quod videlicet auditi ipsi non fuissent, hanc in rem iisdem locis, quibus ante Zosimus
in Africanos , abutuntur, tanquam hoc pacto mutatam ei sententiam exprobrantes. Dicunt
sc, tametsi et muneris sui et christianee charitatis sit, quos reos esse nonviderent, hos
tueri yelle; tamen medios, sicuti promiserant, manere, ut eosdem neque inauditos damnent,
neque absentes defendant. Pontificem, si quidpiam in his quae de doctrina sua et fide ad eum
scribunt, minus probet, id sibi significare posse dicunt: at vero si injuria urgeantur, se
statuisse nullis vexationibus quantumlibet violentis cedere : ac preeterea ad plenariae synodi
judicium se provocare, Pontifici declarant (Ibid.).
Zosimus porro professione fidei prorsus Pelagiana haudquaquam contentus esse poterat.
Quapropter constat Julianum ejusquc socios ecclesiastica sententia ab eodem dictata ponti-
fice, quem idcirco Juliani damnatorem vocabat Augustinus (Infra, contra Julianum, lib. 1,
n. 13), de gradu dignitateque dejectos fuisse. Relata fuit in tabulas hsec sententia;quando-
quidem in Ephesina synodo acta depositionis Pelagii, Coelestii, Juliani, Persidii, Flori,
Marcellini, Orontii et sociorum, lecta et confirmata fucre (lnfra, Append. parte 2).
Post hanc etiam, uti nobis videtur, condemnationem suam Julianus epistolam aliam, cujus
excerpta legere est apud Mercatorem, Zosimo scripsit (Ibid.) : ubi quosdam ex erroribus
in Coelestio damnatis, specie tenus reprobat; quos aperte postea docere non est veritus. An-
tequam in manus Pontificis epistola hsec pervenirct, per totam pene Italiam nonnullorum a
Juliano deceptorum studio circumlata erat, et cum permultis tanquam egregium quoddam
opus communicata. Aliam quoque idem Julianus, confirmandis iis qui Pelagianorum partes
sectabantur, Romam sub anni quadringentesimi decimi noni exiturn misit. Illic profitebatur
se cum Manichaeis, id est, Catholicis, tum temporis non communicare (Infra, contra duas
Epistolas Pelagianorum, n. 4). Et reipsa discidium ab eis cum Ecclesia factum testatur Au-
gustinus (Serm. 181, n. 3). Ii presbyteros suos atque cpiscopos aliquantisper habuerunt: ve-
rum cum eafactio semper tenuis admodum infirmaque fuerit, sacris eedibus in quas conve-
nirent destituebantur. Quocirca eorum plerique non dubitabant in ecclesias Catholicorum
vcnire, et una communionem accipere (Infra, Append. parte 2): isti tamen et cseteris factio-
nis suae horrori erant, et sicubi deprehendebantur a Catholicis, puniebantur severissime.
Etsi autem factiosi se cum Catholicis, quos Manichaeos per injuriam nominabant, commu-
nicare nolle jactarent (Infra, contra aluas Epistolas Pelagianorum, n. 42) : nullam tamen
operam aut industriam prsetermisere, ut excommunicationis pcenam a se ipsis amoverent.
Hi sane ad iinperatorem Honorium adicre, a quo judiccs ecclesiasticos, qui negotium ad
examen revocarent, postularunt, causati se per dolum et fraudem condemnalos. Verum il-
lorum molitiones Valcrius comes auctoritate sua frcgit, obstititque ne tempus ac locus exa-
minandee rursus eorum causa; ab Imperatore assignaretur (Infra, Operis imperf. conlra Ju—
lianum, lib. 1, cap. 10). Ac merito quidem Honorius, cum de antiqua catholica fide dubitari
nollet, nequaquam novas disceptationes fidei inimicis concedendas esse ratus est, verum eos
legumpotius ac disciplinae severitatecoercendos. Atque itaEcdesiae auctoritatisuamjunxit,
et Julianum aliosque, quibus episcopatum Zosimus ademerat, ejiciendos ex Italia curavit
(Infra, Append. partc 2). Quo tempore id factum fuerit, nondum liquido apparet : neque
forte contigit ante annum quadringentesimum decimum nonum , quo Imperator sanctione
nova propositis abdicationis atque exsilii poenis universos antistitcs ad comprobandam sub-
scriptionibus suis damnationem hacresiarcharum astrinxit: quod dicit a se constitutum ad
quorumdam episcoporum pertinaciam corrigendam, qui pravas eorum disputationes vel
tacito consensu astruunt, vel publica oppugnatione non destruunt (Epist. 201, inter Augu-
stinianas).
Negatam sibi consilii copiam multum questi sunt Pelagiani : eamque dcnegationem in
victoriae suae argumentum trahere volucrunt (Infra, contra Julianum, lib.3, n. 5). Julianus
certe diffidentiam Catholicis quodam modo insultabundus, ob recusatam sibi suisque audien-
tiam, objectabat (Infra, contra duas Epistolas Pelagianorum, n. 42). Respondit Augustinus,
eorum causam ab episcopis competenti habito judicio abundc discussam, alio examine haud
indigere (lbid., n. 34; et contra Julianum, lib. 3, n. 5): deindc apertam nimis esse haeresis
Pelagianee perniciem; et haereses plerasque sine geueralium synodorum convocatione fuisse
damnatas : atipsos orbem catholicum, quem pervertcre nequeant, conari saltem commo-
vere; necnon qua superbia volunt, non in Deo, sed in se gloriari, hanc etiam captare
gloriam, ut propter illos Orientis et Occidentis synodus congregetur (Infra, contra duas
EpistolasPelagiamrum,n. 34): similes hac in re Maximianistis, qui sc ad agendaminCartha-
SANCT. AUGUST.X. (Trois.J
75 PR^EFATIO. ; 76
ginensi collatione causam suam admitti petebant, nihil aliud cupientes, nisi exiguitatemsuam
nomine saltem certaminis consolari, et inde vifleri aliquid apud eos quibus contemptibiles
erant, quod inire cum Catholicis sinerentur examen (Infra, contra Juhanum, lib. 3, h. 8).
XX. Pelagii failacias libris de Gratia Christi et de Peccato Originali editis retegit Augustinus.
Idem ad Optatum scribit, ad Mercatorem et ad Sixtum.
Pelagiana heeresi cum suis auctoribusa Zosimo jam condemnata, cum Carthaglne adhuc
post plcnarium anni quadringentesimi decimi octavi concilium ageret Augustinus, conscri-
psit in ejusdem hseresis auctores libros duos, in quibus, quidquid Africani antistites in litte-
ris ad Zosimum, quarum jacturam dolemus, ad retegendas Coelestii vel Pelagii fraudes affe-
rebant, reperiri posse opinamur. His libris occasionem praebuit colloquium Piniani, Albina)
cjus socrus, conjugisque Melaniee cum Pelagio, habitum forte in Palffistina : nam ille quidem
anno quadringentesimo decimo quinto ibi versabatur, et anno quadringentesimo decimc»
septimo Jerosolymitanus episcopus Praylius Romam una cum ipso atque in ipsius gratiani
litteras misit: Albina autem, Pinianus et Melania inde anno quadringentesimo decimo nono
per Hieronymi litteras Augustinum salutarunt. In eo colloquio egerant illi cum Pelagio, ut
erfores omnes, quorum insimulabatur, calamoproscriberet. Qua derePelagius ipsis respon-
derat' primum, a se anathemari, qui vel seniit, vel dicit, gratiam Dei, qua Christus venit in
hunc mundumpeccatores salvos facere, non solumper singulas horas, aut per singula momenta,
sed, etiamper singulos actus nostros non esse necessariam (Infra, de Gratia Christi, n. 2). Tum
se, et Baptisma unum tenere, quod iisdem sacramenti verbisin infantibus, quibusetiaminmajo-
ribus diceret esse celebrandum : ct cum ulterius interrogaretur; infantes in remissionem pecca-
torumpercipere Baptismum, ore proprio confessus erat (Ibdd., n. 35). Ipsis etiam recitavit
libellum, quem Romam ad Innocentium miserat (lnfra, de Peccalo Originali, n. 1): deque
hoc apud eosdem questus est, quod in Coelestii damnatione, non quidem a Zosimo, necenim
id jam ad ejus aures pervenisse crediderimus, sed ab Innocentio Afrisque episcopis esset
comprehensus : at e contrario suam a Diospolitana synodo innocentiam declaratam fuisse
glonabatur (I&td., n. 9).
Veteratoris hujusdolos et ambiguitatum nodos neque Pinianus, neque praescntes matronae
pervidere valuerunt. Quapropter eo modo, quo in votis habebant, loquentem illum audi-
visse, ipsis quidem gratissimum accidit; non ausi tamen in re tanta ingenio suo credere,
Augustinum tanquam oculatissimum consulere de illius verbis maluerunt. Datis igitur com-
muni nomine litteris, eidem sermonem quem cum Pelagio contulerant, significavere; quid
super eo sentiret, sciscitantes. Harum litterarum perlator sanctum Preesulem, ut jam dictum
antea, reperit Carthagine : ubi quamvis negotiis multo quam alibi densioribus occuparetur,
non tamen responsum distulit diutius, nec minus reddidit, quam volumina duo, de Gratia
Christi unum, alterum de Peccato Originali. In his quaenam esset Pelagii vera mens circa
hoc utrumque caput, ex illis ipsis operibus docet, quae haeresiarcha ille sui purgandi causa
in epistola ad Innocentium citabat; maxime vero ex ejus libris de libero arbitrio, in quibus
quoniam Pelagius Anabrosii perquam honorificam faciebat mentionem, ac ejus fidem eximia
commendatione praedicabat, illi Augustinus in utriusque voluminis sui calce ejusdem anti-
stitis varia opponit testimonia.
Primo quidem volumine ostendit Pelagium gratiam vel in natura et libero arbitrio, vel in
lege ac doctrina collocare; praetereaque ipsum velle gratia solam voluntatis et actionis pos-
sibilitatem, ut vocabat, non ipsam voluntatem et actionem adjuvari; et illam insuper ad-
juvantem gratiam secundum merita dari, atque ad id solum juvare homines, ut preecepta
facilius possint implere. Itaque locos omnes opusculorum ejus,quibus ille graliam diserte a
se commendatam jactitabat, de lege ac doctrina, seu de divina revelatione ac de Christi exem-
plo, quae ad doctrinam aeque revocantur, aut de peccatorum rcmissione interpretari posse
demonstrat; neque apparere omnino an vere christianam gratiam, id est, adjutorium bene
agendi adjunctum naturee atque doclrinae per inspirationem flagrantissimae et luminosissimffl
cnaritatis agnoscat Pelagius (Infra, de Gratia Christi, n. 38). Quem etiam in quaestione de
originali peccato ac de parvulorum Baptismate nihil reipsa a discipulo ipsius Coelestio dis-
sentire, secundo volumine ostendit: post cujus medium refellit novam illam adversus oriei—
nale peccatum argumentationem, forte a Tneodoro Mopsuesteno excogitatam : Ergo, obje-
ctabant adversarii, matum sunt nuptiw, et non est opus Dei homo quem generant nuptiw (Supra,
cap. 11). Hoc rursum in volumine, qusestionem de originali vitio non earum esse, in quibus
pfeeter fidei periculum errare contingit, quod Pelagiani, ne haeretici dicerentur, volebant,
«ed eam ad fidei caput pertinere, demonstrat. Isthic etiam narrat quae sub Zosimi pontificatu
Romee circa Pelagium ac Coelestium fuerant gesta, et quo tandem pacto uterque damnationis
sententia notatus esset (Infra, de Peccato Originali, n. 7, sqq.). Quin et hisce duobus volu-
minibus libellum a Coeleslio Pontifici oblatum junxit (Infra, de Gratia Chrisli, n. 32), additis
omnibus iis quae illud idem negotium spectabant; atque haud scimus an non decretoriam
Zosimi epistolam, ad quam Albinam, Pinianum et Melaniam remittit (Infra, de
^eccato Originali, n. 24), annectendam curaverit.
Juoque
i Inter id temporis alia sancto Prsesuli occasio, ut novis susceplis laboribus amorem erga
Ecclesiam suum testatiorem faceret, oblata est a Zosimo papa, qui tum ipsum, tum alios nli-
quot episcopos, Caesaream Mauritaniae ob ecclesiasticam aliquam necessitatem proficisci,
missis ea de re litteris compulit (Epist. 190, n. 1; Possidius, in Vita August., cap. 14). Cum
ergo Carthagine digressus est, hinc in Mauritaniam Ceesareensem perrexit (Epist. 193, n. 1);
<n PRjEFATiO. n
ln cujus prOYincies ttrbe primaria, Ceesarea videlicet, quaB et regioni nOmen dedit, die vfge-
Sima septembris hnjus ipsius quadringentesimi decimi octavi anni versabatur. Illic vero Iicet
rebu9 aliis occupatus, epistolam ad Optatum episcopum de animae origine, Muresse episcopo
suadente, Renato autem monacho vehementer instante, dare compulsus est : quam tamen
se relicta jam urbe Cffisarea scripsisse significat verbis illis, Cum in supradicto oppido re-
moraremur (Epist. 190, n. 1). Hac in epistola sedulo monet, sic tractetur perplexa illa quee-
stio, ut integra sit imprimis fides, qua credimus neminem nasci ex Adam , nisi vinculo da-
mnationis obstrictum, neminem inde liberari, nisi renascendo per Christum : et caveatur
nova Pelagiana heeresis, toto jam christiano orbe damnata, quae adversus Dei gratiam dispu-
tando, antiqnissimee fidei molitur fundamenta convellere. Mittit quoque Optato exemplum
recentium litterarnm, sive quae specialiter ad Afros, sive quae universaliter ad omnes epi-
scopos in illius haeresis damnationem datee sunt a Zosimo papa : in quibus litteris ipsa etiam
Pelagii contra peccatnm originale argumentatio inter alia dicta ejus damnabilia referebalur.
Tandem ex litteris iisdem Zosimi, quffi hactenus desiderantur, fragmentum huic epistolffl
suee sanctus Doctor inseruit.
Augustinus Hipponem reversus, litteras illic reperit a Mercatore sibi directas : librum quo-
que ejus labore adversus Pelagianos compositum, quem ille sancto Doctori considerandum
probandumque mittebat. Jam aliae ejusdem litterse ad ipsum Carthagine agentem, antequam
Ceesaream iret, allatae fuerant, quibus quidem nihil responsi redditum querebatur Mercator
paulum aspere et cnm indignatione quadam : al id gralissime accepit Augustinus, quod isthaec
indignatio sibi videreturnon esse simultalis initium, sed indiciumcharitatis. Cum itaqueAI-
bini Ecclesiee Romanae acolythisese tunc obtulissetoccasio, huicresponsionem dedit ad Mer-
catorem perferendam. Eo jam adducti erant Pelagiani, ut infantes confiterentur per eos a qui-
bus baptizandi offeruntur, credere : at excipiebant (quemadmodum significaverat Mercator),
non ita credere in remissionem peccatorum, tanquam et illis remittantur; sed hahc remissionem
credere fieri in aliis, quw non fit in eis. Verum hoc ipso quod parvulos in Baptismo quadam
ratione credere fatentur, facere non posse adversarios, quin originale in eis peccatum ad^-
mittant, contendit Augustinus. Deinde monstrat, eosdem ex Enochi etEIiee ante obitum trans-
latione, sive ex fidelium vivorum ad Christi adventum raptu, frustra argumentari, ut mof-
tem poenam peccati non esse suadeant. Quod ad quaestionem resurrectionis, an aliqui scilicet
vere ex ista mortalitate ad immortalitatem sine media morte transituri sint, de hoc edoceri
ab aliis cupit: quia plus amat discere, quam docere. Nam ut discamus. inquit, invitare nos
debet suavitas veritatis; ut autem doceamus, cogere necessitas charitatis (Epist. 193).
Idem ille Albinus superioris epistolae portitor, illam quoque breviorem duarum ad Sixtum
detulit, qua huicRomano tum presbytero, postea autem pontifici, gratulatur Augustinus,
quod adversus Pelagianos, quibus ipsum favere rumor fuerat, defensionem gratiee Dei sus-
ceperit: hortaturque curam adhibere pergat, non solum ut ii coerceantur, qui errorem sive"
liberius garrire adhuc, sive secretius insusnrrare non cessant, sed eliam doceantur sanen^
turque illi, qui etsi prae timore taceant, eum forte animo fovere non desinunt (Epist. 191).
Hand multo post Albini profectionem Firmo presbytero Romam ex Africa remeanti dedit
prolixiorem ad eumdem Sixtum epistolam; quam aliquot post annis dicebat, eo tempore 3
se scriptam, quo adversus Pelagianos acerrima conflictatione certabatur (Infra, de Dona
Perseverantiw, n. 55). Horum ibi effugia ei subtiliora quaeque contra Dei gratiam argumcnta
dissolvit; qualia heec erant: primum, Auferri liberum arbitrium, si nec ipsam bonam volufo*
tatem sine adjutorio Dei habeamus. Deinde, Injustum esse, in una eademque mata causa, hunc
liberari, illum puniri : ac proinde, gratiam quam, in Palsestina synodo, confessus est Pelagius'
sine ullis pracedentibus meritis dari, ipsam humanam esse naturam in qua conditi sumus. Pree-»
terea, Excusaturos se homines, qui nolunt recte et fideliter vivere, dicentes : Quid nos fecimus,
qui male viximus; quandoquidem gratiam unde bene viveremus, non accepimus? Ad haec: Per-
sonarum acceptorem fieri Deum, si in una eademque causa super aiios veniat misericordia ejus,
super alios vero maneat ira ejus. Itaque, Nondum natorum ideo alium odisse, puta Esau, alium,
scilicet Jacob, dilexisse, quia eorum futura opera prwvidebat. Nam Deus, inquiebant, in eis
quos hinc aufert, pravidet quemadmodum victurus esset quisque, si viveret; et ideo quem ne-
quiter novit fuisse victurum, sine Baptismo facit emori, sic in eo puniens opera matu, hon quce
fecit, sed quw faeturus fuit. Refellit quoque eosdem haereticos contra peccatum originale sic
arguentes : Quomodo, aiebant, peccatum transit in filios fidelium quod in parentibus non du-
bitamus dimissum esse per Baptismum ? Et hic rursum explodit quod Mercator indicaverat ab
illis excogitatum effugium, ut dicerent, Parvulos veraciter quidem per ora gestantium respon-
dere, in remissionem se credere peccatorum, non tamen quia sibi remittantur, sed eis in quibus
inveniuntur. His funditus eversis Augustinus rogat, ut sibi Sixtus, et quae alia Pelagiani ad-
versus eatholicam fidem excogitabunt, et queecumque adversus eos ipse pro fide catholica
disseret, nota facere non omittat (Epist. 194).
In epistola ad Asellicum hoc forte quadringentesimo decimo octavo anno exeunte data ,
observat Pelagianam haeresim in Judaismum quodam modo incidere : hujus vero impietatis
assertores acerrimos, Pelagium et Ccelestium, recenti judicio etiam catholica communione
privatos, in sua adhuc, propter cor impcenitens, damnatione persistere (Episi. 1196) n. 7),
79 PRiEFATlO. 80
XXI. Augustinus librum de Nuptiis et Concupiscentia primum mittit Valerio. Episcopi
anno quadringentesimo decimo nono, jubente Honorio, Pelagianorum damnationem subscri-
bunt. Augustino de jugulata Pelagiana hwresi gratulatur Hieronymus. Vincentii Victoris
quwdam Pelagiana hisque deterlora confutantur.
Slacita
um Augustinus profanas Pelagianorum novitates scriptis confutabat, eorumdem conatus
Valerius comes auctoritate sua et gratia apud Principem comprimebat. Hac quippe ratione,
ne concilium ab illis postsuam ipsorum damnationem expetitum concederetur, efficaciter
obstitit: quod Comitis in Ecclesiam obsequium in ejus laude ponit sanctus Antistes (Infra, j
de Nuptiis et Concupiscentia, tib. 1, n. 2, Operis imperf. contra Julianum lib. 1, cap. 10). {i
At haeretici, quo potentis hominis patrocinium eriperent Ecclesiae, atque a Catholicorum j
doctrina eum absterrerent, litterarum ei quiddam scripserunt, quo Augustinum originale
peccatum asserendo nuptias damnare significabant (Retract. lib. 2, cap. 53; epist. 200;
infra , de Nuptiis et Concupiscentia, lib. 1, n. 2). Calumniam illam Valerius fiderobustissima
praeditus exploserat irriseratque : Augustinus tamen doctrinam Ecclesiae contra ejusmodi
criminationem sibi defendendam csse putavit. Hac igitur de causa primum composuit duo-
rum librorum, quos De Nupliis et Concupiscentia inscripsit. In hoc quae sint nuptiarum bona
demonstrat, hsec distinguens a concupiscentia, quam omnino esse malum , non de natura
nuptiarum veniens, sed nuptiis ex antiquo peccato allatum; eoque nihilominus malo con-
jugalem pudicitiam bene uti ad liberorum procreationem asserit. Propter hanc autem con-
cupiscentiam fieri, ut etiam de legitimis nuptiis filiorum Dei nascantur filii sseculi, qui
peccati vinculo , licet ab eo liberatis parentibus , obstricti sunt, atque sub diaboli potestate
captivi, nisi eadem similiter Christi gratia liberentur. Exponit quomodo concupiscentia in
baptizatis maneat actu, non reatu: Baptismi autem sanctitate non hunc tantummodo origi-
naiem reatum, sed peccataalia et omnia prorsus hominum mala auferenda esse docet.
Librum hunc primum post damnationem Pelagii Ccelestiique conscripsit (Infra, contra duas
'Epistolas Pelagianorum, lib.l, n. 9), anno ineunte quadringentesimo decimo nono, autexeun-
te quadringentesimo decimo octavo, quo anno quadringentesimo decimo octavo epistolas a
Valeriotres, unam per Vindemialem episcopum, et duas per Firmum presbyterum, per
quem Sixti littcree simul allatee sunt, recepit (Epist. 200, n. l).Pluravero de Valerio se
Firmi relatu didicisse, Augustinus responsione sua , cum eodem data libro, testatur: atque
inter haec forte , illud etiam quod se auditione accepisse postea recolebat, ex eodem Firmo
comperit, puta Pelagianos de ipso scripsisse ad Valerium, quod nuptias peccatum originale
asserendo damnaret (Retract. lib. 2, cap 53): quod adversus originalem culpam commentum
novum refellere jam alibi hoc anno quadringentesimo decimo octavo coeperat (Infra, de
Peccato Originali, n. 38). Istum librum a se inler ecclesiasticas, ut ait, curas, non sine mo-
lestia propter longitudinem et quaestionis difficultatem elaboratum (Infra, de Nuptiis et Con-
cupiscentia, lib. 1, n. 40), ut Valerio comiti potissimum dicaret, multse rationes impulerunt.
Hinctamen Julianus occasionem arripuit jactandi, eum non alio consilio illud scripsisse
ad militarem virum, nisi ut ab ipso impotentiae contra adversarios- precaretur auxilium.
Ad quod Augustinus : Non impotentiw, inquit, contra vos precamur auxilium; sedpro vobis
potius, ut ab ausu sacrilego cohibeamini, christianw potentiw laudamus officium (Infra, Ope-
ris imperf. contra Jutianum lib. 2, cap. 14). Exceperunt eumdem librum obviis manibus Ca-
tholici : quee res Pelagianorum querelas expressit, atque exacerbato publica hac approba-
tione Juliani animo, pluribus utrimque scriptis causam preebuit.
Nescimus an ejusdem Valerii comitis instantiee accepta referenda sitaltera Honorii contra
Pelagianos data sub hoc tempus constitutio, an potius curis ac precibus Bonifacii Romani
jam episcopi. Nempe Zosimo sub anni quadringentesimi decimi octavi exitum defuncto ,
ejus inlocum, non sine quadam populiRomani de constituendo episcopo dissensione (quam
quidem Julianus divinse ultioni ob damnatos ab Romana Ecclesia Pelagianos impudenter
tribuebat [Infra, contra Julianum lib. 6, n. 38]) suffectus est Bonifacius. Is summo studio
gratiae Christi adversarios , cum auctoritate sua apostolica, tum edictis imperatorum , de-
bellavit (Infra, Append. parte 3). Hujus ergo forsitan diligentiee assignanda epistolaHonorii
Aurelio episcopo, quinto idus junias anni quadringentesimi decimi noni scripta (Epist.
201, inter Augustinianas). Honorius ibi significat, a se constitutionem, quam anno supe-
riore dederat adversus Pelagium atque Coelestium, novissime renovatam esse ; simulquc
sancitum, ut quisquis eos, ubicumque terrarum agerent, sciens non denuntiaret aut ex-
pelleret, ipsemet in exsilium pelleretur. Huc addit, esse antistites , qui eorumdem haereti-
corum prava dogmata non palam oppugnare atque evertere studerent, imo ea tacite
quodam modo approbare viderentur. Ac proinde ab Aurelio universos admoneri oportere
sui officii, necnon omnes episcopos ad subscribendam Pelagii atque Coelestii damnationem
adigi, sub iis pcenis , ut recusantes dignitate sua exuantur, expellantur e suis urbibus , et
a communione in perpetuum resecentur. Hujus epistolse ad Aurelium contra Pelagianos ab
Honorio datse meminit Photius (Infra, Append. parte 2).
Epistola autem distinguenda videtur a constitutione, quam Aurelio simul mittebat Ho-
norius , et qua subscribendi rationem distinctius preecipiebat. Id intelligere est ex Aurelii
litteris ad episcopos Bizacenee provincise atque Arzugitanae calendis augusti hac de re datis
(Ibid.): ih his siquidem satis aperte constitutionem imperatoriam ab epistola sibi directa
secernit, quam epistolam et ad eosdem deferri curat; cosque omnes, tam videlicet qui con-
dcmnationem illam in plenario totius Africee concilio anni proxime elapsi jam subscripse^-
gf PR.EFATIO. 82
rant, quam quibns eidem interesse non licuerat, ad subscribendum cohortatur; ne in quo-
quam ipsorum vel negligentiae, vel dissimulationis -,aut occultae cujusdam propensionis in
haeresim suspicioulla resideat.
Eadem porro epistola ab Imperatore similiter inscripta est Augustino; quippe cui honores
minime sedi sueeHipponensi debitos propria virtus promerita fuerat. Et saneipsi potiorijure,
quam alii cuiquam, id convenit, quod hac epistola profitetur Honorius : In quo, ait, id estPe-
lagio damnando et Coelestio, secuta est clementia nostrajudicium Sanctitatis tuw, quo constat
eos ab universis justa sententiw examinatione esse damnatos (Infra, Append. parte 2). Etsi
enim Africanorum antistitum ardor magnum momentum ad victoriam de Pelagianis ab Eccle-
siareportatamcontulerit; ejus tamen preecipua laus debetur diligentiee scientiaeque Augu-
stini, de quo Prosper :
Istius ergo inter cunctos, qui de grege sancto
Insanas pepulere feras, industria major,
Majusopus, totum prsestantiusimbuitorbem. (Ibid).
Hic ille antistes, jure merito praecipua portio Domini sacerdotum dictus, cujus ductu
calholica acies inimicos gratise Dei vicit, in quorum excidium unam cunctorum sacerdotum
manu sententiam scripsit (Ibid.). Et hoc quidem sensu gloriosum illud crimen Augustino
Julianus exprobrabat, eum caput horum, quae in Pelagianos acta querebatur, etcausamma-
lorum exstitisse (Infra, Operis imperf. contra Julianum lib. 2, cap. 104).
Ob tam insigne Augustini in Ecclesiam meritum, Hieronymus post devictos eosdem hee-
reticos ipsi scribens sub annum forte quadringentesimum decimum octavum, testatur vene-
rationemin eum suam et dilectionem, quae jam ante plane cumulata videbatur, tanto .nihilo-
minus auctam esse cumulo , ut ne unam quidem horam sine illius mentione durare possit.
Tum eas, quas Romee passa fuerat fidei causa, difficultates procul dubio indicans, addit,
ipsum contra flantes ventos ardore fidei perstitisse. Tandem subjungit eximiam iUam sancti
viri laudationem : Macte virtute, in orbe celebraris. Catholici te conditorem antiquce rursum
fidei venerantur atque suspiciunt; et quod signum majoris gloriw est, omnes hwretici detestan-
tur (Epist. 195, inter Augustinianas).
Hac in re sane Alypius gloriae Augustini particeps fuit, a Juliano per injuriam appella-
tus Vernula peccatorum ejus (Infra, Operis imperf. contra Julianum lib. l,cap.7). Hinc
anno quadringentesimo decimo nono in epistola utrique inscripta idem Hieronymus : Te—
stem, ait, invoco Deum, quodsi posset fieri, assumptis alis columbw, vestris amplexibus impli-
carer, semper quidempro merito virtutum vestrarum, sed nunc maxime quia cooperantibus et
auctoribus vobis hwresis Ccelestiana jugulata est. Eisdem, in fine , Albinae, Piniani, Melaniee,
et Paulae junioris nomine salutem dicit (Epist. 202, inter Augustinianas) : hanc autem epi-
stolam Hieronymi, qui subsequente anno migravit ad superos, ultimam nobis restare pu-
tanl (Baronius, ad annum 412).
Inter illud tempus quaestionem perplexam de animarum origine, quam ab Hieronymo
explicari sibi Augustinus expetierat, cum temere tractandam in se recepisset Vincentius
Victor, juvenis ex Mauritania Caesareensi, catholicae doctrinae rudis atque expers, in er-
rores Pelagianos quosdam et iis pejores impegit. Nam inter alia dicebat, Quod animamerue-
rit esse peccatrix, ante omne peccatum. Contendebat, Infantes antequam baptizentur, morte
prwventos, pervenire posse ad originalium indulgenliam peccatorum. Preeterea, Quos Domi-
nusprwdestinavit ad Baptismum, prwdeslinationi ejus eripi posse, et ante defungi, quam in eis
fuerit, quod Omnipotens prwdestinavit, imptetum. Ad haec , AliquoS eorum qui sine Baptismo
Christi exhac vita emigraverint, interimnon ire in regnum, sedin paradisum; postea vero in
resurrectionemortuorum, etiamadregni cwlorum beatitudinem pervenire (Infra, de Animaet
ejusOrigine, lib. 4, n. 22).
Victorem Augustinus sub hujus anni quadringentesimi decimi noni finem quatuor libris
refutavit. Ac erranti quidem juveni, quamvis idem deterius saperet quam Pelagiu (Ibid.,
lib. 3, n. 19), id patrocinari posse vidit, quod in operis sui exordio modeste atque humili-
ter profitebatur, in judicando de suo opere, non credere se sibi, nec propriam sententiam
tueri, si improbabilis deprehenderetur; sed sibi cordi esse, proprio judicio damnato, meliora
jet veriorasectari (Ibid., lib.2, n. 22). Eaporro modestia, quam sinceram fuisse eventus
comprobavit, bonam in eo mentem denotabat; acsimul faciebat, ut opinando fideiadversa
catholicae, non tamen a fide catholica recederet. Iste quippe animus, inquit Augustinus,
etiam in diclisper ignorantiam non catholicis, ipsa est correctionis prwmeditatione ac prwpa-
ratione catholicus (Ibid., Iib.3, n. 23). Quapropter juvenilem quidem arrogantiam ea
vehementia, qua par fuit defendi fidem, coercuit sanctus Doctor: sed interimtamen lenitatis
quantum licuit, adhibere curavit: quod nimirum juvenem non prsepropere detestandum, sed
adhucdocendumputaret; necdamnari, sed emendari cuperet. Neque profeclo spes eum fe-
fellit; nam responsum accepit a Victore, quo se is demum errores abjecisse testabatur
(Retract. lib. 2, cap. 56).
Prodierunt circiter anni ejusdem quadringentesimi decimi noni finem cum epistolae Pela-
gianorum duee, una Romam, altera Thessalonicam missa, tum Juliani contra librum primum
deNuptiis et Concupiscentia volumina quatuor. Heec volumina duplici opere, uno ad Vale-
rium, alio ad Claudium directo; illas autem epistolas libris ad Bonifacium scriptis, quemad-
modum confutaverit Auguslinus, jam narraturi sumus.
83 PRJIFATIO. 8^
XXII. Augusttnus anno quadringentesimo vigesimo librum de Nuptiis et Concupiscentia
secundum, necnon quatuor ad Bonifacium contra duas Epistolas Pelagianorumlibros con-
scribit.
Liber ad Valerium comitemprimus, circiter annj quadringentesimi decjmi npjn exprdjum
scriptus, vix in lucem prodierat, cum Julianus episcopus Pelagianus, qui Cbristijanorum
quorumque animos ejus lectione in odium heeresis commoveri intelligebat, quafuor contra
eum grandes libros evulgavit (Infra, contra duas Epistolas Pelagianorum, lib. i, n. 9; lib.
h,rn. 20). His ille Augustini Hbrum, ut sibiquidem blandiebatur, omnino reyincebat: quam-
vis ejus partem nec quartam attingeret, contentus quffi infirmiora videbantur exagitare (In-
fra, contra Julianum, lib. 1, n. 2). At se futuree adversarii cxpostulationi satis occurrisse
existimabat praefatione sua, qua professus erat, se silentio, quae ad rem probandam nihil
conferrent, praetermisisse (Infra, Operis imperf. contra eumdem, lib. 1, cap. 12). Veritalis
praesidio desUiutus, confugiebat ad convicia, quibuspassim quatuor sups libros perfundebat.
Augustinum et Catholicos omnes Manichaeorum nomine designabat (Infra', contra Julianum,
tib. 1, n. 3).Detrahebat etiam nonnullis qui a Pelagiana secta sese ad Ecclesiam recepe-
rant: sed Valerium comitem tractabat honorificentius (Infra, Oppris imperf. contra eumdem,
iib. 1, cap. 10). Hos ille libros Turbantio ejusdem sectae episcopo nuncupavit (Infra, contra
Jutianum, lib. 3; Operis imperf. contra eumdem, lib. 1, cap. 1).
Eodem quoque tempore epistola Romam auctore, ut ferebatur, Jnliano missa est, per
quam, quos posset, ut cum Augustino loquamur, suos aut inveniret, aut faceret (Infra, contra
duas Epistolas Pelagianorum, lib. 1, n. 3); nimirum quotquot in magna illa civitate posset
seducere stuflens, metu horroreque errorum eorum, quos Catholjcis Manichaeorum nomine
traductis imponebat. Ibidem audientiae, hoc est, synodi, quam Pelagiana factio flagitabat,
recordatur (Ibid., n. 42). Videtur autem Julianus yana quadam de causa volnisse illam ab-
negare : Augustinus vero sincerane sit, an ficta ejusmodi abnegatio, parum curans, Jnliano
ut suam esse hanc epistolam inficietur concedit (Infra, Operis imperf. contra Julianum, lib,
•4, eap. 18).
• Qupd porro in eadem scriptum est, ab suis ipsorum inimicis ea, quae Augustinus eorum
adversarius sparserat, in veritatis odium excepta fuisse (Infra, contra duas Epistolas Pela-
\gianorum, lib. 1, n. 9; lib. 4, n. 20), id similiter in epistola Pelagianorum oclodecim episco-
porum ad Thessalonicensem antistitem directa legebatur. Unde sub idem tempus eam quoque
-scriptam fuisse, conjeclare licet. Hac illi Rufum Thessalonicensi tum Ecclesiee praefectum ad
suas partes allicere tentabant, ejus videlicet atque aliorum orientalium anlistitum societatem
adversus impiamManichaeorumhaeresim, toto Occidente susceptam, poscentes. In eoquippe
sitaerat omnis illorum industria, utCatholicis horribili haeresi, quam omnes cum illis pari-
ter exsecrabantur, impacta, proprios errores obtegerent, atquenatura, lege, liberoque arbi-
trio commendatis, gratiam condemnarent. Hanc epistolam ipse Julianus citat (Infra, Operis
imperf. contra Julianum, tib. 2, cap. 178).
Fecit Romanorum catholicorum vigilantia atque sedulitas, ut utraque hsec epistola in Ro-
nifacii papee manus veniret (Infra, contra duas Epistolas Pelagianorum, lib. 1, n. 3). Hic il-
las Angustino curavit deferendas per Alypium; quem inde colligunt in Italiam id temporis
profectum esse, cujus quidem itineris causam ignoramus : constat vero illum et Romam et
Ravennam petiisse (Infra, de Nuptiis et Concupiscenlia, lib 2, n. 1).
Is Ravennse Valerium comitem invisit, a quo et accepit litteras, quibus ille Augustino gra-
tias ob librum deNuptiis et Concupisccntia sibi transmissum agcbat: simulque eum admo-
nebat, quosdam locos inesse, quos impeterent heeretici; rogabatque ut Alypium super iisdcm
locisaudiret.EidemAlypioRavennaposlhacRomamprofectoValcriuschartuIasquasdammisit.
Continebantur hisce chartulis excerpta ex primo quatuor librorum Juliani, quae quispiam ad
libitum, nonnullis etiam mutatis, collegerat. Poscebat Valerius ut ab Augustino eadem illa
excerpta quantocius refellerentur (Infra, Prwfat, ad Opus imperf. contra Julianum).
Romae porro Alypius breviadmodum spatio commoratus, in contubernio vixit Ronifacii,
qui eumet excepit amicissime etsingulari familiaritate dignatus est. Quocirca sese Alypius,
atque eadem occasione Augustinum, huic pontifici arctissimo amjciliae nodo devinxit (Infra,
Qontra duas Epistolas Pelagianorum, lib. 1, n. 1). Ipsi Bonifacius duas ante memoratas epi-
stolas idcirco dedit, quoniam in iis Augustini nomen calumniose expressum reperit (Ibid.,
h. 3). Rediit ergo Alypius in Africam duabus hisce epistolis, ac supra diciis excerptis
onustus.
Heec Augustinus excerpta ex opere Juliani collecta esse, statim persensit, optassetque ipsc
illis non ante respondere, quam integrum opus, unde fuerant desumpta, conspexisset: ve-
rum iudicavit maturandam interim ad illa responsionem, ut Valerio comiti salis faceret (In-
fra, de Nuptiis et Concupiscentia, lib. 2, n. 2; Operis imperf. contra Julianum lib. 1, cap. 16
sqq). Quamobrem librum alterum Valerio sub eadem inscriptione, De Nuptiis et Concupis-
centia nuncupatum celeriter edidit : in quo dogma catholicum de originali malo sic vindicat
ab adversarii calumniis, ut id a Manichaeorum errore procul abesse demonstret. Hunc ideo
priori libro subjungimus anni tantum interjecto spatio, quod eum Augustinus confestim post
acceptas de priore illo gratiarum actiones composuerit, nec videatur verisimile, ul ei gratias
ageret, Valerium totos duos annos expectasse.
Prffiterea libros quatuor contra duas epistolas Pelagianorum , quee sibi a Bpnifacio per
Alypium allatse fuerant, elucubravit: ita ut primo libro epistolam, quam Julianus Romam
85 PRJEFATIO. 86
tnlslsse dicebatur; tribus sequentibus aliam, quse octodecim episcoporum nomino Thessalo-
nicam directa erat, redargueret. In primolibro heereticum sensum in fidei professione Pela-r
giana, quse Catholicis opponebatur, latentem retegit. In secundo calumniam prsevaricationis
in Pelagii ac Coelestii damnatione admissae depellit a Romanis clericis; et gratiae nomine nec
fatum asseri a Catholicis, nec personarum acceptionem Deo tribui demonstrat. In tertio ex-
ponit quid vere Catholici dicant de legis utilitate, quid de Baptismi effectu ac virtute, de utri-
usque Testamenti discrepantia, de Prophetarum Apostolorumque justitia et perfectione, do
appellatione peccati in Christo, quid postremo de praeceptorum in futura vita lmplelione do-
ceanl. In quarto libro aperit insidias Pelagianorum in quinque doctrinee eorum capitibus la-
tentes, in laude scilicct creaturee, laude nuptiarum, laude legis, laude liberi arbitrii, et laude
sanctorum. Istud opus ipsi Bonifacio, honorifica mentione, quam apud se de eo Alypius fcce-
rat, permotus dicavit; rogans ut illud non tam discendi, quam examinandi et emendandi
gratia evolveret. Principio operis, ubi Pelagianorum injuriosam adversum se agendi ratio-
nem recolit: Spero, ait, de Domino Deo nostro, quodnon sine mercede quw in cwlis est, illi me
lacerant dente maledico, quibus me pro parvulis,... oppono (Infra, contra duas Epistolas Pe—
lagianorum, lib. 1, n. 3).
XXIII. Memoratos libros in Italiam Alypius circa initium anni quadringentesimi vigesimi
primi defert. Constantius edictumdat in Pelagianos. Aliossex libros in Julianum Augustinus
conscribit.
Quatuor illos libros detulit ad Bonifacium (Infra, Operis imperf. contra Julianum lib. 1,
cap. 75), secundum quoque de Nuptiis et Concupiscentia portavit ad Valerium idem Alypius
(lbid., capp. 7, 52): quem proinde manifestum est iterum exeunte anno quadringentesimo vi-
gesimo, aut quadringentesimo vigesimo primo ineunte trajecisse in Italiam. Augustinus
quippe ipse ad excerpta ex Juliano sibi missa respondit continuo, ea diligentia et celeritate,
per quam judicare non liceat, committere illum potuisse, ut eam responsionem tardius ad
Valerium dirigeret. Porro Pelagiani transmarinam hanc Alypii profectionem eo infamaro
modo studuerunt, ut eamdem susceptam adversus illos fuissefacile arbitremur. Etcerte vi-
debimus istos haereticos sub idem tempus insectatum esse Constantium imperatorem.
Exprobrat igitur Augustino Julianus, eum vociferari cum feminis, cunctisque calonibus, et
tribunis, quibus octoginta aut amplius equos tota Africa saginatos collega tuus, inquil, nuper
adduxit Alypius (Ibid., cap. 42). Infra autem idem gloriatur in hunc modum : Amplissimam
essenostri negotii dignitatem, ut ipsa rerum consideratio et appensio indicat, quas luemur, ita
etiam vester pavor, qui contra nostrorum sanguinem, pecuniarum effusione, hwreditatum lar-
gitate, equorum transmissione, populorum seditione, potestatum corruptione pugnantes, et fi-
dem vestram, quwanobisimpugnatur, erubescitisprofiteri, etc.(Ibid., cap.lk). Rursumalibi:
Cur tantis totam Italiam factionibus commovistis ? Cur seditiones Romw conductis populis exi
citastis ? Cur de sumptibus pauperum saginastis pcr totampene Africam equorum greges, quos
prosequente Alypio tribunis et ccnturionibus destinastis? Cur matronarum obtatis hwreditati-
bus potestates swculi corrupistis, ut in nos stipula furoris publici arderet ? Cur dissipastis Ec~
clesiarum quietem ? Cur religiosi Principis tempora persecutionum impietale maculastis (Ibid.,
lib. 3, cap. 35)? Hanc vero Juliani tantam in accusando vehementiam atque impudenliam
Augustinus castigat prudentissimis hisce verbis : Aut calumniaris, inquit, aut nescis quidlo-
quaris : et ideo aut mendax, aut temerarius ista loqueris. Quid te autem nequius, si hwc ipse fin-
xisti? quid stolidius, si fingentibus credidisti? Jam vero quod etiam scribere ausus es, neque
veritus nead ea localibripervenirent tui, quw terra marique transeuntem scu venientem colle-
gam meum Alypiumsusceperunt, ubi legi apertissima tua falsiloquia sine tua irrisione vel po-
tius delestatione nonpossunt; cui non dico impudentiw, sed dementiw comparatur (Ibid., tib, 1,
cap. 42)?
Novara profecto iracundiae causam Juliano praebuerat edictum, quod in Pelagianos sub
hoc ipsum tempus dedit Constantius, ad id concedendum forte Alypii lcgatione rogatuque
adductus. Hunc imperatorem mortem noc anno quadringentesimo vigesimo primo obiisse
consentiunt chronographi, cum sex tantum menses imperasset, septimo juxta Olympiodo-
rum inchoato. Prosper etldacius ejus inaugurationem anno quadringentesimo vigesimo po-
nunt: Theophanes, anno quadringentesimo vigesimo primo, sexto idus februarii. Cum Theo-
phane facit Codex Theodosianus, in quo legibus a die dccima martii anni quadringentesimi
vigesimi primi ad diem vigesimam octavam julii datis nomen Constantii adscribitur, Ha-
rum prima scripta est ad Volusianum : ex qua Ccelestium tunc temporis in Urbe egisse co-
gnoscimus. Ibi testatur Constanlius, edictum nonnullum in antiquas recentesque haereses
lam se tulisse; attamen quotidie sibi nuntiari easdem serpere latius : quocirca ut motus
qups parere illa dissidia possent, evitentur, renovare se eadem jussa, velleque, ut habita
diligenlj inquisitione adversariorum versefidei, statim ii Roma exturbentur atque hipc pro-
cul nmandentur, ac Coelestius in primis : quibus propria subscriplione adjungit, Volusiani
interesse ut edictum istud curet observandum (Infra, Append. parte 2). Volusianus ergo,
Constanlio ut obsequeretur, decretum et ipse promulgavit, quo Coelestium divinffi fidei ei
quietis publicae perturbatorem Roma atque omni finilima regione pellebat, proscriptionis
poena iis a quibus oceultaretur, intentata. Edictum Constantii ad Volusianum de pellendo
Coelestio memorat Photius (lbid).
Verumtamen non propterea Coelestium animm dcfecit: is enim aliquot post annis, Coele.-
87 PRJ1FATI0. 88
stino Romano pontifice, in Urbem anno quadringentesimo vigesimo quarto aut paulo se-
rius venit, audientiam postulans, haud aliter ac si causa ejus nondum fuisset disceptala(Infra,
Append. parte 3).
Cum autem gratiae inimici non desinerent fremere ad dominici gregis caulas, atque ad di-
ripiendas Christi oves aditus undecumque rimari; faciebat Augustinus quidquid pro sui
parte muneris poterat, ut eorum rabiem vel omnino sanaret, vel a Isedendis aliis repelleret
llnfra, contra duas Epistotas Pctagianorum, lib. l,n. 2). Quapropter haudquaquam satis ei
fuit, excerptis ex Juliani opere sibi missis libro ad Valerium posteriore respondisse: sed po-
stea integrum illius opus beneficio Claudii episcopi nactus, novam plenioremque eidem res-
ponsionem edere animum induxit. Id aliunde laboris necessario suscipiendum videbatur; quia
diligentius inspecto Juliani opere deprehenderat, excerpta quae sibi miserat Valerius, in
nonnullis discrepare ab autographo : unde merito verebatur, ne ipsum vel Julianus, vel
ajius quispiam ad ea responsionem cum opere ipso comparans, imposturae reum ageret: quod
reipsa crimen sancto Doctori injuriosissimeimpingerenon omisit adversarius.
. Alteram hanc Juliani refutationem cum Augustinus proximepost quatuor suos libros ad
Bonifacium ponat, hinc eamannoquadringentesimo vigesimo primo aut paulo post editam
affirmare licet. In ea Hieronymi meminit tanquam vita jam functi: unde sicut nihil causae vi-
demus, cur illam multo serius anno praesenti collocemus, ita constat etiam citius omnino
statui non posse, cum anno tantum quadringentesimo vigesimo, die trigesima septembris
obierit Hieronymus. Quantum porro studii, quantum diligentiee et laboris hic adhibuerit Au-
gustinus, non obscure ipse indicat, opus istud suum tantum tamque elaboratum appellans
(Retract. lib. 2, cap. 62).Nec immerito sane hac aliquis occasionepronuntiat, sanctumDocto-
rem, qui in ceeteris ab se adversus Pelagianos editis libris mirabilis est, in hoc opere pene
divinum apparere (Henricus Noris, Historia Pelagiana, lib. 1, cap.21).
Principio profitetur, convicia etprobra, quse in ipsum Julianus congerebat, haud a se
contemni, tanquam ad se nihil pertinerent: quando inde sibi et leetitiee et moeroris materia
magna preeberetur; laetitiae quidem, propter uberem illam quam in coelis sperabat merce-
dem; moeroris autem, ipsius Juliani causa, quem non poterat non diligere, quidquid in
ipsum ille diceret (Infra, contra Julianum, lib. 1, n. 35). Cum vero Julianus eosqui pecca-
tum originale asserebant, Manicheeorum nuncupatione afficeret; in clarissimos quosque
Patrum tam graecorum , quam latinorum hanc recidere criminationem ostendit Augustinus;
eamque habet primi libri pars prima materiam. Altera pars in hoc versatur, ut Manichaeos
temerariis aliquot ipsiusmet Juliani dictis plurimum adjuvari demonstret. In secundo Iibro
Pelagianas quinque contra originale peccatum argumentationes convellit auctoritate prse-
cedentium Ecclesise doctorum, episcoporum videlicet illustriorum decem, Irenaei, Cypriani,
Reticii, Olympii, Hilarii, Gregorii Nazianzeni, Ambrosii, Basilii, Joannis Constantinopolitani,
et Innocentii: adjuncto quoque testimonio presbyteri Hieronymi, viri sancti et perquam
eruditi. Cumque probe sciret nihil frontis habcre adversarium, qui haud dubie illos omnes
celeberrimos viros eodem similiter errore captos dicere non erubesceret; idcirco singulis
illius quatuor libris deinceps singulos totidem suos opponit, dicla illius omnia excutiens,
iis tantum prsetermissis, quae nodum queestionis nullum haberent. Ac tertio quidem libro
probat praesertim, malam esse concupiscentiam, quamvis bonae sint nuptiee et aDeo institutee.
Illo malo beneuti pudicos conjuges, melius non uti continentes fideles. Ab hoc malo longe
diversnm esse id quod Manicheeus ex altera substantia quadam Deo coaeterna permixtum
nobis deliravit. In quarto docet virtutes infidelium veras non esse : alque inter alia obiter
ostendit quomodo gratia non secundum merita detur, nec tamen in fatum sit referenda. In
quinto observat, multitudinem christianam scire, peccati merito fieri ul imago Dei et lantos
hic in parvulis patiatur cruciatus, et siabsque Baptismo iidem intereant, a regno Dei exclu-
dantur. Deinde probat perizomala a parentibus primis ob pudorem ex peccato venientem
assumpta. Peccatuin preecedenlis peccati poenam esse posse. Ex eadem massa damnationis
alios esse gratis electos, alios vasa irae factos. Concupiscentiam semper esse malam, in illis
etiam qui ei non consentiunt. Verum sine concubitu esse conjugium. Carnem Christi a cae-
terorum hominum carne peccati differre, etc. In sexto libro peccalum originale monstrat
ex Baptismo parvulorum, ex verbis Apostoli, ex baptizandorum exorcismo et exsufflatione.
Oleae ac oleastri exemplo convenienter explicari, quomodo ex parentibus regeneratis et
justis nascantur filii peccatores et regenerandi. Peccatum originale iri primis parentibus
yoluntarium, ac nobis quidem alienum proprietate actionis, nostrum tamen esse contagione
propaginis, etc.
Huic operi suo proxime subjungit Enchiridion ad Laurentium, post mortem Hieronymi,
quem ibi beatae memoriae exornat elogio, a se compositum : cujus libri quamvis generalio-
rem titulum De Fide, Spe, et Charitate, esse voluerit; in tradenda tamen gratise christianae
doctrina maximam partem impendit.
XXIV. Pelagiani casso conatu orientales Ecclesias pertentant. Pelagius in Syria, et Julianus
in Cilicia, damnantur. Quonam factiosi adhuc in hwresi pertinaces evaserint.
Aggressi seepe sunt Pelagiani, Orientem non secus atque Occidentem turbis miscere:
maxime vero post Zosimi judicium, a quo provocare ad generalem synodum, nunquam ad
annum usque quadringentesimum trigesimum primum destiterunt. Ex eorum ergo, qui sede
exturbati fuerant, episcoporum suorum numero, quosdam misere Constantinopolim, ubi
erroris stti impietatem dissimuiantes, se causamque suam falsa specie obduxerunt Verum
89 PRiEFATIO. 90
ineacivitate beato Joanni Chrysostomo Atticus successerat, illius fidei dignus aemulator,
qui hoc in casu scientia sua «imul ac episcopali virtute adhibita, corum legationem rejecit,
antiquam illis Ecclesiae fidem opponens ; eosdcmque tam acriter insecutus est, ut ne consi-
stendi quidem in urbe licentiam darct (Infra, Append. partc 2).Idem acta, quse adversus eos
confecerat, Romam direxit. In his legatis numeratur Ccelestius ab iis qui de hoc tempore
accipiendum putarunt illud, quod Augustinus tradit, ipsum apud Conslanlinopolim ab
exercilu Christi debellatum (Infra, conlra Julianum, l. 3, n. 4): quod factum alii nihilominus
ad eam Coelestii abConstanlinopoHtana Ecclesia ejectionem, quse Zosimi judicium praecessit,
referendum arbitrantur (Supra, cap. 14).
Preetcrea Julianus una cum aiiis scptemdecim Polagianis, qui sibi nomen episcopale
assumebant, Thessalonicam, ut ante jam nobis observatum, ad Rufum hujus urbis episco-
pum scripsere, ut eum, si quo pacto possent, ad suas partes traducerent (Infra, contra duas
Epistolas Pelagianorum, lib. 1, n. 3). Qua porro is ratione exceperit illorum epistolam,
nescimus : at illud habcmus pro comperto , eumdcm Rufum ab Ecclesiee unitate nunquam
recessisse. Quod si Pelagiaui quidpiam errori suo commodum ab ipso obtinuissent, neuti-
quam sibi temperasset Julianus , quin id palam preedicaret. Erat alioquin ipse Thessaloni-
censis antistes prse caeteris devinctus Apostolicee Sedi, necnon ad subscribendam sententiam
Romanorum pontificum hoc nomine obstriclus , quod cidcm ab ipsis alii in lllyrico metro-
politani subjicerentur.
Procul dubio non commisere iidem hserctici, quin Ephesinam quoque Ecclesiam, ubi
Coelestius ob diutinam in ea commorationcm variis forte necessitudinibus gaudebat, per-
tentarent: et videbatur sane hsec illa Ecclesia, quee per imprudcntiam hseresiarcham istum
in presbyterorum consortium cooptavcrat, suscipiendte ipsius defcnsioni pree cunctis aliis
magis obnoxia. Nihilominus tamen non tempori ulli commodius , quam isti hosce Prosperi
versus aptaveris:
Praetereo quanlo fueril bene mota lumultu
Clara Ephesos, non passa suis consistere tectis
Vasa irae, et morbi flaius, et semina moriis.
(Infra, Append.parl. 2.)
Quonam anno suum illud in Pelagianos odium istae omncs Ecclesiee professee fuerint,
minime liqiiet : hoc tamen videri potest non ante anni quadringentesimi vigesimi primi
exitum accidisse; quando Augustinus in suo contra Julianum opere, scripto, uti putamus,
eodem quadringentesimo vigesimo primo anno aut paulo post, nullam ejus rei fecerit men-
tionem, quamvis ad id occasio invitaret; solumque Coelestii apud Constantinopolim de-
bellali, quod anle annum quadringentesimum decimum octavum contigerat, recordatus fuerit.
Neque sancto huic episcopo, neque Prospero innoluit alia Ecclesiee orientalis pro fidei cau-
sa contra Pelagium ipsum synodica declaratio. Etenim cum eumdem heeresiarcham, qui cir-
cumventis epucopis in Diospolitana synodo absolutus fuisse vidcbatur, accusatores sui apud
aliam persequerentur synodum, cui Theodotus episcopus Anliochenus prsesidebat, non po-
tuit ille versipellis coram eo conventu latitare, sed hsereseos convictus e sanctis Jerosoly-
morum locis cxturbatus est. Mercator adeo meraorabilis eventi testis unicus, TheodoU ac
Praylii Jerosolymitani antistitia epistolas hac dc re ad urbis Romse cpiscopum datas citat
(Ibid.). Fuere profecto Pelagii tunc accusatores illi ipsi celeberrimi, Heros et Lazarus ,
qui soli id muneris in istum obire voluerarit, quosque tacitis eorum nominibus paulo
ante Mercator indicaverat. Atque adeo videntur Pelagium, ubi primum eis licuit, apud
Theodotum persequi debuisse. Hinc putat Joannes Garnerius, Thcodotum ac Praylium me-
moratas litteras jam inde ab quadringentesimo decimo septimo anno, obitu Innocentii non-
dum comperto, scripsisse adversus illum hteresiarcham (Garnerius in Mercatorem, pagg. 25
et 209). Verum tametsi fieri potuerit,ut episcopatum jam ipso anno quadringentesimo deci-
mo septimo gereret Theodotus; nihil tamen credere nos compellit, Praylium eodem ferme
tempore de Pelagio scripsisse in utramque partem. Vidimus siquidem, eum hoc ipso anno ad
episcopalem dignitatem evectum, illius gratia litteras ad Romanum pontificem dedisse quee
Romam mense tantum septembri pervenerant (Supra, cap. 15). Quapropter locari aliquanto
serius potest Theodoti concilium, sivepost damnationcm Pelagii per Zosimum anno qua-
dringontesimo decimo octavo promulgatam, sive etiam post obitum Hieronymi, qui in diem
trigesimam septembris anni quadringentesimi vigesimi incidit; quia non commisisset Hie-
ronymus, quin optatissimum ejusmodi nuntium, si adhuc in vivis fuisset, Augustino signifi-
caret.
Cum pertineret ad Antiochensem patriarchatum Cilicia, ibi quoque in provinciali synodo
damnati fuere Pclagiani. Quin etiam famosus ille Theodorus Mopsuestiensis, qui hujus hae-
reseos parens audiebat, qui eamdem cdito in Hieronymum et Augustinum opere defenderat,
qui denique Juliano aliisque prsecipuis ejusdem patronis paulo ante perfugium preebuerat,
adversus Julianum ipsemet in eodem concilio anathema pronuntiavit. Id Mercator prodit
factum esse post Juliani abscessum e Cilicia : quo nimirumille,Occidentem anno forte qua-
dringentesimo vigesimo primo relinquens, exarato mari, et lustrato, inquit Mercator,
Oriente, id est, Asia minore, sese cum erroris et exsilii sociis receperat (Infra, Append.par-
te 2). Nec deest qui commorationem illam Juliani apud Theodorum, et mala inde in omnem
circuin regionem profccta causam habendse huic in Cilicia synodo dedisse opinetur (Garne-
rius in Mercatorem, pag. 219). Theodorum adierat Julianus, testc Mercatorc, ut ad propu-^
91 PR/EFATIO. &
gnandamPelagianam hffiresim vires abipsonovas sumeret, utque ex magisterio ejusdem
velut instructior, aliud contra Augustinum opus aggrederetur, Neque dubium est qum idem
ipse Theodoro, ad edendos libros in peccati originalis assertores, si forte ab eo non jam
ante aliquot annos, ut observavimus (Supra, cap. 10), editi erant, auctor incitatorquo
fuerit.
Pulsus Jerosolymis Pelagius quo perfugerit, ignotum est: neque ejus posthac in historiffi
monumentis reperitur ullamentio. Erat is alioqui setatis jam sat provectee, ut moerpri, quem
pro sua animi superbia ex omnium in se offensione atque odio capere debebat, non admo-
dum diu superesset. Caeterum hseresis ejus sectatores cum sese et damnatos ab Occidente et
ab Oriente repudiatos intelligerent, ii magnam partem ad saniora consilia redierunt, errores
suos cjurarunt, relicto cui inhaeserant Juliano, Pelagium damnarunt, ac Sedis Apostolicse
clementiam imploraverunt. Indulgentiam erga eos adhibcndam rata Ecclcsia, suscepit redr
euntes , atque etiam illos in suas sedes restituit (Infra, Appcnd. parte 2). Julianus anno cir-
citcr quadringcntesimo vigesimo scribens, desertores quosdam Pelagiani dogmatis ad fidem
catholicam reversos, tacitis eorumdem nominibus arguebat. Possidius quoque, qui circa
annum quadringentesimum trigesimum secundum gesta Auguslini littcris consignabat, plu-
rimos a Pelagianis rediisse, ac rectee fidei veritate in dies magis magisque dctcstandi crroris
tenebras superante, redire etiam tunc, testabatur (Possidius in Vita Augustini, cap. 18). Ex
iis, quos reduces pia mater Ecclesia complexa est, unum cognoscimus Turbantium, cui Ju-
lianus primum suum opus in Augustinum inscripserat; quem et sanctum vocitabat ct ma-
gno virtutum splendore conspicuum (Infra, Operis imperf. conlra Julianum lib. 1, cap, 1).
Hunc Augustinus in secunda Juliani refutatione fratrem appcllat (Ibid., lib. 2, cap. 11); qnia
illi haud dubie, quemadmodum et aliis, restituta fuerat episcopalis dignitas.
Julianus autem, et qui cum illo in hseresi mentem obfirmarunt, cum cos, ubicumque appa-
rerent, ut cum Augustino loquamur, ubique diffusus Christi debellaret exercitus (loid.,
lib. 3, n. 4), quisque quo potuit sese recepit. Nequc vcro absimilc est, istorum ali-
quos commoratos esse in Galliis, ubi sub hoctempus divcrsi cpiscopi suspicionem, quod
Pelagianis erroribus addicti essent, de se preebuerunt: quando Valentinianus III scptimo
idus juliasanni quadringentesimi vigesimi quinti edixit, utiidcm episcopi de abdicandis in-
tra viginti dies hisce erroribus interpellarentur a Patroclo Arelatcnsi; quod nisi faccrent,
aliis in eorum locum suffeclis, ipsi solum vertere cogercntur (Infra, Append. parte 2). Non-r
nulli quoque in Britanniam intulere suam heeresim:ibi siquidcm Pclagianusquidam nominc
Agricola, Severiani episcopi Pelagiani filius, Ecclesias Hibcrhise dogmalis sui suasionc cor-
rumpebat tempore Coelestini papse, qui eo Germanumepiscopum Aulissiodorcnscm misil, ut
deturbatishaereticis Britannos ad catholicamfidem dirigcret (Ibid.). Scvcrianum hunccc qui-
dammaleconfundebantcumSeveroSulpitio,dequoquidcmGennsidiusscriptum rcliquil.quod
is in senectutesua a Pelagio deceptus fuerit (Sic vetus codexCorbciensis): scd conlincnteraddit,
eumagnoscentem loquacitatis culpam, silentium usque ad tnorlcm lenuisse, ut peccatumquodlo~
quendo contraxerat, tacendo penitus emendaret. Britannis quoquc Pelagii dogmata Honorii et
Theodosii aetate tradebat Fastidius episcopus, cujus libcrad Falalem viduam inter subditilia
Augustini opera exstat, illius hseresiarchffi scntentiis vcrbisque deturpatus (Append. tomi 6 ,
de Vita christiana liber). Porro missa ex Britannis lcgalionc cerliores facti episcopi Galli-
cani Pclagianam pestem ibi latius scrpere, habuerunt numerosam synodum, in qua delec-
tus est, cum Lupo Trecensi, Germanus Autissiodorensis cpiscopus : qui ad opprimcndam
illic hteresim semel et iterum trajccit; primumquidcm tunc cum Lupo episcopo, anno qua-
dringentesimo vigesimo nono, postea autcm cum cjusdcm Lupi discipulo, Scvcro Trevirensi,
anno quadringentesimo quadragcsimo scptimo (Infra, Append, parle%).
Quo evaserit Julianus , quamque incassum ipsc et cjus collegao Ncstorii lcmporibus novos
conatus ac molitiones in Oriente apud Ephcsinae synodi palrcs adhibucrint, alio loco dicluri
sumus (Infra, de Juliano et ejus scriptis, Admonit. in Opus imperfectum conlra secundam
Juliani responsionem). Quod ad Ccelestium, qui cum Romam circitcr annum quadringcntc-
simum vigesimum quartum repetiisset, uti supra narravimus, ltalia jussu Cmlcstini papto
exterminatus fuit, is Nestorium cum Juliano aliisque cjusdcm factionis cpiscopis convenit
Constantinopolim : ibi Theodosium secundum imperatorcm, quo sibi concilium conccdcro-
tur, interpellarunt : Nestorius vero in eorum gratiam Coelestino scripsit. At cum Theodosio
libellum adversus illos anno quadringentesimo vigesimo nono obtulissot Mercator, ipsis im-
peratum est ex urbe excedere (lnfra, Append. parte 2). Ab hinc quid factum fuerit Ccele-
stio, nusquam reperimus.
XXV. Adrumetini monachi super quwstione de gratia et libero arbitrio inter se dissident circi-
ter annum quadringentesimum vigesimum sextum. Eos Augustinus Ubro in idetn argumen-
tum conscripto ad concordiam adaucit. \
Aliquanto post damnatos aZosimo papa, postqut» ejectos Occidente Pelagianos, obortum
est inter Adrumetinos monachos dissidium de prolixiore ad Sixtum epistola; felix profecto
fortunatumque, quod binos libros Ecclesiae tam ncccssarios, unum de Gratia et Libero Ar-
bitrio, alterum de Correptione et Gratia peperit, puta circiter annum Christi quadringen-
tesimum vigesimum sextum. Non enim est cnr memoratos libros yel nltra hoctempus diffe-
ramus, quando recensentur in Retractationibus circa annum quadringentcsimum vigesimum
septimum editis; vel prius collocemus, quia postremum ibidem locum occupanl.
Erat Adrumetum eo tempore civitas in Byzacena Africffi provincia celebrjs. Jbi coeRoWuai
95 PR^FATIO. 94
incolebatur a monachis, in quibus Florus quidam patria Uzalensis numerabatur (Epist. 216,
«. 2 sqq.). Hic iter charitatis instinctu cum in patriam comite Felice Adrumetino item mona-
cho suscepisset, dum ibi diversaretur, queedam Augustini opuscula reperit, nempe episto-
lam ad Sixtum (Epist. 214 ), quam et dictante eodem Felice cum bona Uzalensium mona-
chorum venia transcripsit. Floro postea Uzali Carthaginem profecto, Felix ad proprium mo-
nasterium rediit, secum sancti Doctoris librum ferens. Atqui cum illud idein opus, Valentino
abbate inscio, fratribus legere coepisset, eorum quinque vel non multo plures sensum aucto-
ris non assecuti, ac medicinam in morbum vertentes, magnas turbas in coenobio excitaverc;
contendentes videlicet, ab aliis, qui doctrinam hanc rectius intelligebant, ita defendi gra-
tiam, ut liberum arbitrium abolerent, nosque negarcnt in extremo judicio secundum sua
cujusque opera judicandos. An autem ea scriptio Augustini esset, quosdam apparct sub-
dubitasse. Floro Carthagine reverso tumultus denuo rccruduit: in illum tanquam vulncrum,
quae ab hoc libro passi erant, auctorem insurrexere, turbas monasterii omnes ac dissidia
Uli accepta referentes; eo quod ejusdem verba, cum qusestiones ita difficiles conabatur ex-
solvere, haudquaqum caperent; ipse quippe germanam et catholicam fidem sectabatur.
Hoc dissidium toto illo tempore intra monachos sese continuerat, rem ignorante Valen-
lino: sed ratus est Florus officii sui esse, hujus illum admonere. Abbas autem, quin ea
lucubratio verus Augustini fetus esset, atque orthodoxam doctrinam exhiberet, in dubium
non revocavit. Satis quippe noverat sancti Doctoris stilum, sapientiamque illam angelicam
quee ejus in scriptis relucebat. Videbat hoc eodem in libro Christianam gratiam fulgcnliore
ac vehementiore dicendi copia commendatam, quam ut de auctore ejus sibi liceret ambigere.
Illum igitur cum voluptate perlegit, et lumen solatiumque, quod suavissimee sancti Viri
raonitiones humilibus infundunt animis, non sine magna veneratione percepit. Simul quo-
que operam dedit, ut impias illas queestiones ignorantia quorumdam c suis fratribus natas
comprimeret : decrevitque aliquos mittere ad episcopum Uzalensem Evodium, qui ab eo do-
cumenta ad librum Augustini probe intelligendum ncccssaria ad sc rcferrent. Sanctus ille
antistes, de contentionibus, queis illi inter se super libero arbitrio divinaquo justitia digla-
diabantur, certior factus, ad Valentinumabbatem ejusque monachos rescripsit epistolam, qua
eosdem alloquitur in hsec verba: Honorabiles fratres retulerunt nobis, quia nescio quw ibi
quwstiones inter vos natwsunt de libero arbitrio et dejustilia Dei. Laudamus quidem studium
vestrum, sed nolumus esse contentiosum. Contentio enim perturbationem excitat, sed studium
pietatem requirit. Liberi arbitrii plenissimum effectum habuit homo primo procreatus, Adam
dico : sed ubi sauciatum est ipsum liberum arbitrium, infirmalum est. Ergo est in homine nunc
liberum arbilrium, sed sauciatum. Inde dictum est: « Infirmatus esl in egcstate vigor meus »
(Psal. xxx, 11); et, uLumen oculorum meorum non est mccam» (Psal. xxxvn, 11). Ad hoc recu-
perandum missus est medicus Salvator Christus, ut salvaret quod perierat, et curaret quod
vitiatum fuerat. Et post alia : Legant ergo, inquit, sancti Dei majorum dicta, sicut jam dixi,
qui habent divini munerispium affectum : et quando non intelligunt, non cito reprehendant, sed
orent ut intelligant. Hoc Evodianse epistolse fragmcntum habcmus a Jacobo Sirmondo, qui
nobis indicasse contentus eamdem reperiri in codice Trevirensis abbatiee S. Maximini, pree-
termisit ceetera, non indigna, ut ait, iuce omnia, nisi quod parum cmcndata ( Sirmondus,
Hist. Prwdestinat. cap. 1). Porro quibus Augustini liber non focerat satis, ii nec Evodii re-
sponsione sibi satisfactum declaravere : nam ipsummet convenire Augustinum, apud se
statuerunt; tametsi ei consilio suus ipsorum abbas refragaretur. Hic prsetorea incassum eis
mederi conatus est ope sancti cujusdam presbyteri nomine Sabini, qui librum eisdem nilida
interprctatione explicavit. Quare cum ille jam nullum aliud remcdium cognosceret, ipsorum
profectioni, ne per repulsam augerentur in eis vulncra, vel invitus consensit, atque cliam
pecunia ad iter necessaria instruxit, litteras tamen nullas dcdit ad Augustinum , ut ne ipsc-
met, perinde atque illi, circa voritatem doctrinae ejus anceps fluctuare viderctur.
Itaque libertatis adversus gratiam defensores libere ac inordinata profcctione (Epist. 21G,
n. 1), id est, contra monasticae disciplinte ordinem, iter aggressi sunt, scriptionem de qua
disceptabatur, secum ferentes : nec plures iidem quam duo nominantur, Cresconius, et Felix
(Epist. 214, n. 1), alius hic forsitan ab eo qui memoratam scriptionem in Adrumetinurn rao-
nasterium attulerat: qui tamen et ipse videtur cum illis una profectus, quando ejusdem co-
mites appellantur (Epist. 216). Ulis profectis, alii fratrum in monastcrio quiete ac pace gavisi
sunt. Quanquam autem isti nullis instructi erant ad Augustinum litteris; tamen quia se
monachos ex Adrumetina congregatione ferebant, eos sanctus Episcopus exccpit, majorcm
in iisdem simplicitatem advertens , quam ut doli fraudisve posset habere suspectos (Epist.
214, n. 5). Hi ergo narraverunt ei, gratiam sic prsedicari a quibusdam suis fratribus, ut ab
iis negetur liberum arbitrium, affirmeturquc nos ex nostris operibus judicandos non essc :
ab aliis autem cum gratia simul agnosci et liberum hominis arbitrium, et justitiamDei qua
reddet unicuique secundum opera ejus. Iidem insuper Florum quasi dissidii, quo eorum
congregatio divellebatur, auctorem insimulabant (Ibid., n. 1).
Docuit monachos Auguslinus, illisque suam ad Sixtum epistolam exposuit. Per eosdem
quoque ad Valentinum et fralres in Adrumetino conventu ipsius convictores scripsit episto-
lam, qua difficillimam illam de volunlate et gratia qusestionem discutiebat (Epist. 215, n. 2).
Valentinum autem rogabat, Florum ad se mitteret, id scilicet animo conjectans, quod ros
erat. adversus illum ideo tumultuari alios, quod non asscquerentur quse diceret (Epist. 214,
n. 6). Optasset quidem Augustinus, yaria instrumenta quto ad historiam Pelagiana: htcre-
98 PRJEFATIO. M
seos pertinebant, per Cresconium ac Felicein transmittere : sed illi moram ad eadem exscri-
benda non dabant, maturantes reditum ad monasterium, ut ibi Pascha, quod anno quadrin-
gentesimo vigesimo septimo in diem tertiam aprilis incidebat, cum suis fratribus, sublata
jam dissidiorum causa, in perfecta animorum consensione celebrarent (Epist. 214, n. 5). Eo
quidem illorum consilio adductus fuitsanctus Episcopus, ut memoratam epistolam ad Valen-
tinum illis ante Pascha traderet: nihilominus tamen eosdem ultra dictum festum, quo illos
magis contra Pelagianam perniciem communiret, apud se retinuit (Epist. 215, nn. 1,2):
cujus morae causam autumant preebuisse alium Felicem, qui scilicet ad Augustinum paulo
tardius, nonnisi post comites suos pervenit; et a quo credibile est, sanctum Doctorem ve-
rum disputationis hujusce statum didicisse. Inter hanc ergo eorum longiorem moram Augu-
stinus, non modo suam ad Sixtum epistolam iisdem monachis legit, verum etiam Carthagi-
nensis synodi, ac Milevitanae, necnon quinque episcoporum ad Innocentium litteras, cum
singulis Pontificis ad easdem responsis; epistolam quoque Africani concilii ad Zosimum, et
Zosimi rescriptum ad universos totius orbis episcopos missum; denique canones concilii
plenarii totius Africae contra Pelagianam haeresim constitutos : quibus omnibus libri etiam
a Cypriano de oratione Dominica edili, quo quidem beatus ille martyr gratiam Dei mirifice
commendat, lectioncm addidit; nihil preetermittens, quo minus eosdem, neque libero arbi-
trio, ncque gratiae necessitate negatis, sanos in fide ac firmos efficeret.
Praeterea vero compellente ea, qua in fralres suos Vir sanctus fervebat, charitate (Infra,
de Gratia et Libero Arbitrio, n. 1), librum super hoc ipso argumento elucubravit, cui titu-
lum indidit, De Gratia et Libero Arbitrio, ad Valentinum et cum illo monachos. Ibi demonstrat
primum ex Scripturis, et hominem libero arbitrio vere preeditum esse, et eum tamen sine
gratiae adjutorio nihil boni posse agere. Postea probat gratiam non secundum merita dari;
et explicat qua ratione vita aeterna, quee bonis operibus rcdditur, vere sit gratia. Deinde
ostendit, nec scientiam legis, nec naturam, nec solam remissionem peccatorum csse gratiam
illam quee per Christum datur; sed hac Christi gratia fieri, ut lex impleatur, ut natura libe-
retur, ne peccatum dominetur. Expugnat perfugium Pelagianorum, quo excipiebant, Gra-
tiam, etsi non secundum merita bonorum operum detur, tamen dari secundum merita bonw
voluntatis, quwprwcedit, credentis et orantis (Ibid., n. 27). Incidit in quaestionem, curDcus
jubet quod ipse daturus est; anve jubeat aliqua quse non "possumus. Charitatem, sine
qua praecepta non implentur, non in nobis nisi ex Deo esse convincit. Docet operari Deum
in cordibus hominum ad inclinandas eorum voluntates quocumque voluerit, sive ad bona
pro sua misericordia, sive ad mala pro meritis eorum, judicioutique aliquando occulto, sem-
per tamen justo (Ibid. , nn. 34, 43). Ad extremum, gratuitae gratiae nec meritis reddilee
exemplum haberi Iuculentum in iis parvulis qui salvantur, dum alii quorum cum illis una
causa est pereunt.
Hortatur Adrumetinos, ut librum hunc suum assidue repetant: ac si quidem doctrinam
illius capiant, Deo gratias agant: sin autem in eo aliquid obscuri offendant, ejus intelligen-
tiam piis precibus satagant obtinere : imprimis a se repellant scientiam illam contentiosam
ac zelum amarum, quam tantopere Jacobus apostolus detestatur (Ibid., n. 46). lllis adhuc
lectionem ejusdem libri majorem in modum commendat, in alio, quem postea ad eosdem
monachos direxit (lnfra, de Correptione et Gratia, n. 1) : eonfidens fore divina opitulante
gratia, ut illo diligenlius evoluto, peniliusque intellecto, dissensiones omnes, quae inter
n. 8). Idemhoc opus Cresconio et
' lpsos decomitibus
hacre erant obortae, consopirentur (Epist.^lS,
ipsius legit, ac deferendum in coenobium suum dedit, adjunclis reliquis instru-
mentis ad Pelagianorum condeinnationem spectanlibus, quee isthuc mittenda existimavit.
Tradidit simul et secundam epistolam ad Valentinum ejusque fratres, quos, ibi de Floro
ad se mittendo compellat in haec verba : Si quid de vobis mereor, veniat ad me frater Florus.
(Ibid.)
XXVI. Liber alius ad eosdem Adrumetinos mittitur, de Correptione et Gratia nuncupatus.
Augustini librum ac epistolas summa cum veneratione Valentinus accepit (Epist. 216,
nn. 1, 2): et quanquam fratrum quorumdam suorum imperitia contigerat, ut ipse aliique a
culpa immunes ab eo simul objurgati viderentur; tamen quod illorum curiositas fructus adeo
felices peperisset, sibique doctrinae tam utilis tamque jucundee attulisset cognitionem, mul-
tum gavisus est.Non commisit profectoidemValentinus, quin adillum proficisci Florum ju-
beret, datis etiam litteris, quibus quidquid in monasterio suo gestum fuerat, sancto Antistiti
exponebat, cum fidei sute, quam et Flori esse affirmabat, professione. Ibi quoque rogabat,
ut monasterio suo pacem el ab ejusmodi contentionum procellis tranquillitatem a Deo pre-
cibus obtineret. Illud ad extremum adjiciebat, quee Florus ad ejusdem sui monasterii regu-
lam disciplinamque constituendam ab ipso peteret, ne gravaretur prsecipere.
Florus hoc iter suscepit lubens, seque una cum aliquot aliis contulit ad sanctum Antisti-
tem : qui ubi fidem de libero arbitrio et gratia catholicam in eo deprehendit, necnon ex Va-
lentini epistola pacem inter fratres jam ferme compositam, eorumque in veritate consen-
sionem et in charitate flagrantiam cognovit, leetitia minime mediocri perfusus est. Vir san-
ctus oppido gaudebat, quod divina misericordia nequitiam diaboli in servorum suorum pro-
vectum mirabili bonitate vertisset; ita ut artes ipsae quibus humani generis hostis eorum
nonnullos subvertere molitus erat, nocerent nemini, el multorum eruditioni conducerent
(Infra, de Correptione et Gratia, n. 1), eorum scilicet qui Floro obstiteranl, verborum ejus
sensum non assequenles. Nam postea errorem suum correxisse iidem videntur. Et hinc fa-
97 PRJEFATIO. 98
ctum est nt Augustinus, qui in epistola ad Valentinum prima, hoc in monasterio quosdam
esse, qui revera liberum negarent arbitrium, quasi rem certam posuerat (Epist. 214); qui-
que postea, forte alterius Felicis relatu edoctus, ea de re quodam modo heesitabundus locu-
tus fuerat, dicens quosdam esse qui sic gratiam defenderent,ut negarent liberum arbitriuin,
autqui hoc negari exislimarent,in quando illa.defenditur (Infra, de Gratiaet Libero Arbitrio.
n. 1) : hinc factum igitur, ut Retractationibus, post acceplam Valentini responsionem el.
auditum Florum, diceret elucubratum a se librum eorum causa, qui cum dcfcnditur Dei gra-
tia, putantes negari liberum arbitrium, sic ipsi defendunt liberum arbitrium, ut negent Dti
gratiam, asserenles eam secundum merita nostra dari (Retract. lib. 2, cap. 66).
Accepit quoque Augustinus, idque forsitan ex eodem Floro, in Adrumetino monasterio
reperiri quemdam (Ibid., cap. 67),qui objectaret : Utquid nobis prwdicatur atqueprwcipitur,
ut declinemus a malo, et faciamus bonum, si hoc nos non agimus, sed id velle et operari Dem
operatur tn nobis ? Ergo prwcipiant tantummodo nobis quid facere debeamus qui nobis prwsunt,
et ut faciamus orent pro nobis : non autem nos corripiant et arguant, si non fecerimus. Quo-
modo meo vitio non habetur, quod non accepi ab illo, a quo nisi detur, non est omnino alius
unde tale ac tantummunus habeatur (Infra, de Correptione etGratia, n. 4-6)? Falsa illa con-
secutio, qua hic monachus gratiae doctrinam in invidiam adducere nitebatur, Augustinum
impulit ut eamdem doctrinam adversus eos qui liberum arbitrium non secnndum gratiam,
sed contra eam defendebant (Ibid., n. 17), nova ipse emissa lucubratione tueretur. Hic ille
liber est, ab eo praenotatus, De Correptione et Gratia; quem iisdem Valentino et cum illo mo-
nachis inscripsit: tametsi in eo non impugnarentur illi, utpote quorum rectum esset cor in
Deum; nam et ille ipse, a quo fuerat ita objeclatum , poterat ab opinione discessisse. Certe
quidem profitetur sanctus Doctor, non se adversus Adrumetinos, sed adversus eos agere, qui
cum nihil nisi terrenum sapiant, nolunt se ob mala quae perpetrant, a gratise praedicatoribus
reprehendi; vel saltem adversus ipsas humanas cogitationes, quae quorumdam mentibus in-
currere possent (lbid., n. 6). Quin etiam in disputationis serie illos impetit, qui nondumBa-
ptismo erant regenerati.
In hoc maxime libro Augustinus praedestinationis fundamenta, quae hactenus non tam
clare ac distincte proposuerat, liquidius explicare coepit (Infra, de Dono Perseverantiw, n. 55).
Unde qui Massiliee hoc mysterium impugnabant, infensissimi erant huic operi : quod e con-
trariomultum solatii acluminis Prospero caeterisquegratiaedefensoribus afferebat. Principio
libri ponit catholicam fidem de lege, de libero arbitrio, de gratia : et docetgratiam Christi eam
esse, qua sola homines liberantur a malo, et sine qua nullum operantur bonum, ipsa non
solum monstrante, sed etiam praestante ut id cum dilectione agant. Correptionem hominum
malorum, qui hanc gratiam non acceperunt, nec injustam esse, cum sua voluntate mali sint;
nec inutUem, tametsi fatendum est non nisi per Deum fieri ut prosit. Perseverantiam in bono
magnum revera esse Dei donum : tamen qui non accepto hocce dono fuerit sua voluntate
relapsus in peccatum, eum non correptione tantum, sed si usque ad mortem in mala perman-
serit, etiam seterna damnatione dignum esse. Cur hoc donum ille accipiat, ille non accipiat,
esse inscrutabile. Ex preedestinatis nullum perire posse : ac proinde perseverantiam, quam
nonomnes accipiuntqui hicfiliiDei appellantur, iis omnibus dari qui vere filii sunt preescien-
tia et praedestinatione Dei. Occurrit qusestioni de Adamo , quomodo ipse non perseverando
peccavit, qui perseverantiam non accepit. Ostendit tale primum ipsi datum esse adjutorium,
per quod posset, ac sine quo non posset permanere si vellet, non quo fieret ut vellet: nunc
vero per Christum dari, non solum sine quo permanere non possumus, etiamsi velimus, ve-
rum etiam tantum ac tale, quo fiat ut velimus. Prtedestinatorum,quibus proprium est hujus-
modi donum, probat certum esse numerum , neque augendum, neque minuendum : et cum
ignotum sit, quis ad eum numerum pertineat, quis non pertineat, medicinalemcorreptionem
adhibendam esse omnibus peccantibus, ne vel ipsi pereant, vel alios perdant. Concludit tan-
dem, neque gratia prohiberi correptionem, neque correptione negari gratiam.
XXVII. Leporius monachus Galliis ob dogmata fidei Incarnationis et divinw gratice contraria
exturbatus, per Augustinum inAfrica ad emendationemadducitur.
Asserit in superiore illo libro Augustinus, usque tunc repertum esse neminem tam ceecum
tamque ignarum infide, ut dicere auderet, Christum de Spiritu sancto et virgineMaria filium
hominis natum, per liberum tamen arbitrium bene vivendo et sine peccato bona opera fa-
ciendomeruisse, ut esset Dei Filius (Infra, de Correptione et Gratia, n. 30). Verumtamen hoc
ipsum Cassianus quibusdam attribuit, quorum e praecipuis erat Leporius (Infra, Append.
porte2): quiquidem Leporius in emendationis suae libello rem confitetur satis aperte. Haec
igitur palinodia, quee potissimum ad Augustini laboremacdiligentiam referenda est, omnino
videtur memorato libro posterior; prior autem ultimo in Julianum opere : siquidem isto in
opere hunc errorem, ob verba quaedam Juliani, quae hucpertinere aliquo modo videbantur,
Pelagianis tam incunctanter objectat sanctus Doctor (Infra, Operis imperfecti contra Julia-
num lib. 4, cap. 84), ut ipsum hujus additse per eosdem impietatis factum aliunde certiorem,
par sit existimare.
Leporius monachum in GaUiis professus, vitte puritatc inter alios eminebat: verum idem
virtutem suam non adjutorio divino, sed libero tantum arbitrio propriisque viribus adscri-
bebat, doctrinam Pelagianam secutus, qua et imbutum fuisse eum ab ipsomet Pelagio, indi-
care videntur illa verba Cassiani : Ex Pelagii institutione vel potius pravitate descendens.
Quin etiam idem hic in praecipitium mullo perniciosius ruit. Etenim recensitus est inter pree-
90 PRiEFATIO. «00
cipuos duces eorum, qui per id tempus e Pelagianee hffireseos principils et antiquam Ebloml*
tarum impietatem renovarunt, etNestorianaejecerunt fundamenta. Inter alia, cum dicererit
isti, solitarium hominem Jesum Christum sine ulla peccati contagione vixisse; eo progressf
erant, ut assererent, hominessivelint, sinepeccato esseposse, absque adjutorio Dei. Exindeiti
majorem insaniam prorumpentes dicebant, Jesum Christum hunc tn mundum non ad prwslah-
dam humano generi redemptionem, sed ad prwbenda bonorum actuum exempla venisse. Scribit
Cassianus, emersisse hanc pestem aetate sua, et maxime Beligarum urbe; vel, ut alia lectto
habct, ex maxima Veligarum urbe. An autem Belicam designatam voluerit, an vero legere
oporteat, ex maxima Belgarumurbe, quod nomen Augustae Trevirorum conveniret, aliorum
judicium esto. Atqui eodem aflirmante Cassiano constat, Leporium in Galliis hanc eamdem
haeresim vel primum, vel primos inter defendisse (Infra, Append. parte 2). Facnndus quoque
memorise prodidit eamdem illum doctrinam tradidissein Galliis, quam postea in Oriente Ne-
storius disseminavit^iFacttnrfns, lib. 1, cap. 4).
Errores suos Leporius evulgaverat scripta epistola, quee graviter offendit orthodoxos et
ingentia scandala peperit. Cassianus, qui poteratjam inde ab anno quadringentesimo decimo
quinto in Provincia versari, profitetur se illum, ut resipisceret, admonuisse: idem quoque
preestitere alii e Galliis eruditi viri, sed frustra (Infra, Append. parte 2). Quapropler mona-
chum errantem pro suee arrogantiae merito corripientes episcopi Gallicani, Proculus et Cy-
linnius, impia illius dogmata damnaverunt.-Ille Galliis exturbatus trajecit in Africam cum
aliquot erroris sociis: ubi Africanorum quorumdam antistitum , sed Augustini praescrtim
opera, divino affulgente lumine, a caecitate sua liberatus, errorcm agnovit, ejusque perni-
ciem summa cum detestatione abdicavit. Nam non solum in Africa eum cum gravi dolore ac
pia quadam impudentia confessus est; sed etiam, quia in Galliis vulgatus merat suus ille
crror, ibi quoque emendationem suam voluit palam apparere. Quocirca libcllum isthuc misit
gemitibus poenitentiee suee plenissimum: pristina deliramenta tam magnifice, ut Cassiani
verbis dicamus , condemnans, ut non minus pene admiranda sit correctio illius, quam illwsa
multorum fides (Ibid.). Ea occasione Proculo et Cylinnio episcopis Augustinus scripsit cum
Aurelio, Florentio et Secundino communem epistolam, in qua eos quoque qai com Leporio
trajecerant cum eodem correctos et sanatos esse renuntiant (Epist. 219).
XXVIII. Contra Pelagiani erroris reliquias quasdam in Vitali deprehensas afferuhtur sententiw
d,e gratia duodecim ad catholicam fidem pertinentes.
Perniciem multo majorem Ecclesiee, apud Gallias preesertim, creavit surctilUs alius haeresis
Pelagianee, qui tanto latius diffudit sese, alque altiores radices egit, quanto is prima fronte
apparuit minus injuriosus in Christi Salvatoris gratiam, quam haud parum quoque amplifi-
carevidebatur.Hujus initiaquaedamprodierunt cum novodogmate Vitalis, viri aliundecatho-
lici,quicumesset in Carthaginensi eruditusEcclesia,prfficipuamquamdamdoctrinffiCypriaoi
ejus urbis episcopi venerationem debebat: a qua illum tamen temere discedere conquereba-
tur Augustinus. Et Vitalem quidem haereticum Pelagianum esse sanctus Doctor non crede-
bat; sed minime tam orthodoxum esse audierat, ut nihil illius ad eum transiisset vel in eo
relinqueretur erroris. Pelagiani quippe, omnia, ut eidem scribit, ad fidelem piamque vitam
hominum pertinentia ita trwuunt libero voluntatis arbitrio, ut habenda ex nobis, non a Do-
mino putent esse poscenda: tu autem, si ea, quw de te audio, vera sunt, initium fidei, ubi est
etiam initium bonw, hoc est.piw voluntatis, non vis donum esse Dei, sed ex nobis nos habere
contendis ut credere incipiamus; cwtera autem religiosw vitw bona Deum per gratiam suam
jam cx fide petentibus, quwrentibus, pulsantibus donare consentis. Vitalis deinde ad Paulum
apostolum, ubi docet, Deum in nobis operari velle et perficere, sic respondebat: Per legem
suam, per Scripturas suas Deus operatur ut velimus, quas vel tegimus, vel audimus: sed eis
consentire vcl non consentire ita nostrum est, ut si velimus, fiat; si autem nolimus, nihil in
nobis operationem Deivcdere faciamus. Neque absimiliter interpretabatur Psalmislam, idcirco
putans dictum, a Domino gressus hominis dirigi, ut viam eius velit, quia ejus doctrinam
suasione pi^wcedentc, subsequente consensione sectatur; quod libertate naturali si vult facit, si
non vult non facit, pro eo quod fecerit prwmium vel supplicium recepturus.
Hunc Vitalis errorem, quem lpsum amplexi sunt qui vocanlur Semipelagiani, epistola ad
eumdem scriptainde potissimumrefellitAugustinus (Epist. 217), quod Ecclesia precesapud
Deum fundat pro infidelibus, ut convertantur, et gratiarura actiones pro iisdem ad fidem
conversis rependat; necnon pro fidelibus adhibeat orationes, ut in eo quod esse coeperunt,
rjus munere perseverent: neque enim tam corruptura putabat hominis hujus animum, ut
eas improbaret. Utitur quoque Cypriani libroin OrationemDominicam,et item alio de Mor-
talitate. Proponit eidem duodecim sententias de gratia, quae totam qurestionom dirimebant,
utpole quarum singulee planum facerent, gratia Dei praeveniri homiuum voluntates et per
hanc eas potius preeparari, quam propter earum meritumdari. Hse sententiae sunt: 1. Non-
dum natos nihil egisse in vitapropria boni seu mali; nec secuhdum meritaprioris alicujus vitce,
in hujus vitw venire miserias, sed secundum Adam carnaliter natos contagium mortis antiqua
prima naiivitate contrahercncc liberari a supplicio mortis wternw, quodtrahitex uno in omnes
transiens justa damnatio, nisi per gratiam renascantur in Christo. 2. Gratiam Dei nec paryu-
tis nec majoribus secundum merita dari. 3. Majoribus ad singulos actus dari. 4. Non omnibus
hominibus dari; et quibus datur, non solum secundum merita operum non dari, sed nee
secundum merita voluntatis eorum quibus datur: quod maxime apparet in parvulis. 5. Eis
quibus datur, misericordia Dei gratuita dari. 6. Eis quibiis non datur iusto judicio Dti non
101 PRjEFATIO. 102
dari. 7. Quod omnes astdbimus ante tribunal Christi, utferat unusquisque secundum ea quce
per corpus gessit, non secundum ea quce si diutius viveret gesturus fuit; sive bonum, sive
malutn. 8. Etiam parvulos secundum ea quceper corpus gesserunt, recepturos bonum vel malum;
id est, tempore quo in corpore fuerunt, quando per corda et ora gestantium credideruntvel non
crediderunt, quando baptizati vel non baptizati sunt, etc. 9. Felices esse mortuos qui in Do-
mino moriuntur, nec aa eos pertinere quidquid acturi fuerant, sitemporediuturniorevixissent.
10. Eos qui corde proprio credunt in Dominum, sua id facere voiuntate ac libero arbitrio.
11. Pro eis qui nolunt credere, nos qui jam credimus, recta fide agere, cum Deum oramus ut
velint. 12. Pro eis qui ex illis crediaerunt, tanquam de beneficiis, recte atque veraciter et de-
bere nos Deo agere gratias et solere. Quae quidem dogmata ad numerum duodenarium se ideo
redjgere dicit, ut et facilius memoriae mandentur, et distinctius teneantur: heec autem omnia
ad fidem veram et catholicam pertinere, certissimum csse catholicis Christianis. Demum in
extrema parte epistolffi addit, cum eodem Vitali, si persistat in errore, aliter agendum esse,
ne alios in errorem mittat, id est, contumacem ab Ecclesiae corpore resecandum.
Epistola haec ad Vitalem videri potest Adrumetinorum dissensione ac libris ad eam com-
ponendam editis posterior. Is nempe circa eamdem cum illis quaestionem laborans, exi-
stimavit non aliter posse liberum hominis arbitrium et Dei justitiam servari, nisi dicatur,
et fidem et divinee suasioni consensionem esse a nobis, id est, ex propria voluntate; Ua ut
quisque pro eo quod ex libertale naturali fecerit, praemium vel supplicium sit recepturus.
Quoniam autem in libro de Gratia et Libero Arbitrio, contrarium ab Augustino assertum
erat, id est, ex Dei doner ipsam fidem ac bonam voluntatem venire (Infra, deGratia etLibero
Arbitrio, n. 16 sqq. ), hoc forte permotus Vitalis apertius contradicere coepit, et Pauli ac
Psalmistae testimoniis in eodem libro adhibitis respondere (lbid., n. 32). Porro versiculum
Psalmi trigesimi sexti, quem in memorato libro tantummodo indicaverat Augustinus, urget
hic explicatque contra Vitalem, tum etiam ipsum ex Ecclesiee precibus pro incredulis, quod
argumentum in eodem libro leviter tetigerat, operosius refellit.
XXIX. Augustini extrema wtate Semipelagiani Massilienses in dogma prcedestinationis insur-
gunt. Id Augustinuspropugnat libris ad Prosperum et Hilarium de Prwdestinatione San-
ctorum, et de Dono Perseverantiw.
Hac ultima sua eetate suscepit Augustinus aliud contra secundam Juliani rcsponsioncm
opus, quod ad extremam usque vitam prosecutus, imperfeetum nobis reliquit; de quo im-
opere agemus infra propria in illud admonitione : jam vero dicturi sumus, qua
Serfecto
eus occasione beatum Antistitem, quem in gratiae suae defensorem elegerat, ad praedestina-
tionis dogma, priusquam hinc ipse migraret, asserendum induxerit: quod sane dogma, ex
eo quod Pelagius in Palaestina synodo vel invitus concesserat, gratiam non secundum merita
dari, necessario sequebatur (Infra, de Dono Perseverantiw, n. »1).
Erant ergoMassilite aliisque inlocis Galliarum non pauci, qui sibi ex imperitia persuaderent,
quidquid suis in Pelagianos libris de vocatione electorum secundum Dei beneplacitum scri-
pserat Augustinus, idtotum a Patrum opinione atque Ecclesiee sententia abhorrere (Epist.
225, n. 2). lUud idem sanctis juxta ac peccatoribus negligentiam teporemque injicere : quia
quoquo modo se egerint, non posset aliud erga eos, quamDeus definivit, accidere. Ac pro-
inde, ut maxime vera esset illa doctrina, non tamen evulgandam esse quippe quae, cum ne-
quaquam esset necessaria, effectus traheret admodum periculosos, necnon cohortantium in-
citamenta vana cassaque redderet. Quse sua erat a catholico illo dogmate, unde consecutiones
tam odiosas colligebant, abalienatio, eos in celebres Semipelagianorum (quippe hoc nomen
merito suo consecuti sunt) errores impulit. Nam illi prius meliora et magis orthodoxa sen-
tiebant; sed certis regulis ac fundamentis destituti, modo huc, modo illuc mentem atque opi-
nionem transferebant (Ibid., n. 6). Visum illis, initium fidei et in finem perseverantiam sic
esse in nostra potestate, ut non sint dona Dei (Infra, de Dono Perseverantiw, n. 42); aut a
Deo nonnisi talem dari perseverantiam, a qua possit homo sua voluntate deficere (Epist.
226, n. 4). Nec deerant etiam qui a Pelagianis semitis adeo non declinabant, ut nullam aliam
gratiam, quam rationem liberumque arbitrium homini nihil prius merenti a Creatorc da-
tum, agnoscere Yiderentur (Epist. 225, n. 4). Nihilominus tamen, qui amplectebantur hosce
errores, viri erant inter cseteros clari, qui virlutum omnium studio, ac probitatis qua fulge-
bant opinione, magnam sibi auctoritatem apud simpliciores quosque paraverant. Sed nulli
recipiendis Pelagianorum impiis placitis magis obnoxii sunt, nisi ab se ipsis sibi cavcant,
quam isti; nec fere reperiuntur, qui Dei beneficiis abutantur facilius, illis intumescendo et
sibi ipsis accepla referendo, quam qui pluribus ab eo fuere cumulati. Massiliensium Christi
servorum, hoc est, monachorum, magnam partem pestis ista corripuerat : neque ullus est
qui ignoret, Joannem Cassianum, a quo isthic monasterium constitutum fuerat, hunc cum-
dem errorem propagasse scripUs suis, ac potissimum Collatione tertia decima, quam sub an-
num quadringentesimum vigesimum sextum in lucem emisit, uno videlicet anno, postquam
Valentinianus Gallicanos episcopos, quiPelagii dogmata sectarentur, abdicari expellique jus-
serat. Ad heec, auctoritatis non minimum eidem errori binc accedebat, quod eorum, a quibus
defendebatur, nonnuUi summo sacerdotii honore, id est, episcopatu nuper obtento preeemi-
nebant (Ibid., n. 7). Hilarius quoque ipse episcopus Arelatensis, qui Honorato circa finem
anni qnadringentesimi vigesimi octavf successerat, in ceeteris doctrinae Augustini seclator ct
admirator, in iis tamen quee ad preedestinationem spectant, angebatur, ac nonnihil in quere-
lam trahebat, superque noc cogitata sua cum sancto Doctorc conferrc cupiebat.
103 PR^EFATIO. 104
Virorum tam illustrium, tamque tn Ecclesia et pietate et dignitate preestantium anctoritas
eorum errorcm cum sibimetipsis, tum aliis magis periculosum reddebat: debita enim eisdem
veneratio et rudes in imitafionern pertrahebat, et simul peritiorum linguas inutili. silentio
cohibebat; ita ut vix reperiretur ullus, qui vel ipsos admoneret, vel errori quem docebant,
occurreret, preeter paucos perfectae gratiae intrepidos amatores (Epist.S^n.lj.Horum e nu-
mero fuere Prosper et Hilarius quidam, alius ab episcopo Arelatensi, cum ille ordinis esset
laicorum (Epist. 226, n.9).Hiccerte consuetudinis Augustini deliciis potitus aliquando fuerat,
doctrinaeque ejus salubri lacte nutritus : ac proinde licet id temporis,ut credibile est,patria
et consanguineorum conspectu frueretur; se tamen tanquam extorrem reputabat. Videtur
autem ab Augustini convictu eo consilio discessisse, ut fratris sui conjugali vinculo alligati
salutem procuraret. Hoc nutu divino factum fuisse probavit eventus. Etenim praeter ab eo
susceptam gratiae defensionem in Galliis, ipsius frater de consensu uxoris conlinentiam
amplexus est, quam uterque se ad extremum usque spiritum perfecte servaturos Deo vove-
runt (Ibid., n. 2). Nihil autem, nostra quidem opinione, prohibet, quominus Hilarium hunc
existimemus eumdem esse, qui circiter annum quadringentesimum decimum quartum e Si-
cilia epistolam Augustino de erroribus Pelagianorum scripsit. Praeterquam quod animo
torquebatur ille ob amissam sancti Doctoris praesentiam, summo quoque dolore ipsum affi-
ciebat, quod non solum dogmata tam manifesta, quse idem Sanctus tradiderat, respuerentur,
sed etiam ab iis qui illa minime caperent, reprehenderentur. Quojjirca etsi venerationem,
quam ex ecclesiastica consuetudine viris ejusmodi superioris ordinis laici debent, religiose
exhiberet; tamen oblata occasione non tacebat, sed catholicam doctrinam pro datis sibi a
Deo viribus tuebatur.
Prosper autem, qui Augustino in defendendee gratiae munus ac laborem successit, Aquila-
nus erat, sermone scholasticus (ex Gennadio), hoc est, egregie lilteratus, et omnino vir tum
moribus, tum eloquio et studio clarus (Epist. 226, n. 10), nec sancti Antistitis notitia indi-
gnus:quamvis seipsetantum ex ordine laicorum fuisse quodam modo indicet,ubi profiletur
minime se parem auctoritati memoratorum Semipelagianorum, a quibus multum et vilse
meritis, et summo sacerdotii honore superatur. Augustinum nunquam viderat, sed tantum-
modo officiosis salutaverat litteris, quas per Leontium diaconum direxerat, per quem et
sancti Antistitis acceperat responsionem. Verumtamen et Augustini lectione et Dei revela-
tione doctus perversissimum esse , negata praedestinatione ac prseveniente gratia, dicere
quod initium salutis ex eo qui salvatur, non ex eo stet qui salvat, quodque voluntas hominis
divinse gratiae pariat opem , non gratia sibi humanam subjiciat voluntatem (Id., 225, nn. 6,
7) : spretis aliorum adversis conatibus, non modo hac in fide perstitit, sed et eamdem contra
impugnantes propugnavit, tum sancti Doctoris operibus atque illic allatis Scriplurarum
testimoniis usus, tum argumentis quee per se ipse a positis per Augustinum fundamentis
ducebat; pugnans videlicet validis ratiociniis, et nervosis iUis assertionibus, quibus idem
ipse, juxta Gennadii quoque attestationem, pollebat.
Inter prima hujus disputationis cxordia Massilienses aliquantisper maluerunt vitium im-
putare suse tarditati, quam dogma a se non intellectum damnare : imo fuere inter eos non—
nulli, qui Augustinum consultum vellent, rogatumque ut lucidiorem atque apertiorem super
hoc expositionem ederet. At vero contigit Dei miserentis nutu, ut Massiliam per id temporis
deferretur liber de Correptione et Gratia, quo libro monachis Adrumetinis , ad eadem ipsa
quee Massiliensibus facessebant negotium, tam plene respondebatur, tamque absolute, ut
idem liber ad componendas, quee in Galliis excitatae erant, contentionum turbas conscriptus
videretur. Verum conspecto libro, qui apostolicam Augustini doctrinam sequebantur, ipsi
quidem novum inde Iumen ct majora ad eam defendendam preesidia traxerunt: alii autem,
quorum mentes error ante occupaverat, caligine propria impediti, nihil aliud illic, nisi
offensionis adhuc et ardentioris in veritatem odii materiam invenerunt (Ibid., n. 2).
Opinionem suam vetustalis nomine defendentes, preedestinationis dogma nota novitatis
inurebant. In Augustini scriptis adversus Pelagianos conditis.contrarium asserebant Patrum
opinioni et ecclesiastico sensui, quidquid in eis de vocatione electorum secundum Dei pro-
positum sanctus Doctor disputaverat. Locos Pauli huc pertinentes dicebant a nemine
unquam sic intelleclos : cumque rogarentur, quonam ipsi modo exponi eos vellent; nullum
revera, qui placeret, sensum sibi occurrere fatebantur; sed de his taceri jubebant, quorum
altitudinem nullus attigisset. Sententias Auguslini ex operibus ante Pelagianam hseresim ab
eo compositis producebant, tanquam suae ipsorum opinioni plane congruentes. Quin etiam
quae idem ex adversa parte sibi opposuit in libro dc Correptione et Gratia, htec omnia pro
se isti magna contcntione replicabant. At plurimum ipsis displicebat institutum ibidem
discrimen inter gratiam quse Adamo data fuerat, et quae nobis nunc datur. Denique praede-
stinationis exemplum nolebant sumi ex parvulis, de quibus nempe alia prius fuisset opinio
ipsius quoque Augustini in libris de Libero Arbitrio (Ibid., n. 3).
Cum autem illorum, quibus spiritus Pelagianse impietatis sic illudebat, auctoritate preme-
rentur veritatis defensores; compulsi sunt ab sancto Antistite poscere, ut suam ipse aucto-
ritatem illis objiceret. Hac de re duas ad ipsum epistolas scripsit Hilarius : quarum priore,
quae excidit, fortasse referebatur odiosa illa preedicandee praedestinationis formula, quam ex
adversariis objectavit sibi Augustinus (Infra, de Dono Perseverantiw, n. 58). Posteriore vero
Hilarius postquam de adversariorum querelis egit: Quidquid, ait, pro ea gratia, quam in te
pusilli cummagnis miramur, volueris aut vahteris, gratissimc accipicmus, tanquam a nobii
IQS PRiEFATIO. iOG
charissima et reverentissima auctoritate decretum. Ac significat se Prosperum quoque impu—
lisse ad scribendum proprias in eamdem rem litteras, quas ei cum suis conjunctim dirigit
(Epist. 226, n. 10).
Exstant etiamnum hee Prosperi litterae, quarum ille exordio testatur se sancto Doctori
non solo salutandi eum, ut in priore quadam epistola fecerat, studio, sed eliam fidei, qua
Ecclesia vivit, affectu scribere. Excubante enim, inquit, pro universis membris corporis
Christi vigilantissima industria tua, et adversus hwreticarum doctrinarum insidias veritatis
virtute pugnante, nullo modo mihi verendum putavi, ne onerosus tibi aut importunus essem in
eo, quod ad multorum salutem, ac perinde ad pietatem tuam pertinet; cum potius reum futu—
rum esse me crederem, si ea quw valde perniciosa esse inlelligo, ad specialem patronum fidei
non referrem (Epist. 225, n. 1). Et post expositam, quea in illis Pelagianae pravitatis reli-
quiis inerat, non mediocrem virulentiam, subjicit: Speramus nonsolum tenuitatem nostram
disputationum tuarumprwsidio roborandam, sed etiam ipsos,quosmeritis atque honoribus cla-
ros caligo istius opinionis obscurat, defwcatissimumlumen gratiw recepturos (Ibid., nn.6, 9).
Augustinus, quanquam moleste ferebat quod catholico dogmati divinis testimoniis tam
multis tamque manifestis confirmato quisquam adhuc adversari auderet, Prosperi tamen et
Hilarii, virorum, uti diximus, laicorum, quos ipse filios charissimos appellat (Infra, de Prw-
destinatione Sanctorum, n. 1); horum ergo et studio et pia erga errantes sofliciludine per-
motus, duos ipsorum nomini, id est, ad Prosperum et Hilarium, scripsit libros, utrosque in
vetere Noalliensi codice, in Pratellensi ac Metensi, et ab ipso Prospero de Prwdestinatione
Sanctorum nuncupatos (Vide infra, Admonitionem in librum de Dono Perseverantiw; Append.
parte 3, Prosperi Responsiones ad Genuensium Excerpta, init. et in tomo 1, variam lectionem
ad finem Retractationum): sed posterior tamen jam olim, titulo forsitan per amanuenses
mutato, de Dono Perseverantim vocitatur.
Priore libro monstrat donum Dei esse non solum incrementum, sed initium quoque fidei.
Hac de re se aliter sensisse aliquando, et in opusculis a se nondum episcopo scriptis errasse,
non diffitetur : at postea convictum se indicat hoc preecipue testimonio, Quid autem habes,
quod non accepisti (I Cdr. iv, 7)? quod testimonium de ipsa etiam fide accipiendum probat.
Fidem docet inter alia numeranda esse opera, quibus Dei gratiam praeveniri negat Aposto-
lus. Gratia duritiam cordis auferri; et ad Christum venire omnes qui a Patre docentur ut
veniant : quos autem docet, misericordia docere; et quos non docet, judicio non docere.
Locum ex sua ipsius epistola centesima secunda objectatum, posse recte salvo gratiae et
praedestinationis dogmate explicari. Observat quid inter gratiam intersit ac prsedestinationem.
Porro praedestinatione Deum ea praescivisse quae fuerat ipse facturus. Praedestinationis ad-
versarios , qui ad incertum voluntatis Dei deduci se nolle dicuntur, miratur malle se suae
ipsorum infirmitati, quam firmitati promissionis Dei committere. Eosdem hac auctoritate,
Si credideris, salvus eris (Rom. x,; 9), abuti commonstrat. Gratiee ac praedestinationis
veritatem relucere in parvulis qui salvantur, nnllis suis meritis discreti a caeteris qui
pereunt: non enim inter eos discerni ex preescientia meritorum, quae si diutius viverent,
fuerant habituri. Praeclarissimum vero exemplum prtedestinationis et gratite esse ipsum
Salvatorem , qui ut Salvator et Filius Dei unigenitus esset, nullis prtecedentibus vel
operum vel fidei meritis comparavit. Prsedestinatos vocari certa quadam electorum propria
vocatione; cosque ante mundi constitutionem esse electos, non quia credituri praesciebantur
et futuri sancti, sed ut tales essent per ipsam electionem gratiee.
Posterioris libri prima parte probat perseverantiam illam, qua in Christo perseveratur
usquc in finem, esse donum Dei. Hoc enim a Deo irrisorie peti, si a Deo dari non creditur:
atqui dominica oratione nihil pene aliud posci quam perseverantiam, juxta Cypriani expo-
sitionem; qua quidem expositione ipsi gratiae inimici victi sunt, antequam nati. Perseve-
randi gratiam non secundum accipientium merita, sed aliis misericordia dari, aliis justo
ejus judicio non dari docet. Cur ex adultis ille potius quam iste vocetur, quemadmodum et
ex duobus parvulis cur iste assumatur, ille relinquatur, inscrutabile. Inscrutabilius autem,
cur ex duobus piis, huic perseverare donetur, non illi: sed istud tamen certissimum, hunc
esse ex preedestinatis, illum non esse. Preedestinationis mysterium dominicis verbis de Tyriis
et Sidoniis, si eadem apud illos, quse apud Chorozain, signa facta essent, poenitentiam actu-
ris, monstrari observat. Exemplum parvulorum ad prtedestinationis et gratiee in majoribus
veritatem firmandam valere ostendit: atque ad locum libri sui de Libero Arbitrio tertii ab
adversariis male huc relatum respondet. Altera postea parte libri refellit quod illi aiunt,
prsedestinationis dogma utilitati exhortationis et correptionis esse incommodum. Asserit
contra, praedestinationem utiliter praedicari, ut homo non in se ipso, sed in Deo glorietur.
Quae autem ab istis adversus praedestinationem objectantur, eadem non absimiliter vel ad-|
versus Dei prsescientiam, vel adversus gratiam illara, quam ad csetera bona (excepto initio
fidei et perseverantise perfectione) necessariam esse consentiunt posse torqueri. Prsedestina-
tionem quippe sanctorum nihil aliud esse, quam prsescientiam et preeparationem beneficio-
rum Dei, quibus certissime liberantur, quicumque liberantur. Verum praedestinationem
congrua ratione praedicari jubet; ac non eo modo, ut apud imperitam multitudinem redargui
ipsa sua preedicatione videatur. Postremo illustrissimum praedestinationis exemplum nobis
propositum ob oculos Dominum Jesum commendat.
Hic observant, rem ab Augustino libris illis duobus contra adversarios tractatam tanta
SANCT. ACGUST. X. (Quatre.J
107 PRiEFATIO. 168
luce atque energia, ut non tam ingenii vires intendisse, quam divino afflante Spiritu Iocutus
fuisse videatur (Rivius, lib. 4, cap. 10, n. 3).
Tam eximium opus, eorum quae post Retractationes perfecte absolvefe ipsi licuit, forte
ultimum, eximia peroratione Vir sanctus exornavit, summam illic animi sui modestiam
eonsignatam relinquens cxtremis hisce verbis : Qui legunt hwc, si inteltigunt, agant Deo gra-
tias: qui autem non intelligunt, orent ut eorum ille sit doclor interior, a cujus facie esi
sciehtia et intellectus. Qui vero errare me existimant, etiam atque etiam diligehler quce suht
dicta considerent, ne fortassis ipsi errent. Ego autem cum per eos, qui meos tabores legunt,
non solum doctior, veruvm etiam emendatior fio, propitium mihi Deum agnosco : et hoc per
Ecclesiw doctores maxime exspecto, si et in ipsorum manus venil, dignanturque nosse quod
scribo (a).
(a) Rerum ab Aiigustiniobitu per temporaeidem vicina geslarum in Pelagianorumreliquias, scilicet sub pon-
tificibus Romanis Cceleslino, Sixlo, Leone, (ielasio, Hofmisda , Felice IV et Bonifacio II monumenla insi-
ghiora exliibentur inlra, in Appendice, adjunctis Prosperi contra eosdem hajreticos Apologeticis pro bealo
gratiae Defensdre.

EX AUGUSTlNI LIBRO DE HJERESIBUS AD QUODVULTDEUM, HJERESIS 88.

Pelagianorum est hffiresis, hoc tempore omnium recentissima a Pelagio monacho exofta.
Quem magistrum Coeleslius sic secutus est, ut sectatores eorum Ccelestiani etiam nuncu-
pentur. Hi Dei gratiffi, qua praedestinati sumus in adoptionem filiorum per Jesum Christum
in ipsum (Ephes. i, 5), et qua efuimur de potestate tenebrarum, ut in eurri credamus atque
in regnum ipsius 4ransferamuf (Coloss. i, 13), propter quod ait, Nemo venit ad me, nisi
fuerit ei datum a Patre meo (Joan. vi, 66), et qua diffunditur charitas in cordibus nostris
(Rom. v, 5), utfides per dilectionem operetur (Galat. v, 6), in tantum inimici sunt, nt sine
hac posse hominem credant facere omnia divina mattdata : cum si hoc verum esset, frustra
Dominus dixisse videretur, Strte nte nihil potestis facere (Joan. xv, 5). Denique Pelagius a
fratribus increpatus» quod nihil tribueret adjutorio gratiee Dei ad ejus mandata facienda,
correptioni eorum hactenus cessit, ut non eam libero arbitrio preeponeret; sed infideli cal-
liditate supponeret, dicens, ad hoc eam dari hominibus, Ut quffi facefe per liberum jubentur
arbitrium, facilius possint implere per gratiam. Diccndo utique, Ut facilius possint; voluit
credi, etiamsi difficilius , tamen posse homines sinc gratia divina facere jttssa divina. lUam
vero gratiam Dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero arbi-
trio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura, ad hoc tantum
ipso aajuvante per suam legem atque doctrinam, ut discamus quffi facere, et quee sperare
debeamus, non autem ad hoc tit per donum Spirilus sui, qtiae didiccrimus esse faCienda, fa-
ciamus. Ac per hoc divinitus nobis dari scientiam confitentur, qtta ignorantia pellitttr; cha-
ritatem autem dari negant qua pie vivitur : ut scilicet cum sit Dei donum sclentia quee sihe
charitate inflat, non sit Dei donum ipsa charitas, quae ut scientia non inflet, eedificat (I Cor.
vm, 1). Destruunt etiam orationes, quas facit Ecclesia, sive pro infidelibus et doctrinee Dei
resistentibus, ut convertantur ad Dettm; sive pro fidelibus, ut augeatur in eis fides, el pef-
severent in ea. Heec quippe non ab ipso accipere, sed a se ipsis homiries habere contendttnt,
gratiam Dei qua liberamur ab impietale, dicentes secundum merita nostra dafi. Quod qui-
dem Pelagius in episcopali judicio Palaestino damnari metuens, damnare compulsus est; sed
in posterioribus suis scriptis hoc invenitur docere. In id etiam progrediuntur, ut dicant
vitam justorum in hoc saecnlo nullum omnino habere peccatum, et ex his Ecclesiam Christi
in hac mortalitate perfici, ut sit omnino sine macula et ruga (Ephes. v, 27); qurfsi non sit
Christi Ecclesia, quae toto teffarum orbe clamat ad Deum, Dimitte nobis debita nostra (Matth.
vi, 12). Parvulos etiam negant, secundum Adam carnaliter natos, contagium mortis antiquse
prima nativitate contrahere. Sic enim eos sine ullo peccati originalis vinculo asserurit nasci,
ut prorsus non sit quod eis oporteat secunda nativitate dimitti: sed eos propterea baptizafi,
ut regfeneratione adoptati admittantur ad regnum Dei, de bono in melius trahslati, rton ista
renovatione ab aliquo malo obligationis veteris absoluti. Nam etiamsi non baptizentur, pfo-
mittunt eis extra regnum quidem Dei, sed tamen aeternam et beatam quamdam vitam
suam. Ipsum quoque Adam dicunt, etiamsi non peccasset, fuisse corpore morittiftim,
neqae ita mortuum merito culpee, sed conditione naturee. Objiciuntur eis et aliat hOti-'
nuUa, sed ista sunt maxime, ex qiiibus inteUiguntur etiam illa vel cuncta, Yei pette cun-
cta pendere.

In Libros dePeccatorum Meritis et Remissione, vide lib. 2, cap. 33, Retractationum, t. 1,


col. 6W, a Derbis, Venit etiam necessitas, usque ad verba, Magnis curarum eestibus.
S. AURELII AUGUSTINI

HIPPONENSIS EPISCOPI,

DE PECCATORUM MERITIS ET REMISSIONE,

ET DE BAPTISMO PARVULORUM,

LIBER PRIMUS.

Refellitcosqui dicunt,Adam,eliamsinonpeccasset,fuissemoriturum;nec ex ejuspeccatoquidquamad ejus posteros


proragationetransiisse.Mortemliominisprobat consecutamnon necessitatenalurse,sed merito peccati : luin etiam
peccatoAdaelotamejus stirpemobligatamesse docet,ostendensparvulosob id baptizari,ut originalispeccatiremissio-
ncm accipiant.
CAPUT PRl.MUM.— I. Prwfalio. Quamvis in me- niini eliam posl peccatum increpando et damnando
diis et magniscurarum oeslibusatque loediorum,quse dixisse : Terra es, el in lerramibis (Gen.iu, 19)? Ne-
nos detinent a peccatoribus derelinquentibus legem quc enim secundum animam , sed, quod manifestum
Dei (b), licet ea quoque ipsa nostrorum eliam pecca- est, secundum corpus terra eral, et morte ejusdem
lorum meritis imputemuS: studio tamen tuo , Mar- corporis erat iturus in lerram. Quamvis enim secun-
cclline cbarissiine,quo nobis es gratior atque jucun- dum corpus terra esset, et corpus in quo creatus
dior, diutius esse dcbitor nolui, atque, ut verum di- est animale gestaret; tamen si non peccasset, in cor-
cam, non polui. Sic enim me compulit, vel ipsa cha- pus fuerat spiriluale mutandus , ct in illam incorru-
ritas qua in uuo incommulabiliunum sumus in me- piionem quoe (idelibus et sanctis promittitur, sine
lius commulandi,vel limor ne in le offenderemDeum, mortis periculo transiturus '. Cujus rei desiderium
qui libi desiderium tale donavit, cui serviendo illi nos habere non solum ipsi sentimus in nobis, verum
serviam qui donavit : sic, inquam, me compulit, sic etiam admonente .Apostolo eognoscimus, ubi ait:
duxit ct traxit ad dissolvendas pro tantillis viribus Etenimin liocinijemiscimus, habUaculumnostrum,quod
quxstioncs quas mihi scrihendo indixisti, ut ea causa de cceloest, superinduicupientes;si tamen induii, non
in animomeo paulisper vinceret alias , donec aliquid nudi inveniamur.Etenim qui sumusin hac habitalionet
cfficerem,quo nie bonsetuocvoluntaliet eorum qui- inijciniscimus gravati, in quo nolmnusexspoliari,sedsu-
bus liacccuraesunt, elsi non sufficienter, tamen obe- pervestiri,ut absorbeaiurmorlalea vila (II Cor. v, 2-4).
dicntcr descrvisscconstarct. Proinde si non pcccasset Adam , non erat exspolian-
CAPUT II. — 2. Adam,si non pcccassct,non fuisse dus corpore , sed supervcstiendus immorlalilate , et
morllurum.Qui dicunt Adam sic crcatum , ul eliam incorriiptione, ul absorbcrctur morlale a vita, id cst,
sine peccati merito morcrclur, non pocnaculpoe,sed ab animali in spiriluale transiret.
neccssitalcnaturoc;profcctoillud quod in Lcgc diclum CAPUT III. — 5. Aliud essemorlalem, aliud esse
cst, Qua die ederitis, morlemorienimi(Gen. u , 17) ; morti obnoxium. Neque enim meluendum fuit, ne
non ad morlcm corporis, scd ad morlcni aniniaequoc iortc si diulius hic vivcrcla in corporc animali, sene-
in peccatolit *, rcfcrrc conanlur. Qua morle morluos ctulc gravarctur, ctpaulatim vctcrascendo pervcniret
significavilDominus infideles, de quibus ail, Sine ad morlcm. Si cnim Dcus Israclitarum vcstimcntis
mortuossepeliremorluossuos (Mrilih.viu , 22). Quid et calccamcnlis prceslilil, quod pcr lot annos non
crgo respOndcbunt,cum lcgilur lioc Dcum primo ho- sunl obtrila (Deut. xxix, 5); quid mirum si obc-
ADMOMTIO PP. BENEBICTINORUM.
De Peccatorum Ueritisct Remissione libritres recognitiliacnovacditionefueruniad veterescodlcesRomanos biblio-
et
ihecaevalicana:tres, adCallicanosdecem, umim scilicelebibliotliecaillustrissimide s. Georgcs, arcliiepiscopiluro-
nensis a Regedesignati,unum Kcclesia; l.audunensis,iniuniDominicanorum nwjorisconvcnlus1'arisiensisvia jacobxa,
Sorbonici coltegiiunum,el codiccsex abbatiacorbeicnsi,ex Romigiana, ex rratellensi,cx Beccciisi,ex Casalensl,et et
Cygiranneiisi.Ktiamad varia:>teslectioncs cx Belgicisquaiuorinanuscripiisi.ovaiiicnsiiim cura collreias; iicenoiiad
praecipuasedilioncsAni.F.r.cl lm., id est, JoannisAnioriJacliii,DesideriiKrasmi, ct l.ovauicnsium i licologorum.
Comparavimus prwterea eas omnes editiohes initio Retr. etfConfess.,*. t,memoratas. M.
(a) Scriptiannochrisii412.
(b) Fortea Donatistis in catholicosluni temporissrassanlibus.VideAugusliniciiisll. 133et I3i.
1 Am.edilioet Er., qna;in pecccito sit. casalinuscodex 1 JlanuscripiiBclgiciduoct umislaticaniis, siiieinoriiS
Ms.,qumpeccatofit; omissaparticula,in. supplicioiraitsuurus.
a i.ov.cx tribus RclgicisMss., ne fotie ittnms hk vi-
ventlo.
111 DE PECCATORUMMERITIS ET REMISSIONE,S. AUGUSTINI H2
dienli liomini ejusdem potenlia proestaretur, ut ani- in aelernam incorruplionem, si in homine juslitia, id
male ac morlale habens corpus', haberet in eo quem- est obcdientia, permaneret: sed ipsum mortale non
dam statum, quo sine defectu esset annosus *, tem- est factum morluum nisi propter peccatum. Quiavero
l
pore quo Deus vellet, a mortalitate ad immortalita- illa in resurreclione futura mutalio, non solum nul-
tem, sine media morte venturus? Sicut enim haec lam morlem, quae facta est propter peccatum, sed
ipsa caro quam nunc habemus, non ideo non est vul- nec mortalitatem habilura est, quam corpus animale
nerabilis, quia non est necesse ut vulneretur : sic habuit ante peccatum , non ait, Qui suscilavit Chri-
illa non ideo non fuit mortalis, quia non erat necesse slum Jesum a tnortuis, vivificabitet mortua corpora
ut moreretur. Talem puto habitudinem adhuc in cor- veslra; cum supra dixisset, corpus mortuum: sed,
pore animali alque morlali, etiam illis qui sine morte vivificabit,inquit, et mortaliacorpora veslra : ut scili-
hinc translati sunt, fuisse concessam. Neque enim cet jam non solum non sint mortua, sed nec morlalia,
Enoch et Elias per tam longam aelatem senectute cum animale resurget in spirituale, et mortale hoc
marcuerunt. Nec tamen credo eos jam in illam spiri- induet immortalitatem, et absorbebitur mortale a vila
tualem qualitatem corporis commutatos, qualis in re- (ICor.xv, 44, 53, 54).
surrectione promillitur, quoe in Dominoprima proe- CAPUT VI. — 6. Quomodocorpus morluumob pec-
cessit : nisi quia isti fortasse nec his cibis egent, qui catum.Mirum si aliquid quseritur hac manifestatione
sui consumptionereticiunt; sed ex quo translati sunt, liquidius. Nisi forte audiendum est, quod huic per-
ita vivunt, ut similem habeant salietatem illis qua- spicuitati conlradicilur, ut mortuum corpus secun-
draginta diebus , quibus Elias ex calice aquoeet ex dum illum modum hic intelligamus, quo dictum est,
s
collyride panis sine cibo vixit (IY Reg. n, 11): aut Morlificate membraveslra qumsunt super lerram (Co-
si ct his sustentaculis opus est, ita in paradiso for- loss. in, 5). Sed hoc modo corpus propter justitiam
tasse pascuntur, sicut Adam priusquam propter pec- mortiOcalur, non propter peccatum : ut enim opere-
catum exinde cxire meruisset. Habebat enim, quan- mur justitiam, mortificamus membra nostra quae sunt
tum exislimo, ct de lignorum fructibus refectionem super terram. Aut si putant ideo additum, propter
contradefectionem,etdeligiiovitsestabilitatem contra peccalum, ut non intelligamusquia peccatum faclum
veluslatem. est, sed ut peccalum non fiat; tanquam diceret, Cor-
CAPUT IV. — i. Mors etiatn corporis e% peccato. pus quidem mortuum est, propter non faciendum
Prseter hoc autem quod puniens Deus dixit, Terra es, peccatum : quid sibi ergo vult, quod cum adjunxis-
et in terram ibis, quod nisi do morte corporis quo- set, Spirilus autem vita est; addidit, propterjustitiam?
niodo intelligi possit ignoro; sunt et alia lestimonia Suffecerat cnim si adjungeret *, Vitam spiritus; ut
quibus evidentissimeappareat, non tantum spiritus, etiam hic subaudirelur, Propter non faciendum pec-
sed etiam corporis mortem propter peccalum me- catum: ul sic ulrumque propter unam rem intellige-
ruisse genus huaianum. Ad Romanos Apostolus di- remus et mortuum esse corpus, et vitam esse spiri-
cit : Si autemChristusin vobisesl, corpusquidemmor- tum, proptcr non faciendum peccatum. Ita quippe,
tuum est propter peccalum,spirilus aulem vita est pro- etiamsi tanlummodo vellet dicere, propler justitiam,
pter justitiam. Si ergo spiritusejus qui suscitavitJe- hoc est, propter faciendam justiliam, ulrumque ad
sum a morluishabitatin vobis, qui suscitavilChristum hoc possel referri 3, et mortuum esse corpus, et vi-
Jesum a morluis, vivificabitet mortalia corporavestra, tam esse spiritum, propler faciendam justitiam. Nunc
per inltabitanlemspiritumejus in vobis(Rom. vm, 10, vero et mortuum dixit esse corpus propter peccatum,
11). Puto quod non exposilore , sed lanlum lectore * et spiritum esse vitam propter justitiam; diversa me-
opus habet tam clara et aperta sentenlia. Corpus, in- rita diversis rebus attribuens : morli quidemcorporis,
quit, morluumest, non propter fragililatem terrenam, meritum peccati; vilaeautem spiritus, merilum justi-
quia de terrae pulvere factum est, sed propterpecca- liae. Quocirca si, ut dubitari non potest, spirilus vita
tum; quid amplius quoerimus? Et vigilantissime non est propterjustitiam, hoc est, merito justitiae;profecto
ait, Mortale; sed, morluum. corpus morluum propter peccalum, quid aliud quam
CAPUT V. — 5. Mortale, nwrtuum ac moriiurum. merito peccali intelligere debemus aut possumus, si
Namque antequam immutaretur in illam incorruplio- apertissimum Scripturaesensum non pro arbitrio per-
nem, quoe in sanclorum resurrectione promittitur, vertere ac detorquere conamur? Huc * etiam verbo-
poterat esse mortale, quamvis non moriturum : sicut rum consequentium lumen accedit. Cum enim prae-
hoc nostrum potest, ut ita dicam , esse jegrotabile, sentis temporis graliam determinans diceret, mor-
quamvis non oegrotaturum.Cujus enim caro est, quoe tuum quidem esse corpus propler peccatum, quia in
non ocgrotarepossit, etiamsi aliquo casu priusquam eo nondum per resurrectionem renovato, peecatime-
segrotet occumbat ? Sic et illud corpusjam erat mor- ritum manet, hoc est necessitasmortis; spiritum au-
tale; quam mortalitatem fuerat absumplura mulatio tem vitam esse propter justitiam, quia licet adhuc
1 Gallicaniquatuormanuscriptioptimacnotaeet duoBel- corpore mortis hujus oneremur, jam secundum inte-
gici, ut animalehoc mortalehabenscorpus. Nonnullialii, 1 Manuscripti,
quia veroilla resurreclione,omissaparti-
ammalehocest morlale,etc. in.
' In ante editis,armosum.Atin manuscriptispropeomni- cula,
s Am.etEr.: sufficeretenimsi
adjungeret.Lov.,sie ad-
bus legitur, atmorum.m tribus aliis, atmosus. jungere.
» in Mss.,coUyrida. »"Am.Er., ad utrumque
* caaiiUous Ms.,rektore. * pleriqueMss.,huto. possethocreferri.
ii* LIBER PRIMUS. 114
riorem hominem ccepta renovatione in fidei justitiam manos, Per unum hominempeccalum intravit in tnun-
(a) respiramus: tamen ne humanaignorantiaderesur- dum , et per peccatummors (Rom. v, 12)? Hanc ill»
reclione corporis nihil speraret, etiam ipsum quod mortem , non corporis, sed animae intelligi volunt;
propter merilum peccati in praesenti soeculodixerat quasi aliud dictum sit ad Corinthios, Per hominem
morluura, in futuro propter meritum justitiae dicit vi- mors, ubi omnino animoe mortem accipere non si-
vificandum; nec sic ut tanlum ex mortuo vivum fiat, nuntur, quia de resurrectione corporis agebatur, quoe
verum eliam ex mortali immortale. morli corporis esl contraria. Ideo etiam sola mors ibi
CAPUT VII. — 7. Vita corporis speranda , pratce- per hominem facta commemorala est, non etiam pec-
denle jam vita spiritus. Quanquam itaque vcrear ne catum; quia non agebatur de juslitia, quse contraria
res manifesta exponendo potius obscurelur, aposto- est peccato, sed de corporis resurrectione, quaecon-
licaetamen sententiaelumen attende. Si autem Chri- traria est corporis mOrti.
stus, inquit, in vobisest, corpus quidemmortuum est CAPUT IX. — 9. Peccatum propagalione,non imi-
propler peccatum, spiritus aulem vila esl propterjusti- tatione tantum transiste in omnes.Hoc autem apostoli-
tiam. Hoc dictum est, ne ideo putarent homines vel cum testimoniumin quo ait, Per unum hominempec^
nullum, vel parvum se habere beneficium de gratia catum intravit in mundum, et per peccatummors, co-
Chrisli, quia necessario morituri sunt corpore. Alten- nari eos quidem in aliani novam detorquere opinio-
dere quippedebent, corpus quidem adhuc peccati me- nem , tuis litteris intimasti; sed quidnam illud sit,
ritum gerere, quod conditioni mortis obstrictum est; quod in his verbis opinentur , tacuisti. Quantum au-
sed jam spirilum ccepisse vivere propter justitiam fi- tem ex aliis comperi, hoc ibi sentiunt, quod et mors
dei, qui et ipse in homine fuerat quadam morle infi- ista quoeillic commemorata est, non sit corporis
delilatis exstinctus. Non igilur, inquit, parum vobis quam nolunt Adam peccando meruisse, sed aniinr,
muneris putetis essc collatum , per id quod Cbristus quae in ipso peccato iit* : et ipsum peccatum non
in vobis est, quod in corpore propter peccatum mor- propagatione in alios homines ex primo homine, sed
tuo, jam propter justiliam vesler spiritus vivit; nec imilatione transisse. Hinc enim cliam in parvulis no-
ideo de vila quoque ipsius corporis desperelis. Si lunt credere per Baplismum solvi originale peccatum,
enim tpirilus ejus qui suscilavitChtistuma morluisha- quod in nascentibus nullum esse omnino contendunt.
bital in vobis, qui suscitavitChrislum a mortuis, vivifi- Sed si Apostolus peccatum illud commemorare vo-
cabit et mortalia corpora vestra per inhabilantemspiri- luisset, quod in hunc mundum, non propagatione,
tum ejus in vobis. Quid adhuc tanloe luci fumus con- sed imitatione intraveril 2; ejus principem, non Adam,
tentionis offunditur? Clamat Apostolus : Corpus qui- sed diabolum diceret, de quo scriptum est, Ab initio
dem mortuum est iu vobis propter peccatum, sed vi- diabotuspeccat (I Joan. m ,8). De quo etiam legitur
vificabuntur etiam mortalia corpora vestra propter in libro Sapientise, Invidia autem diabolimors inlruvit
justitiam, propter quam nunc jam spiritus vita est, in orbemterrarum. Nam quoniam ista mors sic a dia-
quodtotum perficielur per gratiam Christi, hoc cst, bolo venit in homincs, non quod ab illo fuerint pro-
per inhabitantem spiritum ejus in vobis; et adhuc re- pagali, sed quod eum fuerint imitati, continuo sub-
clamatur! Dicit etiam quemadmodum fiat ut vita in junxit, Imitantur aulem eum qui sunt ex parte ipsius
se mortem mortificando convertat'. Ergo , fratres , (Sap. n, 24, 25). Proinde Apostolus cum illud pecca-
inquit, debitoressumusnon carni, ul secundumcarnem tum ac mortem commemoraret, quaeab uno in omnes
vivamus.Si enimsecundumcarnem vixerilis,moriemini; propagatione transisset, eum principem posuit, a
si autem spirilu facla carnis mortificaveritis, vivetis quo propagatio generis bumani sumpsit exordium.
(Rom. vni, 10-13). Quid est aliud, quam hoc : Si se- 10. Imitantur quidem Adam, quotquot per inobe-
cundum mortem vixeritis, totum morietur; si aulem dienliam transgrediuntur mandatum Dei : sed aliud
sccundum vitam vivendo morlem morlificaveritis *, est quod exemplum est voluntate peccantibus, aliud
totum vivet? quod origo est cum peccato nascentibus. Nam et
CAPUT VUI. — 8. Verba Pauli quo sensu inlel- Chrislum imilantur sancti ejus ad sequendam justi-
ligenda. Item quod ait, Per hominem tnors et per tiam. Unde et idem aposlolus dicit, lmitatores mei
hominemresurrectiomorluorum : quid aliud quam de estole, sicut et ego Chrisli (I Cor. xi, 1). Sed praRter
morte corporis intelligi potest; quando ul hoc diceret, hanc imitationem, gratia ejus illuminaiionem justifi-
de resurrectione corporis loquebatur, eamque instan- cationemque nostram etiam intrinsecus operatur,
tissima et acerrima inlentione suadebal? Quid est illo opere de quo idem praedicator ejus dicit, Ne-
ergo quod hic ait ad Corintbios , Per hominemmors, quequi plantat ett aliquid, nequequi rigat; sed qui in-
ei per hominemresurrectiomortuorum.Sicut enimin cremenlumdat Deus (Id. m, 7). Hac enim gratias ba-
Adam ontnesmoriuntur,sic et in Christoomnesvivifica- plizatos quoque parvulos suo inserit corpori, qui
buntur (I Cor. xv, 21, 22): nisi quod ait eliam ad Ro- certe imitari aliquem nondum valent. Sicut ergo ille
1 Edili, tit vitam in se tnortem in quo omnes vivificantur, praeter quod 4 se ad justi-
mortificandoconvertat.
AptiusVaticaniMss.,utvita, idest, spiritusmorlificando 1 Editi,sit. At Mss.,fit. Exhis codexCygirannensis,
qure
corpus,reddatspirilualeacvivum.inCygirannensi codicele- ipso peccato fit. vide n. 2.
gitur, utvitain semortem convertat.
vivificandonwrlificando a AliquotMss., supra,
' Gallicaniquatuoret quidam 3 Am.Er. et MSS.:intratnt.
BelgiciMss.,mortsmvivi- Hmcenimgratia; minusrecte.
ficaverilis. 4 sic habent Mss.At
(a) Forte,juslitia. editi, in quo omnesvivificabuntur
g
prwterquamquod.
H5 DE PECCATORUMMERITIS ET REMISSIONE, S. AUGUSTINl U6
tiam exemplum imitantibus praebuil, dat eliam sui impii omnes imileniur, ncscioulrum quisquam repe-
spiritus occqltissimara fidelibusgratiam, quam laten- riat: quod tamen cum Aposlolus de primo homine
ter mfundit et parvulis : sic et ille in quo omnes mo- dixerit, Jn quo omnes peccaverunt,adhuc de peccati
rluntur, praeter quod eis qui pracceptumDominivo- propagine disceptalur, et nescio quaenebula imitalio-
luntate transgrediuntur, imitationis exemplum est, nis opponitur'.
occulta etiam tabe carnalis concupiscentiaesuae tabi- 12. Altende etiam quae scquuiilur. Cum enim
ficavitin se omnesde sua stirpe venientes '. Hinc om- dixisset, In quo omnes peccaverunl;secutus adjunxit,
nino, nec aliunde, Aposlolus dicit, Per unum homi- Vsque ad legem enim peccalum in mundo fuit: hoc
nem peccalumintravit in mundum, et per peccatum est, quia nec lex potuit auferre peccatum, quae sub-
ntors; el ita in omneshominesperlransivit,in quo omnes intravit ut magis abundaret peccatum; sive naturalis
peccaverunt.Hoc si ego dicerem, resistercnt isli, me- lex, in qua quisquejam ralione utens, incipil peccalo
que non rectc dicere, non recte scntire clamarent. originali addere et propria; sive ipsa quaj scripta per
Nullam quippe in his verbis intelligerent sententiam Moysenpopulo dala esl. Si enim data essel lex, qum
cujuslihet hominis ', nisi istam quam in Apostolo in- posselviviftcare,omninoex lege esseljustitia. Sed con-
telligere nolunt. Sed quia ejus verba surtt, cujus au- clusit Scriptura omnia sub peccalo,ut promissioex fide
ctoritati doctrinacque succumbunt, nobis objiciunt Jesu Cltristidaretur credentibus.( Galat. m, 21 el 22 ).
iijtelligendi tarditatem, cum ea quaj tam perspicue Peccatum autem non deputabalur, cum lex non esset.
dicta sunt, in nescio quid aliud detorqucre conanlur. Quid est, non deputabatur; nisi, Ignorabajur, et pec-
Per unutn, inquil, hominempeccalumintravit in mun- catum esse non putabatur? Nequc enim ab ipso Do-
dum, et perpeccalummors.Hoc propagationis est, non mino Deo tanquam non esset habebatur, cum scri-
imilationis : nam si imilationis, Per diabolum dice- ptum sit, Quicumque sine lege peccaverunt,sine lege
ret 3. Quod autem nemo ambigit, istum primum ho- peribum(Rom.u, 12).
minem dicit, qui est appellatus Adam. Et ila, inquit, CAPUT XI. — 13. Regnum ntortis quid apud Apo-
inomnes hominespertransiit. stolum.—Sed regnavit,inquit,mors abAdam usquead
CAPUTX.—11. Aetualiset originalispeccalidistin- Moysen:id est, a primo homine usquc ad ipsara eliam
clio. Deinde quod sequitur, In quo omnes peccave- legem quoedivinitus promulgala cst, quia ncc ipsa
runt, quam circumspecte, quam proprie, quam sine potuit regnum inortis auferre. Regnum enim morlis
ambiguilate diclum esl. Si enini peccatum inlellexe- vult intelligi, quando ila dominatur in hominibus
ris, quod per unum hominem inlravii in munduui, in reatus peccati, ut eos ad vitam aeternam, quaevera
quo (o) omnes peccaverunt : certe manifestum est vita est, venire non siual, sed ad secundam etiam,
alia esse propriu cuique peccata, in quibus lii lantum quoc poenaliter a>terna est, morlem trahat. Hoc re-
peccant, quurum peccata sunt; aliud hoc unum, in gnum mortis sola in quolibet homiue gralia destruit
quo omnes peccaverunt; quando omnes illc unus Salvatoris, quaeoperala est eliam in anliquis sanctis,
homo fuerunl. Si autem non peccatum, sed ille unus quicumque antequam in carne Christus veniret, ad
homo intelligitur, in quo uno homine omnes peccave- ejus tamen adjuvantemgratiaro, non ad legis litleram,
runt, quid eliam ista est manifestatione mauifestius? quae jubere tantum, non adjuvare PPlerat, perline-
Nempe legimus justilicari in Christo qui credunt in bant. Hoc namque occultabatur in vetere Teslamento
eum, propter occultam commuiiicationemet inspira- pro temporum dispensationc jugtissima, quod nuno
tioneni gratiaespiritualis, qua quisquis hoeretDomino revelatur in novo. Ergo in omnibus regnavitmors ab
unus spiritus est, quamvis eum et imitentur sancti Adant usque ad Moysen,qui Cbristi gratia non adjuti
ejus : legatur mihi tale aliquid de iis, qui sanclos ejus sunt, ut in eis regnum mortis destrueretur3 : etiam in
i.mi^tatisiint, utrum quisquam dictus sit juslifiealus in eis' qui non peccaverunlin similitudinem prcevarica-
Paylo aut in Petro, aut in quolibet borum, quorum tionisAdm; id est, qui nondum sua et propria volun-
in populo Dei magna excellit auctoritas; nisi quod in tate sicut ille peccaverunt, sed ab illo peccatum origi-
Abraham dkimur benedici, sicut ei diclum est: Bene- pale traxerunt: qui est forma fviuri; quia in illo con-
dicentur in te ontnesgentes (Gen. xn, 3; Galat. m, 8): stituta esl forma condemuationisfuturis posteris, qui
propter Cbristum qui seraen ejus est secundum car- ejus propagine crearentur, ut ex uno omnes in con-
nem. Quod manifestinsdicitur, cum hoc idein ita dici- dcmnationem nascerentur, ex qua non libcrat nisi
lur: Renedicenlur in semine tuo omnes genles(Gen. gralia Salvatoris. Scio quidem plerosque latinos codi-
Xxn, 18 ). Dictum autem quemquam divinis eloquiis, ces sic babere (a): Regnavit niors ab Adam usque ad
peccasse vel peccare in diabolo, cum eum iniqui et Moysenin eos qui peccaverunlin simililudinemprmva-
ricationis Adm,quod eliam ipsum, qui ita legunt, ad
1 InplerisqueMss.,venturos. euuidem referunt inlellecium; ut in similitudinem
1 Hicaddilumin pluribusMss.,hmc dicere; in excusis,
qui diceret Itcec.Glossema,quo careuluonnullimanu- prxvaricationis Adoepeccasse accipiant, qui in illo
scripti,
' Am.et Er., namper diabolumdiceret; omisso,si imi- 1 ProbaenotaeMss.,adhuccum depeccatipropaginedi-
taiiorus, qupd.^ov. et nonnulli manuscriptiaddunt, ta- sceptatur,
9
nescioqumnebutaimitationisopponitur.
inetsinonnecessarium. ita codexcygirannensis.Aiii vero Mss., ergoin ds,
(o) GraecelegiturepKb, quodgenere nonconcordatcum Editi,ergo
3
el in eis.
nomme auj^ia,posito ibiad signiflcandum peccaUun.COQ- Manuscripli nonnulli, in similitudine.
fexUb.4 qontra,uuasepistolaspelagianwuni,n. 7. (a) Conlcrepist.157,n. 19. -^,
H7 LIBER PRIMUS. «8
* pcccaverunt,ut ei similcs crearentur, sicut ex homine CAPUT XIII. — 16. Quomodoper unum mors el
homincs, ita ex pcccatorc peccatores, ex morituro per unumvita. Ac per hoc ab Adam , in quo omnes
moiituri, damnaloquc damnati'. Graeciautcm codi- peccavimus, non omnia nostra peccata, sed tanlum
ces, undc in latinam linguam inlerprclatio facta cst, . originale traduximus ' :'a Christo vero, in quo ora-
aut omnes aut pene omncs, id quod a me primo po- ncs jtisiilicamur% non illius tantum originalis, sed
situin cst, habcnt. eliam cacterorumquaeipsi addidimus peccatorum re-
14. Sed non, inquif, sicut delictum,ila et donalio.Si missionem conscquimiir.Idco tton sicut per unwn pec-
enimob unius delictummulti morlui sunt, mutto magis canletn,ila esl et donitm.Namjudicium quidem ex uno
gratia Deiet donumin gralia uniusItominisJesu Cliristi delicto, si non reniittilur, id cst, originali, in condem-
in mullosabundavit: non, magis mullos, id cst, multo nalioncm jam polcst duccrc: gratia vcro ex niuliis
plures homines, neque enim plures juslificanlur quam dclictis remissis, lioc est, non soluin origmali, verum
condemnanlur; sed, mullo magis abttndavit. Ad.im ctiam onmibiis c:clcris ail jiistificalionenipcrducil.
quippe ex uno delicto suo reos genuit: Chrislus au- 17. Si enim ob uniits deliclitm inors rcgnavit per
lem etiam quae homincs deticta propriaa volunlalis ttnum, multo ntngisqtti abundantiam graiim ei juslitice
ad originale in quo nati sunt addiderunt, gratia sua accipittnt,in viia regnabuiUper uinimJesum Chrislum.
solvit alque donavit, quod evidcntius in consequenli- Cur ob unius dcliciiiiii mors rrgnavil per unum, uisi
bus dicit. quin morlis vinculolcucbaiittirin illouno in quo omnes
CAPUT XII. — 15. llnum peccatumomnibuscom- pcccavcrunt, cliamsi propria peccata non adderent?
mune.Verum illud diligenlius intuerc, quod ait, ob Alioquin non 3 ob unius delictum niors per unum re-
unius delictum mullos morluos. Cur enim ob unius gnavil, sed ob delicla inulta iniiltoruni pcr unum-
illius, et non potius ob dclicta sua propria, si hoc Ioco qucmquc pcccanlcm. Nam si propterca cu-teri ob al-
intelligenda est imitatio, non propagatio?Sed attendc teriushoiniiiisdclicium nioriiii simt, qnia illuni in de-
quod sequitur : El non sicut per unum peccantem,iia linquendo procccdentem subscqucnlcs imitati sunt:
esl et donum.Nam judiciumquidemex unoin condem- illc quoquc cl inullo magis ob alieriusdeiictiim mor-
nationem,gralia autem ex mullis delictisin justificatio- tuus est, qucm diabolus delinqucndo ita praecesserat,
nem. Nunc dicant, ubi locum habeat in his vcrbis illa ut ci deliclum ctiam ipse suaderot: Adam vero nihil
imitatio. Ex uno, inquit, in condemnalionem ;quo uno, suasil imilatoribus suis; ct mulli qui ejus imitatores
nisi delicto?Hoc enim explanat, cum adjungit, Gratia dicuntur, eum fuisso cl lale aliquid commisisse vel
aulem ex mullis delictisin juslificationem.Cur crgo non audicrunt, vel omnino non credunt. Quanto ergo
judicium ex uno deliclo in condemnationem, gralia reclius, sicut jam dixi, diabolum principem consti-
vero ex multis delictis in juslificationem? Nonne si tuisset Apostolus, a quo uno peccatum et morlem
nullum est originale delictum, non solum ad juslifica- pcr omnes iransiisse diceret, si hoc loco non propa-
tionemgratia, sed etiam judicium ad condemnalionem gationem, sed imilaiioncm dicere voluisset? Multo
ex multis deliclis homines ducit? Neque enim grafia enim rationabiliusAdam diciturimitatordiaboli, quem
multa delicta donat, el non etiam judicium multa dc- suasorem habuit peccati, si potest quisquam imitari
licla condemnat. Aut si propterea ex uno delicto in etiam illum qui nihil lale suasit, vel omnino qucm ne-
condemnationem ducuniur, quia omnia dclicta qusc scit. Quidest aulem, qui' abundantiamgraliweljustilim
condemnantur, ex illius unius imitatione commissa accipiunl,nisi quod nonei tanlum peccatoin quo omqcs
sunt; eadem causa est cur ex uno delicto eliam ad peccaverunt, sedeis etiam quse addiderunt, graliare-
jnsUficaiionem duci intelligantur, quia omnia delicta missionis dalur; eisque hominibus tanla justilia dona-
quaejuslificatis remilluntur, cx illius unius imitatione tur, ut cum Adam coiisenseritad peccatumsuadenti,
commissa sunt. Scd hoc videlicet non intelligebat non cedantisti etiam cogenti? Et quid est, multo tnagis
Aposlolus cum dicebat, Judtcium quidem cx utto deli- in vila regnabunt, cum morlis regnum mulloplures in
cto in condentnalionem,gratia vero ex multis delictisin aeternam pcenam trahat; nisi inteliigamus eosipsosin
justificationem?Imovero nos intelligamusApostolum, utroque dici qui transeunt ab AdaraadChristum, id est,
et videamus ideo diclum judicium ex uno delicto in a morte ad vitam, quia in vita acternasine fine regua-
condemnationem, quia sufficeret ad condemnationem bunt, magis quam in eis mors temporaliler et cum
eliamsi non esset in hominibus nisi originale pecca- fine regnavit?
tum. Quamvis enim condemnatio gravior sil eorum, 18. Itaque sicut per unius delklum in omneshotni
qui originali delicto etiam propria conjunxerunt, et nes ad condemnationem,ita et per unius justificationem
tanlo singulisgravior, quanto gravius quis peccavit!: in omnes homines ad jusiificatimeia vitm. Hoc unius
tamen eliam illud solum quod originaliter tractum delictum, si imilationem atlendanius, non eril nisi
est, non tantum a regno Dei separat, quo parvulos diaboli. Sed quia manifestum est, de Adam, non de
sine accepta Christi gralia defunclosinirare non posse diabolo dici; rcsiat inlelligenda, non imitatio, sed
ipsi etiam confilentur; verum et a salule ac vita propagatio peccati.
aelernafacit alienos, quae nulla esse alia potest prae- CAPUT XIV.— Nemonisi Christusjustifical.Rm
ter regiramDei, qao sola Christi societas introducit. 1 BelgicusquidamMs.,Ioco,fradwoamus, habebat,traxi-
» Remigianus mus.
* a sex Mss.,justificantur.
* Editi,quantoeodex et BelgiciquidamMss.,damnandi.
gravittsqttisqitcpeccavit.AtMss.,qmtnto 3 Am.et Er., nonsolum.
graviusquispeccavil. '* F.diti,qnod.MSS.vero, qtti.
119 , DE PECCATORUMMERITIS ET KEMISSIONE,S. AUGUSTINI m
et quod ait de Christo, per unius juslificationem; ma- ratio carnalis, multos et spiritualis; quamvis non
gis hoc expressit, quam si per unius justiliam dice- tam multos haoc spiritualis, quam illa carnalis. Ve*
ret. Eam quippe justilicalioiiem dicit, qtia Christus rumtamen quemadmodum illa omnes habet homines,
juslificat impium, quam non imitandam proposuit, sic ista omnes justos homines :quiasicut nemopraeter
sed solus hoc potest. Nam potuit Apostolus recte di- illam homo, sic nemo praelcr istam justus homo: et
cere, Imilatoresmei estole, sicul et ego Christi (1 Cor. in nlraque multi. Sicut enim per inobedientiamuniut
xi, 1): nunquam autem diceret, Justificamini a me, hominis peccatoresconsliluli sunt mulii, ita per obe-
sicut et ego sum justificatus a Christo. Quoniam dientiamunius hominisjusliconstituenturmulli.
possunt esse, et sunt, et fuerunt mulli jusli ho- 20. Lex autem subintravit, ul abundarel delictum.
niines et imilandi ; justus autem et juslificans Hoc ad originale homines addiderunt jam propria vo-
nemo, nisi Christus. Unde dicilur, Credenti in eum luntate, non per Adam : sed hoc quoque solvitur sa-
qui juslificat impium, depulalur fides ejus alt jusliliam naturque per Christum; quia ubi abundavilpeccalum,
(Rom. iv, 5). Quisquis crgo ausus fuerit dicere, Jusli- superabundavitgratia'; ut quemadmodumregnavitpec-
\ fico te; consequens est ut dicat etiam, Crede in me. calum in mortetn, etiam quod non ex Adam traxe-
§ Quod nemo sanctorum rccte dicere potuit, nisi San- runt homines, sed sua volunlate addiderunt; sic et
clus sanctorum : Creditel in Deum, et in me credile gralia regnet per juslitiam in vitammternam. Non ta-
(Joan. xiv, 1): ut quia ipse justifical impium, cre- roen aliqua justitia praeter Christum, sicut aliqua
denti in eum qui juslificat impium, deputelur fides peccata praeler Adam. ldeo cum dixisset, quemadmo-
ad justiliam. dum regnavit peccalumin morlem; hic non addidit,
; CAPUT XV. — 19. Confirmatex propagalionepec- Per unum, aut, Per Adam : quia supra dixerat etiam
calum esse, quemadmodumet justitiam ex regenera- de peccato illo, quod subinlranle lege abundavit; et
tione. Qtwmodoet omnesper Adam peccalores,et om- hoc utique non est originis, sed jam propriae volun-
nes per Christumjusli. Nam si sola imitatio lacit pec- talis. Cum autem dixisset, sic et gralia regnet per
«atores per Adam, cur non etiam per Chrislum sola justitiam in vilam mternam; addidit, per Jesum Chri-
imitatio juslos facit? Sicut enim, inquit, per unius de- slum Dominutnnostrum ( Rom. v, 12-21): quia gene-
liclumin omneshominesad condemnationem,sic et per rante carne illud lantummodo trahilur, quod est ori-
uniusjustificationemin omneshomines ad justificatio- ginale peccatum (a); regenerante aulem spirilu, non
nem vitm. Proindc isti, unus et unus, non Adam et solum originalis, sed etiam voluntariorum fit remissio
Christus, sed Adam et Abel conslilui debuerunt. peccatorum.
Quoniam cum multi nos in hujus vitaetempore prae- CAPUTXVI.—21. lnfanles non baplizali lenissitne
cesserint peccatores, eosque imitali fuerint qui po- quidem, sedtamendamnanlur. PcenapeccatiAdmgratia
steriore tempore peccaverunt; ideo tamen volunt corporisamissa.Polest proinde recle dici, parvulossine
isti, nonnisi Adam diclum, in quo omnes imitatione Baplismo de corpore exeuntcs in damnatione om-
peccaverint*, quia primus hominum ipse peccavit. nium mitissima futuros. Mullum autem fallit et falli-
Ac per hoc Abel dici debuit, in quo uno omnes simi- tur, qui eos in damnatione praedicat non fuluros, di-
liler homines imitatione juslificentur, quoniam ipse cente Apostolo, Judicium ex unodelicloin condemna-
primus hominum jusle vixit. Aut si propter quem- lionem; et paulo post, Per unius deliclumin omnet
dam arliculum temporis ad Novi Testamenli exor- homines ad condemnationem.Quando ergo peccavit
dium pertinenlem, Christus est positus propter imi- Adam non obediens Deo, tunc ejus corpus, quamvis
tationem caput justorum: Judas ejus traditor caput esset animale ac mortale, gratiam perdidit, qua ejus
poni debuit peccatorum. Porro si propterea Christus animaeomniexparleobediebat; luncille exstilit bestia-
unus est in quo omnes justiGcentur, quia non sola lis molus pudendus hominibus, quem in sua erubuit
ejus imitatio justos facit, sed per spiritum regenerans nudilate. Tunc eliam morbo quodam ex rcpentina et
gratia : proplerea et Adam unus est in quo omnes pestiferacorruplione conceptofacluminillisest, ul illa
peccaverunt, quia non sola ejus imitatio peccatores in qua creati sunt slabilitale aetaiis amissa, per mu-
> facit, sed per carnem generans pcena. Ob hoc etiam tabililales actatumirent in mortem. Quamvisergo an-
•'dictum est, omneset omnes.
Neque enim qui gene- nos mullos postea vixerint, illo tamen die mori coe-
ranturperAdam.iidemipsiomnes per Christum rege- perunt, quo mortis legem, qua in senium veterasce-
nerantur : sed hocrecte dictum est, quia sicut nullius rent, acceperunt. Non enim stat vel temporis pun-
carnalis generatio nisi per Adam, sic spiritualis nul- clo, sed sine intermissione labitur, quiquid continua
lius nisi per Christura. Nam si aliqui possent carne 1 Editi, superabundavit et gratia. Particula, et, abesta
*
generari non per Adam, et aliqui generari spi- manuscriptis et a grsecoApostoli.
ritu non per Christum; non liquide omnes, sive nus, (a) In Enchiridiomultispost annisedito scripsitAugusti-
n. 13, non improbabibterdici,parvulosparentumnon
hic, sive ibi dicerentur. Eosdem autem omnes solumprimorum,sed etiam suorumde quibusipsinatisunt,
postea multos dicit; possunt quippe in aliqua re peccatisobligari, eosque ante regenerationem teneri illa
Sivinasententia, Redaam in
peccatapatrutn filios.Magister
lib.
omnes esse qui pauci sunt: sed multos habet gene- 6entent., 2, cap. 33, ostendit Augustinumhaecdixisse
1 EdUl,creditis.At MSS.,credite, utsolet non asserendo,sed diversorumopinionesreferendo. Dixit
Augustinus sane ea regulaet moderatione, quamservarijussitinIibro6
juxta grsecum,pisteuete.
* Am. de Genesiad Litteram,n. 14, nimirum « ut in profundo
Er., peccaverunt.
* lu editis, « scripturaesensumagisprsstaret dibgentiaminquircndi,
regenerari. m Mss.,generari. «quam affirmandi temeritatem.»
121 LIBER PRIMUS. 123
mutatione sensim currit in finem, non perficieniem, exitum inveniunt. Quis enira Christianorum ferat,
sed consumentem. Sic ilaque implelum est quod di- cum dicitur ad seternam salutem posse quemquam
xerat Deus, Qua die ederitis, morte moriemini ( Gen. pervenire, si non renascatur in Christo, quod per
n, 17). Ex hac igitur inobedientia carnis, ex hac Baptismum fieri voluil, eo jara tempore quo tale Sa-
lege peccali et mortis, quisquis carnaliler generalur, cramenlum constiluendum fuit regenerandis in spem
regenerari spiritualiter opus habet, ut non so- salulis aeternae? Unde dicit Apostolus : Non ex ope-
lum ad regnum Dei perducatur, verum etiam a pec- ribus justilim qum nos fecimus, sed secundumsuam
cati damnatione liberetur. Simul itaque peccato et tnisericordiamsalvosnos fecit per lavacrum regenera-
morti primi hominis obnoxii nascunlur in carne, et tionis (Tit. m, 5). Quam lamen salutem in spe dicit
simul justitiaevitaequeaeternaesecundi hominis sociati esse, cum hic vivimus, nbi ait: Spe enini salvi facti
renascuntur in Baptismo: sicut et in Ecclesiastico sumus. Spes autem qucevidelurnon est spes: quod enim
scriplum est, A muliereinitium faclum est peccali, et videt quis, quid sperat ? Si autem quod non videmus
per iltam omnestnorimur (Eccli. xxv, 33). Sive au- speramus, per palientiamexspectamus(Rom. vm, 24,
tem a muliere, sive ab Adam dicalur, utrumque ad 25). Sine isla ergo regeneratione salvos in aeternum
primum hominem pertinet: quoniam, sicut novimus, posse parvulos fieri, quis audeat affirmare, tanquam
mulier ex viro est, et ulriusque una caro est. Unde non pro eis mortuus sit Cbristus ? Etenim Christus
et illud quod scriptum est, Et erunt duo in carneuna. pro impiis ntortuus est (Id. v, 6). Isli autem qui, ut
Igitur jam non duo, inquit Dominus, sed una caro manifeslum est, nihil in sua propria vita impie coin-
(Hatth.xix,5,6). miserunt, si nec originaliter ullo impietatis vinculo
CAPUT XVII. — 22. Non esse infantibus personale delinentur, quomodo pro eis mortuus est qui pro ira-
peccatumtribuendum. Quapropter qui dicunt parvulos piis mortuus cst? Si nulla originalis sunt peccati
ideo baptizari, ut hoc eis remiltatur quod in hac vita segritudine sauciali, quomodo ad medicum Christum,
proprium conlraxerunt, non quod ex Adam traduxe- hoc est, ad percipiendum Sacramenlum salutis ceter-
runt, non magno molimine refellendi sunt. Quando aae, suorum currentium pio timore portantur, et non
enim secum ipsi paululum sine certandi studio cogi- eis in Ecclesia dicilur, Auferte hinc innocentes istos;
taverint, quam sit absurdum nec dignumdispulalione non est opus sanis medicus, sed male habenlibus:
quod dicunt, continuo sententiam commutabunt. non venit Christus vocare justos, sed peccalores ?
Quod si noluerint, non usque adeo de humanis sen- Nunquam diclum est, nunquam dicitur ', nunquam
sibus desperandum est, ut metuamus ne hoc cuipiam omnino dicelur in Ecclesia Christi tale commenlum.
persuadeant. Ipsi quippe ut hoc dicerent, alicujus CAPUT XIX. — 24. lnfantes ut fideles, ita et
alterius sententiacpraejudicio,nisi fallor, impulsi sunt: pcenilentesdicuntur. Peccala sola inter Deum et ho-
ac propterea cum remitti baplizato peccata necessa- mines separant. Ac ne quis existimet ideo par-
rio faterentur, nec fateri vellent ex Adam duclum vulos ad Baplismum afferri oportere, quia sicut
esse peccatum, quod remitli fatebantur infantibus, peccalores non sunt, ila nec justi sunt: quomo-
ipsam infantiam coacti sunt accusare : quasi accusa- do ergo quidam meritum hujus aetatis a Domino
tor infantioe Iioc securior fieret, quo accusatus ei laudalum esse commemorant, ubi ait, Sinite parvulos
respondere non posset. Sed istos, ut dixi, omitta- veniread me; lalium est enim regnumccelorum(Malth.
mus; neque enim sermone vel documentis opus est, xix, 14) ? Si enim boc non propter humililatis simi-
quibus innocentia probetur infantum, quantum ad litudinem, quod humilitas parvulos faciat, sed pro-
eorum pertinet vitam, quam recenti ortu in se ipsis pter puerorum vitam laudabilem dictum est, profeclo
agunt, si eam non agnoscit sensus humanus, nullis et jusli sunt. Non enim recle aliter dici potuit, Ta-
adminiculis cujusquam dispulationis adjulus. lium est regnum cmlorum, cum esse non possit nisi
CAPUT XVIII. — 23. Refeltit eos qui baplizari justorum. Sed forte hoc quidem non congruenter di-
parvulosvoluntnon in peccati remissionem,sed ad ob- cilur, quod parvulorum vitam laudaverit Dominus
tinendumregnum ccetorum.Sed illi movent, et ali- dicens, Talium esl regnum ccelorum: cum verax sit
quid consideratione ac discussione dignum videntur ille intellectus quod humilitatis similitudinemin parva
afferre, qui dicunt parvulos recenti vila editos visce- aetate posuerit. Verumtameu forsitan hoc tenendum
ribus matrum, non propter remiltendum peccatum est quod dixi, proplerea parvulos baptizari debere,'
percipere Baptismum, sed ut spiritualem procreatio- quia sicut peccalores non sunt, ita nec justi sunt.
nem non habentes l creentur in Christo, et ipsius Sed cum dictum esset, Non venivocare justos, quasi
regni coelorumparticipes fiant, eodem modo filii»et ei responderelur, Quos ergo vocarevenisti ? continuo
haeredes Dei, cohacredes autem Christi. A quibus subjunxit, sed peccatoresin pmnilentiam(Luc. v, 32).
famen cum quaeritur, utrum non baptizati et non Ac per hoc, quomodo si justi sunt, ita etiamsi
effecti cohaeredes Christi, regnique ccelorum partici- peccatores non sunt, non eos venit vocare, qui dixit,
pes, habeant saltem beneficium salutis aeternaein Non veni vocarejustos, sed peccalores? Et ideo Ba-
resurrectione morluorum, laborant vehemenler, nec ptismo ejus qui cos non vocat, non tantum fruslra ,
* Corbeiensisetalii duo verum etiam improbe videntur irruere; quod absit
Omissanegante particula. Mss.,procreationemhabentes: ut sentiamus. Vocat eos igilur raedicus, qui non est
» EdiU,eotnodofilii. At 1 inMss.,nmquamdicatur.
itss., eodemmodofiJii.
m DE PECCATORUMMERITIS ET REMISSIONE,S. AUGUSTINI 124
ppus sanis, sed aegrotantibus,nec venit vocare justos, 27. An vero quisquam eliam hoc dicere audebit,
&£d peccatores in pcenilentiara. Et ideo quia su» quod ad parvulos haccsenlentia non pertineat, pos-
vitaepropriaepeccalis nullis adhuc tenentur obnoxii, sintque sine participalione corporis hujus et sangui-
originalis in eis ssgritudo sanatur in ejus gratia qui nis in se habere vitam (a) : quia non ait, Qui non
salvos facit per lavacrum regeneralionis. manducaverit, sicut de Baptismo, Qui non renatus
25. Dicet aliquis : Quomodoergo et ipsi vocantur fuerit; sed ait, Si non manducaveritis,velul eos allo-
in poenilenliam? Numquid lanlillos ' potest aliquid quens qui audire et intelligere poterant, quod utique
pcenUere? Huic respondetur: Si propterea poeniten- non valent parvuli ? Sed qui hoc dicit, non attendit
tes dicendi non sunt, quia sensum pccnitendi non quianisiomnesislasenlenliateneat, utsinecorpore et
liabent ", nec fidelesdiceudi sunt, quia gimiliter sen- sanguine Filii bominis vitam habere non possint,
sum credendi nondum habent. Si autem proplerea frustra etiara rcias major id curat. Potesl enim, si
recle fideles vocantur, quoniara fidem per verba ge- non volunlatem, sed verba loquentis atiendas, eis
Stantium quodara modo profilenlur; cur non prius solis videri diclum, quibus tunc Dominusloquebatur:
etiam pcenilenteshabentur, cum per eorumdem verba quia non ait, Qui non manducaverit; sed, Si non
gestantium diabolo et huic sacculo renuntiare mon- manducaverilis.Et ubi est quod eodem loco de hac
strautur? Totum hoc in spe fit vi Sacramenti et ipsa re ait, Panis quem ego dedero, caro mea est pro
divinaegratiae,quam Dominusdonavit Ecclesiae.Cae- sasculivita (Joan. vi, 54, 52) ? Secundum boc enim
terum quis ignorat quod baptizatus parvulus, si ad etiam ad nos perlinerc illud Sacramenlura intelligi-
rationales annos veniens non crediderit, nec se ab mus, qui tunc nondum fuimus quando isla dicebat;
illicitis concupiscentiis abslinuerit, nihil ei proderit quia ' non possumus dicere ad saeculumnos non per-
quod parvus accepil? Verumtamen si percepto Ba- tinere, pro cujus vita Christus suam carnem dedit.
ptismate de hac vila emigraverit, soluto reatu cui Quis antem ambigat saeculinominc homines signifi-
originaliter erat obnoxius, perficielur in illo lumine calos esse, qui nascendo in hoc saeculum veniunt ?
veritalis, quod incommutabiliter manens in aeternum, Nam, sicut alibi ait, Filii smculi hujus genercmlcl
justificatos praesenlia Creatoris illuminat. Peccata generantur (Luc. xx, 34). Ac per boc eliam pro par-
enim sola scparant inler homines et Deum, quaesol- vulorum vita caro dala est, quaedata esl pro saeculi
vunlur Christi gralia, per quem mediatorcm reconci- vita; et si non manducaverint carnem Filii hominis,
liamur, cum jiistificat impium. nec ipsi habebunt vitam.
CAPUT XX. — 26. Ad mensamDomininemorite 28. Hincest etiam illud, Paler dUigit FUium, et
nisi baptizatus accedit. Terrentur autem isti sentenlia omnia dedit in manu * ejus. Qui credit in Filium, liabet
Dominidicentis, Nisi quisnatut ftterildenuo, nonvidebil vitammlernam: quiautem incredulusest Filio, non /w-
regnumDei. Quodcum exponeret, ait, Nisiquisrena- bebitvitam, sed ira Dei manet super eum ( Joan. io,
ius fuerit ex aqua el Spirilu, non intrabit in regnum 35, 36 ). In quo igitur horum genere ponemus infan-
cpeiorum(Joan. m, 3, 5). Et propterea conantur par- tes ? in eorum qui credunt in Filium, an in eorum
vulis non baptizatis innocantjae merito salutem ac qui sunt increduli Filio ? In neutro, ait aliquis; quia
vitani aeternam tribuere; sed quia baptizati nonsunt, cum adhuc credere non possunt, ncc increduli depu-
eos a regno coelorum facere alienos: nova quadam landi sunt. Non hoc- indicat 3 ecclesiastica regula,
el mirabili praesumptione, quasi salus ac acterna vita quac baptizatos infantes fidelium numero adjungit.
possit esse praeter Christi hoereditatem, praeter re- Porro si isti qui baptizantur, propter virlutem cele-
gnum ccelorum. Habent enim videlicet quo confu- brationemque tanti Sacramenti, quamvis suo corde
giant, alque ubi delitescant, quia non ait Dominus, atque ore non agant quod ad credendum confiten-
Si quis non renalus fuerit ex aqtta et Spiritu, non ha-
1 In omnibusMss.,qui.
bebit vitam ; sed ait, non intrabit in regnum Dei 3. * Editi, in manus. At manuscripti,juxta
Nam si illud dixisset, nulla hinc dubilatio posset ob- tnanu. vulgatam, m
3 SicMSS. Editivero,judicat.
oriri. Auferatur ergo dubilatio : jam Dominuraau-
(a) Hanc sententiamab Apostolicasede, cum de hac
diamus, non suspiciones conjecturasque mortalium ; re
ipsa ageretur,adliibitamcontraPelagianosfuisse,scribit
Dominum audiamus, inquam, non quidera boc de Aiigustinus, epist.l86,adPaulinum,nn.28et29.Adhibuitnimi-
rnm Innocentius papa epistolaad PatresMilevitani
in conci-
Sacramenlo lavacri* dicentem, sed de Sacramento lii, quaeinter Angustinianasest 182.verba innoeentiiquae
sanctae * mensae sua?, quo nemo rite nisi baptizalus huc spectant,traiislulitAugustinusin librum2 cootraduas
EpistolasPelagianorum, n.7. PrsetereaGelasiuspapapostAu-
accedit : Nisi manducaveritiscarnemmeam, el biberilis gusiiniobitumeademex sententiaPelagiaoos,episcopisper
sanguinemnteum, non habebitisvitam in vobis. Quid Picenumscribens, redarguit,eaqueneminemexceptumesse
docuit. Fulgentiusporroa Ferrando
ullra quoerimus? Quid ad hoc responderi potest, nisi diaconorogatus quid
existimandumde salute juvenis qui instante
perlinacia pugnaces nervos adversus conslanliam mortebaptizatus,priusdecesserat,^thiopis,
quamEucharistiam per-
cepisset, ostenditet ex mnltisscripturaelocis,et ex Augu-
perspicuacveritalis inlendat? stini sermone ad Infantes,« tunc unumquemquefidelium
« corporissanguinisqueDominiciparticipemrieri, quando
1 Sicvaticanuscodex.Aliiverocumexcusis,tantillus. «in Baplismatemembrumcorpons Chnsti efficitur; neo
* Editi,nondumliabent.AtMss.,nonItabent. <alienariab eo paniscalicisqueconsortio,etiamsianteqoam
8 Lov.,in regnumcmtorum.Am.vero, Er. et nostriMSS. « panem illum comedatet calicembibat, de hoc saeculo
hoc locohabent,inregnum Dei. «in linitatecorporischrisli constitutusabscedat.s.confer
* Lov.,sanclilavacri; additavoce, sancli,ex uno tan- lib. 3 de PeccatorumMeritis,n. 7-9, et Tractatum26 ia
tum manuscripto. Joan.
* Cvgirannensiscodexomittit,samtm.
..s LIBER PRIMUS. 12C>
dumque pertineat, tamen in numero credentium regnum Dei possit accedere? Nempe in ulraque cau-
computantur: profeclo illi quibus Sacramenlum de- sa ad illam exclamationemreditur, 0 alliludo divilia.
Jiierit, in eis habendi sunt qui non credunt Filio; rum! Ex ipsis deinde baptizatis parvulis, dicatur
atque ideo si hujus iuanes gratiaede corpore exierint, mihi, cur alius rapilur, ue roalitia rautet intellectum
sequetureos quod dictum est, Nonbabebunt vilam1, ejus ( Sap. lv, 11); et alius vivit, impius futurus ?
sed ira Dei manet super eos. Unde hoc *, quando eos Nonne si ambo raperentur, ambo in regnum coelo-
cjarum est peccala propria non habere, sinecorigi- rum ingrederentur? Et tamen non est iniquitas apud
nali peccato teneantur obnoxii ? Deum. Quid? illud queui non moveal, quem non in
CAPUT XXI. — 29. Inscrutabile, cur infantes alii lanla altiludine exclamare eompellat, qudd alii par-
discedantfrutlrali Baptismo,alii non. Bcne autem non vuli spiritu immundo vexantur, alii nihil tale patiun-
ait, ira Dei veniet super eum ; sed, manet super eum. tur, alii etiam in uteris matrura, sicut Jeremias, san-
Ab hac quippe ira, qua omnes sub peccato sunt, dc clificantur(Jert'm.i, 5); cum omnes, si est originale
qua dicit Apostolus,Fuimut enim et nos aliquandona- peccatum, pariler rei sint; si non est, pariterinno-
turaliler filiiirm, sicut et cmteri( Ephes. u, 3 ), nulla centcs sint ? Unde ista lanta diversilas, nisi quia
rcs liberat, nisi gralia Dei, per Jesum Chrislum Do- iiiscrulabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae
minumnostrum. Baecgralia cur ad illum veniat, ad ejus?
illum non veniat, occulta esse causa potest, injusla CAPUT XXII. — 31. Refellit eot qui putant animas
non potest. Numquid enim iniquitas apud Deum? ob deliclaalibi commista,in corporq merilis suis cdn-
Abtit (Rom. ix, 14 ). Sed prius sanctarum Scriptnra- venienlia delrudi, in iisque tnagit minutve afftigi.An
rum auctoritatibus colla subdenda sunt, ul ad inlel- forte illud jam explosum repudiatumque seiuiendtim
leclum per fidem quisque perveniat. Neque enim fru- est, quod animaeprius in ccelesti habitalione peccan-
stra dicluni est: Judicia tua sicul abyssus mulla tes, gradatim atque paulatim ad suorum meritorum
(Psal. xxxv, 7). Cujus abyssi altitudinem veluliex- corpora venianl, ac pro anle gesta vita magls minus-
pavescens, exclamat Aposlolus : 0 altitudo divilia- ve corporeis pestihusaffliganlur? Cui opinioni quam-
rum sapientimet tcientimDei! Praemiseral quippesen- vis sancta Scriptura apertissime contradicat, quae
tcnliam mirae profundilatis, dicens : Conclusitenim cum gratiam commendaret, Nondum, inquit, natis,
Deus omnesin incredulilate, ul omnibusmisereatur. nec qui atiquid egerant l boniaut mali, ut secundum
Cujus profunditatis veluti horrore percussus : 0 alti- electionemproposilumDei tnaneret, non ex operibus,
tudo, inquit, diviiiarumsupienlimet scientimDei! quam sed exvocaniedictum est quod major serviel minori;
inscrutabiliajudicia ejus, et investigabilesvim ejus ! nec ipsi taraen qui boc senliunt, evadunt hujus quae-
Quisenimcognovilsensum Domini'? Aut quis consilia- stionis angustias, sed in eis coarctati et haerentes si- ,
rius illiusfuil ? Aut quis prior dedil illi, et relribuelur mililer, 0 attitudo! exclamare coguntur. Unde enim
ei 3? Quoniamex ipso,el per ipsum, et in ipso sunt fitut homoab ineuntipuerilia modestior, ingeniosior,
omnia; ipsi gloria in smculasmculorum.Amen ( Rom. temperantior, ex magna parte libidinum victor, qui
xi, 32-36 ). Valdeergo parvum sensum habemus ad oderjt avaritiam, luxuriam detestetur, atque ad vir-
disculiendamjustitiam judiciorum Dei; ad discutien- tutes caeteras provectior aptiorque consurgat, et la-
dam gratiam gratuitam, nullis meritis praecedentibus men eo loco sit, ubi ei praedicari gralia christiana
noniniquam, quae non tam movetcum praestalurin- non possit ? Quomodo enim invocabiintinquem non
dignis, quam cum sequeindignis aliis denegatur. crediderunt? Aut quomodocredent ei quemnon audie-
30. Nam et hi quibus videtur injustum ut parvuli ruttt ? Quomodoaulem audient sine prmdicanle( Rom.
sine gratia Cbristi de corpore exeuntes, non solum x, 14)? Aliusautem tardus ingenio, libidinibusde-
regno Dei, quo el ipsi fatentur nisi per Baptismum ditus, flagitiis et facinoribus coopertus, ita guberne-
rcnatos intrare non posse ; verum etiam vita aeterna tur, ut audiat, credat, baptizetur, rapiatur, aut si
et salute priventur; quaerentesquomodo justumsit detentus bic fuerit, laudabiliter hic vivat ? Ubi duo
utaliusab originali impietate solvalur, alius nonsol- isti tam diversa merita contraxerunt, non dico, ut
valur, cum eadem sit ulriusque condilio : ipsi re- iste credat, ille non credal, quod est propriaevolun-
spondeant secundum suam senlentiam , quomodo talis; sed ut iste audiat quod credat, ille non audiat;
idenlidem justum sit ut huic praestelur Baptismus, hoc enim non est inhominis polestate : ubi, inquam,
quo intret inregnum Dei, illinon praestetur, cum sit hoec tam diversa merita contraxerunt ? Si in coelo
utriusque par causa. Si enim movet, cur ex his duo- egerunt aliquam vitam, ut pro suis aclibus propelle-
hus, cum ex aequoambo sint originaliter peccatores, rentur vel laberentur a in terras, congruisque suae
alius ab hoc vinculo solvilur, cui conceditur Baplis- ante actas vitoe corporeis receptaculis tenerentur :
mus; alius non solvilur, cui talis gratia non concedi- ille ulique melius anle hoc raorlale corpus vixissecre-
tur: cur non pariter movet *, quod ex duobus origi- dendus est, qui eo non multum meruit pracgravari,
naliler innocentibus,alius accipitBaptismum, quo in ut et bonum haberet ingenium, et concupiscenliis
regnum Dei possit intrare; alius non accipit, ne ad 1 Editio Lov., tteque aliquid egerant. Emendalurad
1 m Mss.,nonvidebuntvitam. manuscriptos.Ex his nonnullihabent, gui aliquid ege-
' Editi,et undehoc.Abest,et, a Mss. rint; omisso,nec.vaticanivero,nequequi atiqtiidegerunl.
3 la plerisqueMss.,ut retribtterelurei. nec dumaliquidegissent.
* tn MSS.,cur mn tattiermwch '» Abest,re/Ms.,
Cygirannensis
laberenbir,a nonnullismanuscriptis.
svj DE PECCATORUMMERITIS ET REMISSIONE, S. AUGUSTINI 128
ejus mitioribus urgeretur, quas posset facile supera- aliaeminus gravenlur, et pro eisdem meritis huma-
re : ettamen eam sibi graliam praedicari non meruit, na ingenia variari, ut acutiora sint quaedam, et alia
qua sola posset a secundaemortis pernicie liberari. obtusiora, proque ipsius vitaesuperioris meritis divi-
Ille autem pro meritis deterioribus, sicut putant, nam quoque gratiam liberandis hominibus dispensa-
graviori corpori implicitus, etob hoc cordis obtusi, ri;quid de isto polerunt respondere? Quomodo ei
cum carnis illecebris ardenlissima cupidine vincere- tribuent et teterrimam vitam superiorem, ut ex hoc
tur, et per nequissimam vilam peccatis pristinis, fatuus nasceretur; et tam bene meritam, ut ex boc
quibus ad hoc venire meruerat.adderet pcjora terre- in Christi gratia multis acutissimis proeferrclur ?
na; aut in cruce tamen audivit, Hodiemecumeris in 33. Cedamus igitur et consentiamus auctorilali
paradiso (Luc. xxm, 43); aut alicui cohoesitapo- sanctaeScripturae,quaenescit fallinecfallere : el sic-
stolo, cujus praedicationemutatus, et per lavacrum ut nondum natos ad discernenda merita eorum ali-
regenerationis salvus effectus est: ut ubi abundavit quid [boni vel mali egisse non credimus; ita omnes
peccatum, superabundaret gratia. Quid hincl respon- sub peccalo esse, quod per unum hominem inlravit
deant, omnino non video, qui volentes humanis con- in mundum, et per omncs homines pertransiit, a quo
jecturis justitiam Dei defendere, et ignorantes altitu- non liberat nisi gralia Dei per Dominumnostrum Je-
dinem graiiae,fabulas improbabiles texuerunt. sum Christum, minime dubilemus.
32. Mulla enim dici possunt de miris vocationibus CAPUTXXIII.— Christus etiam infanlium salva-
hominum, sivequaslegimus.sive quas experli sumus, tor et redemptor. Cujus medicinalis adventus non
quibus eorum opinio subvertatur, qui credunt ante est opus sanis, sed aegrotantibus; quia non venit
ista corpora sua, quasdam proprias vitas gessisse ani - vtcare justos, sed peccatores : in cujus regnum non
mas hominum, quibns ad haecvenirent, pro diversi- inlrabit nisi qui renatus fuerit ex aqua et spiritu, ncc
tate meritorum diversa * hic experluroevel bona vel prseter regnum ejus salutem ac vilam possidebit acter-
mala. Sed lerminandi hujus operis cura non sinit in nam. Quoniam qui non manducaveril carnem ejus, ct
his diutius immorari. Unum tamen, quod inter mul- qui incredulus est Filio, non habebit vilam, sed ira Dei
ta mirabile comperi, non tacebo. Quis non secun- raanet super eum. Ab hoc peccalo, ab hac acgritudine,
dum istos, qui ex meritis prioris vilae ante hoc cor- ab hac ira Dei, cujus naturaliter filii sunt, qui eliam
pus in cceleslibusgeslae animas terrenis corporibus si per aetatem non habent proprium, [trahunl lamen
magis minusve gravari opinantur, aflirmet eos ante originale peccatuin, non liberat nisi Agnus Dei qui
istam vitam sceieratius immaniusque peccasse, qui tollit peccata mundi' (Joan. i, 29), nonnisi Medicus
mentis lumen sic amittere meruerunt, ut sensu vici- qui non venit propter sanos, sed proptcr aegrotos,
no pecoribus nascerentur ; non dico lardissimi ingc- nonnisi Salvator, de quo diclura est generi humano,
nio, nam hoc de aliis dici solct; scd ita excordes, Nalus est vobishodie Salvator (Luc. n, 11): nonnisi
ut etiam cirrati 3 admovendum risum exhibeant cor- Rcdemptor, cujus sanguinedeleturdebitumnostrum.
datis delicias faluitatis, quorum nomen cx graeco Nam quis audeat diccre , non esse Christum infan-
derivatum moriones vulgus appellat? Talium tamen tium salvatorem nec redemptorem ? Unde autem sal-
quidam fuit ita christianus, ut cum esset omnium in- vos facit, si nulla in eis est priginalis segritudo pec-
juriarum suarurn mira faluilate patientissimus, inju- cali? Unde redimit, si non sunt per originem primi
riam tamen Christi nominisvel in se ipso religionis' horainis venuradali sub peccato? Nulla igitur ex
quaimbulus erat, sicferrenon posset, ut blasphe- nostro arbitrio, praelerBaplismum|Christi,salus aeler-
manles videlicet cordalos, a quibus haccut provoca- na promittatur infanlibus , quam non promiltit Scri-
retur audiebat, insectari lapidibus non desisteret, ptura divina, humanis omnibus ingeniis praeferenda.
nec in ea causa vcl dominis parceret. Tales ergo CAPUTXXIV. — 34. Baptismus salus , Euchari-
pracdeslinari el creari arbilror, ut qui possunt, intel- slia vila vocalura Punicis Christianis. Optime Punici
ligant, Dei graliam et Spiritum qui ubi vult spirat Christiani Baplismum ipsum nihil aliud quam salu-
( Joan. ni, 8), ob hoc omne ingenii genus in filiis tem, et sacramenlum corporis Christi, nihil aliud
misericordiaenon praelerire, itemque omne ingenii quam vilam vocant. Unde, nisi ex anliqua, ut exisli-
genus in gebennaefiliis praeterire, ut qui gloriatur in rao, et apostolica tradilione, qua Ecclesiae Cbristi
Domino glorietur (I Cor. i, 31 ). Illi autem qui pro insitum tenent, prseter Baplismum et participationem
merjtis vilac superioris accipere quasque animas " mensaeDominicae, non solum ad regnum Dei *, sed
diversa terrena corpora aflirmant, quibus aliae magis, nec ad salutem et vilam aeternam posse quemquam
hominum pervenire ? Hocenim et Scriptura testatur,
1 Am., quid htdc respondeant.Lov., hic. veriusMss., secundura ea quaesupra diximus. Nam quid aliud te-
* inlocutione
Itinc; Auguslinofamiliari.
pluribusMss.,diverse. nent, qui Baptismum nomine salutis appellant, nisi
3 Am.Er. et quinque Mss.,curati.Aliiveromanuscripti quod dictum est, Salvosnos fecit per lavacrumregene-
cum editioneLov., cirrati. m marginecodicis Cygirannen- rationis (Tit. ni, 5); et quod Pelrus ait, Sic et vossi-
sis scriptumantiqua manu, <tvel cerriii, id est furiosi.»
Duciturvoxa Cerere, incujussacrisfurore correpti menlis mili formaBaptismasalvosfacit (l Pelr. m, 21) ? Quid
nonsalis erant.
4 Apudcompotes
Am.Er., post, velin seipsoreligionis,additur, aliud etiam, qui sacramentum mensaeDominicaevi-
reverentia. 1 VetusS. Amandicodex,peccatummundi.
» Am.et nostriomnesMss.,acctvcrequasquasanimas: 5 Edili,nonsolumnonad regnumDei; repetita
atque ex iisdem pluresbabeut, diversain terra corpora. negante
particula,quaeposteriorelocoabest a mauuscriptis.
«9 LIBER PRIMUS. 130
tam vocant, nisi quod dictum est, Ego sum panit vi- 37. Kaque illud quod in Evangelio positum est,
vut, qui de cmiodetcendi; et, Panis quem ego dedero, Erat lumenverum,quod itluminatomnemhominemve-
caro tnea est pro smculivita; et, Si non manducaveri- nientemin hunc mundum,ideo dictum est, quia nullus
tis carnem Filii hominis et sanguinem biberilis,non hominum illuminatur nisi illo lumine veritatis, quod
habebilisvilaminvobit (Joan.w, 51, 52, 54)? Si crgo, Deus est: ne quisquam pularet ab eo se illuminari, a
ut tot et lanta divina testirnonia concinunt, nec salus quo audit' ul discat, non dico, si quemquammagnum
nec vita acterna sine Baptismo et corpore ct sanguine horainem, sed * nec si angelum ei contingat habere
Domini cuiquam speranda est, fruslra sine his pro- doclorcm. Adhibelurenim sermo veritalis extrinsecus
mittitur parvulis. Porro si a salute ac vita aeterna vocis minislerio corporalis, verumtamen neque qui
hominemnisi peccata non separant, per haecSacra- plantat est aliquid,nequequi rigat, sed qui incremenlum
menta nonnisi peccati reatus in parvulis solvitur : de dal Deus (lCor. ni, 7). Audit quippe homo dicentem
quo reatu scriptum est, neminem esse mundum, nec vcl horainemvel angelum; sed ul senliat cl cognoscat
si unius diei fuerit vita ejus (Job xiv, 4, sec. LXX ). verum esse quod dicitur, illo lumine inlus mens ejus
Unde est et illud in Psalmis : Ego enim in iniquilati- aspergitur, quod aelernummanet 3, quod eliam in te-
bus conceptussum, el in peccatismatermea me in utero nebris lucet. Sed sicut sol isle a caecis, quamvis eos
aluit (Psal. L, 7). Aut enim ex persona generali ipsius suis radiis quodam modo vestiat, sic ab stultiliae te-
hominis dicitur, aut si proprie de se Davidhoc dicit, nebris non comprehenditur.
non utique de fornicatione, sed de legitimo connubio 38. Cur autem, cum dixisset, quodilluminat omnem
nalus fuit. Non itaque dubilemus etiam pro infanlibus hominem; addiderit, venienlemin hunc mundum; undc
baptizandis sanguinem fusum, qui priusquam funde- haec opinio nala est, quod in exortu corporali ab utero
retur, sic in Sacramenlo datus est et commendatus, malris recentissimoilluminet mentes nasccntium par-
ut diceretur, Ric est sanguis meus, qui pro multis vulorum : quamvis in graeco ita sit positum (a), ut
effundeturinremissionempeccatorum(Matth. xxvi, 28). possit eliam intelligi lumen ipsum veniens in hunc
Negant enim illos liberari, qui sub peccalo esse no- mundum : tamen si hominera venientem in hunc
luut faleri. Nam uude liberantur, si nulla servitute mundum, necesse est accipi, aut simpliciter dictum
peccali tenenturobslricli? arbitror, sicut mulla in Scripturis reperiuntur, quibus
35. Ego, inquit, lux in smculumveni, ut omnisqui etiam detractis nihil senlentiaeminualur; aut si pro-
credideritin me, non maneatin lenebris(Joan. xn, 46). pter aliquam distinctionem additum esse credendum
Hoc dicto quid ostendit, nisi in tenebris esse omnem est, fortasse hoc dictum est, ad discernendam spiri-
qui non credit in eum, et credendo efficerene maneat tualem illuminalionemab ista corporali, quaesive per
in lenebris? Has tenebras quid nisi peccala intelligi- cfleliluminaria, sive quibusque* ignibus illuminal ocu-
mus?Sed quodlibel aliud intelligantur hae tenebrae, los carnis; ut hominem interiorem dixerit venientem
profecto qui non credit in Chrislum, manebit in cis : in hunc mundura, quia exlerior corporeus est, sicut
etutiquepoenalessunt, nonquasi nocturnaead quielem hic mundus; tanquam diceret, Illuminat omnem ho-
animanlium necessariae. minem venienlem in corpus, secundum illud quod
CAPUTXXV. — Parvulos mox nalosilluminariqui- scriplum est: Sorlilus sum animam bonam, el veni in
damperperamcolligebantexEvangelio.Proinde parvuli, corpus incoinquinalum(Sap. vm , 19, 20). Aut er-
si per Sacramenlum quod ad hoc divinilus institutum go sic diclum est, si distinctionis alicujus gratia
est, in credentium numerum non transeant, profecto dictum est ; Illuminat omnem hominem venientem
in his lenebris remanebunt. inhunc mundum; lanquam dictura esset, Illuminat
36. Quamvis eos nonnulli mox natos illuKinari omnem interiorem hominem, quia homo inlerior
credant, sic intelligentes quod scriptum est, Erat lu- cum veraciter fit sapieris , nonnisi ab illo illurai-
men verum,quod illuminat omnemhominemvenientem natur qui * est lumen verum : aut si ralionem ipsam,
in hunc mundum (Id. i, 9). Quod si ita est, multum qua humana anima ralionalis appellalur, qux ratio
mirandum est quomodo illuminati ab unico Filio, adbuc velut quieta et quasi sopila, tamen insita et
quod erat in principio Verbum Deus apud Deum, non quodam modo inseminata in parvulis lalet, illumina-
admitlantur ad regnum Dei, nec sint haeredesDei, tionem voluit appellare, tanquam interioris oculi
cohaeredesaulem Christi. Hoc enim eis nisi per Ba- crcalionem; nonrcsistendum est, tunc eam fieri; cum
ptismumnon pracstari, etiam qui hoc sentiunt, confi- anima creatur, et non absurde boc iiitelligi, cum
tentur. Deinde jam illuminati, si ad consequendum homo venit in mundum. Verumlamen etiam ipsc,
regnum Dei nondum sunt idonei; saltem ipsum Ba- quamvis jam creatus oculus , necesse est in lcnebris
plismum, quo ad hoc idonei fiunt, laeti suscipere de- maneal, si non crcdat in eum qui dixit, Ego lux in
buerunt: cui tamen eos videmuscum magnis fletibus 1 Editi, a quoatiqtndaudU. Abest, aliquid, a manu-
reluctari, eamque ignoranliam in illa aetatecontemni- scriptis.
» rarticula, sed, ante verba, nec si anaelum, praeteriri
mus, ut Sacramenta quae illis prodesse novimus, in potest; et revera praeieriturin manuscriptis.
3 Lov., quod in mternummanet. Abest,in, ab editis
eis etiam reluctantibus compleamus. Cur enim et aliiset a manuscriptis.
Aposlolus dicit, Nolile pueri essementibus(lCor. xiv, * EdidoLOV., quibuscumque.sed passun apud Augusti-
20); si jam lumine illo vero quod Yerbum Dei est, num, quibusque;pro, quibuscumque,
o omnes Mss.cumAm.,quod, '
eorum mentes illuminatacsunt ? (o) Erchcmiwn, „
<fct DE PECCATORUMMER1TI9ET REMISSIONE,S. AUGUSTINI 1»
tmMtitii venl, ul omnisquieredit in m non maneat in die, inquit, satus domui fiuk facta esi, qttonittmet Iste
lenebrh. Quod per sacramentum Baptismatis' in par- filius est Abrahm. VenitettimFilitts hominisqnmrereet
vulis fieri non dubitat mater Ecclesia, quaecor et os * salvarequod perierat(Luc. xlx, 9, 10). Hocet de ove
maternum eis praestat,ut sacris mysleriis imbuanlur; perditaetrelictis nonaginta novemquaesiiaetinvenla;
quia nondum possunt corde proprio credere ad jusli- hocet de drachma quaeperieral ex decem (Id. xv, 3-10).
tiam, nec ore prbprio confileri ad salulem (Rom. x, Unde oportebat, ut dicit, prmdicariin nomineejus pm-
10). Nec ideo tamen eos quisquam fidelium fideles nitenliamel remissionempeccatorum in omnes gentes,
nppcllare cUnCtatur,quod a credendo utique nomen incipienlibusab Jerusalem (Id. xxiv, 46, 47). Marcus
est : quamvis hoc non ipsi, sed alii pro eis inter sa- etiam in fine Evangeliisui Dominumdixisse testatttr :
ciamenla responderint. Eunles in mundum universum prmdicaleEvangelium
CAPUT XXVI. — 59. Concludit peccalo originis omni crealurm. Qui crediderilet baptizutusfueril, sal-
omnesobitoxios.Nimislongum liet, si ad singula te- vus erit: qui veronon crediderit, condemnabitur(Marc,
stimonia similiter disputemus. Unde commodiusesse xvi, 15, 16). Quis autem nesciat, credere esse infan-
arbitror, acervalim cogere, quae occurrere poluerint, tibus baptizari, non credere autem, non baptizari?
vel quaesufflcere videbuntur, quibus appareat Domi- Ex Joannis aulem Evangelio quamvis jam nonnulla
num Jesum Christum non aliam ob causam in carne posuerimus, aliende etiam ista. Joannes Baptista de
venisse, ac forma servi accepla factum obedienlem illo: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundl
usque ad mortem crucis (Phitipp. n, 7,8), nisi ut hac (Joan. i, 29). Et ipse de se ipso : Qui de ovibusmeis
dispensatione misericordissimacgraliae omnes, quibus sunl, vocenttneamaudiunt; el ego novi illas, ei sequun-
tanqtiam membris in suo corpore constitutis caput tur me; et ego vitammternain do itlis, el non peribunt
esl ad capessendurh regnum coelorum, vivificaret, in mlernum(Id. x, 27, 28). Quia ergo dc Ovibusejus
6alvOSfaCeret, liberaret, redimeret, illuminaret, qui non esse incipiunl parvuli, nisi pCrBaptismum; pro-
prius fuissent in peccatorum morte, languoribus, ser- fecto si hoc non accipiunt, pcribunt: vilam cnim
vltute, captivitaie, lenebris consliluli, sub potestate aclcrnam, quam suis dabit ovibus, non habebunt.
diaboli principis peccatorum : ac sic fieret medialor Ilcm alio loco : Ego sutn via, verilas el vila. Nento
Dei et hominum, per quem post inimicilias impielalis venitad Palrem nisi per me (Id. xiv, 6).
noslrse, illius gratiae pacc finitas, reconciliaremur 41. Hanc doclrinam suscipienlcs Apostoli, vide
Deoin aeternam vitam, ab aeterna morte quac talibus quanta conlcstationc dcclarcnl. Pclrus in prima Epi-
impeudebat erepli. Hoc enitn cum abundantius appa- stola : Benedictus, inquil, Detts et Pater Dontini no-
ruefit, consequens erit ut ad islam Chrisli dispensa- stri Jesu Christi, secttndumhtulliludinem niisericordite
lionem, quacper ejus humilitalcm facla est, pertinere sum, qui regeneravilnos' iit spem vilmmlernm,per re-
non possint, qui vita, salutc, liberatione, rcdcmplione, surrectionemJesu Chrisli, in hmrcdilatemimmortaletn
illuminalionenon indigcnt. Et quoniamadhanc perlinct et inconlaminatam', jlorenlem,servatatnin ccelis,vo-
Baptismus,quoChristo conscpcIiuntur,ut incorporen- bis qui invirtule'Deiconservaminiper fidemin salulem
turilli merabra ejus, boccsl fidclcs ejus: profcctoncc paratam palatn fieri in lempore novissithd.Et paulo
Baplismus cst necessarius cis qui illo remissionis ct post: Inveniainiiii,inquit, in laudem et Itonorem Jestt
reconciiialionis beneficio, quae fit per medialorcm, Christi, quem ignorabaiis; inquem tnodo non tidentes
non opus liabent. Porro quia parvulos baplizandos creditis, qtiemitim videritis, exsullabttisgaudioinenar-
esse concedunt, qui contra auctorilatem universaeEc- rabili, el honoralo gaudio1', percipienlesteslamenium
clesiae, procul dubio per Dominumet Apostolos tra- fidei, salulem animarum veslrarum (I Pelr. i, 3-9J.
ditam, vcnire non possunt: conccdant oportet cos Ilem alio loco : Vos autem, inquit, genus eleclum,re-
3
egere i.llisbeneficiis medialoris, ut abluli per Sacra- gale sacerdolium,gens sancta, populus in adoptione,ut
menlum charitatemque fidelium, ac sic incorporati virlutesenuntietisejus, qui vosde tcnebrisvocavitin ad-
Chrisli corpori, quod est Ecclesia, reconcilienlur Deo, mirabilelumensuum (Id. n, 9). Et iterum : Christut,
ut in illovivi, ut salvi, utliberali, utredempli, ut il- inquit, pro peccatis nostris passut est, justut pro inju-
luminali fiant: unde, nisi a morte, viliis, realu, sub- siis, utnos adducat ad Deum. Item-cum commemo-
jectione, tenebris peccatorum? quaequoniam nulla in rasset in arca Noe, octo homines salvos factos : Sic
ea aetate per suam vilam propriam commiserunt, re- et vos, inquit, simili fortna Baptisma salvos facit
stat originale peccatum. (Id. III, 18-21) Ab hac ergo salute et lumine alieni
CAPUT XXVII.— 40. CongerittestimoniaScriptu- sunt parvuli, et in perditione actenebris remanebunt,
rarum. Haecraliocinatio tunc erit fortior cura ca quac nisi per adoptionempopuloDei fuerint sociali, tenen-
promisi teslimoniamulta congessero. Jam supra po- tes Christum passum justum pro injustis, ut eos ad-
suimus : Non veni vocarejuslos, sed peccalores(Luc. ducat ad Deum.
v, 52). Item cum ad Zacchaeumesset ingressus: Ro- 42. Ex Epistola etiam Joannis hacc mihi occurre-
1 vox, Baplismatis,abeslab aliquotmamismptls. runt, quaehuic quaeslioninecessaria visa sunt. Quod
» in editisomissum, et os. Exstatin melioribusMss.IQ
caeteriSautemcomrptelegitur,correctos;aut, corderecto > cygiraonensiscodex, qulsecmdummuUUudinemmi*
maternumeis prmstat: Mque in quibusdamadditur,affc- serieordimswe regeneravitnos.
ctum; vel, siman. » Mss.,intaminatam.
» Editiones Am.Er. Et Lov., ut oblati.Antiqutoresvero 3 pleriqueMss.,in veritate.
ac pleriqueliss., ut abluti. 4 Hoclocoa nonnullisMss.abest,gaudio.
»« LIBER PRIMUS. 134
si in lumine,inquit, ambttlavertmiis,stcut e.ttpse cstm qttia depulalumest ilti 1; sed et propter nos, quibut de-
lumine,societatemhabemusvi invicem,el sattguitJesu pulabilurcredenlibvsin eumquiexcilavilJesunl Chritlum
Christifilii ejus purgabit nos ib omni deliclo(1 Joan. . Dominumnoslruma morluis,qui tradilut ett propter de-
i, 1). Ilein alio loco: Si leitiinonium,inquil, Itominum licta nostra, el resurrexilpropterjustificalionemnostram
accipimut, tetiimoniumDei mujus est; qnia Itocest te- (Rom.w,4-8,23-2o).EtpauIopost: SienimChristus,in-
slimoniumDei, quodmajus estl, quia teslificalusestde quit, cuminfirmiessemusadhucjuxla tempus,proimpiit
Filio suo. Qui crediderit in Filium Dei, habel teslimo- morluusesl (ld. v, 6). Etalibi : Scimus, inquit, quia
nium * in semetipso.Qui noncrediderit Dco, mendacem lex tpiritualis esl; egoautemcarnalissum, venumdatus
facit eum; quia non credidit3 in lestimoniumquod tesli- sub peccato. Quod enim operorignoro: non enim quod
ficatus esl de Filio suo. El Itoc est teslimonium,quia volo,hoc ago; sed quod odi, illttdfaeio. Si atttemquod
vilamwlernamdedil nobis Deus; et licscvila in Filio nolo hoc facio, consenliolegi, quoniam bona s. Nunc
ejus est. Qui habelFilium, Itabelvitam : qui non Itabet uutemnonjam ego operorillud, sed idquod in me Ita-
Filium, non hnbetvitam(ld. v, 912). Non solum igi- bilat peccatum.Scio enimquia nonhabitaiin me, id est,
lur rcgnum ccelorum, sed nec vitara parvuli babe- in came mea bonum: nam velte3 adjacelmilti, perfice-
bunt, si Filium non babebunt, quem nisi per Bapli- re atitem bonumnon invenio.Non enim quodvolo facio
smum ejus habere non possunt. Item alio loco : ln bonum; sed quod nolo malum, hoc ago. Si aulem quod
hoc, inquit, manifestattisesl Filius Dei, ut solvat opera nolo, ego hoc facio; jam non ego operorillud, ted quod
diaboli (Id. ni, 8). Non ergo pertinebunt parvuli ad habilat in me peccatum.Invenio igilur legemmihi vo-
gratiam manifeslationisFilii Dei, si non in eis solvet* lenti facere bonum,quoniammihimalum adjacet. Con-
opera diaboli. deleclorenimlegi Dei secunduminterioremhominem:
43. Jam nunc attende in hanc rem Pauli aposloli videoautem aliam legemin membris meis repugnan-
teslimonia, tanto utiquc plura, quanto plures Episte- lem legi menlis mem,el caplivanlemtne in lege peccali,
lasscripsit, et quanto diligentius curavit commendare qumesl in membrismeis. Miserego ItOmo,quis me libe-
gratiam Deiadversus eos qui • operibus gloriabantur, rabit de corpore mortis hujus ? Gratia Dei per Jesum
atque ignorantes Deijustitiam, et suara volentes con- Clirislum Dominumnestrum (Id. vn, 14-25). Dicant
slituere, justiliae Dci non erant subjecli (Rom. x, 3). qui possunt hoininesnasci non in corpore morlis hu-
In Epistola ad Romanos : Juslitia, inquit, Det in om- jus, ul possint etiam dicere, non eis neccssariam gra-
nes qui credunl : non enimesi distinctio. Omncsenitn liam Dei per Jesum Cbristum, qua liberenlur de Cor-
peccaveriml,el egent gloria Dei: justiftcaligralisper pore mortis hujus. Item paulo post : Quod enimim-
gratiam ipsius, per redemplionemqum est in Christo possibile eral legis'*,in quo infirmabalur per camem,
Jesu: quemproposuilDeus propitialorium" per fidem Deus Filium suummisit in siinililudinecarnit peccali,
in sanguineipsius,ad oslensionemjusliiim ejus propler el de peccalodamnavitpeccatumin carne (Id. vm, 3).
propotilum''prmcedentium peccalorumin Deipatienlia8, Dicanl qui audent, oporluissc nasci Cbristum in siini-
ad ostendendamjustiliam ipsius in hoc tempore, ut sil liludine carnis peccali, nisi nos nati essemus in carne
justus el justificans eum qui ex fide est Jesu (ld. m, peccali.
22-26). Item alio loco : Ei qui operatur,inquit, merces 44. Item ad Corinlhios : Tradidi enim vobitin pri-
non imputatur secundum gratiam, sed secundumde- mis, inquit, quod el accepi, quia Christusmortuus esl
bilum. £i vero qui non operatur, creditaulemin eum pro peccalisnoslris secundumScripluras(lCor.iiv,3).
quijustificatimpium, deputatur fidesejus ad jutlilimn. Itein ad eosdem Corintbios iii secunda : Charitas
Sicut et Daviddicil beaiiludinemhominis,cui Deusac- enim Christi compellil nos; judicanles hoc, qttonidtn
ceptofertjustiliam tine operibus:Bealiquorumrentissm si' MIIHS pro omnibusmorluus esl, efgo omnesmortui
tuiil iniquilales,et quorumleclasunt peccala. Beatttsvir tunt. El pro omnibut morluus est Cltrisltts, ul qui
cui non impulavitDomintispeccatum.Item paulo post : vivunt,jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis ntor-
Non esl aulem scriplum, inquit, propter illttm tantum, luus est et resurrexil. Ilaque nos amodoneminemnovi-
mus secundum carnem : et *i noveramus secundttm
curnemChristum, sed nunc jam non novimut. Si quct
1 Qttod majas est, non habetur hic in Gallicanis nova
Mss. Exstat quidem in latino lexlu Vulgalaeeditionis, igilur in Christo 6 crealura, vetera trrinsierunl,ecce
seaa graecoabest. Pluresex iisdemmanuscriplispraeter- facta sunt omnia nova. Oinnia aiilem ex Deo, qui
eunt et illud,quia teslificatusesl de Filiosuo.
s Lov.,teslimomumDei. Hincvero abest vox,Dei,no- reconciliavitnos sibi per Chritlum, et dedit tiobismini-
stris in manuscriptiset in editisAIH.et Er., nec est in sterium reconciliationis. Qttemadmodum ? Quia Deut
graecotextu Joannis. 1 Hicineditis additum,adjusliliam.Abesta manuscriptis,
•sola hic editioLov., rion credit.Grseceest, ou pepi-
tteuken. necnon a graecotextu Apostoli.
* Juxta Er.Lugd.ven. Lov.,solval. M. » Adjectum etiam hic verbum, csI;quod inmanuscri-
» Hicin excusisnulla necessiUteadditum,de. ptis et in graecoreticetur..
' Lov.,propitiatorem.Edilialii et MSS., propitiatorium: » Editi,nambonumvelle.Sorirepetitur hocloco,boniim,
ut omnesrursumlibricum Lov.in librode Spirituet Lit- in manuscriptis,nec apudApostclum.
tera, n. 21. Graeceest,.Uasterion. *•in editisdandicasu, legi. Atin Mss.,legis; jiixta gra»-
* Editi,proplerremissionem.Atmanuscripticonstanter cum tounomou.SicAugustinusinsermone182.
ferunt,propterproposUum : nec aliteripsi editi locoquem « pleriquemanuscriptioinittunt,si; quseparticulaetiara
nuncmdicavimuslibri de Spirituet Liltera.Eamdemlectio- apudGraecos nonin omnibnscodioibuslegitur.
aem sequiturAmbrosiaster. « noe locoMSS. non habent,omnia; necest in gratdSH-
* Hss.,patientiam. bliisnec in latinisCorbeiensibus.
135 DE PECCATORUMMERITIS ET REMISSIONE,S. AUGUSTINI 136
erat in Chritto mundumreconcitiant stbt, non reputans vobis qui eralis longe, et pacem his qui prope, quia per
illit delicta eorum, et ponent in nobls verbumrecon- iptum habemut accessumambo in uno spiritu ad Pa-
cilialionis.Pro Chrislo ergo legalione fungimur, tan- trem (Ephet. n, 1-18). Item alibi: Sicut veritas ett
quatn Deo exhortante per nos : obtecramut pro Christo in Jetu, deponere vot tecundumpriorem convertationem
reconciliariDeo. Eum qui non noveral peccalum, pro veleremhominem,eum qui corrumpiturtecundumcon-
nobis peccatumfecit, ut nos timut justitia Dei in ipto. cupitcenlias deceptionis. Renovamini aulem spiritu
Cooperantesautem et rogamut, ne in vacuumgratiam menlit veslrm, et induile novum hominem, eum qui
Dei tutcipiatis. Dicit enim : Temporeacceptabili exau- secundum Deum crealus ett in juttitia et sanclilate
divi te, et in die salutis adjuvi te. Ecce nunc tempus veritatis. Et alibi : Nolite conlristare Spiritum san-
acceptabile,eccenunc dies salulis (II Cor.v, 14-vi, 2). clum Dei, in quo signati eslis in diem redemptionis
Ad hanc reconciliationem et salutem si non perti- (Id. iv, 21-24, 30).
nent parvuli, quis eos quaerit' ad Baptismum Chri- 47. Ad Colossenses etiam ita loqnilur : Gratias
sti ? Si autem pertinent, inter homines mortuos agenlet Patri idoneot facienti nos in partem torlis san-
sunt \ pro quibus ille morluus est; nec ab eo recon- clorum in lumine, qui eripuit nos de polestatetenebra-
ciliari et salvari possunt, nisi dimissa non reputet rum et translulit in regnum Filii charilalis sum, in
delicta eorum. quo habemut redemplionemin remittione peccalorum
45. Item ad Galatas : Grafio vobiset pax a DeoPa- (Coloss.i, 12-14). Et alio loco : Et estis, inquit, in
tre, et DominoJesu Christo, qui dedit temeliptumpro illo repleti, qui est capul omnisprincipatut el potetta-
peccatis nostris, ut eximeret nos de prmsenli smculo lis : in quo eliam circumcisi eslis circumcisionenon
maligno (Galat. i, 3, 4). Et alio loco : Lex transgres- manufacla, in extpoliationecorporiscarnis, in circum-
sionis gralia propotita ett 3, donec veniret temen cui cisioneChrisli, consepulli ei in Baplismo, in quo et
promitsum esl, dispositum per Angelosin manu media- consurrexistisper fidem operationisDei, qui tutcitavit
torts. Mediatorautem unius non est: Deus vero unus illum a mortuit. Et vos, cum essetis mortui deliclis et
est. Lex ergo adversus promissa Dei? Absit. Si enim prmputio carnis vestrm, convivificavitcum illo *, do-
data estet lex, quai pottel vivificare, omninoex lege nans nobis omnia delicla, delens quod adversus nos
estet juttitia. Sed conclusit Scriptura omnia sub pec- erat chirographumdecreli, quod erat conlrariumnobit,
cato, ut promittio ex fide Jesu Chritli darelur creden- tollensillud de medio, el affigens illud cruci, exuent
tibus (Id. ni, 19-22). se carnem, principatus et polestalesexemplavitfiducia-
- 46. Ad Ephcsios ctiam : Et vos eum essetismortui liler triumphans eos in temelipso(Id. n, 10-15).
deliciis et peccalisveslris, in quibusaliquando ambula- 48. Et ad Timolheum : Humanut, inquit, sermo
slls secundumsieculummundi hujus, secundumprin- et omni acceptionedignus, quia Chrittut Jetut venit in
cipempoleslalisaeris, spirilus ejus qui nunc operatur mundum peccalorettalvot facere, quorumprimus ego
in filiis diffidenlim,tn quibus el not omnet aliquando sum. Sed ideo misericordiamconteculut tum, u(in tne
convertati tumut in detideriis carnis nottrm facienles ostenderetprimoChrittut Jetut omnemlonganimitatem,
voluntatemcarnit, et affeclionum,et eramut naturaliter ad informalionemeorum qui crediluri tunt illi in vitam
fitii irm, sicut et cmteri. Deusautem qui dives est in asternam(I Tim. i, 15, 16). Item dicit: Vnut cnim
mitericordia, propler multam dilectionemqua dilexit Deut, unut ei mediaiorDei et hominumhomoChritlus
not, et cum estentutmortui peccalit, convhificavitnos Jetut, qui dedit semetipsumredemplionempro omnibus
Christo, cujus gratia sumus salvi facli. Et paulo post: (Id. ii, 5, 6). In secunda etiam ad eumdem : Noli
Gratia, inquit, talvi facti estis per fidem; et Itocnon ergo, inquit, erubescere teslimonium Domini nostri,
ex vobis, sed Dei donumest: non ex operibus,ne forte neque me vinctumejut: sed collaboraEvangeliosecun-
quis extollutur. lptius eninttumus figmentum,creati in dum virtutemDei talvot not facientit, et vocantit voca-
Chritto Jetu in operibus bonis, qum prmparavitDeus lione tua sancta ; non secundum opera nostra, ted
u( tn illis ambulemus.Et paulo post: Qui eratis, in- tecundum tuutn propositumet gratiam, qum data ett
quit, illo tempore sine Christo, alienali a societale nobis in Chrislo Jesu antc smcutamterna, ntanifeslata
. Itrael, et peregrini tetlamentorumel promittionis, spem autem nunc per adventumDotnininoslri Jesu Chritti,
non habentes, et sine Deo in hoc mundo: nunc autem evacuantit quidem mortem, illuminantisautem vitam
in ChristoJetu, qui aliquando eraiis longe,facti * estis el incorruptionemper Evangelium (IITtm. l, 8-10).
prope in tanguine Chrisli. Ipse esl enim pax noslra, 49. Ad Titum etiam : Exspeclanles, inquit, illam
qui fecil ulraque unum, et medium parietem macerim beatam spem et manifestationemglorim magni Dei, et
solvent inimicitiat, in carne tua legem ntandatorum salvatoris noslri Jesu Christi, qui dedit temetiptumpro
decretis evacuant, ut duos conderet in se in unum nobit, ut nos redimeretab omni iniquitate,et mundaret
novum hominem, faciens pacem, et commutaretulros- nos sibi populum abundantem, mmulatorembonorum
que tn uno corpore Deo, per cruceminterficiensinimi- operum(Tit.n, 13, 14). Et alio loco : Cum autem
citias in semetipso. Et veniens evangelizavitpacem benignitas et humanitat itlaxit Salvatorit Dei nottri,
1 DuoMss.,quid eosqumrit. non ex opeributjuttitim, qum nos fecimut, sed secun-
* Am.Er.et Mss.,mortmsunl. dum suam misericordiamtalvos nos fecit per lavacrum
* SicMss.Editlvero, positaett. Et infra, dispositaper
jMelos. vide Expositionem ad Galatas.
Epistolae regenerationis el renovationis Spiritus sancti, qttem
**\n editis,facti autem,Abest,autem,a uanuscriptis, 1 Jn Mss, vivificavitcumillo.
157 LIBER PRIMUS. 138
iUittime effudit tuper nos per Jetum Cltrittumtatvato- 24-27). Et alio loco : Non enim in manu fabricata
rem nottrum, ul jutlificati iptiut gralia hmredet effi- sancta introivit Christut, qumtunt timilia verorum, sed
ciamitrsecundumspem vilmmternm(Tit. m, 4). in ipsum cmlum, apparere anle faciemDei pro nobis ;
50. Ad Hebraeosquoquc Episloln, quanqnam non- non ut tmpiut offeratsemeliptum,ticut princept sater-
nullis incerta sil (n), tamcn quoniam legi qtiosdam dotutn intral in tancla, in anno tentel cum tanguine
huic nostraede Baptismo parvulorum senleniiaecon- alieno. Cmterumoportebat eum tmpiut pati a mundi
traria sentientes, eam quibusdam opinionibus suis contlilutione: nunc aulem temel in extremitatetmculo-
testem adhibere voluisse, magisque me movet aucto- rum ad remittionempeccatorumper sacrificium suum
ritas Ecclesiarum oricntaliiim, quac hanc eliam in manifettalut ett. El ticul contlitutum ttt hominibut
canonicis habent, quanta pro nobis testimonia con- temel tantum ntori, et pott hoc judicium : sic et Chri-
lineat, adverlcndum est. In ipso ejus exordio legitur: siut temel oblatut ett, ut multorum peccata porlaret;
Muliit partibus, et multit modisolim Deus locutusett tecundotine peccatit apparebil eis, qui eum tutlinent,
patribut in Prophelit; pottremo in hit diebut locutut ad talulem (Hebr.'tx, 24-28).
etl nobit in Filio, quem contlituit hmredemuniverto- 51. Apocalypsis cliam Joannis has laudes Christo
rum, per quem fecil el tmcula. Qui cum tit tplendor per canticum novum testatur offerri :Dignut et acci-
glorim el figura tubtlantim ejttt, gerent quoque omnia ptre librum, el aperire signacula ejut; quoniamoccitus
verbovirtutis sute, purgationepeccatorum a te facta, es, et redemittinot Deo in tanguine tuo, de omni gente,
tedel ad dexteram majetlatit in exceltit (Hebr. i, 1-3). et lingua, et populo, et nalione (Apoc. v, 9).
El post pauca : Si enim qui per Attgelos dictus ett 52. Item in Actibus Aposlolorum, inceptorem vi-
ternto, faclut ett firntut, et omnit prmvaricalio et in- feePetrus apostolus dixit esse Dominum Jesum, iu-
obedientiajuttam accepit mercedisrelributionem; quo- crepans Judaeos quod occidissent eum, ita loquens :
ntodonot effugiemut,ti lanlam neglexerimuttalutem ? Vot autem tunclumel juttum inhonoratlit, et negastit,
Et alio loco : Proplerea ergoquia ' pueri communica- et potiulatlit hominemhomicidamvivere et donari vo-
veruni tanguini et carni, et ipte propemodumeorum bit: naminceptorem vitmoccidittit (Act. m, 14, 15).
participavii,ut per mortemevacuareleum qui potesta- Et alio loco : Uic ett lapis reprobatusavobis mdifican-
tem habebat mortit, id ett, diabolum, et liberarel eot libus, qui factut etl in caput anguli. Non ett enim aliud
qui limore morlit per lotam vitam rei erant tervitulit. nomentub ceelodatum hominibut, in quo oporteat tal-
El paulo post: Unde debuit, inquit, tecundum otnnia vot fieri not (Id. IV, 11, 12). Et alibi: Deus patrum
fratribus similit ette, ut mitericors fieret, et fidelis sutcilavit Jetum, quem vot interfecistis sutpendentesin
princept tacerdolum eorum, qum tunt ad Deum propi- ligno. Hunc Deut principemet talvalo^emexaltavitgto-
liandum pro delictit populi (Id. n , 2 , 3, 14 17). Et ria sua, dare pxnitentiam Itrael et remittwnempecca-
alibi : Teneantut, inquit, confetsionem; non enim toruminillo (ld. v, 30, 31). Ilein alio loco: Huic
habemuttacerdotem » <j«t non postif compati infirmi- omnet Prophetm leslimonium perhibenl, remissionem
lalibut notlrit; etenim expertttt etl omnia tecundum peccatorumaccipereper manum illius omnem creden-
ainilitudinemtine peccalo(ld. iv, 15). Et alio loco : temin ettm (Id. x, 43). Item in eodem libro aposto-
Inlrantgrettibilc, inquit, habel tacerdotium: unde et lus Paulus : Notum ergosit vobis, inquit, virt fralres,
talvot perficere potett eot qui adveniunt per iptum ad quoniamper hunc vobis remistio peccatorumannuntia-
Deum, temper vivent ad interpellandum pro iptit. tur ab omnibut, quibut non potuittit in legeMoyti ju-
Talem enim decebathabere nos principemsacerdotum, ttificari, tn hoc omnis credent jutlificatur (Id. xm,
juttuin, sine malilia 3, incontaminatum, teparatum a 38, 39).
yeceatoribut,altiorem a cmlis factum, non habentem 53. Hoc tanto aggere testimoniorum, cujus adver-
quetidianam necettitatem, ticut principet sacerdotum, sus veritatem Dei elatio non prematur? Et raulta
frimumpro tuit peccatistacrificiumofferre,dehinc pro quidem alia reperiri possunt, sed et finiendi hujus
populi : hoc enim temel fecit offerent se (Id. vn, operis cura ncn negligenter habenda est. De libris
1 Am.Er.ct Mss., quoque Veteris Testamenli raultas contestationes di-
proptereaergo pueri, omisso,quia.
' Kditiol.ov.,pontiAcem. Habebanleditionesalise cum vinorum eloquiorum adhibere in hanc sententiam su-
uostris MSS., sacerdotem.m groecoidem esl hic verbum, pervacaneum putavi, quandoquidem in illis quod oo
urcltiereus,quod locisproximecitatisex Hebr.u et vn, ubi cultalur sub velamenlo velut terrenarum promissio-
'>:incipemsacerdolumlegimus.
' ITC,sinetnalUiu,leeitur constanterin
non Mss., sine ma- num, hoc in Novi Teslamenli praedicationerevelatur.
iu; h.c tautuin loco,se;ietiam inlra, lib.2, n. 19. Et ipse DominusLibrorum veterum utilitatem brc-
'.ce est, ucacos.
. ) sic Latiuisalate sua incertamtestatursaepeHierony- viler demonstravit et delinivit dicens , oportuisse im-
IL>ia Commeutariis ad Jsaiaecap. 6 et 8, ad cap. 8 Za-
iiar., ad 26 Matlh. et in Calalogoscriptorumecclesiastico- pleri quae de illo scripta essent in Lege et Prophetis
cap 16, ad Paulum,et cap.70, ad Gaium,etc; a Grse- et Psalmis; et haccipsa esse, quod oportebat Cliri-
I-IIIII,
cis vero susceptamoliiulanquamPauli, in Epist. 129, ad stum
Dardannm sciibit: «lllud,»ait, «nostrisdicendumest,hanc pati, et resurgere a mortuis tertia die, et prae-
« eilslolainquaescribiturad Hebraeos,non solumab Eccle- dicari in nomine ejus pcenitentiam et remissionem
« clesiisori>:utis,sedab omnibusretro Ecclesisegraeciser-
* mouisscriploribus,quasiPauliapostolisusJpi. » Hicve- peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Je-
teris codicisCorbeiensisauctorilatecorrigimuseditiones, rusalem (Luc. xxiv, 44-47). Et Petrus dicit, quod
qua?haclenusferebant,«sed ab omnibus retro Ecclesiis paulo ante commemoravi, huic omnes Prophetas le-
« graci sermonisscriptoribus,»vel « Ecclesiiset graci ser-
« niouisscriptoribus.»vide Augustinum,de CivitateDei, siimonium perhibere, remissionem peccatorum ac-
ub. 16,cap.22; et de Doctrinachristiana,lib. 2, n. 13.
cipcre per manuiif ejus oinnem credentem in eum.
SiJTCT. ACGUST.X-
fCinq J
139 DE PECCATORUMMERITIS ET REMISSIONE,S. AUGUSTINI 140
54. Verumtamen commodius est, etiam ex ipso non fecerit, necdolum ore suo, Dominus vult purgare
Velere Testamento testimonia patica depromere, illum de piaga. Si dederilisvos ob deticta vestra ani-
qusc vel ad supplementum, vel potius ad cumu- mtm veslram, videbitissemenlongmvitm1. Et vuli Do-
lum valere debebunt. Ipsc Dominus per prophe- minus auferre a doloribusanimam ejus, ostendere illi
tam in Psalmo loquens ait: Sauetis qui sunl in lucem,et figurare per settsum,jutttficare juttum bene
terra ejus, ntirificavil omnes voluntates measin illis. servientempluribus, et peccataillorum ipse sustinebil.
Non mcrita illoriim, sed volunlalesnteas. Nam il- Propterea ipse hmredilabitcomplures,et forlium parlie-
lorum quid, nisi quod sequitur? Muliiplicalm sunt iur spolia, propler quod tradila esl anima ejus ad mor-
infirtnilateseorum: sttpra quod infirmi erant'. Adhoc tetn, el inler iniquos msiimatus est, et ipse peccata
et Iex subinlravit, ul abundaret delictum. Sed quid mullorumsustintiil, et propler iniquilateseorum iradi--
adjungit? Postea acceleraveriint: multiplicatis infir- lus esi (Isai. LIII,3-12). Altendc etiam illud ejusdem
mitalibus, hoc est, abundante delicto, alacritis medi- prophetac, quod de se completum, lectoris etiam fun-
cum quaesierunt, ui ubi abundavit peccalum , super- clus officio iu synagoga ipse recitavit: Spirilus Do-
abundarelgratia (Rom. v, 20). Denique, Non congre- mmi super nte , propler quod unxit me, evangeitzare
gabo , inquit, conveniicula eorum de sanguinibus: pauperibusmisit me, ul refrigeremqui»in pressura cor-
quoniam multis sacrificioriim sanguinibus, cum pri- dis sunl, prmdicarecaptivisremissionem, el cmcis vi-
mum in tabernacuhim vel ili iempliim congregaren- sum (Id. Lxi, 1; Luc. iv, 16-21). Omnes ergo agnos-
tur, convincebantur pofhis peccatores, quammunda- camus, nuc ullus exceptus sit eorum, qui volumus
bantur. Non ergo jam, inquit, de sangiiinibus con- corpori ejus harrere, per eum in ovile ejus inlrare,
gregabo eoriveiiticuta eoriim. Unus enim sanguis ad vitara el salutem, quam suis promisit, perpetuam
pro mullis datus 6st, crao veraciter mtmdarentur. pervenire *: onrnes , inquam, agnoscamuseuin, qui
Deniqrie sequilur, Nec memor ero nomittumillorum peccatum non fecit, et peccata nostra pertulit in
per labia ntea (Psttl.' Xv, 3, 4)': lanquam innovftfo- corpore siio super lignum, ut a peccatis separaii cum,
rum ». Namriomina fiorurn Crant prius, firii earnis, justilia' vivainus; cujus cicatricibus sanatisumus,
fllli saeculi, filitirae,''&& diaboli, immundi, peccato- inflrmi cum essenius (a), tanquara pecora errantia
rcs, ifnpii: pdsiea vero>,filii Dei, homini rrovo no- (IPe/r. 11,22,24, 25).
lrien bovttm, caiiticum ifovtim cantanti noviim 3, per CAPUT XX.YIII.— 55. Colligit omnesegere morle
TestahientUtoNovum; Noh sml ihgraW homihqs gra- Cttrisii, ttt salvenlur.Parvuli non bapiizati in damna-
tise Dei, jpusilHcmri magnis, a: ffrinore usque ad lione eriint cuin diabolo. Quomodo omnes per Adam
liiajorem. Tothis Ecelesiscvox est: Erravi sicut ovis, ad condemiiaiionem, el omnes per Chrislumad justi-
perdita (Psdt. Ctfvrfi,476). Omhiam 4nerh%rorom ficalioneni.Nemo cum Deo reconciiiaturnisi per Chri-
Chrfeti VoxCSt: Omnesui ovesetravimUs, et ipse Ira- stitm. Qure cum ita sint, iieiuinem unquam eorum
tHlttsest pto peccaits hostris. Qui lotifS propheiiuelo- qui ad Christum accesserunt per Baptismum, sana
cus apud Isaiam est, quo per PttiBppuftislbi expostto, fides et sana doclrina pulavit exceptum a gratia re-
spado ille Candaeis regin* in eum credidit (Act. vni, missionis peCcatorum, ne.c esse posse alicui praHer
27>-39).Vide quoties lioc ipsum commcndet, et tan- regnum ejus, a;leniam saluiem. Hxc enim paraia esl
quam isuperbis nescid quibtts, vel conterttiosis iden- revelari in tempore novissimo (Id. i, 5), hoc est, in
titfem ihcu&el: Honio, itiquit, in plttga , et rfni sektt resurrectione niortuorum, pertinentium non ad mor-
ferreinfirmildtes; pr<>pier.qu6d etmertit tefacies ejus, teni aeternam, quaesecunda iiiors
appellalur, sed ad
iHjuriainest, necmngni mtimam ett. Hic infirmitatet vitam aelernam, quam promitlit non mendax Deus
nostras porlat, et pro nobisin doloribus est; et not exi- sanctis et lidelibus suis; cujus vitae participes omnes
tHntavimmilltm m dottoribusesse, et inplaga, etin non vivificabunltir nisi in Christo, sicul in Adam
prena: ijtse autem vu.hmatus est propter peceata nos- omncs moriuiitur (1 Cor. xv, 22). Quemadmodum
tra, hifhmaltismipropttriniiqmintesniosiras. Eruditio enim omnes omriino perlinenles ad generationera vo-
pacts ntislrm suptr emm, in tivoretyus smtati sumus. luntatis camis non moriunlur, nisi in Adam in quo
Qmtiet tit<4vet ipravimtos, et Domims tradidit illum omnes peccaverunt : sic ex his omnes omnino per-
pro peceMivrmMt. E( ipte quoniammale tractatut est, linenles ad rcgonerationem voluntalis spiritus, non
non upetuit&s; tn oiw nd immolandttmductut est, et vhificantur nisi in Chrislo, in quo omnes jusliflcaii-
ut agnHs«nieeuiiiqHise tonderetfnksine voce, mcnon tur. Quia sicul per unum omnes ad condemnatio-
aperuit 0»sukm. iit tmnffltaU suUaium est judkium hem, sic per unum omnes ad justififcauonem(Rom.
ejus : fOicrfdii)nem.cjnsrjuistemwa&U?quonktm tolk- v, 18). Nec est ullus ulli medius locus, ut possit esse
Ittr deUrruvila. ejxs, «6 iimfiiiltftibuspopuli tneiductus nisi cuiri diaboio, qiii non eSt cumCUristo. Uiiic et
estadMtittm. Daboeigonuxiospwptersepidturamejtts^ ipse Dominus volens au&rre de cordilws male cre-
ttdMldt proftfr ntorteiuejvs, ob hoc qued iniqaUaiem dentiUm istam nescio quam medi^tatem, quam co-
1 Wii, supraid quodmfirmierdnt. Manuscripti uon ha- 1 NoSUiomnesKiss.habeat, Idiigissimm vUoe,, :
bentj-fclv:-'
» Buo.ias?..,uous Belgicus,alter vaticanus, tanquam 1 Am.E^r.et CallicaniMSS.,evangelizarehimtmim nnsil
tne, qui.
UtrefrijgereM Unuse vaticaaisMss.,ut re{rigerent
mundatoftm, idn^uidm innoviitorum.
» Meriqttemanuscripti » In AMsyVJtrefriaereiiturquu
oarenthis verbis, cuntantino- hiqvi. ornnibusnostrls Mss.,perlinere.,
vum.Forte(kteto ibi, novmn.lectiohaecmeliorerit, can-
ticumnovumcantantiper iestamenlutnaovum. (a) Omissumhic aliquidvidetur.
141 UBER PRIMLS. 142.
nantur quidam parvulis non baptizalis tribuere, ut non voluptas illa, nuptialtscsl'.] Quodigitur in mem-
quasi merito innocentiaesint in vita acterna, sed quia bris corporis raortis hujus inobedienter movclur, to-
non sunt baptizali, non sint cum Christo in regno ejus, tumque animum in sc dejeclum conatur attraliere, et
deiinitivamprottilitad haccora obstruenda sententiam, neque cura mens volucrit exsurgit, neque cum mens
ubi ait: Quimecwuttonest, adversummeett (Mallh. xu, voluerit conquicscit, hoc cst malum peccati, in quo»
3o). Constiluoigitur quemlibet parvulum: si jamcum nascilur omnis bomo. Cum aulem ab illicitis corru-
Chrisioest, utquid baptizalur? Si aulem, quod habet ptiontbus refrenatur, et ad sola generis luunani sup-
verilas, ideo baplizalur, ut sit cum Christo, profectQ plemenia ordinale propnganda permitlilur, hoc est
non baptizatus non est clim Chrislo, et quia non est bonum conjugii* per quod ordinata societate nascitur
cumChristo, adversusChrislura est; neque enim ejus homo. Sed; nemo renascitur in Christi corpore, nisi
tam manifeslamdebemus aut possumus inflrmare vel prius naseatur in peccaticorporc, Siculaulem bono uti
immulare seatenUam, Uude igitur adversus Chri- male, maluni est; sic malo beno uli, bonum est. Duo
stum, si non ex peccato' ? neque enim ex corpore et igiiur haec, bonum et malum, et alia duo, usus bonus
anira», quae utraque Dei crealura est. Porro si ex ct usus malus, sibiraet adjuncta qnaluor diffcrenlias
peccalo, quod in illa xtale, nisi originale ot anliquuro? faciunt. Bcneutitur bono, conlinentiam dedicans Deo:
Uua est quippe caro peccali, iu qua omnes ad dam- male utitur bono, continentiam dedicans idolo. Male
nationem nascunlur; et una est caro in similitudine utitur malo, concupiscenliam relaxans adullerio :
carnis peccati, per quaro omnes a damnatione libe- bene ulitur malo, concupisceniiamrcslringens connu-
ranlur. Nec ita dictum est omnes, velut quicumque bio. Sicut ergo melius est bene uti bono, quam bene
nascuntur in carne peccali, iidem ipsi oranes niun- uli malo, cum sit utrumque bonum : ita qui dat virgi-
dari intelligantur per caruem similem carnis pecca- netnsuam nuplum, benefacit; el qui non dat nuptum,
ti; non enim omnium est fides (II Ttes. m, 2) : sed meliusfacit. De qtia quaeslionemulto uheriu6 ct multo
oanes perlinentes ad goneralionem connubii carna- sufficientiusin duobus libris, uno de Bono Conjugali,
lis, non nascuntur nisi iu carne peccati; et omnes altero de Sancla Virginitate, quanlum Dominusdedit,
pertinentes ad geneiationem connubii spirilualis , pro mearum viriura exiguitatedisserui. Non itaque per
nonmundantur nisi per carnem similcm carnis pec- nupliaruin bonum defendant concupiscentiaemahim ,
cali:bocest, illi per Adam ad condemnationem, qui caruem et sanguinem praqvaricatoris adversus
isli per Christum ad juslifieationem. Tanquam si di- carnem et sanguinejn Kedemptoris extollunt: non
caums, verbi gratia , Una est obslelrix in bac civi- erigantur in superbiam 8 errorjs alicni.de quorum
tate, quaeomnes excipit; et unus esl Jjic litterarum parvula aetatenobis dcdit Dominushumtliiaijs exem-
magisler, qui onincs docct: neque ibi intclligi possunt plum, Solus sine peccalo natus est, quem sine virili
omues, nisi qui iiascunlur; pcque hic omnes, nisi qui complexu, non concupiscentiacarnis, sed obedientia
discunt: non laroen oranes qui -nascunlur, lilteras uieiitis virgo concepit. Sola noslro vulneri medicinam
discuut. Sed cuivis claret, quod et illic recte dictum parere poluit, qnce non cx peceatj vuluere germcn
csl, Omnesexqipit, praeter cujus manus nemo nasci- piaeprolis emisjl.
tur; ct hic recte dictum est, Omnes docet, praeler CAPUTXXX 58. B<ip/is»iu»i
ad quid infanltbut
cujus magislerium nemo discit. necestariutnvoluerintPclagiani, Jam nunc scrulemur
5C. Consideralis autem omnibus divinis leslimoniis diligentius, quanlum adjuvat Dominus, etiam ipsum
quae commemoravi, sive singillatim de unoquoque Evangcliicapitulum ubi ait, Nisi quis renatut fuerit
disputans, sive acervatim muliacongesiaiis, velquae- ex aqua et tpiritu, nau intrabit in regnutn Dei. Qua
cumque similia non comracmoravi; nihil invenilur isti senlentia nisi movcrenlur, oinnino parvulos ncc
nisi quod universa Ecclesia tenet, quae adversus baptizandos esse censerent. Sed quia non ail, in-
omnes profanas novitates vigilare dcbct, omnem ho- qiiiunl, < iVtsi•?"is remtut fuerit ex aqm el spiriiu, >
miiiem separari a Dco, nisi qui per medialoremChri- iioii habebii sstlutem vel vitam mtemam; tantum-
sliitn reconciliatur Deo, ncc scparari quemquam nisi modo aulem dixit, i non intrabit in regnumDei; >
peccatis intercludcntibus posse. Non crgo rcconciliari ad iwc parvniibaplizandisunl, ut sinl eliam cum Chri-
nisi peccatorum reniissjone, per unanj graliam mise- slQtii reg.noDei, uf/i nett erunl si baptizatinon [uerint :
ricordissiini Salvatoris, per unam victimam verissimi qwmvis et W<eB«ptisma ti parvuli morimtur, salu-
Sacerdotis : ac sic.omnes filios mulieris, quscserpenti tem vti_awq*emiernamhabituri sint, quoniam nullo
credidit, ut libidme corruraperetur (Gen. iu, 1-6), peecali vinculo obslrioli sttni. Hacc dicentej, primo
non liberari a corpore mortis bujus , nisi per Filium nunquam explicaut isli, qua justitia nullum pecca-
Virginis, quacangeb credidit, ul sine libidine felare- tum habeas imagQQei separelur a reguo Dei. Deinde
lur (Luc. i, 26-38). videamua ntrum Dominu&Jesus, unnset solus ma-
CAPUT XXIX.—57. Bonum conjugii quid. Boni gister bonus, in bac ipsa evangelica lectionenon signi-
et maliusus qualttor differenlim.Bonura ergo conjugii iicaverit et ostenderit nonnisi per remissionem pec-
non est fervor conctipisceiiliae,sed quidam licitus et calorum fieri, ut ad regnum Dei perveniant.baptizali:
lumastUB iUcfervore utendi modus, propagandaeproli, 1 H?ecquseunciscontinetur sentenlia abest ab omni-
non explendaelibidini accommodatus. [Vohmtas ista, bus siss.
* unus e vatfcanisMss.,cumqw.
1 tditi, nisi e» peeceto.Atmanuscripti,si non. 3 onuiesMSS., itttuperbia.
115 DE PECCATORUMMERITIS ET REMISSIONE,S. AUGUSTINI 144
quamvis recle intelligentibus sufficeredebuerit, quod CAPUTXXXI.— 60. Chrittut caputeteorput. Chri-
diclum est, Nisi quis natus fuerit denuo, non potest ttut ob pertonmunilatemel in ccelomanebat,el in terra
videreregnum Dei; et, Nisi quit renatut fuerit ex aqua deambulabat.Vnut Chrittut quomodoatcendat in cm-
et spiritu, non polesl inlroire in regnumDei. Cur enim lum. Caput et corput unut Chrittut. Cum ergo Nicnde-
nascalur denuo, nisi renovandus? unde renovandus, mus ea quae dicebanlur non intelligeret, quaesivil a
nisi a vetuslale? qua veluslate, nisi in qua vetus Domino quomodo possent ista fleri. Videamus quid
homo noster simul crucifixus est cum illo, ut eva- Dominusad hoc respondeat. Profectoenim si ad inter-
cuetur corpus peccali (Rom. vi, 6)? Aut unde imago rogaia respondere dignabitur, Quomodopottunl itta
Dei non intrat in regnum Dei, ni6i impedimcnto fieril hocdiclurus est, quomodopossit lleri regeneralio
probibente peccali? Verumtamen, ut proposuimus, spiritualis vcnienlis hominis ex generatione carnali.
lolam ipsam circumstantiam evangelicae leclionis ad Notata itaque paululumejus imperilia, qui se caete-
rcm de quaagilur perlinentem, intentequanlum pos- ris de magisterio praeferebat, et omnium taliura in-
sumus diligenterquevideamus. credulitatc reprehensa, quod testimonium non acci-
S9. Erat autem^homo, inquit, ex Pltaritmit Nico- perent veritatis; addidit eliam, se illis terrena dixisse,
demusnomine,princept Judmorum. Hicvenitad Jetum nec eos credidisse, quacrens vel admirans quomodo
nocie, et dixit ei: Rabbi, tcintus quia a Deoveniiiima- esscnt ccelestiacredituri. Sequilur tamen et respon-
ghter: nemoenimpotetl hmctigna facerequmlu facit, det, quod alii credenl', si illi non credunt, ad illud
niti fuerit Deut cum eo. Respondit Jesut, et dixit ei: quod inlcrrogalus est, qtiQmodopossint ista fieri :
Amen,amen dico libi, nisi quis nalus fuerit denuo, non Nemo, inqttit, ascenditin cwlum, niti quidecmlo de-
poletl videre regnum Dei. Dicit ad eum Nicodentut: tcendit, Fitiut hominis, qui est in cmlo. Sic, inquit,
Quomodopotett homo natci, cum tit tenex? Numquid liet generatio spiritnalis, ut sint ccelestes hominesex
potett tn ulerum mdtrit sum iteruminlroire et natci ? lerrenis ; quod adipisci non potcrunt, nisi membra
Retpondit Jetut: Amen,amendico tibi, niti quis rena- mea efficiantur, ut ipse ascendat qui descendil; quia
lut fuerUex aqua et tpiritu ', non potett introire in re- nemo ascendit, nisi qui descendit. Nisi ergo iri uni-
gmtmDei. Quodnalum ett de carne, caro etl; et quod tatem Chrisli omnes mulandi levandique * concur-
natumett de tpirilu, spiritut ett. Non mirerit, quia dixi rant, ut Christus qui descendit ipse ascendat, non
tibi, Oportetvos natci denuo. Spiritut ubi vull tpiral, el aliud deputans corpus suum, id esl, Ecclesiam suatn,
vocem ejut audis ; sed non scis unde veniat, aut quo quam sc ipsum; quia de Christo et Ecclesia verius
vadat. Sic esl ontnisqui natus est ex spiritu. Retpondit inlelligitur, Erunl duo in carne una (Gen. u, 24); de
Nicodenms, et dixit ei: Quomodopottunt hmc fieri? qua re ipse dixit, Itaque jam non duo, sed una caro
RetponditJetut, et dixit ei: Tu et magitler in lsrael, (Marc. x, 8) : ascendcre omniuo non poterunl; quia
et hmcignoras? Amen, amendicotibi, quiaquod tcimut nemoascendilin cmlum, nisi qui de cmlo descendit,
loquimur, el quod vidimut tettamur, et letlimoniumno- Filius hominit, qui ett in cmlo.Quamvisenim iu (erra
slrum non accipilis. Si terrena dixi vobis, et non credi- faclus sit filius liominis, diviniiatemtamen suam qua
distit *; quomodo,ti dixerovobit cmletiia, credeiit? Et in ceelo manens descendit ad terram, non indignam
nemoascenditin coelum,nisi qui de cmlo descendil, censuil nomine filii hominis, sicut carnem suam di-
Fitiut hominis,qui in cceloett. Ei ticut Mogsetexalla- gnalus est nomine filii Dei, ne quasi duo Christi ista *
vit terpenlem in deserlo, ita exallari oportel Fitium accipianlur (a), unus Deus, et alter homo : sed unus
Itominis; ul omnisqui credit in eutnnon pereat, sed ha- atque idem Deuset lioiuo; Deus, quia in principioeral
beat vitammternam. Sic enimdilexitDeus tnundum,ut Verbum, el Verbum erat apud Deum, et Deut erat
Filium suum unigeniiumdaret, ut omnit qui creditin Verbum; homo, quia Verbumcaro factumest, el ha-
eum non pereat, sed habeatvitammlernam.Non enim bitavitin nobis(Joan. i, 1,14). Ac per hoc per distan-
misil DeusFilium suum in ntundum, utjudicet mun- liam divinitalis et infirmitatis lilius Dei manebat in
dum; sed ut talvelur mundut per ipsum. Qui credit in ccelo, lilius hominis ambulabat in terra : per unita-
eum, non judicatur : qui autem non credit, jamjudica- tem vero personac, qua utraque substantia unus
tus est, quia non credititi nomineunigeniti Filii Dei. Cliristus est, el filius Dei ambulabat in terra, et
Hoc est aiitemjudicium, quia lux venitin mundum, el idem ipse filiushominis manebat in coelo.Fit ergo
dilexerunthominestnagit lenebrat, quam lucem: erant credibiliorum fides 4 ex incredibilioribus credilis. Si
entm eorummala opera. Omnitenim qui tnale agit, odil enim divina substanlia longe dislantior atque incom-
lucem, et non venitad lucem, ut non arguanlur opera parabili diversitate sublimior, potuit propter nos it»
ejus: qtti aulcm facil vcrilatem,veititad lucem, ut ma- '• susciperc bumanam substantiam, ut una personu
nifetientur ejus opera, quia in Deo sttnt facta. Huc fierct, ac sic filius hominis qui erat in terra per car-
usque est ad rem, de qua quaerimus,pertineus totus nis infirmiiatcm, idem ipsc cssct incoelo per parlici
sermo ille conlextus ': deinceps in aliud narraier palam carni divinilatcm : quanto crcdibilius alii bo-
abscedit (Joan. m, 1-21).
1 in Mss.,credant.
1 ApudAm.Er.et Mss.additurhic, smtcto. 1 Am.el Er., lavandique: male, pro, levmuiique.
* omnesMSS., et noncredilis.Augustinum tamenlegisse »Am.et Lov.ne quasiduochristt acctpianlur: omisso.
Utin excusis,credidistis,colliguntLovaniensesex pro- isfa; *• quoduoslri omncslnanuscriptihabent.
xime sequenticapite,n..60,ubi dicit: « addiditetiaoi, se Sic Mss.\i editi,credibiliorfides.
<illisterrenadixisse,neceoscredidisse.» Ui\ Error,q.uiposteain Nestoriodamnatusest.
14S I.IBER PRIMUS. 146
mines sancti et fidclcs ejus fiunt cum homine Christo responsionem : ac per hoc cos qui baptizati non sunt,
unus Christus, ut omnibus per ejus hanc gratiam so inter eos qui non crediderunt. Porro si illi qui bapti-
cielatemque ascendentibus, ipse unus Christus zaii sunt, non judicantur; isti quia carcnt Baptismo,
asccmlat in coelum, qui de ccelo descendil? Sic et judicantur. Quod vero adjungit, Hoc esl attlemjttdi-
Apostolusait: Sicut in uno corpore mulla membra cium, qttia lux venit in mundunt, el dilexerunthomines
liabemtit,omniaautemmembracorporit cumtint multa, tenebrasmagis quum lucem: unde, Lux venit in mun-
unum ett corput; ita el Chritlut (l Cor. xn, 12). Non dum, nisi dc suo dicit adventu, sinc cujus advcntus
dixit, Ita et Christi, id esl, corpus Chrisli, vel mem- sacramento quomodoparvuli esse dicuntur in luce?
bra Chrisli: sed, ita el Chrittus; unum Christum ap- Aut quoniodonon et boc in dileciione lenebrarum ba-
pellans caput el corpus. bent, qui quemadmodum ipsi non credunl, sic nec
CAPUTXXXII. — 61. Serpens in desertoexallatus baptizandos suos parvulos arbilranlur, quando cis
Chrislum in cruce pendenlemfiguravit. Parvuli eliam mortem corporis timent ? In Deo autem dicit facta
ipsi serpenlit mortu venenati. Magna haec miraque opera ejus, qui veuitad lucem; quia intelligit justifica-
dignatio, quae quoniam fieri non polest nisi per re- tionem suam non ad sua mcriia, scd ad Dei gratiam
missionem peccatorum, sequilur, et dicit: Et ticul pertinere. Deusest enim, inquit Apostolus, qui opera-
Moyses exaltavit serpenlem in deserto, ila exallari tur in vobit ' et velle et operari, pro bona votunlate
oportel Filium hominis; ul omnit qui crediderit in ( Phiiipp. u, 13). Hoc modo ergo fit omnium ex car-
eum non pereat, sed habeal vilam mternam. Quid lunc nali gcneratione ad Christum venientium regeneratio
in deserto factum sit, novimus : serpentum mor- spirilualis. Ipse hoc aperuil, ipse monstravit, cura ab
sibus i>ulli moriebantur; tunc populus peccata sua co qncereretur quomodo possent ista fieri; nemiui
coufilens, per Moysen deprecatus est Dominum, humanam argumenlalionem in hac causa liheram fe-
ut hoc ab eis virus auferret : ac sic Moyses ex prae- cit : non alienentur * parvuli a gratia remissionis
cepto Domini exaltavit in deserto «neum serpen- peccatorum. Non aliter transilur ad Chrislum; nemo
lem; admonuilque populum, ul illum exaltalum quis- aliter potest Deo reconciliari et ad Deura venire, nisi
quis a serpente morderetur attenderet: hoc facientes per Christuin.
cominuo sanabanlur (Num. xxi, 6-9). Quid est exal- CAPUT XXXIV.— 63. Baplitmi forma, seu riitts.
tatus serpens, nisi mors Chrisii, eo significandimodo, Exorcismus. Duplex de parvulis error. Quid de ipsa
quo per efficienlemid quod cflicilur significatur ? A forraa sacramenli Ioquar? Vellem aliquis islorum,
serpente quippe mors venit, qui peccatum, quo mori qui contraria sapiunt, mihi bapiizandiim parviilum
mereretur, homiui persuasii. Dominusautem in car- afferret. Quid in illo agit exorcismus meus, si in
nem suam non peccalum transtulit, lanquam vene- familia diaboli non tenelur ? Ipse certe mihi fuerat
num serpentis : sed tamen irauslulit morlem; ut responsurus pro eodem parvulo quem gestaret,
esset in siniilitudine carnis peccaii pcena sine culpa, quia pro se ille respondere non posset. Quoinodo
unde in carne peccati et cuipa solveretur el poena. ergo dicturus eral eum renuntiare diabolo, cujus
Sicul ergo tunc, qui conspiciebat exaltalum serpen- in eo nihil esset ? Quomodo converli ad Deum , a
tem, ei a veneno sanabatur, et a morle liberabatur: quo non esset aversus ? credere inter caetera * rcmis-
sic nunc, qui conformalur similitudini mortis Cbrisli sionem peccatorum, quae illi nulla tribueretur ? Ego
per lidem baptismumqueejus, et a peccato per jusli- quidem si conlra baec eum senlire existimarcm, uec
licationem, et a morle per resurreclionem liberalur. ad Sacramenta cura parvulo intrare permitterem:
Hoc est enim quod ail, ul omnitqui creditin eumnon ipse autem in hoc qua fronte ad homines, qua menle
pereat, ted habealvitammlernam.Quid igitur opus est, ad Deum se ferret, ignoro ; nec volo aliquid gravius
ut Clirisli morti per Biptismum conformetur parvu- dicere. Falsam igitur vel fallacem tradi parvulis Ba-
lns, si morsu serpenlis non est omnino venenalus? plismatis formamin qua sonaret atque agi viderelur \
CAPUTXXXIII.— 62. NemopotettreconciliariDeo, et tamen nulla ficret remissio peccatorum, viderunt
nisi per Cltritlum.Dcindesic consequenter dicit: Deut aliqui corum nihil exsecrabilius ac delestabilius dici
tic dilexitmundum, ut Filium suum unigenilumdaret; posse atque senliri. Proinde quod allinet ad Bapti-
ui omnit qui credit in eum,non pereat, ted habeatvitam smum parvulorum, ut eis sit necessarius, redemptione
aternam. Perilurus crat ergo parvulus nec habiturus ipsis etiam opus esse concedunt, sicut cujusdam co-
vitamacternam, si per sacramenlum Baptismi noncre- rum libello brevissimo conlinetur : qui tamen ibi iv
deret in ' unigenitura Dei Fiiium, dum inlerira sic ve- raissioncm alicujus pcccali apertius exprimere nolitii
ii:i IIl non judicel mundum, sed ut salvetur mundus Sicut aulcra mihi ipsc lilleris intimasti, fatenlur jam,
twr ipsum: praesertimquia sequitur, et dicit, Qtticredit ul dicis, etiam in parvulis per Baptisraum remissio
m eum, non judicalur: qui autem non credit,jam judi- nem licri peccatorum. Nec niirum : non enim redem-
cntut ett; quianoncrediditin nomineunigeniti Filii Dei. ptio alio modo posset intelligi. Non tamen originaliter,
l'bi ergo parvuios ponimus baplizatos, nisi inlcr fi- 1 Editi,nobis.Nonnullimanuscripti,vobis.
* Editi, ut nonalienentur.rarticula, ut, abest a manu-
deles, sicut universaeubique Ecclcsiac clamat auclo-
ritas ? Ergo inter eos qui crediderunt; boc enim eis scriptis. 3 rlures Mss.,credere prmterea. MoxeditionesAm.et
acquiritur per viriutem Sacramenti et offerentium Er., in remissionem
abest a
peccalorum;adjectaillicpraeposilione,
1 Editi,noncrederelunigenUum, quse manuscriptis,et nierilo expuncta iiiitper U>-
omissapraeposilione,
w, vanienses.
tjua bic exstatin maauscriptis. * sicMs9.Atediti, sonaretqttodvtiqueagi videretttr.
147 DE PECCATORUMMERITIS ET ItfiMiSSlONE,S. AUGUSTINI U8
inquiunt, sed in vitajam propria, posteaquamnati sunt, infelicitati potius dcputandum est. An quod ab ipso
peccalumlutberecmperunt. flelu nulla sua ratione, ntilla cujusquamproliioiiione
64. Quamobrcmvides quantumjam distel inler eos, compescitur? Al hoc iguorantiacest, in qua profun-
contra quos in hoc opere diu jam mullumquc disse- dissima jacet, qua eiiam malrem, curil post exiguum
rui, quorum etiam unius legi librum ea coniincntem, tenipus valuerit, percuiit iratus, el saepe ipsas ejus
quaeut polui refutavi. Inler istos ergO, ul dicere cce- mammns, quas duiriesurit, exsugil'. Hsecnon modo
pcram, qui oranino parvulos ab omni peccalo et ori- feruntur, Verum etiam diligiinltif in parvulis, et hoc
ginali et proprio puros et liberos esse defendunt, et quo affectu, nisi carnali, quo Ctiam rlsus jocusque
istos qui cos jam natos propria pulant conlraxisse delectat, acutorumquoque huriiifiQmIjjsaquasi absur-
peccata, a quibus eos credunt per Baplismumopor- ditale conditus : qui si co modo senlirctur, ut dici-
lere purgari, quantum inlersil vides. Proinde isti po- tur, non jam illi lanquam faceli, sed tatiquam fatui
steriores inluendo Scripturas , el auclorilatem toliiis riderenlur? Ipsos quoque fatuos* videmus, quos vulgo
Ecclesiae, et formam ipsius Sacramenti, bene vide- moriones vocaiit, ad cordatorum delicias adhiberf,
runt pcr Baplismumin parvulis peccalorum fieri re- ct in manciplorumacstiniaiionepretiosiores esse cor-
missionem: sed originale esse \ quidquid illud ih eis datis. Tantum valel caniSlis .tlfectus etiam minime
est, vel notunt dicere, Vel non possunt. tlli autem faittorumindelectationealtenlmali. Nam cum honiini
priorcs in ipsa nalurai humaria, quae ab omnibus ut Jucunda sit aliena faluitas, nec ipse tamen talis esse
consideretur in promplu est, bene viderurit, quod fa- voluisset; et st sutim parvtilum DHum, a quo gar-
cile fuit, actatemillam in sua jam Vita propria niliil rlente talia pater lactusexspectat ct provocat, talem
pCCcalipotuisse conlrahere : scd ne peCcatunlorigi- praesctretfuturum esse cum creverit, nullo modo du-
nale fateantur, nullumesse omhino peccatum tn par- bitaret miserabiltus lugendum esse quam mortiium.
Vullsdicuni. In bis ergo quae singula vera dicunt *, Sed dum spes subest Incremeiilotum,et ingeniiInmen
prkis inter se ipsi consentiant, ct consequcnter fiet accessurum creditur aclatls aeccssu , ut llt coriVrcia
Ut a nobis nulla ex parte dissentiant. Nafn st parvu- parvulorum etiam in parentes, non solam injuriosft
lis baplizatis remissionem lieri peccatorum concedant non sint, verumethttrigrata atqneJiteunilasint. Quod
illi istis ; parvulos aulcm, ut ipsa natiira in tacitis in- qttidem prudeniium nemo probaverit, tit a dictis vel
fantibus ctamat, suae vitae propriae * hullum adliuc faetls hujusrnodinon tatitum * non prohibeantur, cum
contraxisse peccalum conccdantisti illis *: cOncedent prohiberl Jam possunt, vernm in haccetiam conclien-
ulrique nobis, nullum nisi originale fcstare, quodpcr tur stndio rldehdi et vShiiate inajonnn. Nam pleruih-
Baplisnmmsolvatur in parvulis. qtie illa aetas jam patrem raatremque agttoscens,
CAPUT XXXV. — 65. In parvutisnon esse pecttt- neutri eoruriiaudet malediccre, iiisPab altero eorum,
tum proprimvilm.An Veroet hoc quaeritur *, el de aiitab ttlroque vel permissa vel jussa. Vefum hsr-e
lioc disputaturi et tempus ad hoc impcnsuri sumuS,ut eorum sunl parvulorum, qtli jam in terba prorum-
probemusatque doceamus quomodoper propriam vo- punt, et animl stil molus qualihiiscumqnelinguaeK
luntalem, sine qua nullum vilae propriaepotest esse promptare jam possunt. Illam potiiisreeehilam nalo-
peccaium, nihil mali commiserint infantes, qui pro- rum profundissrmam ignorarttiam vMeamus,ex quti
pler boc vocantlir ab omnlbus Inri0cehl6s? Nonne ad isiam noi) pefmahsurani balbulienlem fatultatcm,
tanta inlirmilas animi et corporis, lanla ferum igno- tanquam ad seientiam locutionemquetendenies, pro-
rantia, tam hulla omnino praeceplicapacitas, nullus flciendovenerunt.
Vel naluralis vel conscriptselegis sensus aut motus, CAPUT XXXV!.— 67. De infantim igndrmiia,
hullus in alterutram partem rattonis usus, hoc multo «t ttrttffisit. lllas, inquam, consideremus tenebras
testaliore silentid quam sermo nosier proclamat alque mdritisttlique ratibhalis, in qtiibus et Deum prorsus
indicat? Valeat aliquid ad sc ipsani persuadendartt ignorant, cujus Sacramentis etiam cum baptinatttnr
Ipsa evidctitia: nam nUsquamslc non InVenio quod obsistunt: in has qtiaero tinde et quartdo subinersi
dicam, quam ubi res de quadiciliir, manifestior est sint. Itane vero eas bic contraxerunt, et in hae vita
quam omne quod dicitur. sua jam pfopria per nimiam negligeniiam oblitl sunt
66. Vellem tamen, qutsquis hoc sapit, diceret, DeUm, prudentes vero et religiosi vixerunt vel in
quod peccaturnviderit vel putaril infantis recCntisab Ulerismatrum? Dicant ista qui ausi fuerint, audiant
utero, cut redimendo fatetur jam Baptismnm neces- qui voluerint, cfedanl qui potuerint: ego autem pulo,
sartum, quld mali In hac propfia stta vita per animum quod omnes quorum menles non obnubilat defen-
proprium corpttsve commiserit. Sl forle quod plorat dendae sute sententiae pervlcacia, heecsenlire non
ttedioqueest majorlbus : mirum si hoc iniquitati, non posBunt. An nullum est ignoranti» malum, el ideo
» pleriqueMss.,pro,exsugit,habent,txtgit.
* lta Vaticanuscodex Aliiveroplerique *TresGaUicani
etcygirannensis. /bfww,habent,cirralos.
mauuacriptiloco,
Mss., s edut originaleesse.Editi, s edul originateesset.Paulo Videsupra,n. 32, ool.127.
post in iisdeiriedltis legebatar, vel viderenon possunt. 3 MSS.,ante nonprohibeantur,omlttant,nonlanium.
sed abest, videre, a MSS. » Hic ediliac manUscriptiaomiulliadduntt«ifiiu<Alii
» Cygiranneusis codex solus,qumsinguli vera dicunt. i ndiciit.Neutrumhabent anliquiorescodices,
* In plerisqueMSS., quidamMss.,
* Lov.el aliquot Mss., proprittm. quiaeleganter subauditur,motivus.Ex usaettimanUscri-
concedantisti illit; concedant ptis huc revocamusverbum,promptare;pro qno in ante
utrique nobis.
* sie omnesMss„it editi,qucetiluri. excusiserat, prompHtare.In parisiensiAugusiinianoruuj
oodicelegitur,promitare.
149 LiBEli iitlMLS. 130
ncc purgandum? Et quid agit 4 illa vox, Delictaju- custolirc, si vellet. Nimc autem bomo sic nascitur ,
ventutisetignoranlimmemnememineris(Psrd. xxiv, 7)? tit omninn uoii possil, propter horrendam ignoran-
Etsi enim damnabiliora peccata siint, qtiDoab scicn- liaiii atqoo inlintiitateui, non carnis, sed mentis; cum
tibus committuntur : tamen si ignorantiae peccata omiies faleamiir in parvulo non alterius, sed ejusdem
nulla essent, hoc non lcgcrcmus quod commemoravi, snbslaiitix ctijtis in prinio bomine ftiit, hoc est, ra-
Delictafoventutisct ignoranlimmecene memineris.In lionalcm nnlmain degerc. Quanqunmeliam ipsa lanta
illas igitiifigriorantiaedensissimas tenebras, ubi anima carnisinlirmilas, ncscio quitl, quantum arbitror, pce-
infantis recenlis ab utero, utiquc anima homlnis, nale dcmonstrat. Movct enini, si primi illi homines
ulique anima fationaiis, non solttm indocta, verum non peccassent, utrum tales esscnt filios babituri,
etiarii indocllis jacet, qnare, aut quando, atit unde qui.jiec lingiia, ncc nianibus, nec pedibus utorenliir.
•eontrUsaest? Si natura esta bominis sic Incipere, el Nam propter uicri capncitalem fortasse nccessc fuerit
nou jam viliosa est ista naltira; cur non lalis creatus parvulos nasci. Quamvis, cum cxigua sit pars cor-
cst Adam ? Cur ille capax praecepti.elvaloiis uxorj . poiis cogta, non tanien propter boc Dcus parvulam
et omnibusanimalibus nomina imporiere? Nam et de viro coiijugem fecit, quam .Tedilicavit in mulicrein :
illadixit, Hwc vocabiturmttlier; et, Quodcitmquevo- undc et ejus filios potcrat omuipotenlia Creatoris inox
ravit Adant aniniam vivatn, hoc esl nomenejus (Gen. editos grandcs protinus facore.
u, 23, 19). Iste autem nesciens ubi sit, quid sit, a CAPUT XXXVIII.-—69. lgnoranlia et infirmitas
quo crealus, a quibus genitus sit, jam reus delicli', infaniis. Scd ut hoc omillam, polerat cerle, quod
nondum capax prancepli, tam profunda ignoranliae multisetiam pccoribus prxstitit, quorumpulli quam-
caligine involutus et pressus, ut neque lanquam dg vis sinl. parvuli, ncquc acccdenlibus corporis incrc-
somno exeitari possit, ut ha.'Csaltem dcmonstrata mcnlis eiiam nicnle proficiant, quoniam rationalem
cognoscal; sed exspeclelur tempus, quo banc nescio animam non habent, tamen etiam mimitissimict cur-
quara velut ebrietatera, non per unam noctem, sicut runt, et mnlres agnoscunt, nec sugendis uberibns
quaeSbetgravissima solet, sed per aliquot menses cura et ope admoventur aliena, sed ea ipsi in mater-
alque annos paulatim digerat: quod donec flat, t.im nis corporibus loco abdito. posila mirabili facilitate
inulta quaein rnajoribus punimus, toleramus iu par- noverunt. Conlra homini palo nec ad incessum pedes
vulis, ut uuraerari omnino non possint : hpc tam idonci, nec manus saltem ad scalpendum habilcs, ct
magnum ignorantiae atque-infirmitalis malum, si in nisi ope nutrientis admotis labris * papilbc uberis
hac yita jam nati parvuli contraxerunt 3, ubi, quandff, ingeranlur, nec ubi sint sentittnt, et juxta se jacen-
quomodo magna aliqua impietale commissa repcule libus mammis mngis possint esurientos flore, quam
iantis tenebris involutistint ? sugcre. Proindc infirmitati menlis congruit hsec
CAPUT XXXVII. — 68. Si Adam non Uiits esl oimiiuoinfifiuiias corporis! neCfulssetcaro Cliristi in
treatus quales nascimtir, cur Chrislus ercpers peccaii simililudinccarnis peccali, nisi caroesset ista peccali,
infans nalus eu et imbecillis.Dicet aliquis : Si hnec cujus ponderc ralioiialisaniiria sie gravatur; siveet
natura pura non est, sed vitiosaeprimordia, quia talis ipsa cx parentibus tracta sit, sivo ibidem creata, sive
non est crealus Adam ; cur Christus Ionge excellen- desupcr inspirata, quod nunc quaererc differo.
Jjor, el cerle sine ullo peccalo natus ex virgine, in CAPUT XXXIX. — 70. Qunlenttsevacueturpecca-
hac larnen infirmilate alque aetale procreatus appa- tutn per Bapiistnumin parvulis, sintititer et in adultis,
ruit? Buic propositioni respondemus : Adam pro- et quid inde conseqttatur utilitatis. In parvulis certe
pterca non talem creatura, quia nullius pareutis gratia Dei, pcr Uaplismumejus qni venil in similinr-
praecedentepeccato,non * estcreatus in carne peccati. dine carnis peccnli, id agitur, utevacuetur caro pec-
Nos ideo tales, quia illius praecedente peccato, nati cati. Evacualtir autem, non ut in ipsa vivenle carne
fiuniusin carne peccati. Christus ideo lalis, quia ut concupiscentia conspersa et innata repenle absuma-
de peccato corjdemiiareJpcccatum, natus est in simi- tur,et nonsil; sed ne obsit mortuo, quac inerat
Jitudine carnis peccati (Rom. vm, 3), Non enim hic nato. Nam si post Baptismum vixerit, atque ad :<la
agitur de Adam, quod perlinel ad corporis quaniita- tem capacera praecepli pervenire potueril, ibi habel
lem, quia non parvulus facius est, sed perfecta mole cum qua pugnet, earaque adjuvante Deo superet, si
membrOrum : polest enim dici, etiam pecora sic non in vacuum graliam ejus susceperit, si reprobatus
creata, nec lamen eoruni peccato factum essc, ut cx esse noluerit. Nam nec grandibus hoc praestatur in
eis pulli parvuli liascerentur; quod quale sit nunc Baptismo, nisi forte miraculo ineffabili oinnipole;:-
non qua^rimus: scd agitur de illius.mentis quadam LissimiCreatoris, ut lex peccali, quaeinest in mem-
valentia usuque rationis, quo praeceptum Dei lcgem- bris repugnans legi mentis, prorsus * penitus exstin-
que mandati et docilis Adain caperet, et lacile posset guatur, et non sit: sed ut quidquid mali ab hominc
1 lx)v.ex nonnullisMss.,ait. faclum, dictum, cogilatum est, cum eidem concupt-
» ApudLov., si naturmest.Et in principiocapitis37: «Si scentiaesubjecta mente serviret, totum aboleatur, ac
« haecnatursepuraenonsunt. » velut factum non fuerit, habeatur; ipsa vero solulo
» MeliorisnotaeMss.Corbeiensis,Remigianus,Cygiran-
et alii s i in Itacvitanonnati contra- realus vinculo, quo per illam 8 diabolusanimara reti-
nensis, quidam, parvuli
xerunl. 1 Potiores itnmotislabris.
* EditioEr.,quia nulliusparentisprmcedentepeccatoest » ExMss.hMSS.,
ie adjecimus,prorsus.
ereatis m carnepeccati,omisso,non. 5 Am. et Er., quoiltam; omisso, per. PaoJopost In
151 DE PECCATORUMMERITIS ET REMISSIONE, S. AUGUSTINl 152
nebat, et interclusione deslructa, qua hominem a vens (Psal; CXLU,2); fit ut per ignoranliam vel iniir-
suo Creatore separabat, maneat in certamine, quo mitatem non exsertis adversus eam totis viribusvo-
corpus nostrum casligamus et servituli subjicimus lunlatis, eidem ad illicita eliam nonnulla cedamus ,
(I Cor. rx, 27), vel ad usus licilos el necessarios rela- tanto magis et crebrius quanto deleriores, tanto mi-
xanda, vel continenlia cohibenda. Scd quoniam di- nus et rarius quanto meliores sumus. Sed quoniam
viuo Spiritu, qui multo melius quam nos omnia ge- de hac quaestionein qua quaeritur, utrum possit, vel
ncris humani novil vel praclerila, vel praesentia, vel utrum sit, fuerit, futurusvesit homo sine peccato in
futura, talisvita humana praecognitaatque praedicta hacvita, excepto illo qui dixit, Ecce venit princeps
est, ut non juslificetur in conspectu Dei omnis vi- mundi, et in me nihil inveniet (Joan. xrr, 30 ), ali-
iisdemeditis, et apud Lov., qum hominema suo crealo- quanto diligentius disserendum est; isle sit buju» vo-
re, etc. luminis modus, ut illud ab alio quaeramusexordio.

LIBER SECUNDUS.
DisputatAugustinuscontraeos qui dictuit,quod inhacvila sint, fuerint, et futuri siut hominesnullumhabentes omoino
peccatum:qua de re propositisquatuorquaestionibus docet primo,hominemin hac vita sine peccatoesse posseper Dei
gratiara et linerumipsius arbhrium.Postea probatnonessetamen quemquamin hacvita degentemsine ullo prorsuspeo»
cato. Terlio,ideonon esse, quia nemoest qui tantumvelit,quantumres exigit,dumvel latet vel Jacere
non delectat. Quartoloco, nullumprorsus,exceptouno Mediatorechristo,vel esse, vel fuisse,quodjuslumest,
vel futurumesse hominem
ao omnipeccatoimmunem.

CAPUT PRIMUM.— 1. Quid hactenus peractum, situm existimemus, verbis explicare non possumus.
quidve hoc libro tractandum. De Baptismo parvulo- CAPUTIII.—3. QuomodoDeusnihilprmcipitimpot-
rum, Marcelline charissime, quod non solum eis ad sibite. Operamitericordimremediasunt ad abolendapec-
regnum Dei, verum eliamad salutem vitamque aeter- cata. Acute autem sibi videntur dicere, quasi nostrum
nam adipiscendam delur, quam sine Dei regno, et hoc uilus ignoret, quod« si nolumus, non peccaaus;
sine Christisalvatoris societate , in quam nos suo < nec praeciperet Deus bomini, quod esset hunuuue
sanguine redemit, habere nullus potest, priore libro « impossibile volunlati. • Sed hoc non vident, quod ad
saiis, ut arbitfor, disputavimus. In hoc autem, vi- nonnulla superanda, vel quae male cupiuntur, vel
vatne aliquis in hoc sseculo, vel vixerit, victurusve sit quae male metuuniur, magnis aliquando et totis viri-
sine ullo omnino peccato, excepto uno Mediatore bus opus est voluntalis, quas nos non perfecte in om-
Dei et hominura bomine Christo Jesu, qui dedit se- nibus adbibituros proevidit,qui per prophetam veri-
metipsum redemplionem pro oranibus (I Tim. n, 5, dice dici voluit, Non juttificabilur in contpeclu tuo
6), quanta ipsedonat diligentia vel facultate, disse- omnis vivens(Psal. CILII,2). Tales ilaque nos luturos
rendum enodaudumque suscepi: cui dispulalioni si Dorainus praevidens, quaedamsalubria remedia con-
se identidem aliqua necessitate vel opportunilate in- tra reatum et vincula peccatorura etiam post Bapti-
seruerit quacstiode Baptismo vel peccato parvulo- smum dare ac valere dignalus est, opera scilicet mi-
rum, mirandum non erit, nec defugiendum ut eis lo- sericordiae,cum ait, Dimittite, et dimittetur vobis;da-
cis ad omnia quae responsionem nostram flagitant, te, el dabitur vobis (£uc.vi, 57, 58). Quis enim cum
sicut valemus respondeamus. aliqua spe adipiscendae salulis teternae de hac vita
CAPUTII. — 2. Liberoarbitrio quidam nimiumtri- emigraret, manente illa sententia , quod quicumque
buunt. lgnorantia et infirmitas. Hujus autem quaeslio- totamlegem servaverit,offendat autem in uno, factut
nis solutio de bominis vila sine ulia subreplionc vel etl omniumreut; nisi post paululum sequeretur, Sie
praeoecupatione peccali, propter quolidianas etiam loquimini,et sic facite, tanquam per legem tibertalitin-
nostras orationes maxime necessaria est. Sunt enim cipientetjudicari. Judicium enim tine nutericordia ilti
quidam tanturn praesumentes de libero bumanaevo- qui non facit misericordiam.Superexaltat autem mise-
luntatis arbitrio, ul ad non peccandum nec adju- ricordiajudicio(Jacobi n, 10,12,13)?
vandos nos diviniius opinentur, semel ipsi naturae CAPUT IV. — 4. Concupitcentiaquatenus in nobit.
nostrae concesso liberae voluntalis arbitrio. Unde fil Baplizatit non ipta concupitcentia, ted solut in eam
consequens ut nec orare debeamus ne intremus in contensut nocet. Concupiscenlia igitur tanquamlex
tentationem, hoc est, ne tentatione vincamur, vel peccati manensin membriscorporis raortis hujus.cum
cum failii et prteoccupat nescientes, vei cum premit parvulis nascilur, in parvulis baptizatisa realu solvitur,
atque urget infirmos. Quam sit autem noxium, et adagonem relinquitur, ante agonem moftuos nulla da-
saluti noslrae, quae in Chrislo est, perniciosum at- mnatione persequitur: parvulosnou baptizalos reos in-
que conlrarium, ipsique religioni qua imbuti sumus, nectit, el lanquam iraefilios,eliamsiparvuli morianlur,
ct pielati qua Deum colimus, quam vehementer ad condetnnationemtrahit. In grandibus autem bapti-
advcrsiirn, ul pro lali accipiendo beneficioDominum zatis, in quibus jam ratione uteutibus quidquideidem
non rogenius, alque in ipsa oralione dominica, Ne concupiscenlianmens ad peccandum consenlit, pro-
ttos inferas in teittalioiiem(Matlh. vr, 15), frustra po- priaevoluntatis esl; deletis peccatis omnibus, soluto
J53 LIBER SECU.NDUS. I5j
etiam reatu, quo vinctos originaliler dctinebat, ad adjuvat, aversos deserit. Sed etiam ut converlamur,
agonem interim manet, non sibi ad illicila consenlien- ipse adjuvat: quod cerlc oculis corporis lux ista non
tibus nihil omnino nocitura, doncc absorbeatur praestal. Cura ergo nobis jubet dicens, Convertimini
mors in victoriam (1 Cor. xv, 54 ), et pace perfecia ad nte, et convertarad vos (Zach. i, 3); nosque illi
niliil quod vincatur existat. Conscntienles autem sibi dicimus, Converle not, Deut tanilatum nottrarum
ad illicila rcos lenet, et nisi pcr raedicinam poeni- (Psal. LXXXIV,5); el, Deus virtutum, convertenos
tenliaeet opera misericordiacper coeleslem sacerdo- (Psal. LXXIX, 8): quid aliud dicimus, quam, Da quod
tem pro nobis interpellantem sanentur, ad secundam jubes? Cum jubel dicendo, Intelligite ergo, qui insi-
mortcm damnationcmque ' perducit. Propter hoc et pientesetlit in populo (Psal. xcm, 8); el nos illi dici-
Dominusorare nos dncens, inter caelera monuit utdi- mus, Da mihi intellectum, ut dkcam tnandata tua
camus, Dimillenobit debita noitra, ticiil el not dimit- (Psat. CXVIII,73) : quid aliud dicimus, quam, Da
limut debitoribus nottrit; el ne not inferat in lenlalio- quod jubes ? Curn jubet dicendo, Post concupiscentias
nem, ted libera not a malo ( Mallh. vi, 12 et 13). Ma- tuat non eas (Eccli. xvm, 30); nosque dicimus, Sci-
cl enim malum in carne nostra, nou natura in qua mus quia nento potett etse continent, niti Deus det
divinitus crealus est homo, sed vilio quo voluntate (Sap. viii, 21): quid aliud dicimus, quam, Da quod
prolapsus et-t, ubi amissis viribus, uon ca qua vulne- jubes ? Ciimjubet diccndo, Faciiejuttitiam' (Itai. LVI,
ratus est, voltintatis farililale sanatur. De hoc malo 1); nosque dicinius, Doce me justificaiiones tuas
dicil Apostolus : Scio quoniam non habital in carne (Psal. cxvm, 12) : quid aliud dicimus, quam, Da
meabonum (Rom. vu, 18). Cui malo nonobedire* quod jubes? Item cum dicit, Beaii qui eturiunt et ti-
praecipit, cum dicit : Non ergo regnet peccalum in tiunljutliliam, quoniamipti tatttrabunlur (Malih. v,
vettro morlali corpore ad obediendum detideriit ejus 6): a quo debemus petere cibum potumque justitiac,
(Id. vi, 12). Si ergo his desideriis concupiscentiac nisi ab illo qui esurientibus eam et silientibus pro-
carnis illicita voluntalis inclinatione consensimus, ad miltit cjus saturilalem ?
hoc sanandum dicimus, Dimilte nobit debila notlra: 6. Repellamus itaque ab auribus et mentibus no-
adhibetttes remedium cx opere misericordiau, in eo stris eos qui dicunt, acceplo semel liberaevolunlalis
quod addimus, ticut et not dimitlimusdebitoributno- arbitrio, nec orare nos debere, ut Deus nos adjuvet,
slrit. l't autem non ei conscntianius, deprecamur ad- ne pecccmus. Talibus euim tenebris nec pharisaeus
jutorium dicentes , Et ne not inferat in tenlationem: ille caecabatur,qui quamvis in hoc erraret, quod sibi
[vel, sicut nonnulli codices habent, ne nos inducat in addeudiim ad justitiam nibil putabat, seque arbitra-
tentationem'.] Non quoil ipse Deustnli lentalioiie ali- batur ejus pleniludine saluratum ; Dco tamen gratias
quem lcntet; Nant Deut inlentator malorum ett, ipse agebat, quod non esset sicut caeleri bomines, injusli,
autem neminemteniat (Jacobi i, 13): sed ul si forte raptores, adulteri, sicul ille publicanus; quod bis in
tenlari coeperimus a concupiscentia noslra, adjulorio sabbato jejuuaret, quod omnium quae possidebat, de-
ejus non deseramur, ut in eo possimus vincere , ne cimas darel. Nihilsibi addi ad justitiam jam petebat:
abslrahamur illecti. Deinde addimus quod perficie- sed tamen ex iis quaj habcbal, gratias Deo agendo,
turin finc, cum absorbebitur raortalea vila (II Cor. ab illo se accepisse omnia fatebatur: et tamen im-
v, 4) : Sed libera not a malo. Tunc enim nulla erit probatus est, ct quia veluli saturalus niliil de alimen-
talisconcupiscentia, cum qua certare, et cui non tis justltiaejam rogabat accipere, et quod eam publi-
consentirc jubeamur. Sic crgo totiim lioc in tribus cano esurienti ac sitienti se velut insultans praeferre
beneficiis posilum breviter peti polest: Ignosce no- gestiebat (Luc. xviu, 10-14). Quid ergo illis liet, qui
bis ea in quibus sumus abstracli a concupiscentia, etsi faleanlur se non habere, vel non plenam habere
adjuva ne abstrahamur a concupiscemia, aufer a no- justiliam; tamen a se ipsis habendam, non a suo
bis concupiscentiam. Creatore, ubi horreum ejus et fons ejus est, depre-
CAPUT V. — 5. Volunlat hominit eget ope Dei. candam esse praesumunt? Nec ideo tamen solis de
Ad peccandum namque non adjuvamur a Dco : jusla hac re votis agendum-esl, ul non subinferalur adni-
autem agere vel juslitiae praeceplum omni ex parte tendo* ctiam nostrae efficacia voluntalis. Adjutor
Implere non possumus, nisi adjuvemur a Deo. Sicut enim notter Deut dicitur (Ptal. ixi, 9), nec adjuvari
enim corporis oculusnon adjuvatur a luce, ut abcadem polest, nisi qui eliam aliquid sponte conatur. Quia
luce clausus aversusve discedat; ut autem vidcal ad- non sicut in lapldibus insensatis, aut sicut in eis in
juvalur ab ea, neqtie hoc omnino nisi itla adjuverit, quorum natura rationera voluntalemque non condi-
potest: ila Deus, qui lux esl hnrainis inleriuris, ad-
juvat nostrx mentis obtutum, ut non secundum no- 1 In manuscriptispost,Fante/usfifiVmi.continentersub-
slram, sed sccundum ejus jusiitiam boni aliquid ope- jungitur, itemquecum dicil, Meatiquiesuriunt,et inter-
remur. Si autem ab illo avertimur, nostrum est; et niediaverbareticenlur.
» Locumhuncsica Martinolipsio castigatumputant r.o-
tunc secundumcarnem sapimus, tunc concupisccnliae vanienses.Namnro, adnitendo;legebaturiu primiseditio-
carnis ad illicila coiiseniimus. Conversos ergo Deus nibus, ad benevivendum: cui editionumIectioniduo tan-
tum manuscripti,unus e Belgicis,alter e vaticanis,sullra-
> pluresmanuscriptiprsetereunt,damnationemque. ^antur. Aliiduovalicanihabent, ad agendumet vkendum.
DuoBelgici,ad vivendum: et sicGallicani,
exceptisBeccensi
» Am.Er. et aliquotMss.:cui malonosnonobedire. et uno Parisieusi Augustineasiummajoris conveutus in
* HaecuncUinclusapranereuut omnesfere Mss. quibusest, adnitendo.
IKK DE PECCATORUMMERITIS ET REMISSIONE,S. AUGUSTINI 150
dit, salulcm nostram Deus opcratur in nobis. Cur loco posueram, quaeralur utrum sit', esse non credo.
autem illum adjuvet, illum non adjuvet; illum tantum, Magisenim crcdo Scripturae dicenli, Neiniret injfu-
illiim autem non tanltim '; islum illo, illum islo diciumcum servoluo, quoniamnonjusiificabilurin con-
modo; penes ipsum est et aequitalis tam secretae tpectu tuoomnit vivent (Ptal. CXLH, 2). Et Ideo mise-
ratio, et excellentiapotestalts. ricordia Dei opus est, quaesuperexaltat judicib, quae
CAPUT VI. — 7. Quaiuor de justilim perfectione illi non erit qui rioii facit misericbrdiam (Jacobiii,
qttcbsliones.Prima qumslio,an homosine peccalopossit 13). Et quod propheta cum diceret, Dia;i, i*ronuiiftaiio
esse in hac vita. Nam qui dicunt esse posse" in hac advertut tne delictum meum Domino, el tu dimisitii
vita hominem sine peccato, non est eis continuo in- impielalemcordis mei; conlinuo subjunxit', Pro hac
cauta (emerilalc obsistendum. Si enim esse posse orabit ad teomnis sanclusin lemporeopporluno{Psal.
negaveiimus, et hominis libefo arbitrio, qui hoc vo- xxxi, 5, 6). Non cfgo omnis peccalor, sed omnis
lendo appetit, etDei virtulivel misericordiae,quihoc sanclus : vox enim saijclbrum est, Si dixerimusquia
adjuvajjdo efficil, derogabimus. Sed alia qnaestio est, peccalumnon habemus, itos ipsos decipimut, et verilas
utrum esse possit; alia, ulruro sit; alia, si non est in nobisnon esl (Uoan. i, 8). Unde in ejusdem apb-
cum possit esse, cur hon sit; alia uirum qui omnino stoli Apocalypsi, illa- cenium quadraginta et quatuor
nunquam'ullum peccalum habuerit, non solum quis- millia sanctqrum, qiii se cutn mutieribusnon cohtquind-
quam sit, vefum etiam poluerit aliquando esse vel verunl, virgines ettitn permdnserunt; et non est inven-
possit. In hac quadriparlila prbpositione quaestionum tutti in ore eorum mendacium, quia irreprehensihites
si a me quaeratur, titfum homo sinc peccato possit suni (ApoC.xiv, 4 el 8) \a); profeCloideb irrepreheriSi-
esse in hac vita; confilcbor posse per Dei gratiam et biles.sunt, qula se ipsos vcraciter reprebenderunt:
liberum ejus arbitrium : ipsurriquoque liberum' arbr- et ideo non esi invenlum in ore eorum mendacium,
trium ad Deigraiiam, hoc est, ad Dei dona pcftinere quia si dicerent se peccatum non liabere, se ipsos de-
nonambigens, nec tautumut sit, veffrmetiani utbonum ciperent, et veritas in eis non esset; et ulique meiw
sit, id est, ad facienda raandata Doriiini convcrtatur; dacium esset, ubi veritas non esset: quohiam Juslus
alque ila Dei graiia non solum ostendat quid facicn- cumin sermpnis exordio accusalor sui est (Pron. xvui,
dum sit, sed adjuvet etiam ut possit fieri quod i7), non utique menlittir.
ostenderit, Quid enim habemus quod non acccpimus 9. Ac per lioc in eo quod scriptum est, Qui nalus
(I Cor. IV,7)? Uirde etJeremiasdiclt: Scio, Doinine, est ex Deo, non peccal, et non potestpeccare, quia se-
quianon est in hominevia ejus, nec viri estttl ambutel nteitejus in ipso manet (1Joan. m, 9); et si quid aliud
et dirigat gressus suos(Jerem. x, 23). Hinc ct in Psal- eo modo dictum est, multum fallunlur minus consi-
tmiscum quiiiaiii dixissel Deo, Tu prmcepistimandata derando Scripluras. Nonenim advertunt, eo quosque
lua custodiri ttimis; continuo non de se praesurhpsit, fieri filios Dei, quo esse incipiunt iu novitatc spirj-
sedoptavitut faceret: Utinam, inquit, dirigantur'vim tus; et renovari in interiorem bominera * secundum
memad cnuodiendasjuslificaiionestuas : tunc non con- imaginem ejus qui creavit eos. (Cotoss.m, 10). Non
fiindar, dum inspicio in omnid mandala lua. Qiiis cnim ex qua hora quisque baptizatur, omijis vettis
autenl opiai quod in potestate si.chabet, ut ad facieh- inrirmiias ejus absumjtur : sed renovalio incipit a fe-
dumhullo indigCatadjumento ? A qiiOautem ld oplet, missione omnium peccatorum, etin quanlum quisque
qnia nori a fofturia, vel a fato, vel a quolibet alio spiritiialia sapit, qui jam sapit*. Caeleravcfo in spe
Deum, In consequeritiBUs salis osteiidens: facta siint, donec etiam in re fiant, usque ad ipsius
' prat-ter
Itinetn tnea, inquit, dirige secundumverbttm tuum, et corporis renovalioneriiIn meliorem stalum immorla-
iibndontineiuf' mihl otnnis iniquitas( Psal. cxvlii, 4, Iitatis cl incorruplionis, qua induemur in resurreclibne
S, 6, 153). Ab hujus exsecrandaedbmlnationis'"'ser- morluorum.!Nam et ipsam Dominus regeneratioriem
Viltite liberaniur, qttibus Domihus Jesus [eitm reci- vocat, non ulique talem qualis fit per Baplismum,
piebtlbus *]; tledit poteslatera ftlios Dei Ileri (Joan.t, sed in qua etiam in corpore perficielurqriodiiiincspi-
12)i Abisia hbrfenda domjnattoiieliberandi fuerant, ritu inchoatur. In regeneralione,iirquit, cumstderit
'^tlibus dIcil,'SI tibsFi(t«s liberaverit, innc vere tiberi Filius Itomirtisin sedentajestaiis sttm, sedebiiis et vbs
•eriiii (Id:Tni, 36).'His atque hujusmodi alils innu-
super cjuodecimsedes,judicanlesduodechntribtisIsrdel
merabilibus testlmbhiis dubitare non possttm, nec (Mattlt. xix, 28). Nam in Baptismo quahWistota et
Deum aliqutd impossibile hottiini pracccpisse, nec plena fiat remissio peccatorum, tamen sj contihuo
Deo ad dpllulaiidUm et adjiivanduni, qiibfiatquod lota et plena eliam horriinis3 in aeternam noviiatem
jubet, impossibile aliquid esse. Ac per hoc potest mulatio fieret, nori dico et' in cprpore, qiiod cefte
iionio, si velit, esse sine peccato, adjutus a Deo. manifeslum est adhuc in velerem corruptioneriialque
CAPUTVII. — 8. Secunda qumslio, an tit aliquit in morlefn tendere, in fine posiea renovandum,
Itomosine peccatoin haevila. Si autem quod secundo quando vere lota novitas erit : sed excepto corpore,
si in ipso animo qui est homo interior, perfecta iu
1 m omnibusmamiscriptis,illumauiemtantum;omisso,
non. .-.. 1 Lov.et aliquotMss.,renovareinterioremhominem,
» Omnesrursum nostrimanuscriptihic omittunt, posse. » Post,qui jam sapU,in editis adjectuu fuerat, m tan-
3 Mss.,ut non dominetur. tumrenovatur.Jdveronon exstat in maiuiscriptis.
* Cnuse ValicanisMss.,dormnm. 3 DuoMss.,nonntinus.
9 Id abest a Mss.vide infra,n. 37. (a) Graece,airiomotgar eisi.
157 LlBER SECUNDUS. 153
Baptismo novilas fieret, non dicerct Aposlolus, Et Dei : in qnatiliim autem dissimilcs, in tantura filii
ti exlerior homo noster corrumpititr, sed inlerior carnis ct saeculi. Illinc crgo peccare non possumus :
renovalur dc die in diem (WCor. iv, 16). Profeclo binc vero si dixerimus quia peccatum non habemus ,
cniin qui dc die in diem adhuc renovatur, nondum nos ipsos decipimns : donec totum transeat in ad-
tolus cst rcnovatus': et in quanlum nondiim est optionem, etnon sit peccator, et quaeraslocum ejus,
renovatus, in lantum adhuc in vetuslale est. Proin- et non invenias (Psal. xxxvi, 10).
de cx hoc quOd adhuc in veltislate sitnl, quam- CAPUT IX.—11. ObjectioPelagianorum,Quareju-
vis jam baptizati, ex hoc etiam adhuc sunl filiisaeculi. stus non gignatjiistum. Frustra ilaque nonnulli etiam
Ex hoc aulem quod in noviiate stint 3, hoc est, ex illud argumentanliir, ut dicant', Si peccalor genuit
plcna ct perfccla remissionepeccalofum, etquantum- peccatorem,ul parvuloejus realus originalispeccali in
cumque illtid cst quod spirilualiter sapiunt, cique Baplismi acceptionesolvalur; eliam jttstus justum gi-
congruos mores agunt, filii Dei sunl. Intrinsecuscnim gnere debuit.Quasi ex boc quisqtic carnaliter .gignat
exuimus vclerem liominem, et induimus novum : quodjustus est, et non ex boc 2 quod in merabris ejqs
quoniam ibi deponimus mendacium, et loquimur ve- concupiscentialiter movetur, et ad usum propagandi
rilatcm,. et crclera quibus Apostolusexplicat quid sit lex peccatimentis lcgeconvertitur. Ex hoc ergo gignit
exui velerem homiuem, et indui novum, qui secun- qtiod adliuc vetnsluni trabit inler filios sacculi, non
duin Deumcreatus est in Justilia ct sanctitatc verita- cx boc quod in novilatem proinovit intcr fllios Dci.
tis (Ephes. IV, 22-24). Et boc ttt faciant, jam bapti- Filii enim sxcttli hujut generant el generanlttr(Lttc.
latos fidelcsquc adhorlatur : quod adliuc monendi xx, 34). Inde ct quod nasciltir tale est, quia et quod
non essent, si hoc in Baptismojam perfecle faclum nasciiurde curne, caro est (Joan. m, 6). Jusli auiem
essel: et lamcn factumest, sicut et salvi factisumus. non sunt nisi filii Dei. In quantum aulctn sunt
Sahos enim nos fecilper lavacrumregeneralionis(Tit. filii Dei, carne non gignunt; quia spirilu 3
iii, 5). Sed alio locodicit, quemadmodum hoc faclum et ipsi, non carnc nati sunt. Sed ex lioc came gi-
est. iVontolum, inquit, sed etiam nos ipsi primitias giiunt, quicumqueeorum gignunt, ex quo nondumin
habenlesspirilus el ipsi in nobismetipsisingemiscimus, novilatem perfectam tolas velustatis reliquias com-
adoplionemexspcctantes, redemplionemcorporis no- mutarunt. Unde quisquis filiusde bac parte nascilur
stri. Spe cnimsalvi facii sumus. Spes aulem qum vi- vetusla et infirma, necesse est ut etiam ipse vetustus
delur, non est spes: quod enimvidclquis, quid speral? sit et infirmus: idcirco oportet ut ctiam ipse in aliam
Si atttem quod non videmussperamus,per palienliam generalionem per remissionem peccati spirilu reno-
exspeclamus(Rom. vin, 23-25). vctur. Quod si in eo non fit, iiibil ei proderit pater
CAPUT Vlll. — 10. Perfeclioquando.Adoplioergo justus; spirilu enim justus est, quo cura non genuit:
plena filiorumin redemptione fiet eliam corporis no- si aitleni fit, nibil ei oberit eliam pater injustus : isle
stri. Primitias ilaque spirilus nunc habemus , unde enim gralia spirituali in spem novilatis oeternaetrans-
jam fllii Dei reipsa facti sumus : in ca>terisvero spe itum fecit; jlle aulcm menle carnali totus in vetustato
sicut salvi, sicut innovati, ita ct filii Dei; re autem permansit.
ipsa quia nondum salvi, idco nondtim plene innovali, CAPUT X,— 12. ConcilialScripinras. Non igitur
nondum eiiam filiiDei, sed filii saeculi.Proficiraus contrarium testimonium est, Qui naltts esl ex Deo,
ergo in renovationem juslamque vilam per quod filii non peccat, ei teslimonio quo jain natis ex Deo dici-
Dei sumus, et per hoc peccare omuino non possumus, lur, Si dixerimus quia peccalum non liabemus, nos
donec lolum in boc transmutetur, etiam illud quod 3 ipsosdecipimus,el veritas in nobis non est. Quamdiu
adhuc filii saculi sumtts : per boc cniin et peccare enim homo quamvis tolus spe *jam, ct jam in re ex
adhuc possumus. Ita fit ut et qui natus est ex Deo, parle regeneratione spiriiuali ° rcnovaliis, adbuc ta-
non pecccl; et si dixerimus quia pcccatum non babe- men portat corpus quod corrumpilur cl.aggravat ani-
mus, nos ipsos decipiamus, el veritas non sit in no- main; quidquo pertineal, et quid unde dicalur, etiam
bis. Consumetnr ergd quod filii carnis et sxculi su- in uno bomine distinguendum est. Nam, ul ego ar-
mus, et perficieturquod filii Dci et spiritu renovati bitror, non facile cuiquamScriptura Dei tam magnum
sumus.Undeidem Joannes, Ditectistimi,inqwl, nunck juslitiae perhibet testimonium, quam tribus famulis
filii Dei tumut, el nondum apparuil quid erimus. Quid ejus, Noe.Daniel, el Job, quos Ezec.bicl projibeta
est boc, sumuset erimus; nisi quia sumus in spe, eri- dicit ab imminente quadam iracundia Doi solos posse
mus in re? Nam sequilur, et dicit, Scimus quia cum liberari (Ezech. xrv, 14) : in iribus utique illis viris
apparuerit, similet ei erimut, quoniamvidebimuseum tria quaedamhominum liberanda genera praefigurans;
ticuti ett (I Joan. m, 2). Nunc ergo et ei similes esse in Noe, quanlum arbilror, juslos plebium praepo.^ilos
jam coepimus,primitias habentes spiritus ; et adhuc propter arcae lanquara Ecclesiaogiibernationeivi6; in
dissimilessumus, per reliquias vetustatis. Proindc in 1 NonnuNi Mss.,illud argumentumarripiuntut dicant.
*
' Iliceliamin
quanturasirailes, in tantum regenerante spiritu filii excusisaduituai,polius.
1 ta oomibdspwpe Mss.deest, et in quantutnnondwn SolaeditioLov.,ex spiiitu.
4 Lov.,in spe. Abest,in, ab editisaliis et a manuscn-
ett renovatttt. plis.
* AlkraotMSS.,quod imovalisunt. 5 Am.Er.et nostriomnesMss.,ex parlein regenerattone
1 Edili,Uludper quod.Abest,
per, a Mss.
*omnesmanuscripti,Dilectisstmi, spirituali.
6 Plures Mss.,propler aquam et arccs gubernationem.
inquit,filiiDeistmrns,
'
omisso, n nnc. conferenarr.in psal. 132,n, 3.
159 DE PECCATORUMMERITISET REMISSIONE,S. AUGUSTINl 160
Daniele, justos continenles; in Job, justos conjuga- nus iracundia,et sicut fiot cumfiortiil et decidit,discet-
tos' : et si quis est forle alius intellectus, de quo til ticulumbra, non munet.Sonne el hujus curam fe-
nunc non est necesse disquirere. Verumtamenquanta citli venirein judicium tuum? Quit enimeril munduta
isti justitia praeeminuerint,et hoc prophetico, et aliis sordibus?Nemo, nec si unius diei fueritvita ejus. El
divinis teslimoniis satis apparet. Nec ideo quisquam paulo post: Dinumeratti,inquit, otnnetnecettiludinet
sobrius dixerit ebrietatem non esse peccatum, quae meai, ei nihil te latuit de peccalitmeit: signatti pec-
tamen subrepsit tanto viro: nam Noe, sicut legimus, cata tnea in follicuto, el annotatli ti quid invitutcont-
fuit aliquando ebrius (Gen. rx, 21), quaravis absit ut miti (Job xiu, 26-xiv, 1-5, 16,17). Ecce et Job con-
fuerit ebriosus. fitetur pcccala sua, el in veritale se dicit scire quia
13. Daniel vero post orationem quam fuditDeo, non est justus quisquamante Dominum.Et ideo iste
de se ipse dicit: Cumorarem,et confitererpeccatamea, hoc in veritate scit, quia si nos dixerimusnou habere
et peccatapopuli tnei DominoDeo meo (Dan. ix, 20). peccatum, ipsa verilas in nobis non est. Proinde se-
Propterea, nisi fallor, per supra memoratum Eze- cnndum modumconversationishumanae, perhibet ei
chielem cuidam superbissimodicilur, Numquidlu sa- Deus tam magnumjustitiae testimonium: ipse autem
pientior quam Daniel (Exech. xxvui, 3) ? Neque hic se meliensex regula illa justitiae, quam sicut polest
dici potest, quod quidam contra orationem domini- conspicit apud Deum, in veritate scit quia ita est. Et
cam argumentantur: Quia etsiorabant eam, inquiunt, adjungit, Quemadmodumenim juttut eril homo ante
sancti el perfectijam Apostoli,nullum omninohabenles Dominum? Si enimvelitcontenderecum eo, non poterit
peccatum;non tamenpro se ipsis,sed proimperfcctiset obedireei: id est, si judicandus oslendere voluerit,
adhuc peccatoribusdicebant, <Dimiltenobit debilano- non in se inveniri posse quod damnet, non poterit
stra , ticut et nos dimittimut debitoribut nottrit i obedire ei': amittit enim etiam illam obedienliam,
(Malth. vi, 12). Ut per hoc, inquiunt, quod dicerent qua obedire possit praecipienti ctnlitenda esse pec-
< notlra, >inunoettecorporedemonttrarent,etillos ad- cata. Unde quosdam increpat, dicens : Quid vultis
huc habentespeccata,et se iptos qui jam carebantomni mecumjudicio conlendere(Jerem. n, 29)? Quod ille
ex parte peccato.In Daniele certe hoc non potesl dici, praecavens: Ne intres, inquit, in judiciumcum servo
qui, ut credo, tanquam propheta praevidensbanc ali- tuo, quoniamnon justificabiturin conspectutuo omnit
quando praesumptionem fuluram, cum in oraiione vivent. Ideo eliam dicil Job, Quis enim judicio ejut
sspe dixisset, peccavimus;non ita nobis exposuit, advertabitur?Quodti fuerojustut; otmeum impie lo-
cur hoc dixerit, ut ab ilio audiremus, Cum orarem, quelur : hoc est enim , Si me justum dixero conlra
et confitcrerpeccata' populi mei DominoDeo meo; judicium ejus, ubi perfecta illa justitiae regula me
nec adhuc distinctione confusa , ut esset incertum, convincitinjustum, profecloirapieloquelur os meum,
propter unius corporis societatcm si diceret.Cum quia contra Deiverilatem loquelur.
peccata nostra conliterer Domino Deo meo : sed 15. Fragililatemquoqueipsam, vel potius damna-
omnino tam distincte, tanquam de ipsa distinctione tionem carnalis generationis ostendens ex originalis
satagens, eamque maxime vehementerque commen- transgressionepeccati, cum de peccatis suis ageret,
dans, peceata, inquit, ntea et peccata populi. Quis vetuteorumcausas reddens, dixithominem natum ex
liuic evidentiae contradicit, nisi quem plus delectat muliere parvi esse temporis, et plenum iracundia:
defensare quod sentit, quamquid senliendumsit in- qua iracundia, nisi qua sunt omnes, sicut dicit Apo-
venire? stolus , naturaliter, hoc est, originaliter irm filii
14. Job autem posl tam magnumde illojustitia?.te- (Ephet. II, 3)? quoniam filii sunt concupiscenliaecar-
stimoniumDei, quid dicat ipse videamus. ln veritate, nis et saeculi.Ad ipsam iram pertinere etiam morlem
inquit, scio quia ita est. Quemadmodumenim justut bominis consequenter ostendens.Cumenim dixisset,
erit homo ante Dominum? Si autem velil contendere parvi ett tentporit, et plenut iracundia; addidit etiam,
cum eo, non polerit obedireei. Et paulo post: Quit, £( sicul floscum fioruil et decidit, discettit ticul um-
inquit, judicio ejut advertabitur? Quodti fuero juttut, bra, non manet. Cum autem subjungit, Nonne el hu-
os meumimpieloquetur.lterum paulo post : Scio, in- jut curamfecitti venirein judichtm tuum? Quit enim
quit, quiaimpunitumtnenondimittit. Quiasum impius, erilmundut a tordibut? Nemo, nectiunius diei fuerii
quare non sum mortuut? Quodti purificatut nive, et vita ejut; hoc utique dicit, Curamhominisbrevis vi-
mundatut fuero munditmanibus,tufficienterin sordibus taefecisti venire injudiciumtuum.Quantumlibetenim
me linxitii (Job ix, 2, 3, 19, 20, 28-31). Ilem in alio brevis fuerit vita ejus, etiamsi unius diei esset, mun-
suo sermone : Quia contcriptitli,inquit, 'adversusme dusa sordibusesse non posset, et ideo justissime iu
mala, et induistitnejuventutismempeccata, et posuisti judiciumtuum veniet.Illud vero quod ait, Dinumera-
pedemmeumin prohibitione,servasliomniaopera mea, tli omnesnecestiludinetmeat, et nihil te latuit de pec-
et in radicespedum meorum intpexitti, qui veteratcunt catit meis: signaslipeccatameain folliculo,el annota-
sicut uter, vel ticut vettimentuma tinea comettum. stisiquid inviluscommisi; nonne salis apparuit etiam
Homo enimnatus ex muliereparvi ett temporit,el ple- 1 Pleriquemanuscriptihaecomiltunt,id est,sijudicandus
ostenderevoluerU,nonin se inveniripostequod damnet,
1 m Mss.,conjugales. non poterUobedireei. Forteex amanuensium oscitaulia,
' HicapudAm.Er. et Lov.perperamadditum,meael; quibuserrandioccasiofuit illud quod secundo recurrit,
tjuodquidemmeritoaberata jnanuscriplis. obedireei.
161 LIBER SECUNDUS. m
illa peccatajuste impulari, quaenon deleclalionis il- tor, et ab omni opere malo se abstinens, non mendaci-
lecebra committuntur, scd causa devitandae molestiae terdiceretur. Ilaecenim de illo verba sunt Dei: Ani-
alicujus, aul doloris, aul mortis? Nam et haec dicun- mo advertisti' tn puerum meum Job ? Non enim est
tur quadam necessilate commiili, cum omnia supe- illi homo timilit tuper terram, tine querela,justus, ve-
randa sint amore et delectatione justitiac.Potest etiam rus Dei cultor, abslinentte ab omni opere malo ( Job
quod dix.it,Et annotatti ti quid invilut commiti; ad I, 8). Primis verbis ex hominum qui sunt in terra
illam vocemvideri perlinerc, qua dictum cst, iVon comparatione laudalur. Proindc omnibus qui tunc
enimquodvoloago; sed quod odi, hoc facio ( Rom. in terra justi esse potuerunt, excellebat. Non ergo
vn, 15). ipse proplerea nullum pcccatum omnino habebat ,
16. Quidquod ipse Dominus, qui ei perhibueral te- quia in profeclujustiliae cxtcros anteibat. Deindead-
slimonium, cum eliamScriplura, boc est, Dei Spiri- jungitur, tine querela, de cujus vila nemo juste que-
lus dixerit, in omnibutqum conligerunl ei, non eum rerelur: juttus, qui tanta moruni probilate profece-
peccatse labiit tuit ante Dominum (Job i, 22); post- rat, ut nullus ei esset aequandus: verus Dei cultor ,
ea lamen cum ei ioqtieretur, increpans locutus est, quippe eliam suorum peccalorum verax humilisque
sicut ipse Job testis est diceus, Quid adhuc egoju- confessor : abstinensse ab omni opere malo, mirum
dicor monilus, el increpationcs Domini audient (Id. si ab omni eliam verbo ct cogitatu malo. Quantusqui-
xxxix, 53, tec. LXX)?Nemo aulem jusie increpatur, dem Job fuerit ignoramus : sed novimusjustum , no-
nisi in quoest aliquid quodincrepatione sit dignum. vimus etiam in pcrfercndis horrendis tribulalionum
CAPUT XI. — Job prmviditChrislumad passionem tenlationibus raagnum; novimus non propler peccata,
venturum.Humilitalisralio in perfeclit. Et ipsa in- sed propterejus demonslrandamjustiliam illa omnia
crepatio qualisest, quaeex Domini Chrisli persona fuisse perpessum. Verumlamen haecverba quibus a
intelligitur? Enumerat illi divina opera poteslatis suae Dominolaudatur, possent eliara de illo dici, qui con-
sub bac sentenlia increpans, ut eum dicere appareal: delectalur legi Deisecundum interiorem bominem,
Numquidpotes haectanta quaepossum? Quoaulem per- videl autem aliam legem in membris suis repugnan-
tinet, nisi ut intelligal Job (etiam (a) hoc ei divinitus tem legi mentis suae: praesertimquia dicit, Non quod
inspiratura, ut praesciretChristumad passionem esse volofaciobonum; sed quod odi malum, hoc ago. Si
venlurum) : inlelligat ergo quam debel acquoanimo autem quododi matum, hoc facio,jam non ego operor
lolerare quaepertulit, si Christus in quo peccatum , illud, sed quod habital in me peccaium. Ecce el isle
cum propter nos homo factus esset, omnino iiullum secunduminleriorem hominem alienus est ab omni
fuit, el in quo Deotanta potenlia est, nequaquam ta- opere malo, quia illud nou operalur ipse, sed quod iri
men passionis obedienliam recusavil? Quod puriore carne ejus habitat malum : et lamen cum illud ipsuM
cordis intenlione Job intelligensresponsioni suaead- quod condelectatur legi Dei, non habeal nisi ex gra-
didit, Auris auditu audiebam te priut*, et nunc ecce lia Dei, adhuc libcrationis indigens clamat, Miserego
oculus meusvidel te : ideo viluperavi me ipsum, et di- homo,quis me liberabitde corporemortit hujus ? Gra-
tlabui, etmttimavime iptum tcrratn et cinerem (Id. tia Dei per Jetum Chrittum Dominumnottrum ( Rom.
XLII,5, 6). Quare sibi ita in hoc lam magno intel- vu, 15-25).
lectudisplicuii?Neque enim opus Dei, quo erat homo, CAPUTXlll. — 18. Perfecta jutlilia humana im-
recte ilti poterat displicere; cura etiam ipsi Deo dica- perfectaett. Suut ergo in lerra jusli, sunt magni, for-
tur, Opera manuum tuarum ne despexeris ( Ptal. les, prudcntes, conlinenies, palienles, pii, misericor-
cxxxvu, 8). Sed profecto secundum illam juslitiara des, temporalia mala omnia propter jusliliam xquo
qua senoveratjuslum', seviluperavit alquedislabuit, animo loleranles. Sed si verura est, imo quia vertim
acslimavitquese lerram et cinerem ; menle conspi- est, Si dixcrimut quia peccalumnon habemut, not ip-
ciens Christi justitiam, in cujus non tantum divinita- tot decipimut (1 Joan. i, 8); et, Nonjustificabiturin
tc, sed nec in aninia nec in carnc ullum potuil esse conspectutuo omnisvivens( Psal. CXLII,2): non sUnt
peccalum : secundum quam justitiara quaeex Deo esl, sine peccalo; ncc quisquam corum tam arroganler
eliam Paulus apostolus illud suum quod secundum insanit, ut non sibi pro suis qualibuscumque pecca-
justiliam quaeexlege est, fuilsine querela non solum, lis dominica oralione opus esse arbitretur.
damna, verum etiam slercora existimavit ( Philipp. 19. Nam de Zacharia et Elisabeth, qui nobis saepe
lii, 6-8). in hujus quacslionisdisputationibusobjiciunlur, quid
CAPUTXII. — 17. Ncmojustus in omnibus.Non dicamus, nisi quod evidenterScriplura testatur, emi-
igitur pracclarum illud testiraoniuin Dci, quo lauda- nenli justitia fuisse Zacbariam in principibus sacer-
tus est Job, contrarium est ci teslimonio quo dictuin dotum ad olferenda VelerisTcslamtfnlisacrificia per-
est, Non justificabilurin conspeciuluo omnit vivent: tinenlium. Legimus autem in Epislola qnae ad lle-
quia nouid persuadet, prorsus in illo nihil fuisse, bracosscribilura, quod lestimonium in iibro supe-
quodvelab ipso veraciler, vel a Domino Leo recte riorejam posui(Supra, lib. 1, n. I>0), solum Cbri-
reprebcnderelur; quamvisjarr.justus, et verax Deicul- stum esse principem sacerdotum, qui non haberet
necessilatein, sicut illi qui sacerdolum prineipes dice-
* In omnibusMss.,inteUigcbam 1 in editis, Annon adveriisli.At lu MSS.,
» sicAm.Er. etplerique Mss.AttLov.,injustum.
e prius.
fisft.Grsece est, prosecheste dianoiatou.
Aniinoadver-
(a) Forte,nam. » sic Mss.Editivero,inscribUur.
163. DE PECCATORmi MERITISET REMISSIONE,S. AUGUSTINI 164
bantur, sacrificiumpro suis primum offerre peccatis Jesu. Fratres, egomeipsumnon arbitror apprehendis-
qiiolidie,deinde pro populi. Talemeniin decebat, in- se : unumautem,qumrelro oblittts,in ea qttatante sunt
quit', hdbererios princtpem sacerdolum, justum , sine extentus,secundumintentlonemsequor, ad palmamsu-
malit,ia,mcontaminaium,separatuma peccatotibtts', al- pernmvocalionitDei, in Chritto Jesu. Ipse se conllte-
tioreindcmlis factum, ttoh habentemquotidianani no tur nondum accepisse, riondum esse perfeclum ca
ceSs}ldlem, sicut principessacerdolum,primumprosttis., plenitridliiejustitiac,quam adipisciditexitin Clirlslo;
peccalissacrificiumofferre(Hebr. vli, 26, 27). In hoc sedadhnc secundumintenlionemsequi, et praeterita
sacerdoltw'i\umefo Zacbarias, in lioc Phinees , in obliviscenterainca quae ante sunt extendi : ul no-
hof, ipse Aaron, a quo isle ordo exorsus est, fuit, ct verimusetiam ad ipsuriipertinere illud quod ait, Et
quicumquealii in illo sacerdotio laudabilifer jusle- si exleriorhomonoslercotrumpilur,sed interiorreno-
que vixcrunl; quj lamen habebant necessitatemsacrl- vaiurde diein diem(II Cor. iv, 16): quamvisjam es-
ficiura priniitus pro suis offerropeccatis, soloChristo set perfectusvialor, etsi nondum erat lpsius Itineris
exislenle, cujus vehturi figuram gestabant, qui hanc perfeclioucpervcnlor.Denique tales vult secum in
nccessilatem sacerdos inconiaminabilis non habe- isto Cttrsucomilesrapcre, quibus continuo subjungit
ret.. et dicit: Quolquolergoperfecli, hoc tapiamut; et »i
20. Quid autem de Zacharia etElisabetb laudabile quid aliler sapilis, hoc quoqueDeusvobis revelabit1:
diclum es.l, quod uon iu eo comprehendalur, quod de veriimlamen, in qtiod pervenimus, tn eo ambuiemus
se Aposlolus,cum in Chrislum iioiidiimcredidisset, (Philipp. iu.3-16). Ambulalio ista, non corporis
prqfessus esl?Dixit enim se seCundum justitiamqumitt pedibus, sed menlis affectibuset vitse moribus geri-
lege est, fuisse sine querela: hoc et de iflis ita legitur, tur, ut possint esse perfecliJuslitlaepossessores, qui
Erant autemambojusti anle Deutn, incedentes in om- reclo iiinerc fldei*de die in diera insua renovatlone
nib^utmandatiseljuslificalipnibusDoniini sine qiicrela proficienles,jam perfecti facti sunt ejusdem Juslitiae
(LjWi..I}.6). Quiaergo quidquidcis ineratjuslitiac, non viatores.
erat adliomines simulalum, ideo diclum est, anle CAPUTXIV.—21.Sie itaque omnes, quicumqueIn
peum..Quodautera de Zacbaria et ejus conjuge scri- liac vita divinarum Scripturarum lestlmonllsin bona
ptumesl, i» omnibusmandatiset juslificalionibusDo- voluritateatque actibus jusliliaepraedicatisunt, et.qnt-
mini: hoc ille breviter dix.it,in tege. Non enira alia cumquetalesvcl post eos fuerunt,quamvisnon eisdem
lex illi, alia istisfuil ante Evangelium; sed una al- lestimoniis praedicati atque laudati, vel nunc usquc
que eadem,quam legimus per Moysen datam patri- etiam sunt, vel poslea quoque fuluri sunl; omnesma-
bus eorum, secundumquam eliara sacerdos cral Za- gni, omnes justi, omnes veraciler laudabitessunl, sed
Qliarias,et vicesua sacrificabat. Eltamen Aposlolus, sine pcccatoaliquo non sunl: qtionfamScripturarum
qui siiuili tunc juslitia praedUusfuit, sequilur, et di- teslimoniis, quibus de illorum laudibus credimus,
cit: Qua tnilii lucra fuerunt , Itmc propter Cltrislum boc eliam credimus, non juslificari iri conspectu Dei
damna esse duxi: verunttamenel arbitror omnia da- omneravivenlem ; ideo rogari, ne intret in judicium
mnumetse propter eminenlemscientiamDpmini nostri cum servis suis; et rionlantura universaliler fldelibus
Jesu Chrisli,propterqttemomnianon solutn detrimenla omnibus,verum eliam singulis esse orationemdomi-
credidt, verumeliamstercoraexislimaviesse, ut Chri- nicamnecessariam.quam tradidil dlscipulissuis.
sUtntlucrifticiatn,et inveniarinillo non habens meam CAPUTXV.—22. ObjeclioPelagianorum.Perfectio
iusiiliflmqumex legeest, sed eam qttm est per fidem secundumquiddam. Perfectusin juslitia recte dicitur,
Cltrisli,qiueesl ex Deo, justitiam in fide, ad cogno- qui mullum in ea profecit.— Al enim Domlnut ait,
sceudumeumel virtulemresurreclionisejus et commu- t Ettote perfecli,siculet Paler vetter cmlestisperfectus
uiculioneinpassioniscjus,,Confornuttusmorli ipsius , si est i (Mallh. v, 48); quodtton prmciperet,inquiunt, (t
quo tmdo occurramin rcsurreclionein mortuorum. sciret fieri non possequodprmcipit.Nonnunc quaerilur
Tauiura ergo longe cst, ut propter illa verba Zacha- utrum fieri possit, si istam perfectionemad hoc acci-
riara.et Elisabetlicrcj.amus sinc ullo peccalo perfe- piunt, ut sine ullo sit quisque peccalo, cum hanc agit
ctam habuisse Justiliam, ut nec ipsum Apostolura vitam; jam enim supra respondimus,posse fieri: sed
ejusdem rcgulaesummilale arbitremur fuisse perfe- utrum aliquis faciat, hoc nunc quaerimus.Neminem
clum, nonsolum in illa legis juslilia , quam similera aulem csse qui lantum velit, quanlum res exigil, ante
istis habuil, quara inter damna et slercora depulat in praecognitumesl, sicutScriplurarum,quaesupra com-
comparaiioueeuiJneiilissimaejustiliac , quae in lide memoravi, lestimoniatanta declarant.Ettamen cum
Cbrisli est; verum etiam in ipso quoque Evangclio, dicitur cujusque perfectio, qua in re dicatur viden-
ubi et tajjti Apiostolalusmeruit principatum : quoddi- dum esl, Nam cx Apostoloteslimonium pajllo antc
cere non auderem, nigiei non credere nefas duce- posui, ubise faletur in acceplionejustiliajquamdesi-
reiu. Ubi etiam sequilur, etadjungit: Non quia jam derat, nondum esse perfeclum ; et lamen continuo
acceperim, aut jam perfectus siin; sequor aulem, si dicit, Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus : quod
comprehendaml, tn quo et appr.ehensussttm in Chrislo utrumque non diceret, nisi in alia reperfectus esset,
1In edilis,si quomodocompreliendam. Abest,quotnodo,
a manuscriptis,nequeiu latiuisBibliisCorbeieosibus Vul- 1 in Mss.,reveimt- „ , < _, ^
' vox,fidei,abestab onnibusCOUlfianjsmwlUSfTiplit.
gatajversionisrepentur,neque ingwecis.
«5- LIBER SECUNDUS. 166
in alia non esset. Velutsi jam sil qursqtiam sapienlia; spondeanl quoraodo potuit haecdicere, cui adhuc re-
perfectus auditor, quod nondtim eranl illi quibus di- stabat ipsius passiouis, quam sibi Jamimpendere di-
cebat, Lacvobrs potumdedi, non etcam; noiidumenim xerat, iam magna conllictatio, lam moleslum ac
poleralis : sed nec adhuc quidem poiesiis(1 Cor. m, ' grande certamen. An ad ejuS(consummandum cur-
2 ): eis qutppe et illud ait, Sapientiam loquinmrintcr sum partun adhuc deerat,- quando illud deerat ubi
erat futurus acrior et crudeiior iniuiicus ? Quod si
perfeclot( td. fi, 6); utique perfectos' auditores vo-
lensinleftigf: polest ergo fieri, sicut dixi, ut jam sit itleo tabbiis verbis certtis securtisqiifigaudebat, quia
aliquis sapientiaeperfeclus audilor, cujus nbndumsit de vktoria futuri certanainis ' -certura eum secu-
perfecluset doctor; potest perfectus esse Justiilseco- rumquejaBi fecerat, qui eamdem passionem jam illi
gnitor, nonduf» perfectus effector : potest perfectus revelaverat hnininere; non re plenissima, sed spe fir-
csseul ctttigat miinicos, qui nondum est perfectns missima baecdixit, et quod fulurum esse praesum-
ut sufleml. £t qui perfcclus-est in eo quod ountes psit, lajiquam facitniifuerit indicavit. Siergo bis ver-
bomines diligit, quippequr eiiain ad hwmiconim<Ii- bis cliam boc adderet, ut diceret, Nullum habeo jam
lectioiiem pervenerit; quacriluf iilrum Jam sil in isla peccatum : boc quoque illuni intelligereraus non de
dilectione perfectus, id est, utrum quos diligit.tan- rei faclae, sed de rei fttturae perfeclione djxisse. Sic
lum (tiligal, quantum illa incommulabilis regula veri- cuim ad ipsius cursus consummationem perlinebat
latis diiigetidos esse priescribrt. Ciim ergo legitttr in nullum liabere peccaium, quod isti putanl, cum hoec
Scriptufis cujusque perfeetio, qua iti re dkaDtir, nou diceret, jam in illo fuisse completiim ; quemadmo-
negligenter intaei»d»amcsl : quoniam non ideo quis- dum ad ipsius cursus consuiumationem pertinebat
qne prersus swie peccato esse mteltigitur, quia in eliam in certaminc passionis adversariuni superare,
aliqua re dicitur esse peflecliis. Quanquam et irrhoc quod ctiam ipsi necesse est fateaniur, cum hseedice-
po^sit ita dici, ut nonquia jarti non estquo proficinl, rel, adliuc in illo fuisse complenduin : boc ergo toium
sed qtiia ex maxrina parle piofeeit, bocnomine digutis nos dicimus ttinc fuisse adbuc peificienduin, quaudo
habeaftir : sicul rndoctriim Legis dki potesl quisquam jam de Dei promissione praefidenstolum ila dicebat
perfcctns, etiaihsi enm aliquid adhtrc latet; sicut per- tanquam fuisset eifcctum. Ad ipsius quippe cursus
fcctns dkebal ApostolOs,quibus tamon ait, El si qitid corisummatioiiem pertijicbat, etiain quod peccata
atiter sttpitis,id rpioifiietiobisDeus revelabit: veruntta- dimittebat debitoribus suis, atque ita sibi ut dimit-
menin quod petvenimut,iit eoambukmus. lerettir «rahats : qua fioniirti pollicitaiione certissi-
CAPUT XVI.—23.€tw' Deus prwcipil quod seit muserat; inillofine, quemadhuefuturum Jam fiden-.
nonCbservandutn,Neqne negiindnm est bocDeum ju- do dicebat impIeUmi, nulluni se babiturum esse pee-
bere, ita nos in facienda juslilia esse debere perfe- catum. Nam, ut alia oraitlam, miror si cura verba
ctos, ul imilwn hnheamns omniuo peccatnm. Narw illa dicebat, per quae istis visus esl imllura babuis-
nec peicalum erit, si qitid cril, si non divinitus jn- se peccatum, Jam iijerat ab illo ablatus ille sliiniilus
betur ui iionsii. Cur ergojubel, inquiiiiil, qtwd scit curnis, de quo a seaufereudo Doittuiunilerrogaverat,
nuttum Iwtninumetse facturum ? lloc ilioito etiam di- responsumqiie accepcrat, Sufficit libi gratia mea :
ci potest, cur primis illis hominibusjusserit, qui duo nam vittus in infirmifaleperficilur (II Cor. xn, 7-9 ).
soli crartt, quod scieual eos non esse faciuros? Neque lljjic lanU) viro perliciendo necessarium fuit, ut ab
ei.ira dicendum e*l, ideo jussisse, ut noslrnm aliqurs illo angeltis satanae nuri auferretur, a qtio propterea
id facerel, si illi non faccrenl : boc enim, nc de Hla colaphizabatur, nc niagiiiludiiie visionum exlollere-
scilkct arbore ctbum sunierent, nonnisi illis solis tur:claudet quisquam, qnemquam vel putare vel
Deus jussit; quia sicut sciobat quid juslitisc facluri dicere positum sub onere huius vitae ab omni omni-
non erant, ita eliam scicbat quid justiti.e de illis erat no muudum esse peccalo ?
ipse faeturus. lio modo ergo jubel omnibus homi- 25. Sint-Iicet liomines tanta excellentes justitia,
nibus ut iion faciant ullum peccatum, quamvis sit ut ad eos de columua nobis loquatur Deus, qualis
prscscius neminem boc impleturum, ut qtiicumque Moysesel Aaron in sucerdotibusejus, el Santuel in Itis
impie ac daiiinabiliter ejtis pnecepta conlempserint, qtti invocanlnomettejus ; cujus magtue laudes pietalis
ipse faciat in eoruin-damnalinnc quoil jn.stum est: et innocenlisein Scripiura vcridica priudicanlur, ab
quieiimqtie autcm in ejus praeceptis obedienter et ineunte pueritia, ex quo eum matcr votum solveus
pie prolicieiUes, nec tamen omnia quae prxcepit in lemplo Dei constituit, et servum Dominodediea-
implentes, sicut sibi dimilli volunl, sic aliis peccata vit : etiam de talibus. scriptum est, Ttt propilius erus
diiuiseriu.1,ipsefaciatin corum inundationequod bo- illis, el vindicans,in omnesaffectioms eoruni, (P.tal.
num est. Quomodo enim dimiUenli dimiltitur per xcviu,6-8). Iii filios qtjippe damnationis vindicat
Pei misericordiatn, si peccatumnon est ?.aut quomo- iralus : in fllios autem graiiso vindicat propitius, dum
donon vetaturperDei justitiam,si peccatum esl ? 1 Editi,futmi tmli ceriammis.Abest,
24. Sed ecce, inquiunt, Aposiolusdicit, « Bonuin — m hos tanii, a manuscri-
plis; librosedeudosj eculiaremcuraui curonon-
certanun tertavi, fident servavi, cursum consummavi; tluiniinpendisse.itBenedictiiii, locum praesenlemcomme-
morautesin touioquinto, serui. 299, nota (a), scripsere ex
superett mihi coronajustitue > (II Tim. iv; 7 8) : quod edilis,ftiMiitunli certanwtis; quorumlectioaem et nosibi
»on dicerel, si twberetultum peccaiunt. Imo vero re- secutisiintUb. M. .
* Editi, ut dimUterenturorabat.Mss.
1 Am.et Er.,perfecliores. retur orabat. autem, Ut dimtite-
167 DE PECCATORIIMMERITIS ET REMISSIONE.S. AUGUSTINI 188
quem diligit corripit, et fiagellat omnem filium quem 27. Nullius proinde cnlpaehumanae in Denm refe-
recipit (Prov. ui, 12, et Hebr. xit, 6). Nulla autem ras causam. Vitiorum namquc omnium humanorum
vindicla, nulla correptio, iiullum Dei Dagellum de- causa superbia est. Ad hanc convincendamatque au-
betur nisi peccato, excepto illo qui in flagella para- ferendam talis medicina ccelitusvenit: ad elatura ho-
tiis est, ut expcriretur orania secundumsimilitudinem minem per superbiam, Deus bumilis descendit per
sine peccato, ut esset sanctus sanctorum sacerdos in- misericordiam, gratiam claram manifestamque com-
terpellaris eliam pro sanctis, qui non mendaciter mendans in ipso homine, quem tanta pne participi-
etiam de se quisquc dicunt, Dimitte nobisdebita no- bus suis charitate suscepit. Neque enim et ipse ita
tlra, ticttt et nos dimititmut debiloribtttnostris (Matth. Verbo Dei conjunclus, ut ipsa conjunclione unus fi-
vi, 12). Unde et ipsi qui conlra haecdisputant, cumsint lius Dei et idem ipse unus filius hominis fieret, prse-
casta vita, moribusque laudabiles, nec dubitent facere, cedenlibus suaevoluntalis merilis fecit. Unum quippe
quod illi diviti pro consequenda vita aeterna consi- illum esse oportebat: essent autem el duo, et tres,
lium requirenti, cum se respondisset jam omnia le- et plures, si hoc fieri posset, non per Dei proprium
gis imptevisse mandata, praecepit Dominus , si vellet donum, sed per hominis liberum arbitrium. Hoc ergo
esse perfectus, venderet omnia quae babebat et daret praecipuecommendatur, hoc in sapienliaeatque scien-
panperibus, thesaurumque transferret in ccelum (Id. tiae thesauris in Cbrislo absconditis, quantum existi-
xix,20,21) : nemo tamen eorum audel dicere se mare audeo, praecipuedocelur et discitur. Ideo quis-
esse sine peccato. Quod, sicut credimus, non fallaci que nostrum bonum opus suscipere, agere, implere,
animo dicunt: si aulem menliuntur, eo ipso incipiunt nunc scit, nunc nescit, nunc delectalur, nunc non
vel augere, vel habere peccatum. delectalur, ut noverit non suaefacultalis, sed divini
CAPUT XVII. — 26. Tertia qumttio,cttr nentosit in muneris esse vel quod scit, vel quod deleclalur : ac
hac vita sine peccato.Jam ergo quod loco terlio posui sic ab elationis vanitale sanetur, et sciat quam vere
videamus. Cum, voluntatem humanam' gratia adju- non de tcrra ista, sed spiritualiter dicturo sit, Domi-
vante divina, sine peccaio iu hac vita possit homo nus dabUtuavitatem,et lerra notlra dabit fruclumsuum
esse, cur non sit, possem facillime ac veracissime (Ptal. LXXXIV , 13). Tanlo autera magis delectat opus
respondere, quia homines nolunt: sed si cx me quae- bonum. quanto magis diligitur Deus sumraum atque
ritur, quare nolunt, imus in longum. Verumtamen incommutabile bonum, et auctor qualiumcumque bo-
eliam hoc sine praejudiciodiligentioris inquisitionis norum omnium. Ut autem diligatur Deus, e/wrifa»
breviter dicam. Nolunt homines facere quod justum ejus diffuta ett in cordibus nostris, non per nos,
est, sive quia latet an justum sit, sive quia non de- sed per Spirilum sanelum qui datus ett nobit (Rom.
lectat. Tanlo enira quidque vehemenlius votumus, v,5).
quauto certius quam bonum sit novimus, eoque dc- CAPUT XVIII. — 28. Voluntai bona a Deo. Sed
leciamur ardentius. Ignoranlia igitur et infirmitas vi- laborant homines invenire in nostra voluntate, quid
lia sunt, qua>impediunl voluntatem ne moveatur ad boni sit nostrum, quod nobis non sit ex Deo : et quo-
facieiidumopus bonum, vel ab opere malo abstinen- modo inveniri possit ignoro. Exceplo enim quod Apo-
dum. Ui autem innotescat quod latebat, et suave fiat stolus ait, cum de bonis homirrum loqueretur, Quid
quod non delectabat, gralite Dei esl, quae hominum enim habet quod non accepitti? Si autem et accepitti,
adjuval voluniaies : qua ut non adjuventtir, in ipsis quidgloriaris, quati non acceperit(I Cor. iv, 7; ? Ipsa
itidem causa esl, non in Deo, sive damnandi pracde- ctiam ratio, quae de iis rebus a talibus quales sumus,
slinati siut propler iniquilatem guperbi.fi; sive con- iniri potest, quemlibet noslrum quserentem vehemen-
tra ipsam suam superbiam judicandi et erudiendi, si ter anguslat, ne sic defendamus graliam, ut liberum
lilii sinl misericordiac*. Unde Jeremias cnm dixisset, arbitrium auferre videamur; rursus, ne liberum sic
Scto, Domine, quia non ett m hominevia ejut, nec viri asscramusarbiiriuin, ut superba impietate ingrati Dei
estut ambuletel dirigal grettut tuot; continuosubjunxil, gratiacjudicemur.
Corripe tne, Dontine; verumtameninjudicio, el non in 29. Namque illud Aposloli quod commemoravi,sic
furore tuo (Jerem. x , 23,24). Tanquam dicerct, Scio dcfendere quidam voluerunt, ut dicerenl, < ideoquid-
ad correplionem meam perlinere, quod minus abs tc < quid etiam bonaevoluntatis habet homo, Deo Iri-
adjuvor, ut perfecte diriganlur gressus mei : verum- < buendum esse, quia et hoc in illo esse non posset,
lamen hoc ipsuin noli sic mecum agere, lanquam in < si homo ipse non esset: cum vero ut sit aliquid al-
furore quo iniquos damnare slatuisti, sed lanquam < quc ut homo sit, non habeat nisi a Deo, cur non
'i judicio, quo doces tuos non superbire. Unde alibi < auclori Deotribuattir eliam quidquid in illo est bo-
dicitur, Et judicia tua adjuvabuntme (Ptal. cxvm , < nae volunlatis, quod non esset, nisi esset in quo cs-
173). < set? » Sed hoc modo etiam illud dici potest, ma-
1 Edlliauferendicasu,voluntatekumana.castiganturex lam quoque voluntalem Deoauctori tribuendam: quia
nec ipsa esse posset in liomine, nisi homoessel iu
manuscriptis,qui magno consensuferunt, vohmtatemhu-
manam. quo csset; ul aulem homo sit, Deus auctor est:
» vaticanitres, et nostriomnesGallicaniMss.babent.jM- ila et
dicandi,uterudUifiliisint ntisericordias.Sedalteri tamen, ejus malae voluntalis, quac nisi hominem ha-
qu» omniumeditionumsuperiorumest, lectioniastipulatur beret ubi esset, esse omnino non posset', quod ne-
Fulgenlius,libronrimoad Monimum,cap.28, quem Ful- fas est dicere.
gentiilocumnon:n excusistantum, sed etiamin antiquis-
SimoCorbeicnsicodicediiigenterexploravimus. • LOV.,ita et ejus malm voiuntatem,qvmttisihomvtem
169 LIBER SECUNDUS. 170
30. Quapropler nisi obtineamus, non solum volun- 32. Quare autem illos velit convertere, illos pro
tatis arbitrium, quod huc atque illuc liberum flccli- aversione punire : quanquam et in beneficio tri-
tur, atque in eis naturalibus bonis est, quibus et buendo nemo juste reprehendat misericordem , el in
raale uti malus potest, sed etiam voluntatem bnnam, vindicta exercenda, nemo justereprebendat veracem;
quaejam in eis bonis est, quorum esse usus non po- sicut in illis evangelicis operariis, aliis placitam
lest malus, nisi ex Deo nobis esse non posse, nescio lnercedem reddentem, aliis etiam non placitam lar-
quemadraodumdefendamus quod diclum est : Quid gienlem (Malth. xx, 9, 10), nullus juste culpa-
enim habet quod non accepitti ? Nam si nobis libera verit : consilium tamen occullioris justitiae penes
quaedaravoluntas ex Deo est, quae adhuc potest esse ipsum esl.
vel bona vel mala ; bona vero voluntas ex nobis est: CAPUTXIX. — Per gratiam et cognilioboni et de-
melius est id quod a nobis, quam quod ab illo est. lectatio.Nos quantum concessum est sapiamus; et in-
Qund si absurdissime dicitur, oportet fateantur etiam telligamus, si possumus, Dominum Deum bonum
bonam voluntalem nos divinitus adipisci. Quanquam ideo etiam sanctis suis alicujus operis justi * ali-
voluntas mirum si potest in medio quodam ita con- quando non tribuere vel certam scientiam, vel victri-
sisiere, ut nec bona nec mala sit. Aut enim justitiam cemjdelectationem, ut cognoscant non a se ipsis, sed
diligimus, et bona est; et si magis diligimus, magis ab illo sibi esse lucenr, qua illuminentur tenebras
boua ; si minus, minus bona est : aut si omnino non eorum , et suavitatem qua det fructum suum terra
diligimus, non bona est. Quis vero dubilet dicere eorum.
voluntalera nullo raodo justitiam diligentem, non 33. Cum autem ab illo illius adjutorium depreca-
modo esse malam, sed etiam pessimani voluntatem ? mur ad faciendam perficiendamque juslitiam, quid
Si ergo voluntas aut bona est, aut mala , et utique aliud deprecamur, quam ut aperiat quod lalebat, et
malam non habemus ex Deo ; reslat ut bonam volun- suave faciat quod non delectabat? quia et hoc ab illo
tatem habeamus ex Deo : alioquin nescio, cum ab eo esse deprecandum , ejus gratia didiciraus, dum anlea
justificamur, quo alio munere ipsius gaudcre debea- lateret; ejus gralia dileximus, dum antea non dele-
mus. Et hinc scriptum arbitror, Paratur voluntat a ctaret: ut qui glorialur, non in se, sed in Dominoglo-
Domino(Prov. vm, 35) ; et in Psalmis , A Domino rietur. Extolli quippe in supeibiam.propriaevoluntatis
gressut hominis dirigenlur , et viam ejus volet ( Psal. est horainum, non operis Dei : neque enim ad hoc
xxxvi, 23) ; et quod Apostolusait, Dettsestenimqui eos compellit autadjuvat Deus. Praecedit ergoin vo-
operatttr in vobitet velleet operari, pro bona voluntale Iuntate hominis appetilus quidam propriaepotestatis,
(Philipp.u, 13). ut fiat inobediens per superbiam. Hic autem appeti-
51. Quocirca quoniam quod a Deonos avertimus , tusetiam » si non esset, nihil molestum esset; et
nostrum est, el haecesl voluntasmala ; quod vero ad cum hoc voluit homo, sine difficultatenoluisset: se-
Deum nos convertimus, nisi ipso excilante atque ad- cutum est autem ex debita justa pcena tale vitium, ut
juvanle non possumus , et haecest volunlas bona : jam molestum esset obcdire justitiae. Quod viiium nisi
quid habemus quod non accepimus ? Si autem accepi- adjuvanle gratia superetur, ad justitiam nemo con-
nius, quid gloriamur, quasi non acceperimus? Ac per vertilur; nisi operante gratia sanetur, juslitiae pace
hoc, ut quigloriatur, in Dominoglorietur(I Cor. i, 31), nemo perfruitur. Cujus autem gratia vincitur et sa-
quibus hoc Deus donare voluerit, ejus misericordiae nalur, nisi illius cui dicilur, Convertenos , Deussani-
est, non meriti illorum : quibus autem noluerit, ve- latum noslrarum, et averleiratn tuam a nobis (Psal.
ritatis est. Jusla namque peccatoribus poenadebetur, LXXXIV, 5) ? Quodet si facit, misericordia facit, ut di-
quoniam ntisericordiamet verilatem diligit Dominus catur, Non secundumpeccala noslra fecil nobis , neque
Deus ( Psal. LXXXIII , 12 ); et misericordia et veritas secunduminiquilales nostras retribuit nobis(Psal. cn,
occurreruntsibi (Psal. LXXXIV , 11); et universmvim 10). Et quibus non facit, Judicio non facit. Et quis
Domini misericordiaet veritas ( Psal. xxiv, 10). Et dicetilli, Quidfecisti, cui misericordia et judicium
quis explicet quam crebro haec duo conjuncta divina pia sanclorum mente cantalur? Idcirco etiam sanctos
Scriptura commemoret? Aliquando etiam mulatis no- el lideles suos in aliquibus vitiis tardius sanal, ul in
minibus, ut gratia pro misericordia ponatur : unde his eos minus quam implendte ex omni parte justitiae
est, El vidimusgloriamejus, gloriam tanquam Unige- sufficit, delectet bonum , sive cum latet, sive cum
niti a Palre, plenumgratia et veritale (Joan. i, 14 ). etiam manifestum est : ut quantum perlinel ad inte-'
Aliquando pro veritate judicium : sicut est, Miseri- gerrimam regulam verilatis ejus, non juslificelur in
cordiametjudiciumcanlabotibi, Domine( Psal. c, 1). conspectu ejus omnis vivens. Nec in eo ipso vult nos
damnabiles esse, sed humiles, commendans nobis
haberetinquo esset, esse omninonon posset, ad auctorem
Deumesse referendum.Ultimaislhaecverba, ad auclorem eamdem gratiam suam : ne facilitatem in oniiiibus
Deumessereferendum,expunximus,revocatahucillalectio- asseculi, noslrura pulemus esse quod ejus est; qui
ne, Uaet ejusmalmvolwitatis;subaudi,Deusauctoresset: error muitum est
quamquidemreperimusin editisAm.Er.et in omnibusma- religioni pietalique contrarius. Nec
nuscripliscodicibus,e quibus tamennonnuili, post, malm ideo tamen in eisdem vitiis nobis permanendura esse
voluntatis, perperamaddunt, imtium: necnoninfracum
Am.et Er.,ddauctoremDeumessereferendum.m editione
quadam rarisieusianni 1644,sic legitur: tta et quidquid ' Editi,justUiam.castiganturauxilioMs.Vaticaniunius
estmalm voluntalis,qumnisi hominemhaberet ubi esset, et Cygirannensis.
esseotnninononposset. > in Mss.nouuullisdeest, etiam.
SANCT. AUGUST.X. (Six.j ;
m DE PECCATORUMMERITISET REMISSIONE,S. AUGUSTINI 172
cxistimemus, sed adversus ipsam maxime superbiam, renlur. Broinde quia ulendi ad escain pmni ligno
propter quara in eis humiljaraur, el nos vjgilanter co- quod in paradiso erat, acceperanl potestatem, in quo
nemur, et ipsura deprecemur ardenter, simul intelli- etiam Ijgnum vilae planlavecat Deus; ab illo autem
gentes et quod sieconamur, et quod sic depreeamur, SQIQ CQSprohibuerat, quod appellavit scienliaeboni et
donoillius iios habere: ut in omnibus nonad nos respi- malj (Gen. u, 9, 16, 17), quo noniine significareli|r
cientes, sed sursum cor habentes, DominoDeonostro experiQiifiae consequenlia, et quid boni cnstodita, ct
gralias agaraus, et Cumgloriamur, in illo gloriemur.. quid mali esseut transgressa proliibitione sensuri :
CAPUTXX.—iM.Adquurtamqumttionemrespondet, recte profecto intclligunlqr ante malignam diaboli
nullnm, exceploChristo, fuisse,vel esse posse, qui «u(- persuasioncmabsiim|isse cibo yetito, atque usi fuisse
iitm habeat peccatum.Quartura Jam illud reslat, quo coucessis, ac per Iiocet cscteris;, et praecipueligno
explkito ' quanlum adjuvat Doraitius, sernio quoque viiae.Quid enim absurdius, quara ut credautur ex aliis
iste lam prolixus landem terniinum surnat, uirttnj qui arboribusa,ru«pma sumpsissa, non autmn etiam ex
omnino nunquamullumpeccatumbabuerit habiturusve illo auud et sim,iliter permjssum luerat, et utilitaie
sit, non solunr quisquamnatorumhominum sit, verum praecipuq per aeiatumiabem rautari I, quaravis ani-
etiam pottierit aliquando esse, vel possit. Huno pror- inalia cqrpota, atque in mortcm xelerascere non si-
sus nisi umimmediatorem Dei et hominum hominem nehat, trihuens hoc corpari liumano«Jesuo corpore
Christum Jesum, nullumvel esse; vel ftiitsse,velfu» beneucium, et mystica signilicatiqnc deinonstrans
turum esse, certissimura est. Unde jam multa dixi- quid per sapientjam, cujusJiguram gestabat, confcr-
mus de Baptismo parvulorum, qui si nullum peoca- retur animaeratknali, ut alimeulo cjus vivificatanc-
lum habent, non solum sunt homines innumerabiles quaquam in Iabem luprtemque nequiiiaeverleretur?
sine pcccato; verum etiam firerunt, et erunt. Porca Merilo enim de iila dieitur, Liguum vitatest ample-
si veraciter illud constilit, unde secundo loco egi- ctentibut eatu (Prav. m, 18). Sicnt haec arbor in
miis, neminem esse sine peccato (Supra, nn. 8, 9); corporali, sic illa ia spiiituali paradiso : isla exte-
profeclo nec parvuli sine peccaio sunt. Ex quo confi- rkrls, illa interioris liominis sensibus praehensvigo-
citur, etsi quisquara in hac vi(a esse patuisset, qui rera, sine ulla in dcterius (empqris conimutatione
virtute ita perficerOtur, u| ad tantam plenitudinem vitalem. Serviehant igitur Uco, vcliemcnlcr sibi com-
jostitiaeperveniret; qua nullum haberet omnino pec- mendafa pielate obedienlix, qua una colilur Deus.
calnm , fuisse tamen euin antea peccatorera, unde in Gjuaeper se ipsa quanla sii, quamquc sola sufficiat ad
istam novitalem vitae' convertere|ur, non esse dubi- tuendam ralionaleru sub Crcatorc crcaturam, nqn
tandum. Elenim in secundo illo loco aliud quacreba- potuit excellentius intimari, quam ut a lignoprohi-
tur, aliud in hoc quarto proposiium est. Nam in illa, berenlur. non malo. Absit eniin ut bonorum Creator
utrum aliquis in hac vita ad perfectam, quse prorsu9 qui fecit omnja, ct cecebatta valde (Gen. i, 31), mali
sine ullo peccato est, vilam perveniret per gratiam aliquio)in illius ctiara cor.poralis paradisi fcrlililate
Dei, studio voluntatis, hoc requirebalur 8: in hoc plantaret. Sed ul QSlciidcrctur.homini, cui ussct svb
aulem quarto, utrum essel in filiishominum, vel esse tali Domina uliiissima sprvittts, qiian|um csscl solius
potuisset, aut posset *, qoi non ex peccato ad Justi- obedientiashonum, quam solani tle famulo cxcgcrat,
tiam perfectissimamperveniret, sed nullo omnjno un- cui obcdire nou prapter ipsius ilomiiiatiini, scd pro-
quam peccato esset obstriclus, hoc quaeritur. Ideo si pier. servkntis * ulililatcm potius cxpcdrrct; ab co
illa vera sunl, quac lam mulla de parvulis diximus, lig.no sunl prohibili, quo si utcrcntur non probibiti,
nec esl in filiis homintim quisquam, nec fuit, nec niiiil mali onmina paiorcntuf : ut quod illo post
crit, cxceplo uno Mediatore, iu quo nobis propiliatio prxihibitionem ulentcs passi suni, salis intclligcrc-
et Justificaiioposita est, per quam finilis inimicitiis ttucquod eis hoe non intuicrit arbor ciba noxio per-
peccatorum reconciliamur Deo. Non itaque ab re est, nkiasa, sed tantum obedieutia violata.
quantum praesenti causac sufficere videtur, ab ipso CAPUT XXII. — 56. Status homhtis ante pec-
exordio gencris humani pauca repetere, quibus ad? catum. Hanc. ergo priusquam vioiasscnl, place-
versus qtiaedam, quac movere possunt, legentisani- bant Deo, et phcebat cis Dcus; et quamvis corpus
mus informettir. animalc gestarent, nihil inobodiens in illo advorsum
CAPUT XXI. — 35- Adam et Eva : obedkntia se moveri sentkbant. Faciebat quippe boc or-dojusti-
homini vehementer commendataa Deo. Posteaquam tiae, ut quia eorum anima famulum corptis a Domino
illi primi homines, vir unus Adam, et ex il|o acceperat, sicut ipsa cidem Domino suo, ila illi
Eva ttxor ejus, acceplo Dei praecepto servare obe- corptis ejos obediret, atque exhiberet vitae ilii cou-
diemiani noluerunt, justa eos poena ac debita con- gruum,si,peulla, resistentia famula*,u.m. B,!^ ^t n^udj
secuta est. Sic enim coniminatus fuerat Dominus, crant, et noj»coufundebantur. Animara quippe rutio-
quod ea die qua velitum cibum ederent, mortemore- na,Iein n^aturali yerecundia, nunc ptr,de(, quod in
carne, in cujus servitutem Jus potestatis accepil, ne-
1 Ita cummanuscriptis.[explicato.] scip qua ifllh;ijjita(ee$cer£ noii pp.test, u,tse np.Ieut^e
» vox,vitm,abesta Gallicanisommbusmanuscriptis.
» Lov.,ctudiovoluntalis,rcquirebalur;deleto,hoc,quod
rncajterislibrisexstat. 1 Solaeditio Lpv.,per mtatutntapsumtnutari.
4 Mss.omittunt,aut posset. »in maniiscrtptisvel est, clientts;vel, l^enais. <
175 LIBER SECUNDUS. m
non meveanttif membra, et se volenle moveantur. fieri. Non enira omnibus hominibusdedit, sed quot-
Qufe propler hoc in quovis casto, merito appellantur quot recepertmt eum, ut Deo renascerentur spiritu,
pudenda, quod adversus dominam mentem, quasi qui saeculonati erant carne. Sic enim de his diclum
suic sifit poteslatis, sicut libitum est, excitantur : id- est: Qttotquolautemreceperunteum, dedit eis potetta-
que SQlumjuris in his habent frena virtutis, ut ad tem filios Dei fieri,qtti nan ex cqrne, non ex tanguine,
immundasel illicitas corruptiones ea pervenire non non ex vola\tlateviri, non ex volumatecarnis, ted ex
sinaut. rdaecigitur carnis inobedientia, quae in ipso Deonati sunt.
motu est, eliamsi habere non permittatur euectum, CAPUT XXIV. rr- 38. IncarnationeVerbiquod no-
non erat in illis primis hominibus, quando nudi bis collatutn sit beneficium.NativitasCltrislide earne
erant, et nou confundebantur. Nondum quippe ani- in quo nostrmsimilis el dissimilis.Fideliumeliam filii
ma rationaljs dpmina carpis inobediens exsiiterat baplizgndi. Seculus auiein addidit, Et Verbumcttro
Domipostip, ut poenareciproea inobedientemexpe- factuptesl, et habiluvitiu nobis (Jo«n. i, 12-14): tan-
rirelur carnem famulam suam cum sensu quodam quani dicens, Magnumquidem boc in his factum est,
cqnfusfpnis et molestiaesuae, quew. sensum certe ut Deo nasccreiitur ex Deo, qui prius nati fuerant ex
jnsa per jnobsdiefltjamsuam non inlulit Deo. Neque carne swculo, quamviscrcaii ab ipso Deo : sed longe
enim Deo pu^ndum est aut roolestum, si nos ei non inirabilius faclum est, quod cum istis naturae fuerit
pbedimus, cujus in nos summam poteslatem nullo pascj de carne, beneficiivero nasci ex Deo, propter
modo minuere valemus : sed npbis pudendum cst, ljocimpertiendum benelkium , il|e quj de Deo natu-
'
quod imperio nostro caro non servit; quia hoc filper raliter natus pst, nasei ctiam niisericorditer de carne
ipfirmitatem quam peccaijdomerjiimus, vocalurque dignatus est: hoc est enini, Et Verbum carq factum
"£ peccatum habitans in menibris noslris (Rom- .yii, esl, el habitavitin nobit. Per boc, inquit, factum est
17, 23). Sic est aulem hoc peccalum, ut sit m patj de carue caro, posteji pascendodo spiritu spi-
poena peccali. Denique posleaquanj est. illa facta rilus essemus, et habitarenius in Peo i quia et Deus
transgressio, et anima inobediens a lege sui Do- n^ti^s de Deo, postea dc capie nascendocaro factus
miui aversa est, babere ccepit contra eam servus est, pt habitavit in nobis, Yerbumenim quod caro fa-
ejus, Ijoc est corpus ejus, legem inobedientiae; et ctum est, in principjp erat, e| apuji Peuin Deijserat.
puduit illos homincsnuditatis suae, animadversoin se Verufqtamenipsa partjcipalio illiuBin inferiora no-
motu, quem ante non senscrant : quae animadversio st,ra, ut nostra esset in sua,«riora illius, tenuit qnam-
apertio dicla est oculorum (Gen. m, 7); neque enira dam el in carnis nalivitate piedietalem i ul nos qui-
oculis clausis inter illas arbores oberrabant. Sic et dem uati essemus in csriieneccati, ille autem jn si-
de Agarscriptum est, Aperti sunt oculi ejus, el vidit milifudiiie carnis pecGali: nos non soliiin ex carnc et
puteum (Id. xxi, 19). Tunc illi homines pudenda sanguinc, verum etiam ex voliintate viri et ex volun-
lexerunt: quaeDeusillis raeiubra, ipsi vero pudenda tate carnis 2; ille auteju lantuiiiex carne et sanguine,
fecerunt. non ex voluntate viri, neque ex voluntate carnis, sed
CAPUTXXHI.— 37. JSalurmcorruplio per pecca- ex Deo natus est. El ideo nos in mortcm propter pec«
tum, et renovatioper Chrislum.De hac lege peccati catum, ille propter nos in mortemsine peccato. Sicut
nasciturcaro peccati, expianda per illius sacramen- autem inferiora ejus, quibus ad pqs descendit, non
tum, qui venit in simililudinecarnis peccali, ul eva- onrni modo coaequata sunt inferjoribus noslris, in
cuelurcorpus peccati (Rom. vin, 3), quod et corpus quibus nos hic invenit: sic et superiora nosira, qui-
mortis hujus appellalur : unde miserum bominem bus ad eum ascendimus, non co;cquabunlur superio-
non liberat nisi gratia Dei per Jesum Cliristum Do- ribus ejus, in quibus eum illk inventuri sumus. Nos
miiium nostrum (Id. vn, 24, 25). Sic enim ai eis enim ipsius gratia facti erimus fiiii Dei, ille. seniper
transitum fecil in posteros ista lex inilium mortis, natura erat lilius Dei: nos aliquando conversi adh:c-
quemadmodumlaborquo cuncti homines laborant in rebimus impares Dco, ille iiunqiiamavetsus manet
terra, quemadmodumin feminas parturitio cum do- aequalisDeo : nos parlkipes -vit* atitcrnur, ille vila
loribus. Haecenim, cum de peccato arguerentur, Dei ueterna.Solus ergo ille cliam bomo faetus manens
sententia meruerunt, quaenon in eis solis, sed etiam Deus, peccatum nullum babuit unquam, ncc sumpsit
in successoribuseorum, in aliis magis, in aliis mimis, carnem peccatia, quamvisde maternacarne peccati 4.
tamen in omnibusvidemus impleri. Cum itaque pri- Quodenim carnis inde suscepit, id profecto aut sus-
morumillorum hominumfuerit prima juslitia obedire
Deo, et hanc in membris adversus legem mentis suae 1 Abest,misericorditer,a Mss>»
8 PleriqueMss.,et ex votuptatecarnis; itemque paulo
legemconcupiscentiasnon habere : nunc post eoruni ex voluptatecarnis.
nata ex eis nostra carne post,
3 neqtte
peccatum peccati, pro ma- ixx»t,nec sunipsUcarnempeccati;pleriqueMss.ha-
gno obtinetur ab bis qui obediunt Deo, desideriis bent, nec cum carne pecculi. l-'ortepro, nequecarnem
non et peccali;
* subaudi,liiibtnt.
ejnsdem concupiscenliae obedire, crucifigere Kditi,de nnturacurnis peccali.Sorbonicicodicesduo,
in se carnem cum passionibus et concupiscenliis; ut et unusCasalensis abbatiae,de nutleriucarnis peccati.Ve^
sinl Jesti Christi, qui hoc in sua cruce figuravit', tustissimus autetu corbeieusiscaiieriqucGallicauicodices
necnontresvaticaui,et quota i.ovaniensibus visisunt,Bel-
auibus per gratiam suam dedit polestaiem lilios Dei giciqualuorferunt, de mutermcarne peccati.Conierll>
1 Gallicani brutnquinlumconiraJulianuin,cap.9 ; et librumdeciinum
omnesMSS., instta came figttrnvit. de Genesiad l.itterani,nn. ISet il).
175 DE PECCATORUMMERITIS ET REMISSIONE,S. AUGUSTINI 176
"
cipiendum mundavit, aut suscipiendo mundavit. Ideo dignum videtur, ul sancti damnentur, quomodo est
Virginemmatrem, non lege carnis peccati, id est, non dignum ut n regno Dei sancti separentur? Illud potius
. concupiscentiaecarnalis motu concipientera , sed pia allendant, quomodbnon de peccatoribus parenlibus
fide ' sanctum germen in se fieri promerentem, quam trabatur aliquod pcccatuni, si de sanctis aliqua san-
eligeret creavil ', de qua crearetur elegit. Quanto ctitas trahitur et immunditia de immundis. Ulrumque
magis ergo caro peccali baptizanda est propter eva- enim dixit, qui dixit, Alidquinfilii vestri immundi es-
: dendum 3 judkinm, si baplizata est caro sine pec- tent,nunc autem taricti tunl." Explicent etiam quo-
calo propler imilalionis exemplum? modo Justum sit, ut sancli ex fidelibuset immundicx
->.••.•:CAPUT XXV. — 39. ObjectioPelagianorum.Quod infidelibus nati, pariter tamen, si baptizati non fue-
autem supra respondimUs adversus eos qui dicunt, rint, regnuin Dei non permitlantur iritrare. Quid ergo
, Si peccalorgenuit peccatorem, juslus qttoquejustum illis ista sanclitas prodest ? Nam sidamnari falerenlur
•gignere debuil (Supra, n. 11): hoc etiam his respon- immundos ex infidelibusnatos ', sanctos aulem lilios
-'. demus, qui dicunt, <lebomine baptizalo natum jam fidelium in Dei quidem regnum intrare non posse,
, velut "baptizatum habcri debuisse. Cur enim non, in- nisi fuerint baptizati, non tamen damnari, quia sancli
:: quUint, tn lumbis patris sui poluit bapiizari, si secun- sunt, esset qualiscumque distinctio : nunc vcro natos
dum Epittotam qumud Hebrmot tcripta etl, in lumbit de sanctis sanctos, el de immundis immundos, aequa-
i- Abrahmhsvi potuit decimari (Hebr. vn, 9,10)? Hoc liter dicunt, et quia peccatum non lobent, non da-

qtii dicurit.altendant non propterea Levi postea non mnari, et qhia Baplismum non hab¥ht, a Dei regno
- fuisse decimatum, quia jam fuernt decimatus in lum- separari: Hanc absurditalem falia ingenia non videre
•'bis Abrahae; sed-quia sic ordinatus est honore sa- qriis credat? '^
;: cerdotii, ut acciperet decimas, non praeberet: alioquin 42. Noslrae autem, imo ipsius Apostoli sentcritiae^
:-nec'baeieri ffatres ejus, qui ei praebebant, decimafen- qui dixit, Ex urio omnet ad coridemnationem;et, J%
- lur, quia et ipsi in lumbisAbrahaea Melchisedechjam uno omnet ad jutlificalionemvilm (Rom. v, 16, 18):
fuerant decimati. quam non sit contrarium boc quod ait, cum de alia
40. Sed ne quis dicat, propterea recte potuisse re ageret, Alioquinfilii vettri immundiettent, nunc au-
• Abrahar filios decimari, quamvis jam fuissent in lum- tem tancti tunt, paululum attcnde.
bis patris sui decimali, quia decimatio lalis fes erat, CAPUT XXVI.— Sattclificaliomulliplex Sacramen-
-• quaein unoquoque homine saepe fueratfaciehda4, src- tum catechumenorum.Nonunius modicslsanclificatio:
- ut Israelitceannis omniHbs, imo ex fruclibtts omnibus nam et catechumenos secundum quemdam nioduin
decimas tota vita sua crebras solent praebere Levitis; suum per signum Christi et oraliouem manus impo-
Baptismum autem tale sacramentum esse quod scmel sitionis * puto sanctilkari: el quod accipiunl, qiiam-
datur, et si jam hoc acceperat quisque, cum in patre vis non sit corpus Christi, sanclum est lamen, et
- suo esset, nonnisi baptizatum fuisse deputandum, sanctius quam cibi quibus alimur, qnoniam sacra-
. cum de illo qui baptizatus Tuerat gigneretur. Qui hoc mentum est (a). Verum et ipsos cibos, quibus ad ne-
dicit (ne diu disputem), circumcisionem respkiat, cessilatem sustentandaehujus vitaealiraur, sanclilicari
qu.-esemel fiebat».et tamen in singulis singillatim fie- idem aposlolus dixit, per verbum Dei et orationem
bat. Sicut ergo tempore illius sacramenti de circum- (I Tim. iv, 5), qua oramus, iitique nostra corpuscula
• cisoqui nasceretur,circumcidendus fuit: sic nunc de refecturi. Sicul ergo isla ciborura sanctificatio non cf-
: baplizato qui nattis fuerit, baplizandus est. ficit ut quod in os intraverit, non in venlreni vadat
- • 41. Al enim Apostolus ait, vFilii veslri immundies- et in secessum emittalur per corruptionem, qua omnia
sent, nunc autemtancti sunt (I Cor. vu, 14): el ideo, terrena solvuntur, unde cl ad aliam escam quae non
inqtiiunt, fideliumfiliijam baptizari minimedebuerunt. corrumpittir, 110$Dominuscxhorlalur (Joan. vi, 27):
Miror hoc dicere, qur negant peccatum ex Adamori- ita sanctificatio catcchumeiii, si non fucril baptizatus,
ginatiter trabi. Si enim hanc Aposloli sententiam sic non ei valet ad intrandtim in regnum ccelornni, aut
accipiunt, ut credaiil de fidelibus sanclificatos filios ad peccatorum remissionem. Ac per hoc et illa san-
nasci, cur eos etiam ipsi baptizari oporlere non du- ctifrcatio, cujuscumque modi sit, qnam in filiis fide-
bitant? Cur denique nolunt falcri de parente pecca- lium esse dixit Aposlolus, ad istam de Baptismo et
tore aliquod peccalUmoriginalifer trahi, si de sancto de peccati origine vel remissione quanslionemomnino
aliqua sanctitas trahitur? Et contra nostram quidcm non pcrtinet. Nam et conjuges infideles in conjugibus
non est assertionem, etiamsi cx fidelibus sancti pro- fidelibus sanctificari dicit eo ipso loco ita loqueus:
pagantur, quod eos dicimus, si non baptizanlur, per-
gere in damnationem, quibus et ipsi regnum coelorum 1 m omnibusfere manuscriptisdeest, ex infidelUtus na-
intercludunt, quamvis eos dicant non habere ulliim tot.»
vel proprium, vel originale peccatum. Aul si eis in- nem.RemigianusHs., el orationemet numus impositio-
1 lnmss.,sedipsafide. (a) Accipiebant catechumenisacramentumsalis, qua de
» Am.et Er., quamelegeralcreavU. re exstat conciliiCartliaginensisterlii canonb. Idrursum
* AliquotMss.,evaeuandum. Augustinusin librode Catechizandis F.udibus,n. 50, sacra-
1 PluresMss.,in unoquoqueanno fiteralfacienda;omis- mentum appellat et speciem benedictionesanctiflcalam :
qui etiamliliro1 Conicssiouum, cap.11, de suo ipsiuscale-
so, smpe,quod caeteriquoquepraelcrcuut: et inlrapro,ex chumenatuloqueos,«r.t signabarjam,» ait, «signocrucis
fructmts, habent omnes,e.r fntgibus. « ejus, et coudiebarejus sale. »
J7? LIBER SECUNDUS. 178
Sanctificaturenimvir infidelisin ttxore, et sanclificatur modo peccatorum ornniura plenam perlectamqtie re-
tnulier infidelis in fralre.%Alioquinfilii veslri immundi missionein Baptismo fieri; hominis vero ipMusquali-
essent, nunc aulem tancli sunt (I Cor. vu , 14). Non , talem nou totum conlinuo commutari : sed spiriiua
opinor, quisquam tara infideliter intelligit, quodlibet Ies primilias in bene profkknlihus de die in ilieni
in bis verbis intelligal, ut ob hoc existiraet etiam ma- novilate crescente comniulare in se quod canialiicr
ritum non chrislianum, quia cbristiana fuerit uxor velus est, donectotum ila renovetur, ul animalis eliani
tjus, neqiiejam baptizari oportere, et ad peccatorum infirmilas corporis ad firmitatem spiritualem incorru-
remissionem jam pervenisse, et in regnum ccelo- ptionemque perveniat.
ruin csse intrattirum, quia sanctificatusdictus est in CAPUT XXVIII. — 45. Lex peccatidicla peccatum.
uxore. Concupiscentiaquomodo in baptizalis perempto ejtts
CAPUTXXVII.—43.Quarebaplizenlurquijam deba- ntalomaneat. Haccautem lex pcccali, quod eliam pec-
ptizaiisnascunlur.Quisquisvero adbuc movetur, quare catum appellal Apostolus,cum dicit, Non ergo regnel
baptizeniur qui jam de baptizatis nascunlur, boc bre- peccatumin veslromortali corporead obedieiidumdesi-
viter accipiat.Sicut generalio carnis peccati per unum deriis ejus(Rom.vi, 12), non sic manet in membris eo-
Adamad condemnationemtrahit omnes qui eo raodoge- rum qui ex aqtia et spiritu rcnati sunt, tanquam non
nerantur; sic generaliospiritus gratiaeper unumJesum sit ejus facta remissio, ubi oinnino plena et perfecla
Christum ad justificationem vitaeaelernaeducit omries fit remissio peccatorum, omnibus inimiciliis interfe-
qui eo raodo praedeslinatiregeneranlur '. Sacramen- clis, quibus separabamur a Deo : sed manet in vetu-
tum aulem Baptismiprofeclo sacraracnlum regenera- state carnis tanquam superalum et peremplum, si
tionis esl. Quocirca sicul homo qui non vixerit, mori non illkilis consensionibus quodam modo rcviviscat,
non potesl, et qui mortuus non fuerit, resurgere non et in regnum proprium dominaiionemque revoeetur.
potest: ita qui natus non fuerif, renasci non potest. Ab hac autem vetustate carnis, in qua est lex ista
Ex quo conficitur, neminem in suo parenle renasci peccati vel peccatum jam remissum, usque adeo spi-
potuisse non natum. Oportet aulem, ut si natus fuerit, ritus vita discernilur, incujus novitale 1 baplizali per
rcnascalur : quia ntsi quis natus fueril denuo, non po- Dei gratiam renascuntur, ut parum fuerit Apostofo
tett videreregnum Dei (Joan. m, 3). Oporlet igilur ut dicere, lalcs non esse in peccato, nisi etiam diceret,
Sacramento regenerationis, ne sine illo malc de hac in ipsa carne illos non esse, antequam ex hac mor-
vita exeat, eliam parvulus imbuatur : quod non fit tali vita migrarent. Qui enim in carne sunt, inquit,
nisi in remissionempeccalorum. Quodetiam ipso loco Deo placere non possunt: vos autem nonestis in carne,
Christus oslendil, cum interrogatus quomodo posscnt sed in tpirilu; st fomcrtSpirilus Dei Itabilalin vobis
isla fieri, comraemoravitquid Moysesfecerit in exal- (Rom. VIII,8, 9). Verumlamensicut ipsacarnequam-
talione serpentis. Cum ilaque per Baptismi sacramen- vis corruptibili bene utunlur, qui membra ejus ad ope-
tum morli Christi conformentur infantes, eos a ser- ra bona convertunt, in qua carne non sunt, quia uon
pentis morsu fatendum est liberari, si a christianae secundum eam sapiunt nequc vivunl; sicut denique
fidei reguta noluraus aberrare. Quem tamen morsum eliam morte, quaeprimi peccali pcena est, bene utun-
non in sua vila propria, sed in illo cui primitus infli- tur, qui eam pro fratribus, pro fidc, pro quacumque
clus est, acceperunt. vera et sancta justilia fortitcr el palienter impendunt:
44. ObjeciioPelagianorum.Neque iltud fallat, quod sic illa etiam lege peccali, quod jam remissum in ve-
necparenti' postconversionem" obsunt propriapec- tustate carnis manet, bene utuniur conjugali fideles,
cala: iQuantoenimmagis,>inquiunt, ifilioejusobesse qui cx eo quod sunt in Christi novilate, dominari sibi
non possunt?>Sed qui hoc sentiunt, non attendunt quia libidinem minime patiuntur; ex eo autem quod adhuc
sicut parenti, perhocquod spiritu renatus est, propria trahtmt Adacvetustalem, regenerandos immortaliter
peccalanonobsunt; ila quide illonatus est, nisi eomodo ftlios mortaliter generant cum ea propagine peccati,
renascalur, quaea parente tracta sunl, oberunt. Quia qua itli qui renati sunt obnoxii non lenentur, et qua
et innovati parenles, non ex primiliis novitatis, sed £11 i qui iiascuiilur renascendosolvuntur. Quamdiuergo
ex reliquiis veluslatis carnaliler gignunt; et filii ex manet lex concupisccntialiter' in merabris, manente
parentum reliqua vetustate toti vetusti, et in peccali ipsa reatus ejus solvitur; sed ei solvitur, qui Sacra-
carne propagati*, damnationem veteri homini debi- mentumregeneralionisaccepitrenovariquejamccepit.
tam Sacramenlo spiritualis ° regeneralionis et renova- Ex illa3autem manente concupiscentiaevelustale quod
tionis evadunt. Illud namque praccipue,propter quae- nascitur, renasci indiget ut sanelur. Quia parentes fi-
stiones quae de hac re molaesunt vel moveri adhuc deles et nati carnaliter et renati spirilualiter, lilios
possunt, altenderc ac meminisse debemus, tanlum- carnaliter genuerunt; filiiveroantcquara nascerenlur,
renasci quomodo potuerunt?
1 Duoex VaticanisMss., qtd eo tnodoprmdestinantur. 46. Nec mireris, quod dixi, manenle concupiscen-
» Editi,quod si nec parenti.Abest, si, a
manuscriptis;
sedin sequenteversu additur, enim,quseparticula 1 Gallicani
deerat omnesmanuscripti,in cujusnovilalem.
in editis. 5 Jn editis, tex concupiscentiatis.
sed infrain posteriori-
» UQUS e vaticanismanuscriptis,pro, conversionem, ha- bus lantumeditionibus
bet, confessionem. loco ex Mss. tege. utro-
legitur, concupiscentiali
* Am.Er. et omnesMss.,totivetusti que restituimus,c oncupiscentialUer;quod ad»
omissaparticula,et. inpeccalicarne pro- verbiumadhibuit supra,n. 11.
pagati; 8 Gallicanio mnes niauuscriptiet duo e vaticanis, Bx
» PleriqueMss.,spirituali. illo.
179 DE PECCATOitUMMERITIS ET REMISSIONE,S. AUGUSTINI 180
tialiler lege peccati reatum ejus solvi per gratiam Sa- propler salutem quam nobis tribuit, nominari; Je-
cramenli. Sicut enim facia et dicta et cogitala iniqua, sus quippe, Iatine Salvator est. Quis est tgiturqui
quantum ad ipsos niotus animi et corporis pcrtinet, audeat dicere Dominura Christum tanfum majoribus
jam practerierunt et non sunt; eis tamen praeteritis et non etiam parvulis esse Jesum ? qui venil in similitu-
non tum existentibus reatus eorum inanel, nisi pcC- dine carnis peccati, ut evacuaret corpus peccati, in
catorum remissione solvatur : sic conlra in hac non quo infirmissimo nulii usui congruis vel idoneis in-
Jam praeterila, sed adbuc manente lcge concupiscen- fantilibus membris, anima ratknalis miserabili igno-
liae, reatus ejus solvitur, et non erit, cuhi fit in Ba- rahtia praegravatur. Quam plane ignorantiam nullo
plistno plena remissio peccalorum. Denique si conti- modo crediderim fuisse in infanteillo, in qUoVer-
nuo consequatur ab hac vita emigratio, non erit om- bum caro factum est, ut babitaret in hobis, nec
nino quod obnoxiuni hominem leneat, solutis omni- illain ipsius animi infirmitatem in Chrislo parvulo
bus quoetenebant. Sicut ergo non est mirum, praeter- fuerim suspicatus , quara videmus in pafvulis. Pef
itorum dictorura, factorum, atque cogilatorum rea- hanc enim etiam , ciim motibus irratlonabiliblis pef-
tum manere antc peccatorum remissionem : sic con- turbantur, hillla ratiotie, hullo imperio, sed dotore
tra nou debet esse mirum , maneniis coiicupiscentiae aliquandovel doloris teffore cohibehlur : ut omnirio
reatum proaterire post peccatorum remissionem. videas illius inobedienliae filioS, quae movetur in
CAPUT XXIX.—47. Onmesprmdestinatiper unum membrls repUgnanslegi mehtis, nec cum vult ratio,
mediatoremChristum et per ttnam eamdemquefidem conquiescit : verum et ipsa saepevel dolore corporis,
salvanlur. Parvulorum quoque salvator Christus. Chri- tanquam vapulando compescitur, vel pavescendo,
slus eliam infans ignoraniia caruil el animi inftrmitate. vel tali aliquo animi molu, non tainen volunlate pfae-
Quaecum ita sint, ex quo per unum hominem pecca- cipienle coraprimilur. Sed quia in eo erat similitudo
tum inlravit in hunc mundum, et per peccatum carnis peccali, mutationes aelatum pefpeli voluit ab
mors, el ita iu omnes homines pcrtransiit (liom. v, ipsa exorsns inlantia , ut ad moriem videaiuf etiaih
12), usque iil finem camalis hujus gcncralionis et senescendo ilia caro pefVeriirepoluisse, nisi juvenis
corruptibilis saeculi,cnjus filii gencrant et generanlur, fuisset occisus. Qriae tameii mors ihcarne peccati
nullo existente homine de quo in hac vita coiislitulo inobedientiae' debita redditur, In similitudine autem
veraciter dici possit, quod nullum habeal omninopcc- carnis peccati obedienliae voltmlale suscepta eSt. Act
catum, exceplo uno Mediatore, qui nos Crealori no- eam quippe iturus eamque passurus, hoc ait: Eixe
stro per remissionem reconciliat peccatorum : idem venit princeps mundi Itujtts, et iri nie riiliil inveniet:
ipse Dominusnosler hanc suain nicdclam nullis ge- sed ut tciant omnes quia volunlalemPutrit iriei facio,
neris huniani temporibus ante ultiuium fuiiirumadhuc surgiie,eamushinc(/oan.xiv, 30,31). Hisdictis perrexit
judicium denegavit eis, quos per ceitissiniaiii prac- adiiidebitamraorlem/actusdbediensusqueadraoriem.
2
scieiniam et futuram bcncficenliam secum regnatu- CAPUTXXX.—49. Respondetad objectionemPela-
ros in vitam pracdeslinavitaeternam.Namquc ante na- gianorunt. Quapropler illi qui dicunt, Si primi homi-
livitatem carnis infirmitalemque passionis et virlutem nis peccato faclum esl ul moreremur, Chrisli adveniu
resurrectionis suae, carum rerum futurarum fide eos fieret ut credentet in eum non moreremur; et addunt
qui tunc fuerant, informabat ad haereditatemsalulis quasi rationem , dicentes , Neque enim prmvaricatoris
aeternae; quarum rerum praesenlium fide informavit transgressio plut nobis nocuit, quam incarnatio vel
eos qui cnm gererenlur aderant, alque implcri prae- redemptio profuit Sutvatoris: cur non poljus hoc at-
dicta cernebanl; quarum eliam praeterilarum lide 3qui lcndunt, hoc audiunl, boc sine dubitatione 9credunt,
postea fuerunt, et nos ipsos, et qui deinde futuri sunt, quod Apostolussine ambiguitate locutus est, Quia per
informare non cessat. Una ergo fides est quaeomnes Itominemmors, et per hominemresurrecliomortuoruttu
salvos facit, qui ex carnali generalione spiritualiter Sicui enimin Adamomnesmoriuntur, sic et in Cltristo
renascuntur 3, lcrminata in eo qui venit pro nobis Ju- omncsviviftcabuntur(I Cor. xv, 21, 22)? Neque enim
dkari et mori, Judex vivorura et mortuorum. Sed bu- aliunde ,
quam de corporis resurrectione dicebat.
jus unius fidei pro significaiionis opportunitate per Omnium ergo corporis mortem factam per unum ho-
varia tempora sacramenla variata sunt. niincra dixit, et omnium corporis resurrectionem in
48. Ideni ipse itaque Salvator est parvulorum vitam aelernam per unum Cbrislum fuluram esse
alque majorum , de quo dixerunt Angeli, Nalus promisit. Quomodoergo plus nobisnocuitille pecCando,
ett vobisliodietnlvalor ( Luc. n , 11) : et de quo di- quam iste profuit redimendo; cum per illius pecca-
ctum cst ad virginem Mariam, Vocabisnomen ejus lum temporaliter moriamur, per istius autem redem-
Jesum; ipse enim salvum faciet populum sttum d ptionem non ad temporalem vitam , sed ad perpe-
peccalis eorum (Matth. i, 21) : ubi aperte demonstra- luam resurgamus ? Nostrum ergo corpus moriuiiin
tum est, eum boc nomine, quo appellatus est Jesus, est propler peccatum, Chrisli aulem corpus solum
1Editi,et juslissimambeneficentiam.contranostriomnes raorluum est sine peccato; ut fuso sanguinc sine
manuscriptiGallicani,vaticani,Belgici,et fuluram benefi- culpa, omnium culparum chirographa delerentur,
centiam;vel, beneficieniiam.
» Editi, prmleritarumrerum fide. Abest,rerum, a tna- qttlbtis debitores qui iu ctim credunt, a diabolo antea
nuscriptis.
»ita in omnibusMss. At in editis legebatur, qui ex 1 AliqttotMss.,nuncinobedienliw.
carnati generationein spiriluatem renascendo salvan- a ln Mss.,sine disceptatione.
tur.
481 LIBER SECUNDUS. 182
tenebantur. Et ideo, Hic est, ait, tanguis mcus, qui ille qui sine ullo peccato vel originali vel proprio
pro multit effundeturin remissionempeccalorum(Matth. moriebatur, dixit, quod paulo ante commemoravi, f5-"'
xxvi, 28). Ecce veniet prineeps mundi, id est, diabolus, qui po- ^"
CAPUT XXXI. — 50. G'ur non simul per Bapti- testatem habebat mortis, ei in me nihtl inveniet, id |
smum cum peccatismorsetiam ipsa aboleatur. Poterat est, peecali, propler quod;bomines raori fecit. Et f
autem eliam hoc donare credenlibus , ut nec istius quasi dicereturei, Quare ergo raoreris ? Sed ul sciani
experirentnr corporis mortem : sed si hoc fecisset, ontnes ; inquiti quia votunttttemPnlris mei facio , sur-
carni quaedamfelicilas adderetur, minueretur autera gite, eamushinc : id esf, ut moriar tron habens mor-
iidei forlitudo. Sic enim homines inortem istam ti- tis causam de peccalo sub auctore peccati, sed de
ment, ut non ob aliud felices dicerent esse Christia- obedientia et Justitia factus obediens usque ad mor-
rios, nisi quod mori omnino non possenl. Ac per hoc tem. Et hoc ergo illo testinionio demonslratum est*
nemo propter illam vitam, quaepost istam mortem et quod timorem morlis fidcles vincuiit, ad agonem
beata futura est, pcr virtulem etiam conlcmnendas ipsius fidei pertinere j qui profecto defuisset, si mox
ipsius mortis ad Christi gratiam feslinaret; sed pro- esset cfedentes immortalitas consecuta.
pter removendam mortis niolestiam delicatius crede- CAPUT XXXII.— 52. Car Christuspost resurreclio-
retur in Christum. Plus ergo gratiae praestilit, plus nem prmsenliam suam mundo subduxeril. Quamvis
fidelibus suis sine dubitatione donavit. Quid enim, itaque multa Dominusvisibiiia miracula fecerit, unde
magnum erat, videndo non mori eos <juicredere'nt, ipsa fides velut quibusdam primordiis lactescfentibus
credere se non moriturum ? Quanto est majus, quanlo germinaretj et in suum robur ex illa teneritudine
fortius, quanto laudabilius, ita credere, ul se speret coalesceref (tanto est enim forlior, quanto magis jam
moriturus sine fine victurum? Denique hoc quibus- ista non quaerit): lamen iilud quod promissum spe-
dam in fine largietur, ut mortem istam repentina ramus , invisibiliter voluit exspectari, ut Justns et
commulatione non sentiant (a), sed simul cum re- lide viveret, in tantum ut nec ipse qui die tertib re-
surgentibus rapiantur in nubibus obviam Cbrislo in surrexit, inter bomines esse voluerit, sed eis denion-
aera, et sic semper eum Domino vivant (I Thess. rv, strato insua carneresurrectionis exemplo, quos huJuS
16). Et recte illis, quia non erunt jam posteri qui rei testes habere dignatus est, in ceelum ascenderit,
propter hoc credant, non spcrando quod non vident, illorum quoque se oculis auferens; nihilque tale cu-
sed amando quod vident. Quae fides est enervis et jusquam eorum carni jam tribuehs , quale in carne
debilis, nec iides omnino dicenda, quandoqiiidem propria demonstraverat; ut et ijisi ex fide viverent,
fides ita definita est: Fides est sperantium ' substart' ejusque justitiae, in qua ex fide vivitur, praemittm
lia, convicliorerum qum non videnlur. Unde etiam in quod postea erit visibile, nuric iiiterim perpatientiam.
eadem, ubi et hoc scriptum est, ad HebraeosEpislola, invisibiliter Cxspeclarent. Ad hunc intellecturh credo
cum consequenter enumerasset quosdam, qui Deo etiam illud esse referentlum, quod ait de Spiritu
fide placuerunt: Secundumfidem, inquit, mortui sunt sancto : iVon potest ipse venire, ntst ego abiero. Hoc
hi omnes, cum non accepittent promissiones,sed longe enim erat dicere, non poteritis juste vivere ex fide,
eat videntes et salutantes, et confilentesquia hospiles quod de meo dono; id est, de Spiritu sancto habe-
el percgrinisunt tuper terram. Et paulo post eamdem bitis, nisi a vestris oculis hbc qudd intuemihi abstu-
fidei laudem ita conclusit: Et omnet, inquit, testimo- lero, ut spiritualiter cor vestrum invisibilia credendo
nium contecuti per fidem, tton tulerunl promittiones proliciat. Hanc ex lide justitiam identtdem, loqueris
Dei: pro nobisenim meliora providerunt, ne sine nobis de Spirilu sancto; ita commendat : llle; inquit, ar-
perfectiperficerentur(Hebr. xi, 1, 13, 39, 40). Haec giietmundum Uepeccato,de jltstitia, et de judicio : de
laus fidei non esset, nec oronino, ut jam dixi, iides peccatoquidem, -qnidnon crediderunt in tne; de justi-
esset, si homines in eredendo praemia visibitia seque- tia; qum ad Patretri vado, et jam nori videbitis tite
rentur, hoc est, si fidelibus merces immortalitatis (Joan. tvi, 7-10). «Quaeest isla justitia, qua eurii hon
in hoc saeculoredderetur. viderentl •, nisi ut jiislUs ex fide vtveret, et non re-
51. Hinc et ipse Dominus mori voluit, ut, quem- spicientes quaevidentuf, sed quae tton Vfdeiituf, spi-
admodum de illo scriptum est, per mortem evacuaret ritu ex fide spem justitiae exspectarettitis?
eum qui polestatemhabebal mortis, id ett, diabotum, CAPUT XXXIIL—SS.Respmdetad obfectidriemPe-
et liberaret cos qui timore mortis per totam vitam rex lagianorum. Qui autem dicuht : Si p4ccaloritorsistd
eranl servitulis (Id. u, 14, 15). Hoc testimonio satis corporis accidisset\ non utique post remUHbriethpecca-
etiam illud monstratur, et mortem istam corporis torum; quam Redemptornobistribuit, moreremnr: nori
principe atque auctore diabolo , hoc est, ex peccato intelligunt qiiomodores; qiiarum realttm, ne pOSt
accidisse , quod ille persuasit; neque enim ob aliud hanc vitam obsint; Deus solvit, tanien eas a'd certa-
potestatem habere raorlis verissime diceretur : unde men fidei sinit mariere, lirt per illas eftrdiaritur et
1LQV. , sperandorttm.At Am. Er, et nostri mantiscrfpti exerceahtur proficientes in agone Justittae. Posset
conslaiiterhabent, sperantiwm.Sicab Aiigustinbcitaturin enim et alius hoc non intelligens dicere ; Sl pfopter
Tractatu79 iri Joann., n. \, etrn Tractalu95, n. 2. Graece
est, elpiiomeridn, quod cum sit verbummedium, ab aliis peccatum dixit Deus homini, 'In sli&oreitUtus iui
activeaccipiebalur,ab aliispassive. edes panem luum, et tpinas et tribulospariet libi terra;
, («) vide lib. 2 Retract.,cap. 33; et epist. 193, ad Mer- i corbeiensisius., vtdertmt.
catorem.
18S DE PECCATORUMMERITIS Et REMISSIONE,S. AUGUSTINI ite
quare ct post remissionem labor hic permanet, et cha Davidin libro Regnorum, ad quem firoplietacum
haec dura et aspera parit etiam terra fidelium? Item missus essct, eique propter peccatum quod admise-
si propler peccatum dictuin est mutieri, In gemilu rat, eventura mala ex iracundia Dei comminareltir,
paries (Gen. m, 19,16) : cur etiam post peccatorum confessione peccati veniam meruit, respondenie pro-
remissionem feminsefideles eosdem dolores in par- pheta quod ei flagitium facinusque remissum sit (II
turiendo patiuntur ? Et lamen constat propter pec- Reg. xn, 13) : et tamen consecuta sunt qiitc Deits
catum, quod admiserant, illos a Deo primos homines fueral comminatus, ut sic humiliarelur a lilio. Quare
haec audisse alque meruisse : nec resistit his verbis el hic non dicitur, Si Deus propter peccalum illud
divini libri, quaeposui de labore horainis et de par- fuerat comminatus, cur dimisso peccato quod crat
turitione mulieris, nisi qui prorsus alienus a fide ca- minatus implevit? nisi quia rectissime, si dictum fue-
tholica eisdem Litteris adversatur. rit, respondebitur remissionem illam peccati faclam,
CAPUTXXXIV.—54. Curremissopeccatopmnaad- ne homo a percipienda vita impediretur aelerna; sub-
Ituc exigatur. Verum quia et tales non desunt; quera- seculum vero illius comminationis effectura, ut pietas
admodum eis hac quaestioneproposita respondemus, hominis in illa humilitate exerceretur atque proba-
dicentes, ante remissionem esse illa supplicia pecca- relur. Sic et mortem corporis ct propter peccatiim
torum, post remissionem autem certamina exercita- Deus homini inflixit, et post peccatorum remissionem
tionesque justorum : ita et illis quos de morle corpo- propter exercendam justitiam non ademit.
ris similiter movet, respondere debemus, ut eam et CAPUTXXXV.—57. Non declinandumtn dextram
peccato accidisse fateamur, et post peccalorum re- aut in sinittram. Teneamus crgo indeclitiabilem
missionem, ut magnus timor ejus a prolicientibus su- fidei confessionem. Solus unus est qui sine peccaio
peretur, ad certamen nobis relktam esse non dedi- nafus est in simililudine carnis peccali, sine peccalo
gnemur. Si enim parva virtus esset frdei, quaeper vixit inter aliena peccata, sine peccato morluus est
dilectionem operalur, mortis metura vincere, non propter noSlra peccala. Non declinemus in dexlram
esset lanla marlyrura gloria, nec Dominus dkeret, aut in sinislram. In dexleram enim declinare.esl se
Majorem hae charitatem nemohabet, quam ut animam ipsura decipere dicendo se esse sine peccalo : in sini-
suam ponat pro amicis tuis (Joan. xv, 13). Quod in slram autem, per nescio quam perversam et pravam
Epistola sua Joannes ita dicit: Sicut ille animam securitatem se lanquam impune dare peccatis. Vias
suam pro nobis posuit, sic et nos debemusanimas pro enira quma dextris sunt novit Dominus, qui solus sine
fratribus ponere (Uoan. m, 16). Nequaquam igilur peccato est, el nostra potest delere peccata; perversm
in morte pro justitia subeunda vel contemnenda lau- autem sunt qum a sinistris (Prov. IV, 27), amiciliae
darelur praecipuapatientia, si morlis non essel ma- cum peccatis. Tales etiam illi viginti annorum ado-
gna multumque dura molestia. Cujus timorem qui lescentuli figuram novi populi praemiserunt, qui in
vincil ex fide, magnam ipsius fidei comparat gloriam terram promissionis intrarunt, qui nec in dexteram
juslamque mercedem. Unde mirandum non est, et nec in sinistram dicti sunt declinasse (a). Non enim
mortem corporis non fuisse eventuram homini, nisi viginti annorum aelascomparandaest innocentiacpar-
praecessisset peccatum, cujus etiam talis pcena con- vulorum : sed, ni fallor, hic numertis myslicum ali-
sequeretur; et post remissionera peccatorum eam quid adtimbrat et resonat. Vetus enim Teslamenlum
iidelibus cvenire, ut in ejus timore vincendo exerce- in quinque Moysi libris excellit, Novum autem qua-
retur fbrtitudo Justitioe. tuor Evangeliorum auctoritate praefulget; qui numeri
55. Caro enim quae primo facta est, non erat caro per se multiplicati ad vicenum perveniunl: qualer
peccatj, in qua noluit homo inter delicias paradisi enim quini, vel quinquies quatemi, viginti sunt. Ta-'
servarc justitiam. Unde slatuit Deus, ut post ejus lis populus, ut praedixi, eruditus in regno coelorum
peccatum propagata caro peccati, ad recipiendam per duo Teslamenla, Vetus et Novum, non declinans
juslitiam laboribus et molestiis eniteretur. Propter in dexleram superba praesumptionejustiliae, neque in
hoc eliam de paradiso diraissus Adam', contra Eden sinistram secura delectatione peccati', in lerram pro-
habitavit, id est, conlra sedem deliciarum : ut signi- missionis inlrabit: ubi jam peccala ulterius nec no-
ficarel quod in laboribus, qui sunt deliciis conlrarii, bis donanda optemus, nec in nobis punicnda timea-
erudienda esset caro peccati, quae in deliciis obe- mus, ab illo Redemptore liberati, qui non venumda-
dienliam non servavit antequam esset caro peccali. tus sub peccalo, redemit Israel ab omnibus iniquita-
Sicut ergo illi primi bomines postea juste vivcndo, tibus ejus, sive propria cujusquam* vita commissis,
unde merilo creduntur per Domini sanguinem ab sive originaliler tractis.
extremo supplicio liberati, non tamen in illa vita me- CAPUTXXXVI.—58.An animaex traduce.Inrebus
ruerunt ad paradisum revocari: sic et caro peccati,
eliamsi remissis peccatis homo in ea juste vixerit, 1 Gallicaniquatuor, et tres vaticani codices, dilectione
non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam peccati.
»Sic omnes Gallicanimanuscripti.At
Hac forle voce uti noluitAugustinusob editi,
traxit de propagine peccati. cujusque.
eorum errorem,
56. Tale aliquid nobis insinuatum est de patriar- qui propriaevitaepeccatahomini cuique etiam infantitri-
buebant. vide supra, lib. 1, nn. 22, 51, 65, 64.
(a) Uespicerevidetur iu locumNUUI.xiv, ubi omnibus
'Eciiti, de paradiso ejeclus Adam. At Mss., dimis- a
qui vigintianniset supranumeratisunt, mortim deserto
sus. obeundaeaddiclis,decrevitDeuscaeterosin terram promis-
.*,. LIBER TERTIUS. 186
of««tri(,iiH Scripturmnon adjuvant, cavendujudicandi viiam luunt [Psal. cii, 2-4]): an etiam non propagata,
temeritas. Scriplurmclarm in his qumad salttiemneces- eoipso quo carni peccali aggravanda miscctur, jam
sariosunl.Nonenimparumpaginaruindivinarumaiicio- ipsios peccati reniissione et sua redemplione opus
ritali verilatique cesserunt, qui etsi noluerunt litteris habeat, Deo per summam praescientiam ' judicanle,
suis aperte exprimere, parvulis remissionem necessa- qui parvulisab isto reatu non mereantur absolvi,
riain peccalorum, redemptionem tamen eis opus esse etiam qui nondum nali nihil alicubi propria sua vita
confessisuiit. Alioquippeverbo, etiam ipso dechrislia- egerunt vel boni vel mali: et quomodo Deus etiamsi
na eruditionedeprompto, nihilaliudomninodixerunt. non de traduce animas creat, non sit lamcn auclor
Nec dubitandum est» bis qni divina scripta fideliter reatus ejusdem, propter quem redemptio Sacramenti
legunt, fideliter audiunt, fideliler tenent, quod ab necessaria est et animaeparvuli 3: magnaquacstioest,
illa carne quacprius voluntate»peccati facta est caro aliamque disputationeradesiderat, eo lamen, quantum
peccati, deinceps per successionem transeunte in arbitror, moderaraine temperatam, ut magis inquisilio
omnes proscriptione iniquitatis et mortis caro sit cauta laudetur, quam praecipilata reprehendatur as-
propagata peccali, excepta una similitudine carnis sertio. Ubi enim de re obscurissima dispulatur, non
peceati, quaelamen non esset, nisi esset et caro pec- adjuvantibus divinarum Scripturarum certis clarisque
cati. documenlis, cohibere se dcbet humana praesumptio,
59. Deanima vero, ulrum et ipsa eodcm modo pro- nihil faciens in parlem alteram declinando. Et si enim
pagala, reatu qui ei dimiltatur obstrkla sit (neque quodlibet horum, quemadraodum demonstrari et ex-
enim possumus dicere, solam carnem parvuli, non plicari possit, ignorem; illud lamen credo, quod
etiam animam indigere Salvatoris ct Redemptoris etiam hinc divinorum eloquiorum clarissima auctori-
auxilio, alicnamque ab ea esse gratiarum aclione quae tas esset, si homo id sine dispendio promissae salulis
in Psalmis est, ubi legimus et dicimus, Benedic,ani- ignorare noii posset. Habes elaboratum, utinam lam
ma mea, Dominum; et noti obtivisciomnesrelributiones commodum quam prolixum, pro ineis viribus opus,
ejus : quipropilint fil omnibusiniquilalibusluis, quisa- cujus prolixitatem fortasse defenderera, nisi id vere-
nal omnet languoret tuot, qui redimit de corruptione rer facere defendendo prolixius.
sionisintroducereaetalejuniores, qui Josue, xxui, 6, 8, 1 BelgiciMss.et duoex Gallicanis,
laudanturnon declinassea lege, nec ad dexteram nec ad tiam. per suam prmscien-
siiustram.
* Aui.Er. et Mss.,esse. »Editi, qui parvulorum. At Mss., qui parvuli.
3 plerique Mss., necessariaest et mrumnmparvuii; sup-
Tres
»Editi, voluptate. Mss.,voluntate. ple, auctor. Edili,necessariaest animmparvuli.

LIBER TERTIUS,
SEU
AD EUMDEM MARCELLINUM EPISTOLA,
In quaAugustinusPelaaiicircaquaestionemde peccatorummeritiset de parvulorumBaptismoerrores, sive nonmtllas
contra peccatumoriginale, quas ille suis in Paulumexpositionibusinsperserat,argumentationesredarguit.
Charistimo fitio MAKCELLJNO, AUGUSTINUS episcopus, exposiliones brevissimas continerent (a) : atque ibi
servut ChrittitervorumqueChrisli, inDominotalutem. compcri, cum ad illum venisset locum, ubi dicit
Apo-
CAPUT PRIMUM.— 1. Pelagius existimalus vir stolos, per rinumhominem peccatum intrasse in mun-
sanclus. Ejus expositionesin Paulum. De quaestio- dura,et perpeccatum mortem.atque ita inomnes ho-
nibus quas mihi proposueras , ut ad te aliquid mines (Ram. v, 12) pertransisse, quamdam eorum ar-
scriberem advcrsus eos qui dicunt Adain etiamsi non gumenlationemquinegant parvulos peccalumoriginale
peccasset, fuisse moriturum, nec ex ejus peccato gestarc : quam faleor in illis lam longis voluminibus
quidquam ad ejus posteros propagando transisse, meis non refelli, quia in mentem mihi omnino nou
maxime propter Baptismum parvulorum, quem more verrerat, quemquam posse talia cogitare, vel diceic.
piissimo alque materno universa frequental Ecclesia, Quapropter quoniam illi operi, quod jam cerlo fine
et quod in hac vita sint, fuerint, futurique sint filii concluseram, nihil addere volui; et ipsam eisdeiu
bominum nullum habentes omnino peccalum, jam vcrbis quibus eam legi, et quid mihi conlra videafur,
duos prolixos absolveram libros : quibus mibi visus huic epislolaeinserendum
putavi.
sum, non quidem omnibus omnium occurrisse in hac CAPUT II. — 2. Objectio Pelagii. Parvuli in cre-
causamotibus animorum,quod vel a me, vel a quoquam dentiumet fideliumnumero
depulali. Sic ergo illa ar-
ulrum fieri possit ignoro, imo fieri non posse non du- gumenlatio est : Hi autem, inquit, qui con-
posita
bito; sed tamen egisse aliquid, quo de his rebus a tra traducem peccali sunl, ila illam impugnare ni-
majoribus traditae fidei defensores contra novitales tuntur: Si Adoe,inquiunt, peccalumeliam non peccan-
eorum qui aliter senliunt, non inermes usquequaque
consisterenl. Verum post paucissimos dies legi Pela- (a) pelagiiin PaulumcommentarioscitatMercator m Com-
gii quaedamscripta, viri ut audio sancti, et non parvo monttorio, cap.2, et sententiasilliusibidemproferlmultas,
qua?totidemfere verbislegunlurin commentariisnomiue
proveclu chrisliani, quae in Pauli apostoli epislolas Uieronymiialsopublicatis.
18,7. DE PECCATORUMMERITISET REMISSIONE,S. AUGUSTINI 189
ttbus nocmt, ergo el Chrtsli justitta etiamnon credenlt- 4. Jam caeteris, quaePelagius insinuat eos dicere,
but prodest; quia simililer, imo et magis dicit per qui contra originale peccatumdisputant, in illis duo-
ununi salvari, qttamper unum ante perierunt. Huic ergo, bus prolixi mei operis libris satis, quantum arbilror,
ut dixi, argumento in illis duobus libris quos ad te dilucideque respondi. Quodetsi quibusdamvel parum
scripsi, nihil respondi, neque id mihi prorsus redar- vel obscurum videbitur, dent veniam, et componant
guendum proposui. Nunc ergo prius illud atlende, cum eis, qui forlasse illud non quia parum est, sed
quemadmodumcumdicunt, SiAdmpeccatumetiamnon quia nimium, reprehendunt : et qui ea, quaepro na-
peccantibusnocet,et Chrislijuslilia etiamnoncredentibus tura quaestionumdilucide dicta existimo, adhuc non
prodest, absurdissimum utique et falsissimum judi- intelligunt, non mihi caluranientur pro negligentia
cant, ut Cbristi juslitia etiam non credentibus prosit; vel pro meae facultatis indigenlia, sed Deum potius
unde putant confici, nec primi hominispeceatumpar- pro accipienda intelligentia deprecentur.
vulis non peccantibus nocere poluisse, sicut et Chri- CAPUT III. — 5. Pelagius laudatus a nonmtlRs.
sli justitia prodesse ullis non credentibus non potest. Argumenta contra peccalum originit, qum Petagius
Dicant ilaque, Christi justilia quid baptizalis par- in Commentariotuo proponit. Verumlamen nos non
vulis prosit : dkant omnino quod voluht. Profecto negligenter oportet attendere, istum, sicuteum qui
cnim, si se Christianos esse meminerunt> atiquid noverunt loquuntur, bonum ac * praedicandumvirumv-
prodesse non ambigunt. Quodlibet igitur prosit, prod- hanc argumentationem conlra peccati propaginem,
esse, sicut eliara ipsi asserunt, non credenlibuii non non ex propria intnlisse persona, sed quid illi dicant
potest. Unde cogunlur parvulos baptizatos in cre- qui eam non approbant intimasse, nec solum hoc
dentiuin numero dcputare; et auctoritati sanctae 4 quod modo proposui eique respondi, vernm etiant
ubique Ecclesiaeconseniire, quae fidelium eos no- caeteraquibus me in illis libris jam respondisse re-
mine non censet indignos , quibus justitia Christi colui. Nam cumdixisset, Si Adm,inquiunt, peccatum
etiam .secundumistos prodesse nonnisi credenlibns etiamnon peccanlibusnocuit,ergoet Christijustitiaeliam
posset. Sicut ergo eorum per quos renascuntur, ju- non credeniibusprodest;quod in iis quaerespondi, cer-
slitiae spiritus responsione sua trajkil in eos lidem, nis quam non solum non expugnet quod dicimus, sed
quam volunlate propria nondum habere potuerunt : etiam nos admoneatquid dicamus': secutus adjunxii,
sic eorupi pcr quos nascuntur, caro peccati trajicit in Detnde aiunl, Si Baplismusmundat antiquumitlud de-
eos noxam, quam nondtim vita propria contraxerunt. liclum, qui de duobusbaplizatisnali fuerinl, debettthoc
El sjcut eos vitoespifitus in Christo regenerat fidc- carere peccalo: non enim potuerunt ad potteros trarts-
les, sic eos corpus mortis in Adam generaverat pec- miltere, quodipti miriimehabuerunt. lllud qiidqtie'dc-
catores: illa enim camalis generatio est, haec spiri- cedit, inqiiit, quia si dnima non est ex traduce, sed
tualis : illa facit iilios carnis, hacc lilios spiriltis : sola cSro, ipta tanlunxhabet traducem peccali, el ipta
illa filios morlis, bacclilios resurreclionis; illa filios sola pcenammerelur : injustum esse dicentes,ut hodie
saeculi, baecfilios Dei; illa filios irae, haccfilios mise- nala anima nonex matsa Adm, lam antiquum peccalum
rkordioe; ac per hoc illa peccato originali obligatos, portet alierium.Diaint eiiain, inquit, nulla rationecon-
isla omnis peccati vinculo liberalos. cedi,ul Deusqui propria peccalaremittit,imputetaiienet.
3. Pbstfemo ad id quod inlellectu perspicacissimo 6. Videsne, obsecro, quemadmodum hoc totfiW:
assequi non valemus, auctoritate divina consentire Pelagius, iion exsua, sed exaliorum persona indide-
cogamur. Bene quod ipsi nos admonent, justitiam rit scriptis suis, usque adeo sciens hanc nescio quann
Christi nisicredehlibus prodesse non posse, et prod- csse novitatem , quae contra antiquam Ecclesiaeinsi-
esse aliquid parvulis confllentur : unde, ut diximus, tam opinionem sonare nunc cceperit, ut eam ipsc;
necesse est eos baptizatos in credeiilium numero sine confiteriaut verecundatus, aut verilus fuerit. Et forte
ulla tergiversalione conslituant. Consequenler igilur, boc ipse noii sentit, quod sine peccato nascatur horab,
si non baptizchtur, intcr eos qui non credunt, crunt; cui fatetur necessarium esse Baptisraum, in quo fit
ac per hoc nec Vitamhabebiinl, sed ira Dei manel su- remissio peccatorum : eta quod sine peccato damne-
;per eos ; qnOniamqui noticredil Filio, ncn habebitvi- tur bomo , quem necesse est non baptizatum in rion
tam, sed ira Dei manetsuper eitm: el judicali sunt; quo- credenlibus deputari; quia utique Scriptura evange-
nhmqtti noh ctedil, jam judicatus est ( Joan. ui, 36, lica failerehbii potest, in qua apertissime Iegilur,.
18 ): et cohdeihirabuniuf; qiioiiiamqui crediderit et 0«t rion crediderit, condemnabtlur : poslremo, quodi
Ibaptizatusfuerit, sblvus'eril; qui dutemnon crediderii, sine peccatb imago Dei non admitlatur ad regntim.'
tcondemnabilur(Marc. xvr, 10). Jarii liunc videanl isti, Dei, quoriiamnisi quis renatus fuerit ex aqua el spirilu,.
1 Gallicauibmnesmanuscriptiomittunt,bonum;retenta:
qua ijustitia ientenl vel coriferilufasserere, non ad nihiloniintfsin plerisquepraepositiorie,nc; Vel slc ttutsffe,
vitam aeternarh, sed ad ifam Dei perlinere, et di- ut in quibusdamlegalur,ad prmdicandumvirum.
» Plures Mss.,non expugnent quod dicimus.sed efta/n;
vinilus judicari atque ddffinarihornines qui sine pec- nosadmoneantqitiddicamus.Ac patilopdst, iltaa ^noqtie-
catOsu!it;si quemadmbdum pi-opriiim, ita nullum addtmt; pro-,accedU.
3Particula.
in eis est etiam originale peccattim. et, aliesta manuscriptis;sed exstatio.edj)^,
quorumantiquioresduo, Am.et Er. sic baberit, et. qupa
stne /luptismodamneturhonio;et inlfa,postretnoquodsme
1 in manuscriptliiplerisquevel deest, auctbrilati; yel saplismoimagoDei, etc, male, ac ruluctantibusujjoque
locomanuscriptis, qui cumLOV. cbiisiaiitetferunt, sviepsc-
deest; sanctm. cato.
18» LHJER TERTIUS. 19«
iio» potestintroke in regnumDei (Joan. m, S) : atque est, quia no» est neeessarius,Jesns ' $is qu* nen>Iw-
ifa vel rn aetemammorlem sine peccato praecipjtetur, bent peccatum, sed eis qui s:\lvaridiSUJJA a peceaJ*?.
vel quod est absurdius, extra regnun* Dei habaat NumqHidetiam illud, Quia nisi manducaverintbomr-
vitam aclernam; cum Dominuspraedicensquid suisin nes carnem cjus, boc est r parlkipes facti fueriat
fine dklurus sit, VenitSi benedicliPatris meit per* corporis ejus, non habcbunt vilam (Joan.vi,. 54)?-
cipitercgnttmquod vobisparatumest ab mitio mundit His atque liuJusrnoc|ialiis, quaenunc praeterec;^tesli-
mauifeslaveriteliam quid sit ipsum regnum quoddi- moniis divina luce clarissimis, divinaauctoritate cer-
cebat, ita concludens, Sic ibunt illi in ambustionem lissitnis, noime verilas sine uUaarabiguitateprocls*-
mternam, justi autetn in vitammlernam(Mallh. xxv , mat, noiisolumin regnura Deinon baptizalosparvuks
34, 46). Haecergo ei alia quaeistum sequuntur eiro- intrare non posse, sod ncc vilam aelernam possa
rem, nimium porversa et christianae repugnantia habere praeterCiirisli corpus, cui ut>incorporenlur,
vcritati, credo quod vir ille lara egregie christianus sacraroento Baptisnwtis imbutintur? Nonne*veritas
omnino non sentiat. Sed fieri potest utetiam isiorum sine ulla dubitatione lestatur , eos non ob aliud auV
argumentis, qui contra peccati traducem sentinnt, Jesum, hoc est, ad salvatorem ef,ad modkiijn Clrri-
adbucfortasseita movealur, ut audhrevel aosse quid stum piis gestantiuirjmanibus ferri, nisi ut per me-
conlra eos dicalur, exspeclet: et ideo quid illi dicant, dicinam Sacraaieuloruin.ejus possint a peccati peslft
qiii conlra peccatitraducem seutiunt, nec tacere vo- sanari? (a) Quid ergo cunctamur Apostoli vcrba ,,d»
luit, ul quaesliodiscutknda insinuaretur, eta persona quibus fbfte dubilabamus, etiam ipsa sic mtelligere^
sua removil, ne hoc etiam ipse seirtire judicaretur. ut his congruaut testiinonris,de quibus,dubi|arc non.
CAPUTIV. — 7. Jesus eliam infantiumJesus estt possumu9?
Ostendilveteres nihildubitassede origmaliinfanliumpee- 9, Qtianquawtoto ipso loco, ubi per UHruspecca-
cato. Ego aulem etsi refellere istorum argumenta non lum muhofunvcondejnnationera,;etpep tjHJusJusti-
valeam,vidcotameninhaerendumesseiis quaeinScri- tiam mullorum Jusuikylionem Apostolns loqui,Wf,
pturissunt aperlissima,ut ex bis revelentur ©bseura7 nihilmihi videatur ambiguirmsi qjitoda,it, A*lamfon-
aut sj mens nondumest idonea, quaepossit ea velde- mam futuxi (liom. v, 14). Hoc.eiiimr»\fei^uon SOIUWJL-
mohstraia cernere, vel abstrusa investigare, sine huic sententiai coiwenit, qtw inlelligitur fultiros ejus
ulla haesitaiionecredantur. Quid autem apeftius tot posteros ejceadem forma * cutn p.eccatoessegenera-
tantisque testimoniisdivinorum eloquiorum, quiba* tos; sed etiam. in, alios et alios' iiiteltecius possunt
dilucidissiraeapparet, nec praeter Christi socielatenc hsecverba dedutci.Nam et nos aliud inde aliquando.
ad vitara salutcmque aeternam posse.^uemquam ho^ diximus, et aliud forlasse.dicemus, quod lamen huje
minum pervenire , nec divino Judicio mjuste»posser intellectuinonsit adversum(Jipt>f, 157, n»20; sujjrat
aliquera damnari, hoc est, ab illa vita et-salute sepa» lib. 1, n. 13; infrat deNuptiis el Concupiscenlia,dib. 2„
rari?Unde lit cooscquens ut quoniam nfihil agitur' n. 4ft, et contra Jvliamim, Ub.6, n. 9) : et ipse-PeJar
aliud, cum parvuli baptizanlur, nisi ut incorpofentwr gius non UHO modu idexposttit. Caetera-verpqua)ib>
Ecclesiae,id est, Christi corpori membrisquesocien- dicuntur, si dil.igeM.ler advcrlanlur atquo ttaclenUir,^
tur; manifeslumsit cosad daranatioirem,nisf Irocei» sicut in primo duorum illorum libro utcumquecou*r
collatumfuerit', pertinere. Non autem damnari pos- tus sum, eiiamsi suktbscuruiHparkiit rerutir ipsarum-
sent, si peccalumutique non baberent. Hoc quia ittx necessitate sermonem, non lamerr poterunt aJiun*.
aetas nulla in viia propria-* contrahere potuit, restat sensum habere, nisrper quem factumest ul anliquitus
intclligere vei si hoc nondura possumus, saltem> universaEcclesia retriteret, fideles parvulos originalis
credere, trahere parvnlos originale peccatum. peccaliremissionemper (.bristiBaptisiiiumcoiisecutos.-
8. Ac per hoc si ambiguialiquid habent verba apo- CAPUT V.—10. TesftmoHiMiiiCt/priw. Uudenon
stolka quibus dicit, Per unum hominempeccatum, immerUobeatus Cypriaaus satis osteijdifr,quam hoc
intravit in mundum, et per peccatummots^ et ita in ab initio creditum el ifltelleetumservet Ecclesia : qm\
omneshominespertrantiit (Rom. v, 12), possuntque1 cum parvulos a raaterno utero receBtissimos jam
in aliamduci transferrique sententiam : iramquidet idoneos ad pereipiendum.Ghristi Baptismum assere-
illud arabiguumest, Nisi quisreriatus fnerit exaqaa ef ret, quoniam COBBUIUJS Cueran,utrHrahoc anteocta-
spiritu,non polestintrare i» regnumDei (Joan. ni, 5) ? vum dienvfieri.deberet; quantiHnpatujt.-Conatusesfc
Numquid et illud, Vocabisnomen ejus Jesum; ipse eos demonslrare perfectoJr;ne qin>quasi:prp wime-
enim salvumfaciet popvlum stium a peceati»eorunv ro sdierum,;qtiia octavoantea circumcjdeuantur-in-
(Matih.t, 21)? Numquid etiam illud,. Quia non esi fantes, eos adbuo |jerficiendesesistimaret (CjfprtanH*^
opus sanis medicus,sed mgrolanlibus(Id. ix, 12); hoc Epitt, 64, ad<Fidum), Sed *-cwn, raagnutu eis defen?»
sionis patrocinium,praesiitisset, ab originali,lame«r
M*lures Mss.,nisteisconsuitumfuetil. peccato eos immunesnon esse confessus est: quia si
*Editi,nuUwnin vka propria. Gallicam verosex MSfj., hoc negaret, ipsius Baplismi causam, propter quem
niiffatn vilaproprta. Nempe ut duplexerror excludatuf;
atliDgensjBfautibas peccatumvit* prdprias,atit ante cor- 1 Manuscripti,,nojfre#necess«rtti*eti>V
omsso,< Jesut.-
pus,autincorporeactae. Hincin epistola217,ad vitalerti, 2 Ain.et Er., et eadenffortm.
n. lf>: « Necsecundummerita, » iuquit,« priofisalieujus 3 NonnulhMss.,tte qtusipsonvmero.
« viUerquani fluilamproprianisinguJihabere potuerurit'» » Solaedifio
Viaesupra,hb.t,n,31. Lov.,£<» .
(a) Hjcincipitcaput5 in edit. Am.et ffl»
191 DE PECCATORUMMER1TISET REMISSIONE,S. AUGUSTINl 192
percipiendum eos defendebat, auferret. Potesipsam jam non consulendum nec disceplandtim ', sed fir-
epistolam memorati martyris de Baptizandis parvulis mum cerlumque habebatur, animam saluti aeternae
legerc, si volueris: neque enim potest deesse Cartha- perituram, si hanc vitam sine illius Sacramenti con-
gini. Verum in hanc etiam nostram, quantum prae- secutione finiret : quamvis ab utero recentissimi par-
senti quaeslibnisatis visum est, pauca inde transfe- vuli solo reatu essent peccati originalis obstricti :
renda arbritatus sum, quaeprudenler altende. Quan- quare illis etsi multo facilior, quod alienorum, sed
tum vero, hiquit, ad causam infantium perlinel, quos tamen esset necessaria remissio peccatorum. His cer-
dixisti intra securidumvel lertium diem quo nati tunt tis illa incerta de octavo die qttaestiodissoluta est,
conttitutot, baptizarinon oportere,etcontiderandamesseatque in eoncilio judicatum, liomininato, ne in aeter-
legem circumcisionitantiqum, ul intra octavumdiem num pereat, omni die debere succurri* : cum etiam
eum qui nalut ett baptizandum et tanctificandumnon de ipsa carnali circumcisioneratio redderetur, quod
putares; longe aliud in concilionostro visumest. In umbra esset futuri : non quo ' intelligeremuseliarn
hoc enim quod lu pulabas ette faciendum, nemo con- Baptismum octavo ex quo nalus est homo die dari
sensit; seduniversipotiusjudicavimus, nulli hominum oportere, sed nos in Christi resurrectione spirituali-
nato misericordiamDei et graliam denegandam.Nam ter circumcidi, qui tertio quidem post diera passio-
cumDominutin Evangeliosito dicat, t Filius hominis nis, in diebus tamen hebdomadarum, quibus tempora
< non venit animas hominum perdere, sed salvare > provolvuntur, octavo, hoc est, post sabbatum primo
die a morltiis resurrexit.
(Luc. re, 56) : quantum in nobis ett, ti fieri poluerit,
nuila anitna perdenda ett. Adverlisne quid dicat, CAPUT VI. — 12. Contentusontnium circa pecca-
quemadmodumsentiat, non tantum cami, sed animae tum originale. Et nunc nescio cujus novae4 disputa-
quoque infantis exitiabile esse atque mortiferum, sinetionis audacia quidam nobis facere conantur incer-
illo ' salutari Sacramento exire de hac vita? Unde tum, quod majores nostri ad dissolvenda quaedam
si jam nihil aliud diceret, intelligere nostrum fuit, quaenonnullis videbantur incerla , tanquam certissi-
sine peccato animam perire non posse. Sed vidc mum proferebant. Quando enira primitus hoc dispu-
paulo post defendens innocentiam parvulorum, quid tari cceperit, nescio. Illud lamen scio, quod etiana
tamen de illis apertissirae fateatur. Cmterumti homi- sanctus Hieronymus, qui hodieque in [itleris eccle-
nes, inquit, impedirealiquid ad consecutionemgra- siaslicis lam excellentis doctrinaefama ac labore
tim posset, magit adullot et provectotet majoret natu versalur, ad quasdam solvendas in suis librisquae-
pottent impedirepeccatagraviora. Porro autemti etiam stiones, etiam hoc certissiraum adhibel siue ulla dis-
gravissimis delicloribuset in Deum multumanle pec- ceptalione documenlum. Nam in eo qtiod in Jonam
cantibut, cum pottea crediderint, remitta peccatorum prophelam scripsit, cum ad eum venissel locum ,
dalur et Raptitmo ' alque gratia nemo prohibetur : ubi commemorantur etiam parvuli jejunio castigati :
quanto magit prohiberi non debet infant, qui recens Major, inquit, mlas incipil, el usquead minorem per-
natut nihil peccavit, niti quod tecunduntAdam carna- venit. Nullus enim absque peccalo, nec si unius qui-
liter nalut conlagium mortis antiqumprima nativilale dem diei fuerit vila ejus, et numerabilesanni 6 vitm
contraxit? Qui ad remissampeccalorum accipiendam illiut (Job xiv, 5). Si enim slellmmundm non sunt
hoc ipto (acilius ' accedit, quod illi remiituntur nonin contpeclu Dei, quanlo magit vermiset putredo(ld.
propria, ted aliena peccata. xxv, S, 6), el ii qui peccatooffendentitAdam tenentur
11. Vides quanla fiducia ex anliqua et indubilata obnoxii(Hieron. super cap. 3 Jonm)? Hunc doctissi-
fidei regula vir lanlus isla loquatur? Qui haecdocu- mum virum si facile interrogare possemus, quain
menta certissiraa ideo protulit, ul illud quod erat multos utriusque linguae divinarum Scripturarum
traclatores et cbristianarum disputalionumscriplores
incerlum, unde constiluerat ille cui rescribit, et unde
conciliideeretum constitutumesse 4 commemorat,ut commemoraret, qui non aliud, ex quo Christi Eccte-
scilicet etiam ante octavum diem ex quo die natus sia est constituta, senserunt, non aliud a majoribus
esset infans, eum , si afferretur, bapt*zarenemo du- acceperunt, non aliud posleris tradiderunt ? Ego qui-
bilaret, per haecfirmamenta probarelur. Neque enim dem quamvis longe pauciora legerim, non memini
lioc tunc quasi novum aut quasi aliqua cujusquam me aliud audivissea Christianis, qui utrumque acci-
cuitradictione pulsatum, concitio statuebalur seu Ur-piunt Testamenlum, non solum in catholica Eccle-
mabatnr, quod obstricti originali peccato tenerentur sia, verum etiam in qualibet haeresi vel schismate
infantes: sed cum illic alia " consultatio versaretur,
constitulis; non memini me aliud legisse apud eos,
et disceptaretur, propter legem carnalis circumcisio-quos de his rebus aliquid scribentes legere potui ,
nis, utrum eos et ante octavumdiem baptizare opor- 1 ApudLov.,pro, nec
disceptandum,legebatur,necdis-
teret; ideo ei qui hoc negabat, nemo consensit, quia putandum.
» Editi,licere suecurrere.AtomnesMss.
Gallici,Belgici
et vaticani,debere; tametsiex illisquidamhabent, succur-
1 AliquotMss., rere.
sineullo. '] * Editi, non quod.Concinnius
AtMss.,et Baptismo. Cygirannensis codex, non
» Editi, elasaplitmo.
Am.Er. et Mss., acciviendaminhocipsofacilius. quo.
4 GallicaniquinqtteMss.,nouo.
* Corbeiensisvetus codex,decretum consentUum • In MSS.
esse. hodieqminter litteras ecclesiaslicas.
AliipleriqueMss.,decretumconsensisse. 6 Am.Er., qui
*Am.et Er., itla. pluresqueMSS. , el innumerabiles atmi: cor-
rupte pro, et dinumerabUes attni.
193 LIBER TERTIUS. 194
qui Scripturas canoaicas saquerontur, vel sequi se nec si unius quidemdiei fuerit vita ejus (Job. xrv, 5).
crederenl, credive voluissent. Unde nobis hoc nego- Quis enim gloriabitur caslum se habere cor, aut quis
ante parvura confidetmundumte etsea peccalit (Prov. xx , 9) ? Te-
| tium repente emerserit nescio. Nam
tempus (a) a quibusdam transilorie colloquenlibus, nemurque rei in similiiudinemprmvaricationit Adam.
cursim mihi aures perstrictae sunt, cum illic apud Undeet David dicit, < Ecce in iniquitatibusconceplus
Carlhaginem essemus, non ideo parvulot baptizari, t sum, el in deliclis concepit nte tnaler tnea > (Psal.
ut remissionemaccipianl peccalorum, sed ut sanctifi- L,7).
centur in Chritto. Qua novitaie permotus, et quia op- 14. Haecnon ideo cnrameraoravi, quod disputato-
portunum non fuil ut conlra aliquid dicerem, et non rum quorumlibet sentenliis lanquam canonica aucto-
lales homines erant de quorum essem auctoritate rifale nitainur; sed ut appareat, ab initio usque ad
sollicitus, facile hoc in transactis atque abolitis ha- praesens tempus quo ista noviias orta est, hoc de
bui. El ccce conlra Ecclesiam ' jam sludio flammanle originali peccalo apud Ecclesiaefidem tanta constan-
defenditur, ecce scribendu eliam memoriaecommen- tia custodilum, ul ab eis qui dominica tractarent clo-
dalur, ecce res in hoc discriminis adducilur, ut hinc quia, magis certissimum proferretur ad alia falsa
etiam a fratribus consulamur, ecce contra disputare refulanda, quam id tanquam falsura refutari ab ali-
atque scribere cogimur. quo tenlarelur. Caeterumin Sanclis canonicis Libris
CAPUT VII. — 13. Joviniani error. Ditputatorum viget hujus sententiae clarissima et plenissima aucto-
quorumlibettententimnon lanquamauctoritas canonica. rilas : clamat Apostolus, Per unum hominempecca-
Peccatumoriginale quomodoalienum. Omnes in Adam tum intravitin mundum, et per peccatummort; et ita in
vnus homofuintus. Ante paucos annos Roraaequidam omnet homines perlransiit, in quo omnet peccaverunt
exslilit Jovinianus , qui sanclimonialibus eliara aela- (Rom. v, 12). Unde nec illud liquide dici potest,
te jam provectioribusnuptias persuasisse dicitur, non quod peccalum Adae etiamnon peccaniibus nocuit,
illiciendo quo earum aliquam ducere vellet uxorem, cum Scriptura dicat, in quo omnes peccaverunl.Nec
sed dispulando virgines sanctimonio * dicatas nihil sic dicuntur ista aliena peccala, tanquam omnino ad
amplius fidelibus conjugatis apud Deum habere me- parvulos non pertineant: siquidemin Adam omnes
ritorum. Nunquam tamen ei hoc commenlum venit tunc peccaverunt, quando in ejus nalura illa insita
in mentem, ul asserere conaretur sine originali pec- vi qua ' eos gignere poterat, adhuc omnes ille unus
cato nasci hominum filios. Et utique si hoc astrue- fuerunt: sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agc-
ret, niulio proclivius vellent feminae nubere, fetus bant vitas proprias, sed quidquid erat in futura pro-
mundissimos pariturae. Hujus sane scripta, nam et pagine, vita unius hominis continebat.
scribere ausus est, cum fratres ad Hieronymum re- CAPUT VIII. —15. Unde errores, Similitudoa prce-
fellenda misissenl, non solum in eis nihil tale com- putio circumcisorum,et palea frumetttipelita.— Nulla,
perit, verura etiara ad quaedam ejus vana refutanda inquiunt, ratione concedUur,ut Deusqui propria peccata
hoc tanquam cerlissimum de hominis originali pec- remiltit, imputel aliena. Remiltit, sed spirilu regenera-
cato, unde ulique nec ipsum dubitare credebat, in- tis, noncarne generatis: imputat vero non jam aliena,
ler multa sua documenta deprompsit (Hieron. lib. 2 sed propria. Aliena quippe erant, quando hi qui ea
conlra Jovinianum, paulo post tniftum). Id agenlis propagata portarent, nondum erant: nunc vero car-
haec verba sunt : « Qui dicit se, i inquit, < in Christo nali generatione jam eornm sunt, qulbus nondunr.
« manere, debel sicut ille ambulavit, et ipte ambtt- spirituali regeneratione dimissa sunt.
« lare > (I Joan. n, 6). Eligat adversarius e duobus 16. Sed siBaplismus, inquiunt, mundat antiquttm
quod vull, opitonemei damus. Manet in Christo , an illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint,
non manet? Si manel, ila ergo ambuletut Christus.Si debent hoc carere peccato. Non enitn potuerunl ad
autem temerariumest, simililudinem virlutum Domini posteros transmitiere, quod ipsi minime habuerunt.
potticeri, non tnanetin Chrislo, quia non ingreditur ut Ecce unde plerumque convalescit error, cum horai-
Christut. llle peccatum non fecit, nequeinvenlus est nes idonei sunt his rebus interrogandis, quibus in-
dolutin ore ejut, qui cum malediceretur, non remale- telligendis non sunt idonei. Cui enim audilori, vel
dixit, et tanquamagnus coram tondenle, sic nonape- quibus explicem verbis, quomodo mortalia vitiosa
ruit os suum (Isai. Liii, 9, et I Petr. n, 22, 23); ad primordia non obsint eis, qui aliis primordiis immor-
quemvenit princepsmundi islius, et invenit in eo nihil talibus inchoati sunt; et tamen obsint eis, quos
(Joan. xiv, 30); qui cum peccutumnon fecisset, pro iidem ipsi, quibus jam non obsunt, ex eisdem vi-
nobis peccatum eum fecit Deus (II Cor. v, 21). Not tiosis primordiis generaverint ? quomodo id intelligat
autem, juxta Epistolam Jacobi, < mitlla peccamus homo, cujus tardiusculam mentem impedit et suae
( omnes> (Jacobi ni, 2), et nemo mundusa peccatis, sentenliae praejudicium,et pervicaciaegravissimaevin-
1 Abest, conlra Ecclesiam, ab omnibus prope manu- culum? Verumtamen si adversus eos mihi esset
scriptis. causa ista suscepla, qui omnino parvulos baplizari
» Er. et Lov., sanctimonim: corrupte. vide Enarr. in
Psal.99, n. 13. prohibent, aut superfluo baptizari contendunt, di-
(a) Anno,credimus,411,cum apudCarthaginem Collatio 1 Editi, insUain qua. Castiganturex manuscriptis,qui
cumDonalistishaberetur.QuotemporePelagiuma se vi- tamen hic sic dissentiunt, ut alii ferant, instfavis est
sumtestatur Augustinus,infra, in librode GestisPelagii, in qua; alii, insita n in qua; alii tandem, insita w
n. 46. qua.
»95 DE PECCATORUMMEftlllS ET fiEMISSIONE,S. AUGUSTINI 196
ceutoseosex Wefibus natas, parentnm meritum ne- mUndatisnon mundatus 'nascatur. Quid respondebi-
4,ess>rioconsequi: tunc «ieberem ad lianc opinionem tis, quare de christianis non christianus nascalur,
cont4ncendamlaboriosius fortassis et opcrosins exci- n'isiquiahpn facit generatio, sed fegencraiio chrislia-
«ari. Tone 6) mitriapud obtuses et contentiosos, pro- rios? Hanc igitur vobis reddile raiionem , quia sitni-
pter jrerum natujraeobscuritetem, difficultasrefellen- liter a peccalis ucmp nasCcndn,sed omnes renasccn-
di €alsa et persuadendi vera resisteret, ad haecfofte do mundaulur. Ac per hoc de hominibusideo munda-
quae in usu atque in promptu essent exempla confu- tis, quoniam renatis, bomo qui nascilur renascaiur *,
fotejn'••: VicJssimqueiiiterrogarem, utquia eos mo- Ut etiam ipse muirdclur. Poluerunt cnim parentes
4t«srettptswoio peecatumquo4 mundatur per Bapti- ad posleros (fansmlttere, qrrodipsi miniraehabue-
smu,ra, maneat ui eis quos genuerint baptizati; ipsi runt; rion solum sicut frumenia paleam, et pfae-
^xnUcaneul quomodopraeputiumquod per circumci- pulium circumcisus : sed etinm, quod et vos dicitis,
fijuuemauferiur, uuaneat in eis quos genuerint cir- ifideles infideliiatem in jiosteros trajiciunt; quod
««mcisi; quomoda etiam psrieaquau opere humano t,\qx\est jain illorurir per spiritum regeneratorum ,
«anta idiljgentia separartur, «aneat in ftuctu qui de sed qjio iii caine generati sunt, mortalis semi-
ptttgalo Uaticonascittw. his vitium. Nam ulique qiios pafvulos per Sacra-
iQA#UTOL. --r- 47. iVwt ttmper ehrUlinni chri- mentum fidelium fidelesfacieiidos esse judicatis, tn-
stianos, nequemuudatiiMmimtosgi$nitnt.His eUali- fi.delesiiatos cx parehlibUsfidelibusnOnnegalis.
bus fojreilan uteumqne conare? exemptis ^persua- CAPUT'% — 18. Animanum ex traduce. At ehint,
dfijfieJtyMuwjHis.q«i wundatiwiw •Sacramenta su- < si anirna rion est ex traduce, sed sola caro, Ipsa
{tftidbtuJiiMismoivkJtoFBm«retiefeiit adhiberr/quam < tantum habet Iraducempeccati, et ipsa sola pcenatn
reeto consiiio baptiaatawwi parVuij baptizentuf : < meretur : > lioc enim senliunt, < injustum esse >
qjjamque * fieri possit ut feomimhsbenti utrumqiie dicentes, < ut bodie nata ariirnanon ex massa Adae,
«emen, e* mortis in «arae ,*t immfwtaittaiisih spiri- < tam anti.qtntmpcccatumportet atienum. > Allende,
|U« HQBiob&it regenefatape» spritum^uadnoest ejus bbsecro te, quemadmodum circumspectusvir Pela-
po geueralo percajrpem; siiqie H ifftoremfesione gius (nam ex ejus libro haecquae modo posui verba
muadajtum,qimd^etiaiH iaiil-»sjmWrefBtesiOiie,ve- tfan.scfipsiTsensit quam in difficili de anima qufte-
lut circumijisione, v«lut «-iluratiowfjacvwitilatione, stione vefseluf. Non ehim ail, qtiia anima non est ex
«^unnandum. Nune vyero,quandoquidemeuhi eisagi- traduce, sed, < si anima non est ex Iraduce : > re-
«qs, qui confitentut hfcptjeatoruinftlios baptizandos; ctissime faciens de re lam obscura, de qua nulla In
quantomeliussicagunus.utdicanius.VosqtiiasseFJliS, Scripturls sanctis cerla et aperta lestimonia possu-
4« homiflibusa peeeati labe aiundati* sine peecato iriiis iqveriire.aut difficillimc possumus, cunctahter
flJtsoifilwsdebuisse, eur son altenditis, eo modo vobis Toqui potius quam fidenter. Quapropler ego quoque
posse ditsi, de cbristianis par*otibos «hristianos m- huic pr0p.6si"tlonihon pfaecipiliasscrtione respohdee:
sci filias delwisse? Qta ergo eos «heistiunQsIteri de- Si anini'4 non est ex traduce, ergo quae isfa justitia
here censetis? Numtprid in eortun parentibugoerpas est, ul recens creata et ab omni deliclo profsus im-
fihristisauinnop eral, quibus dictum est, Netdtis miinis, ab offlni peccati contagione penilus libera,
qmacertperavesltns. membrasttntChristi(l Cor. vi, 15) ? passiones carnis diversosque cruciatus, et, quod est
An fttriacorpus quidem nbrislianum de christianis horribilius, etiarhd.-cmonumincurstis in parvulis sus-
parentibus natum est s sed nen christianam anlmam tinefe tbgatur? Neque enim aliquid horum caro sic
accepii? Hoc vero muito est mirabilius •: namque patilur, u( non ibi anima potius quaevivit ac sentit,
ulrum|ibet de anitjia senliatis, quia profecto eum pcenas luat. Hoc enim si juslum ostenditur, sic eliani
Apostolo nqti eam creditis antequam nascerelur ali- oslendi potest qua juslitia in carne quoque peccali
quid egisse boni aul mali;, aul de traduce aitracla subeat orjginale peccattim, Baplismalis sacranjenlo
est, et similiter ut corpus de chrjstianis christianum, et graliae raiseralione mundandum. Si autem illud
anima etiam » drristiana esse debuit; aut a Cbristo ostendi non potest, neque boc posse arbitror. Aut
creata, vcl in ehristiaho corpore, vel propter chri- ergo utrumque Occulluni feramus, et uos honilnes
stianum corpus, chrisljima debuit seu creari seu esse meminerimus; aul alias aliud de aninia opus,
mitli. Ni8i forle dieetis, christianos homines chrl- si necesse videbitur, cautela Sobria disputando mo-
stianum corpus gigneie petuisse, el ipsum Christmn liamur.
animain christianam non putuisse procreare. Ge- CAPUT XI.—19. Acttleutmortisquis. Nunc tamen
dite' itaque veritatj, et videte quia siout fieri potuil, illud quod ait Apostolus, Per unum hominempercatum
quod et vos fatemiai, ut de ohristianis non christia- intravit iri ritundum,el per peccatumntors; el ita in
nus, de membris Christi non nwunbrumChristi; at- omneshominespertransiit,in qudomneSpeccaverunt;sic
que uloocunramusetiatn omnibus,qui lieet falso, ta- accipiamus, ne tot tanlisque aperlissimisdivinarum
men quecamque religionis noraine detinentur, de Scripturarumtestimoniis,quibusdocemurpraeterChri-
consecratis non «msecratus; itaetiam Aeri, utde sti societatem,quaeinilloet cum illofit, cumSacnuneii-
1Er.et Uwv.qttatujuatn. Emendanturex manuscriptis. tis ejus imbuimur,etejus membrisincorporamur,vitaju
»Editi,stc anima euam. ncilunclat,tic , nec est to
roanuscriptis.
' in Mss.,credite. 1 SicAm.et MSS.
AtLov.,renascUur.
|97 LIBER TERTIUS m
salutemque aeternamadipisci neminem posse, nimis giversandi Iocus; Apostoliverba quibqs id agebat,
insipienier atque infeliciter repugnare judicemur. inlerrogala respondenl : Cum morutle hoc, inquit,
Neque enim alio sensudictum est ad Romanos, Per induerit immorlalitalem,tunc fiel sermo qui scriptut
unum hominempeccaium in mundum intravit, et per est, Absorpia esl mors in victorittm.Ubi esl, ntors,
peccalum ntors; alqxte ila in omnes homines per- vicloria lua? ubi est, mors, aculeusluus? Aculeusau-
trantiit: quam illo quo dklum est ad Corinthios, lem morlis est peccatum; virtttsvero peccati, lex. De
Per hommemmort, et per Itominemresurrectio mor- resurrectione corporis agebat, qua absorbcbitur mors
tuorum : sicul enimin Adam omnesntorittnlur, sic et in victoriam, cum mortale hoc induerit iramortalita-
in Christoomnesvivificabunlur.Nemoquippe ambigit, lem. Tunc ipsi marti insullabitur, quae in viptoriam
ttoc ibr de corporis morle dictum, quoniam de resur- resurreclione' corporis absorbebitur. Tunc ei dice-
rectione corporis magna Aposloli intentione quaestio lnr, Ubi est, mors, victorialua? ubi ett, mors, aculeus
versabatur: et idcovidclur ibi de peccato lacuisse, tuus? Morii ergo corporis hoc dicetur. Hanc enim
quia non erat quaestiQde juslitia. Hic autem ad Ro- absorbebit vkloriosa immortalitas, cum mortale hoc
manos ulrumque posuil1, et ntrumque diulissime immorlalitaiem induelur. Morti, inquam, corporis
commendavit, peccalum in Adam, juslitiam in Chri- •hoc dicctur : Ubi est victoria tua, qua omnes sic
sto; et mortem in Adam, et vitam in Christo : quae viceras», ut etiam DeiFilius tecum confligerdi,teque
omnia vferbasermonls apostolici, quantum polui sa- non vitando, sed suscipiendo superaret? Vicisli in
tlsqne visum est, in primo, ut jam dixi, duorum illo- morientibus, vicla es in resurgentibus. Victoria tua
rum libro perscrutatus aperui. qua absorbuerascorpora morientium, temporalisftiit:
20. Quanquameliam ibi ad Corinthioslocum ipsura vkloria nostra, qua in corporibus absorpta es re-
de resurrectione diu tractatum sic in fine concluso- surgentium, aHerna constabit. «76t esf aculeustuus?
ril, ut nos dubilare non sineret, mortem quoque hoc est, peccatum, quo puncti et venenati sumus, ut
corporis merito accidisse peccati. Cum-.enimdixisset, te etiam iu noslris corporibtis figeres3, et ea tam
Oportet conuplibile hoc induere htcorruptionem, et longo tempore possideres? Aculeus aulemntortis est
mortafe hoc induereimmortatitatein.Cum autem cor- pecculum; virlus vero peccati,lex. Peccavimus in uno
ruptibilehoc indutum fuerit incorruplionem,et mortale omnes; ut nioreremur in uuo omnes : accepimus
hoc immortalitatem;tunc fiel, inquit, sermoqui scri- legem, nou ut emendatione finiremus peccatum, sed
ptut ett, Absotpla est mort in victoriam.Ubi esl, mors,, ui Iransgressione augeremus. Lex enim subintravitut
victoria tua'1 ubi est, mors, aculeus luus? detnde abundarel peccalum,et conclusit Scriplttra omnia sub
subjecit, Acvleus attlem mortis est peccatum; virlus peccato.Sed Deo gratias, qui dedit nobis vicloriamper
vero peccati, lex (1 Cor. xv, 21, 22, 53-56). Quia Dominum nosirum Jesunt Chrislum (l Cor. xv, 57),
efgo, sicut Apostoli aperlissima verba declaran'},co ut ubiabundavit peccatum,superabundaretgratia (Rom.
absorbebitur mors in victoriam, quo corruptibile et v, 20) alque tif promissioex fide Jesu Christi darelttr
morlale hoc induet incorruplionem ct immprtalila- credeniibus(Galat. m, 22), et vinceremus mortem per
tem ; id est, quQvivificabilDeus ct mortajia corpora immortalein resurrectionem, el acnleum ejus pecca-
nostra, propter inhabitanlem Spiritum ejus in nobis: tum per graluitam justilicaiionem.
man.ifcslumest el hujus mortis curporis, quaeresur- CAPUTXII.—21.Prmceplumde menstruatantutiere
rectioni corporis contrarra est, aculeum fttisse pec- non attingenda, non est figurateaccipiendum. Sacra»
caiiiin : aculeum autciii quo mors. facta cst, non mentorum necessitas.Neijio itaque de hac re fallalurct
quem mors fecit: pcccato enim moriinur, non morle fallat. Omncsadimit aiqtie aufert iste sanctaeScriptrrrae
ppccamus. SJc ilaquc dictum est, acukus mor\it, quo- scnsus maiMfestusanibages.Quemadmodum ab origine
modo lignum vitae, non quod hominis vila facerct, trahitur mors in corpore mortis hujus, sic ab origine
sed quo vila bominis licrct : et quomodo lignum tracltim cst peccatum in hac carne peccati; prd-
scknlia;, per qtiod seieiilia fieret hpmiiiis, non quod pter quod sanandum , et propagine allractnm, et vo-
per stiam scientiam lcceril 3 honio. Sic eigo et acu- lurilate auctum, alque ad ipsam carnem resuscitan-
leus mortis, quo mors facla cst, non qtiernrnors fccit. dam, medkus venit in similitudinccarnis peccati; qui
Sic enini dicimus et poculum mortis, quo aliquis non cst opus sanis, sed trgrotantibus; nec venil vo-
mprluus sit, vel mori possil, non quod moriens mor-r care justos , sed peccatorcs ( Marc. n, 17 ). Proipde
tuusve confeccrit. Aculeus itaque mortis peccatum quod ait Apostoltis, cttm fidcles moneret ut sc ab
est, pcccati punclu4 morlificatum est genus hnma- infidclibusconjitgibusnon disjtingerent, Sanctiftcalus
niiin. Quid adbuc quxrimus cujus inorlis, utrum esl enhnvir infidelisin uxore, et sanctificata est mulier
animtc, an corporis? utrum primaeqtia nunc omnes infidelisin fralre: alioqttinfilii veslri immundiessent;
morimur, an secundae qua tunc iinpii morienlur? nunc autemsancli suiit(\ Cor. yn, 14) : aut sjc esl .nc-
NuUa causa est exagilandi quaestionem, nulius ter- cipiendum, quemadntodum et nos alibi (De Setmone
1HicMss.quidamaddunt,et utrvmqueexposvil. Dominiin monte,lib. 1, n. A5), et Pelagius ctim eam-
» Manuscripti
hoclocoet infrapost, Tuncei dicetttr; ha- 1 Sic Mss.Editivero, resttrreclionis.
bent, ubi est,mors,contenlio tua ? Sed tamensecundoloco 1 Edili,liorti, inquam,corporisluncdicelur : tbiest,
cumeditis,ibiest, mors,tictoriatua ? mors, victoriattta, quaIticomnessicviceras?
3
*?NonnuUi vss., faceret.
AliquotMss.,peccatopunctum.
F.difi,nt etiamm nostriscorporibtts/ieres.Corriguntur
subsidiovetcrunrMSS.
foa DE SPIRITU ET LITTERA, S. AUGUSTINl 200
dem ad Corinthios Epistolam tractaret exposuit (a), quos homines jam ratione ' ulentes, in hoc saeculo
quod exempla jam praecesserant, et virorum quos vixisse vel vivere : optandum est ut fiat, conandum
uxores, et fcminarumquas marili lucrifecerant Chri- est ut fiat, supplicandum est ut fial; non lamen
sto, et parvulorum ad quos faciendoschristianos vo- qtiasi faclum fuerit confidendura9. Hoc cnim optan-
lunlas christiana eliam unius parentis evicerat : aut tibus et conantibus ct digna supplicatione deprc-
si, quodmagis verba Apostolividentur sonare et quo- canlibus, quidquid reraanserit peccalorum, per boc
dam modo cogere, aliqua illic intelligenda est sancti- quolidie solvilur, quod veraciler in oralione dici-
'
ficalio, qua sanclittcabanturvir et mulier infidelis in uius : Dimille nobis debila noslra, sicul et not di-
conjuge fideli, etqua sancti nascebantur filii fidelium, millimut debitoribut nottrit (Malth. 4vi, 12). Quam
sive quia in menstruo cruore mulieris, a concubitu orationem quisquis cuilibet homini sanclo el Dei
continebat, quicumque vir vel femina id in lege didi- volunlatem scienti atque facienli, praeter unum San-
cerat; nam hoc Ezechietinter illa praeceplaponit, quae clum sanctorum, dicit in hac vita necessariam
non figurate accipienda sunt (Ezech. xvm, 6): sive non fuisse, mulium errat, nec polest omninoilli ipsi
propter aliam quamlibet, quae ibi aperte posita non placere quem laudat: si aulem se ipsum talem putat,
est, ex ipsa necessitudine conjugiorumatque filiorum ipse sc decipil, ct veritas in eo non est (1Joan. l, 8);
sanclitalis asperginem : illud lamen sine dubitalione iion ob aliud, nisi quia falsum putat. Novit ergo ille
teneiidura est, quaecumqueilla sanctilieatiosit. non medicus, qui non est opus sanis, sed aegrolanlibus,
valere ad christianos faciendos, atque ad dimittenda quemadmodum nos curando perficial in aeternamsa-
peccata, nisi christiana el ecclesiastica insliliitione lutem : qui et ipsam mortem, quamvispeccati merilo
SacramenlisJ efficianlur lideles. Nam nec conjuges inflicta sit, non auferl in hoc saeculoeis quibus pec-
infideles, quamlibet sanclis et justis conjugibus hae- cata dimittit, ut etiam cum ejus limore superando*
reanl, ab iniquitate mundanlur, quaea regno Dei se- suscipiant pro fidei sinceritate certamen : et in qut-
paratos in daranationem venire compellit; nec parvuli busdam eliam justos suos, quoniam adhuc extolli
de quibuslibet sanctis justisque procreali, originalis possunt, non adjuvat ad perficiendam Justitiara,
peccali reatu absolvuntur, nisi in Christo fueriut ba- ut dum non justificatur in conspectu ejus omnis vi-
ptizali; pro quibus tanto impensius loqui debemus, vens (Ptal. cxui, 2), aclionem gratiarum semper in-
quanto pro se <psiminus possunl. dulgentiaeipsius debeamus; et sic ab illa prima causa
CAPUT Xill.— 22. Epilogus. Sollicitosesse opor- omnium vitiorum, hoc est, a tumore superbiacsancta
tet ut buptizenturinfantes. Id enira agit illa disputa- humilitate sancmure. Hanc epistolain dum dispositio
tio, tontra cujus novitatem anliqua veritate ni- mea ' brevem parturit, liber prolixus est nalus,
tenduni esl, ut rnfantes omnino superfluo baptizari utinam tam perfeclus, quam tandem aliquando finitus.
vMeanlur.Sed aperle hoc non dicilur, ne tam firraata'
salubnter Ecclesiaeconsueludoviolalores suos ferre tomo 8, qui vel ad Pelagiumvelad aliquemex ipsiusdisci-
pulisperlinent.
non possit. Sed si pupillis opem ferre praecipimur, 1 Hicin excusisadditur,propriw voltmtatit.Sednonest
quanto magis pro istis laborare debemus, qui desti- in manuscriplis.
tutiores ct miseriores pupillis etiam sub parenlibus »Lov.,
3 Editi,iconfitendum.
nulaorationedicimus.Abesl,iita, amanuscriptis.
remanebunt, si eis Christi 1 Editi, cuilibet e tiamhomini.Hic rursumMss. omittunt
gratia denegabitur, quam eliam.
per se 3 ipsi flagitare non possunt ? 5 NoimulliMSS., ut eliamejus timoremsuperando: recte,
23. Illud autem quod dicunt, sine ullo peccato ali- tametsialteramlectionerapraeferrivelintLovanienses.vi-
* Editi,et sacramentis.copulativamparticulamhocloco de6supra, lili. 2, n. 5i.
rost verbum, sanemur, antiquiorescodicesinterpo-
non habent maiiuscripti. nunt, Deogratias, et prosequuntur,Hattcepistolam,etc.
' in Mss.,famfirma. 7 Editi,disputatio magna.GallicauiotunesMss.,disputa-
3 KonnulliMss.,pro se. tiomea.consentiuntMss.Vaticanii,unotanlumexcepto,in
(a) AdiCommentarios in Patiluminter nieronymiopera, quolegitur,disposUiomea; quodaptiusvidetur.
In librum de Spiritu et Littera, vide lib. 2, cap. 37, Retractationum, t. 1, col. 645, a verbis,
Ad quem (a) scripseram, usque ad col. 646, verbis, Fili charissime Marcelline. M.
(a) Marcellinum tribunum,cui accepUerefcrendajsunttammultaealiaeAugustinilucuhrationes.subsequenti etiamoperi
occasionempraebuissedocet, molaquaeslioneex iibrisde 1'eccatorumMeritiset Remissione,quos videlicetlibrossupra
diximusedilos annoChristi412.Hisceautem librisin Retractalionibussubjicituropus de Spirituet Littera,non proximo
sed
quidem, quartopostloco,scriplum liauddubiecirca finem ejusdemanni 412, seu aliquantoantecaedemMarcellini,
quseanno415,menseseptembriaccidit.citaturhociuem opusinlibrode Fideet operibus,n. 21; et in libro5 de Doctrina
christiana,n. 46.

S. AURELII AUGUSTINI

DE SPIKITU ET LITTERA

Marcellino scribentese permotumeo, qnodin stiporioriopere legisset,fieri posseut sit homoin hac vitasine peccato,
si velil,adjulusa Deo;nec ullumlatnenuscjuamin boniinibustamperleda1jusliliaeexempjumexslare: bancAugustinus
(u) scriptussub tinemanni412.
*AI '.: ,.-,: LIBER UNUS. 20&
occasionem arripitdisputandicontraPelagianosde adjutorio gratiaeDei, ostenditquenonin eo nos divinitusadjuvariad
operandamiustiUam,quodlegem Deusdedit plenambonissanctisquepraeceptis; sed quodipsa voluntasnostra,sine qua
operaribomimnon possumus,adjuveturet erigaturimpertitospirilugratiae, sinc quo adjutoriodoctrinalegis littera est
occidens,quiareos potiuspraevaricationis tenet, quam juslificatimpios. mde ad propositamquaeslionem,quam solvere
in
incipitin principiolibri, rediensiterum fine, demonstratm ultaessenemiuediffltente possibiliacumDeiauxilio,quorum
nullumusquamexstet exemplum: atque ita sine exemploessein hominibusperfectamjustitiara,et tamen impossibilem
nonesse concludit.
CAPUT PRIMUM.— 1. Occasioscribendihujus li- fuisse, vel esse, vel fore in hac vila qui hoc opus im-
bri. Aliquidposse fieri , tamelsi faclum sit nunquam, pleverit, si ab homine impleri polesl. Sed cogilare
Lectis opusculis, quae ad te nuper elaboravi, filicha- debes, quamvis ad hominem id agere pertiueat, hoc
rissime Marcelline, de Baplismo parvulorum, etde quoque munus esse divinura, atque ideo non dubilare
perfectionejustitix hominis, quod eam nemo in hac opus esse divinum. Deut est enim qui operdlur in vo-
vita vel assecutus, vel asseculurus videatur, excepto bis, ail Apostolus, el velleet operari, pro bonavolun-
uno Medialore, qui humana perpessus est in similitu- late (Phitipp. n, 13).
dine carnis peccali, sine ullo omnino peccato : re- 3. Proinde non multura molesti sunt, et insiandum
scripsisti te moveri eo, quod in posteriore duorum est eis, ut si possunt, ostendant ita esse, qui dicunt
libro ' fieri posse dixi, ut sit homo sine peccato, si vivere hic l hominem, sive vixisse sine ullo omnino
voluntas ejus non desit' ope adjuvante divina, et ta- peccalo. Nam si lestimonia Scripturarum, quibus exi-
ruen praeter unum in quo omnes vivilicabuntur 3 slimo definitum , nullum horairrem hic viventem,
(I Cor. xv, 22), neminem fuisse vel fore in quo hic quarnvis utalur libero arbitrio, inveniri sine peccalo,
vivenle esset ista perfectio. Absurdum enim tibi vide- sicuti est, Ne inlres in judicium cum servoluo , quo-
tur dici, aliquid fieri posse cujus desit exemplum, niam non justificabitur in conspectuluo omnis vivens
cum, sicut credo, non dubiles, nunquam esse fa- (Ptal. CXLII , 2), et caeteratalia quisquam docere po-
ctum ut per foramen acus camelus transiret, et la- luerit aliter accipienda quam sonanl, et demonslrave-
men ille boc quoque dixil Deoesse possibile(Matth. rit aliquem vel aliquos sine ullo hic vixisse peccato ;
xix, 24 , 26) : legas eliam duodecim millia * legio- qui non ei, non solum minime adversatus, verum
nes Angelorumpro Christo , ne pateretur, pugnare etiam plurimura gratulatus fuerit, non mediocribus
poluisse (Id. xxvi, 55), uec lamen factum : legas invidenliaestimulis agitatur. Quin etiam si nemo est,
fieri potuisse ut semel genles exterminarentur a aut fuit, aut erit, quod magiscredo, tali puritate per-
lerra quaedabatur filiisIsrael (Deut. xxxi, 3), Deum fectus, et tamen esse, aut fuisse, aut fore defenditur
tamen paulatim fieri voluisse (Judic. u, 3) : et alia et putatur, quantum ego judicare possum, non mut-
sexcenta possunt occurrere, qu;e fieri, vel poluisse, tum erratur, nec perniciose, cum quadam quisque
vel posse fateamur, et eorum tamen exempla quod benevolentia fallitur : si tamen qui hoc putat, se
facta sinl proferre nequearaus. Unde non ideo negare ipsum talem esse non putet, nisi revera ac liquido ta-
debemus , fieri posse ut homo sine peccato sit, quia lem se esse perspexerit.
nullus est hominura, practer illtim qui non tantum i. Sed illis acerrime ac vehementissime resisten-
homo, sed eliam natura Deus est, in quo id esse per- dum est, qui putant sine adjutorio Dei per se ipsam
fectum demonstrare possimus. vim voluntatis humanaevel justitiam posse perficere,
CAPUT II. — 2. Error eorum qui dicunlviverehic vel ad eam tenendo proficere : et cum * urgeri ccepe-
hominemsine peccato,minttsperniciosus.Error negan- rint, quomodo id praesumant asserere fieri sine ope
tiumgraliam necettariamgravior el acerrimeconfulm- divina, reprimunt se, nec hanc vocem audent emit-
dut. Hic fortasse respondeas, ista quae commemoravi tere, quoniam vident quam sit impia, et non ferenda.
facta non esse et fieri potuisse, opera esse divina; Sed aiunt, ideo isla sine ope divina non fieri, quia et
ut autem sit horao sine peccato, ad opus ipsius horai- hominem Deus creavit cum libero voluntatis arbi-
nis pertinere, idquc opus esse optimum, quo fiat trio, et dando praecepla ipse docet quemadmodum
plena et perfecta et ex omni prorsus parte absoluta homini sit vivendum; et in eo utique adjuvat, quod
justitia : et ideo non esse credendum, neminem vel docendo aufert ignorantiam, ut sciat homo in operi-
ADMO.NlTIO
PP.BENEDICTINORUM.
Adcastigandumlibrumde Spirituet Lilterasubsidiofueruntvaticanicodicesmanuscriptiquinque,et undecimGallicani,
scilicetcodexilluslrissimidominide S. Georges, archiepiscopiTuronensisa rege designati, codex Sorbonicus,
codex Auguslinensium uiaiorisconventus Parisiensis, codex Domiiiicanroum
ilem Parisiensiumvia Jacoba?a,codex
LauduneusisEcclesiae,codex AbbaliaeRemensiss. Remigii, item abbatiaes. Cygiranni,abbatije Corbeiensis,
abbitiaes. Hicuaelisde Moute in periculo maris , abbatia? Beccensisdemum, et Pratellensis.Necnon varian-
tes lecliones Lovamensiumerutae ex Belgicistribus exemplaribus: et antiqu» operis huius edillonesAm,Er.
etLov.

Comparavimus prceterea eas omnes editiones initio Retr. elConfess., 1.1, memoratas. M.
' Aliquotmanuscripti,duorumUbrorum. 53, n. 1; in Psal. 54, n. 6; lib. 6 de Trinitate,n. 42; nec-
' Lov.,d voluntatei non desU. nonLeopapa, serm. 3 de PassioneDomim,cap.4.]—Uncis
» TresVaticanisMss.,tn qttoomnes vivificantur, haecinclusahabet solaeditioGG.
* GeorgianusMS.praeterit,tnillia : nec est in Evange- 1Editi,sic. Atsiss.,hic.
sic
lio; quoirtamen iterumcitat Augustinusinfra, n. 62. ' SicMss,Atediti,sed cum.
[NecaliterhunclocumleguntHilariusPictaviensis,in Psal.
SANCT.ATJGUST.X.
ti/K DE SPIRITU ET LITTERA, S. AUGUSTINI 204
hus suis quid evitare, et quid appetere debeat; quo quod ait, Non concupiscet;neque enim ullum pecca-
per liberum arbitrium naturaliter insitum, viam de- tum nisi concupiscendocommittilur: proindequaehoc
mousiratam ingrediens, continenter et juste et pie praecipit, bona et laudabilis Iex est. Sed ubi sanctus
vivendo ad beatam eamdemqueaeternamvitam per- non adjuvat Spiritus, tnspirans pro concupiscenlia
venire mcreatur. mala concupiscentiam bonam, hoc est, charilatem
CAPUT III. — 5. Gralia vera donumSpiritut tan- diffundens in cordibus nostris; profecto illa lex,
cti, quo ftt in animodeleclatioet dileclioboni.Nos au- quamvisbona, augel prohibendo desiderium malura:
f leni dicimus humanam voluntalem sic divinitusadju- sicut aquaeimpetus, si in eara partcm non cesset iti- j
\'. vari ad faciendam Justitiam, ut praeterquod creatus fluere, vehemenliorfit obice opposito, cujus molem
• \ est homo cuin libero arbitrio voluntatis, praelerquc cum evicerit, majore cumulo praecipitatusviolenlius
jjdoctrinajn qua ci praccipiturquemadmodum vivere per prona provolvitur. Nescioquo enim raodo, Iioc
§ debeat, accipiat Spiritum sanctum, quo fiat in animo ipsum quod concupiscitur,fit Jucundiusdum velalur.
jfcjus delectatio dilectioque sunimi illius atque incom- Et hoc esi quod fallit peccalumper mandalum,el per
'
mulabilis boni quod Deusesl, eliam nunc cum adhuc illud occidit, cum accedit eliam pra?.varicatio,quae
V per fidem ambulalur, norrdumper speciem(II Cor. v, nulla est ubi texnon cst (Rom.IV,15).
; 7) : ut hac sibi velut arrha data gratuiti muneris CAPUTY.—7.Quidhictraclandum.Sed totumipsum
i inardcscat inhaerereCreatori, atque inflammetur ac- apostolicaeepistolaelocum, si placet,consideremus,et
cedere ad participationem illius veri luminis; ut ex sicut Dominusadjuverit pertractemus. Volo enim, si
illo ei bene sit, a quo habet ut sit. Nam neque libe- poluero, demonstrare illud quod ait Aposlolus, Lit-
rum arbitrium quidquaranisi ad peccandum valet, si tera occidii, tpiritut aulem vivificat, nofl de flguratis
lateat veritatis via : et cum id quod agendum et quo locutionibusdicltim, quamvis et illinc* congruenler
nitendum est cceperit non laterc, nisi eliam deleclet accipiatur; sed polius de Iege aperte quod malum est
et amelur, non agilur, non suscipitur, non bene vivi- prohibente. Quodcum ostendero,profecto manilestius
tur. Ut autem diligalur, charitas Dei diffunditurin apparebit, bene viveredonumesse divinum: non lan-
cordibus nostris, non per arbitrium liberum quod tum quia homini Deus dedit liberum arbitrium, sine
surgit ex nobis, sed per Spiritum sanctum qui datus quo nec male nec bene vivitur; nec tantum quiaprae-
est nobis (Rom. v, 5). ceplum dedit, quo doceat quemadmodumsit viven-
CAPUT IV. — 6. Doctrina legis sine vivificantetpi- dum : sed quia per Spiritum sanctum diffundit cha-
rilu, tiilera est occidens. Doctrina quippe illa, qua ritatemin cordibus eorum quospraescivitut praedesti-
mandatum accipimus conlinenter recteque vivendi, naret, praedeslinavitut vocaret, vocavitut juslificaret,
littera est occidens, nisi adsit vivificansspiritus. Ne- justificavit ut gloriftcaret (Id. vtn, 29, 30).Hocau-
que enira solo illo modo intelligendum est quod le- tera cura apparuerit, videbis,ut existimo,frUstradici
gimus, Liltera occidit, spirilus aulem vivifical(II Cor. illa lantum esse possibilia sine exemplo, qUae Dei
irr, 6); ut aliquid figuratescriptum, cujus cst absurda opera sunt; sicut de camelitransitu per foramen acus
proprietas, non accipiamus sicul littera sonat, sed commemoravimus,et quaecumquealia sunl apud nos
aliud quod significatinluentes , interiorem hominem impossibilia, apud Dcum autem facilia : et ideo non
spifituali intelligentia nutriamus : quoniam sapercse- inler hacc humanamdeputandam esse justiiiam,quod
iundum carnemmors esl, saperc attlemsecttndumspi- non ad Dei,sedadhominisopuspertinere debeat; cujus
rititm vila et pax (Rotn. viu, 6). Velut si quisquam perfecltOjSiestin hacvitapossibilis,nullam essecausam
multa quaescripta sunt iu Canticocaiilicorumcarna- cur sine exemploesse credatur.Hocergo fruslra dici,sa-
litef accipiat, non ad luminosae charilatis fructum, tiselucebil,cumetipsamh«manamjustitiamoperationi
Sedad libidinosaecupiditalis aiTectum.Non ergo solo Dei tribuendam esse claruerit, quamvis non fiat sine
illo modo intelligendum est quod ait Apostolus, Lit- hominis volunlate : el idco ejus perfeclionera etiam
ieta oCcidit, spiritus autem vivifical: sed etiam illo, in hac vita esse possibilem,negare non possumus;quia
eoque vel maxime , quo' apertissime alio loco dicit, omnia possibilia sunl Deo (Marc. x, 27), sive quae
ConCUpiscenliam nesciebam, nisi lex dicerel, Non con- facit sola sua voluniate, sive quaecooperantibuscrea-
cttpisces. Et paulo post ait : Occasioneaccepta pec- luracsuaevoltiniaiibusa se fieri posse constituit. Ac
catum per mandatumfefellilme,et per illud occidit(Id. per hoc quidquid eorum non facit, sine exemplo est
viij 1, 41). Ecce quid est, Liite)fuoccidit. Et utique quidem in operibus factis; sed apud Deum el in ejus
non figuratealiquid dicilura, quod accipiendumnon virtute babet causam qua iieri possit, et in ejus sa»
sit secundum litleraesoiiura, cum dicitur, Non concu- pientia quare non faclum sit: quae causa etiamsila-
plsces : sed aperlissimum saluberrimumque praece- teat honiinem, non se obliviscatur esse hominem,hec
ptum esl, quod si quis impleverit, nullum habebit propterea Deodet insipientiam, quia non plene capit
omnino peccatum. Nam hoc ideo elegit Apostolusge- ejus sapientiam.
nerale quiddam, quo cuncta complexusest, lanquam 8. Attende igitur Aposlolumad Romanosexplican-
haec esset vox legis ab omni peccato probibenlis, tem, satisque monstranlem quod scripsit ad Corin-
1 Editi,quod.MeliusMss.,
quo.
s Gallicaniomnes manuscripti 1 Editi,el iUic.Cygiraimensis
omitlunt, aliquid dici- Ms.,et sk. ilii quatuofUs».,
tur. V" eliUud.
30g LIBER UNUS. *06
thios, Littera occidit,«ptri7t«autem vivificat,sic magis ejus, sed et' returreclioriiserintiti.*hoc scientes, quia
accipiendum,qtjemadmodumsupiadiximus; quoniam vetushomonottersimulerucifixutest, trt evacuelurcor-
lcgis littera quoe docet non esse peccandum,si spi- pus peccati', ut uitrn non serviamuspeccato.Qui enim
ritus vivifkans desil, occidit : sciri enim facit pec- mortuusest, justificatustst a peccato. Si autem morlui
catuin polius quam caveri, et ideo magis augeri quam tumut cum Christo, credimttsquia simnl vivemuscum*
minui, quia mataeconcupiscentiaeetiam praevaricatio illo ; scientetquia Christus surgens a mottuisjam non
legis accedit. tnoritur, etmors ei ultra non dominabitur'. Quod enim
CAPUT VI.—9. Abundanliadelicti per legem. Vo- mortuusest peccato,morlurisesl semel: quod autemvi-
lens ergo Apostolus commendare graliam, quae per vil, vivitDeo.Ita et vot exittimatevot mortuosessepec-
Jcsum Chrislum omnibus genlibus venit, ne Judaci cato, vivere autemDeoin ChrisioJesu (Rom. v, 20-
adversuscaeterasgentesde accepta legeseextollerenl; Vi, 11). Nempe satiselucet mysierio Dominictemortis
posteaquam dixit peccalum et mortem per unum ho- et resurrectionis figuratum vitaenoslraeveteris occa-
iriineminlrasse in genus humanum, et per unum ho- sum, et exortum novsc, demonstratamque iniquilatis
minemjustitiam etvitam aetemam, illum Adam.hunc abolitionem renovalionemque justitiae. Unde igitur
Christum aperlissimeinsinuans, ait: Lex autemtub- hoc tantum beneficium homini per litteram legis %
inlravilul abundaretdeliclum; ubi autemabundavitde- nisi per fidem Jesu Christi?
lictttm, tuperabundavitgratia : ul quetnadmodumre- CAPUT VII. — 11. Bona opera ex quo fonle ma-
gnavit peccalumin mortem', sic et gratia regnel per nent. Hacccogitatio sancta servat filios hominum, ih
justiiiam in vitammternamper Jesum ChristumDotni- protectione alariim Dei sperantes, ut inebrientur ab
ttum noslrum. Deinde opponens sibi ipse quaestionem, ubeftate domUsejus, et torrente voluptatis ejus po-
Quid ergo dicemus, inquil? Permanebimusin peccuto, tentur': quoniam apud ipsum est fons vitae, et in lu-
ul gratia abundel? Absit.Yiditenim a pcrversis per- mine ejus videbimus lumen; qui praelendit miseri-
verse posse accipi quod dixerat, Lex tubinlravit. ut cordiam suam scientibus eum, et justitiam suam iis
pbundaretdelictum; ubi autemabundavit delictum,su- qui recto sunt cbrde. Neque enira quia sciunt, sed
perabundavitgralia *: lanquam dixerit, proter abun- etiam ut sciant eum, praetenditmisericofdiam sUam:
dantiam gratiacprodesse peccatum. Hoc dituens, re- nec quia recti sunt corde, sed etiam ut recti sint
spondit, Absit : atque subjecit, Qui mortui sumus corde, praetendit justitiam suam, qua juslificat im-
peccato, quomodovivemus in eo? Hoc esl, cum Id pium (Id. IV, 5). Haec cogitatto non effert in super-
praestiteritgralia, ut moreremur peccato, quid aliud biam 6; quod viliura oritur, cura sibi quisque piaefi-
faciemus, si vivenius in eo, nisi ut gratiae sinausin- dit, seque sibi ad vivendum caput facit. Quo motu
grati? Neque enim qui laudat beneficium medicinae, recedilur ab illo fonte vitae, cujus solius haustu justir
prodesse morbos dicit et vulnera, a quibus illa bomi- tia bibitur, bona scilicet vila; et ab illo incommula-
nem sanat : sed quanto majoribus medicina laudibus bili lumine, cujus participatione anima ralionalis quo-
praedicatur, tanto magis vituperantur el horrentur dam modo accenditur ut sit etiam ipsa factum
vulnera et morbi, a quibus liberat quae ila laudalur. ereatumque lumcn : sicut erat Joannes tucernaardens
Sic laus et praedieatiogradae vituperalio et damnatio et Utcens(Joan. v, 35); qui tamen unde luceret agno-
esl deliclorum. Demonstranda enim fuerat homini scens, Nos, inquit, de plenitudineejusaccepimus:cujus,
fmditas languorisejus, cui conlra iniquitatem suam nisi illius ulique in cujus comparatione Joannes non
nec praceptum sanctum et bonum profuit, quo magis erat lumen? Illud enim eral verumlumenquodilluminat
aucta esl iniquitas quam minula; quandoquidem lex omnemhominemvenienlemin huncmundum(Id. I, 16,
subintravit, ut abundaret deliclum; ut eo modo con- 9). Proinde cum dixisset in eodera psalmd, Prmtende
victus atque confusus, videret non tantum doctorem misericordiamtuam scientibusle, et justiliam tuam bis
sibi esse necessarium,verum etiam adjutoremDeum, qui rectotunt corde: Non veniat, inqUit, mihi pessu-
a quo ejus itinera diriganlur, ne dominelur ei omniB perbim, et manus peccatorumnon moveat' me : ibi ce-
iniquitas (Psal. cxviu, 133), et confugiendoad opem ciderunlomnesqui operanturiniquilalem;expulsi suni,
divinaemisericordiaesanetur: atque ita ubi abundavit nec potuerunt slare (Psal. xxxv, 8-13). Hac quippe
delictuin, superabundet gralia, non peccantis merito, impietate, qua tribuit sibi quisque quod Dei est, pel-
sed subvenientisauxilio. litur in lenebras suas, quaesunt opera iniquitatis. Haec
10. Consequentereamdem medicinam in passione enim plane ipse facit, et ad baec8 implenda sibi est
et resurreclione Christi mystice demonstratamosten-
dil Apostolus,dkens : An ignoralisqttoniamquicumque 1Editi, simut et. At manuscripti,sed el: juxta grae-
cum, alla cai.
baptizatisumusin GhrisloJetu, in morte ipsiusbapti- a JuMss.,ut evacuareturcorpuspeccali.
zati tutnus? Consepultiergo sumut illi per Baptismum nondominabitur.
in morlem, ut quemadmodumsurrexil Chrislusa mor- <•BalgicusMss.,nlltajam
•inerique codex S. Atnandipraeterit, per litteramle-
tuit per gloriamPatris, ita et nos tn novitatetAtmam- gis.
' Gallicaniet VaticaniMss., et torrentemvoluptatitpo-
buiemus,Si enimcompUmtatifuimussimilitudinimorlis tertt.
6 sic plerique Mss.Aliitres Mss.,non attfert in super-
biam.Editivero, nonaffertsuperbiam.
7 Editi, moveant.At Mss.,tnoveat: etex bti phtres
' Galiieaniomnes
manuscriptiomitlunt, tn morfcm.
* Lov.,superabundarel loco, peccatorum,
8 sicMss. habent,peccatoris.
gratia. Ediliautem,facitipsequi ad Itmc.
207 DE SPIRITU ET LITTERA, S. AUGUSTINl 208
idoneus. Opera vero justitiaenon facit, nisi quantum in manifesto in carneest circumcisio;sed qui in abt-
ex illo fonte alque ex illo lumine percipit, ubi nullius condho Judrnut est, et circumcisiocordisin spiritu l,
indigens vita est, et ubi non est commutatio, nec non litlera, cujus laus non ex hotninibus, sed ex Deo
momentiobumbralio (Jacobi i, 17). est (Rom. n, 17-29). Hic manifesiavit quemadmodum
12. Ideo Paulus Apostolus, qui cum Saulus prius dixerit, gloriaris in Deo. Nara utique si vere lalis
vocaretur (Act. xm, 9), non ob aliud, quantum mihi Judaeus gloriaretur in Deo, eo modo quo postulat
videtur, hoc nomen elegit, nisi ut se ostenderet par- gratia, quaj non operum merilis, sed gratuito' datur,
*
vum, tanquass minimum Apostolorum; mtiltum ex Deoesset laus ejus, non ex hominibus. Sed ita
contra superbos et arrogantes, et de suis operibus gloriabantur in Deo, velut qui soli meruissent legem
praesumentes, pro coramendanda ista Dei gralia, ejus accipere, secundum illam vocem Psalmi, qua
fortiter atque acriter dimicans : quia revera in illo diclum est, Non fecit sic ulli genli, el judicia sua non
evidentior ct clarior apparuit, qui cum talia operare- manifestaviteis (Psal. CXLVH , 20). Quam lamen Dei
tur vehementer Ecclesiam Dei persequens, pro qui- legem sua justitia se arbitrabanlur implere, cum ma-
bus suramn supplicio dignus fuit* miserkordiam pro gis ejus praevaricatores essent. Unde illis iram ope-
damnatioire suscepit, et pro pcena conseculus est rabatur (flom. IV, 15), abundante peccato, quod ab
!
gratiam, merilo pro ejus defensione clamat atque scientibus perpetrabatur. Quia et quicumque facie-
concertat, nec in re profunda et nimis abdita non bant quod lex jubebat, non adjuvantespirilu graliae,
'inlelligentium, et verba sua sana in perversum sen- timore poenaefaciebant, non amore justitiae : ac per
sum detorquentium cural inyidiam; dum lamen in- hoc coram Deo non erat in voluntale, quod coram
cunctanter praedicet donrtm Dei, quo uno salvi fiunt hominibus apparebal in opere : potiusque ex illo rei
filii promissionis, (ilii beneficii divini, liiii gratiae et tenebantur, quod eos noverat Deus malle, si fieri
misericordiae, lilii Testameuli Novi. Primum, quod posset impune, committere. Circumcisionemautem
omnis ejus salulatio sic se habel : Gratia jiootset pax cordis dicit, puram scilicet ab omni illkita concupi-
a Deo Palre et DominoJesu Christo (Initio Epistola- scenlia voluntatem : quod non fit littera docente et
rum). Deinde, ad Romanos pene ipsa quaeslio sota minante, sed spiritu adjuvante atque sanante. Ideo
versatur, lam pugnaciter, lam multipliciler, ut fali- laus talium non ex hominibus, sed ex Deo est, qui
gcl quidem legentis intenlionem, sed tamen fatiga- per suam gratiam prarstat unde laudenlur, de quo
tione ulili ac salnbri : ut interioris hominis magis dicitur, In Domino laudabitur anima mea (Psal.
exerceat membra, quam frangat. xxxin, 3); et cui dicitur, Apud te laus mea (Psal.
C\PUT VIII. — 13. Observatio legis. Judmorum xxi ,26) : non quales illi sunt qui Deumlaudari vo-
gloiiatio qualis. Timor pmnm. Circumcisio cordis. lunt quod homines sunt, se autem quod justis unt.
Pelagiani in quo Deum nottrm justificationis auclo- 14. c Sed laudamus, > inquiunt, i elDeum nostrae
rem agnoscuul. Inde sunt quae supra commemo- i justificationis auctorem, in eo quod legem dedit,
ravi. Inde esl quod Judaeum arguit, eumque dicit < cujus inturtu noverimus quemadmodumvivere de-
Judaeum cognominari , et nequaquam id quod <beamus. > Nec audiunt quod legunt, Quia nonjusti-
profiletur implere. Si autem lu , inquit, Judmus ficabilurex lege omnis caro coramDeo. Potest enim
cognominaris,el rcquiescisin lege, el gloriaris in Deo, lieri coram hominibus, non autem coram illo qui
et nosti voluntatem', et probas dislantia (a), inslruclus cordis ipsius et intimacvoluntatis inspeclor est, ubi
ex lege, confidisle ipsum ducemesse cmcorum,lumen videt, etiamsi aliud faciat qui legem limet, quid la-
eorum qui in tenebris, eruditoreminsipientium,magi- men mallet facere, si liceret. Acne quisquam putaret
sirfitn infantium,habenlemformamscientimet veritalis hic Apostolum ca lege dixisse neminem jusliGcari,
in lege. Qui ergo alium doces, te ipsum non doces? quae in sacraraenlis veleribus multa continet figurata
qui prmdicas non furandum, (urarit? qui dicis non praecepla, unde etiam ipsa est circumcisio carnis,
adulterandum, adulterat ? qui abominarisidola, sacri- quam die oclavo accipere parvuli jussi sunt ( Levit.
legiumfacis ? qui in legegloriaris, per prmvaricalionem xu, 3); continuo subjunxit quam legem dixerit, et
legit Deum inhonoras? Nonten enimDei per vos bla- ait, Per legem enim cognitio peccati. llla igitur lex
sphemalnrin Gentibus, sicul scriplum est. Circumcisio est, de qua postca dicit, Peccatum non cognovi nisi
quidemprodest, si legemcuslodias: si aulem prmvari- per legem. Natn concupiscenliamnesclebam, nisi lex
cator legit tit, circumcitio lua ptmputium facta est. diceret, Non concupisces(Rom. vu, 7). Nam quid esl
Si igitttr prmpuliumjustilias legis custodiat, nonne aliud, Per legemenim cognitiopeccati?
prmputiutnejus in circumcisionemrepulabilur, et judi- CAPUT IX. — 15. Justilia Dei tnanifestata per
cabit quod ex natura est prmpuliumlegem perficiens\ Legemet Prophelas. Hic forte dicat illa humana prae-
te qui per litleramel circumcisionemprmvaricalorlegis sumptio, ignorans Dei justiliam, et suamvolens con-
es ? Non enim qui in manifestoJudmus est, nequequm stttuere, merito dixisse Apostolum, Quia ex lege
nemo justificabilur: ostendit enim tautummodo lex
1 ln Mss.plerisque,tanquamminimus.
* HicediUaddunt,prmcipue. quid faciendum , quidve cavendum sit, ut quod illa
* Editi, voluntatem
ejus. Abest,ejus, a manuscriptiset a
graeco textu Apostoli. *Edilicum quibusdamMss.,et circumcisioneeordis spi-
* Sicomnes At editi, legemconsummans. rUu.
jnanuscripti.
(a) Grasce,ta diaphironta. •Tres Mss.,grafuifa.
209 LIBER UNUS. Mft
ostenderit voluntas impleat, ac sic homo justificetur, lur verum est, Sciens hoc, quia jutto lex non eit
non per legisimperium, sed per liberum arbitrium'. posita? Nam quis legitime utitur lege nisi justus ?
Scd, o homo, attende quod sequitur : Nunc autem, At ei non est posila, sed injusto. An el injustus, ut
jnquit, sine legejuslitia Dei manifeslalaest, teslificala Justificetur, id est, ut juslus fiat, legilime lege uti
per Legem et Prophetas. Parumne insonat surdis? debet, qua tanquam paedagogoperducalur ad gra-
Juslitia, inquit, Dei manifestala est. Hanc ignorant tiam (Gatat. m, 24), per quam solam quod lex jubet
qui suam volunt constituere : huic ' nolunt esse possit implere ? Per ipsam quippe juslificatur gra-
subjecti (Rom. x, 3). Juslitia, inquit, Deimanifestata lis, id est, nullis suorum operum prsecedeniibus
est: non dixit, Justitia hominis, vel justitia propriae merilis ; alioquin qralia jttm non est gratia (Rom.
voluntatis; sed, justilia Dci, non qua Deus justus xi, 6) : quando quidern ideo datur, non quia bona
est, sed qua induit bominem, cum justificat impiura. opera fecimus, scd ut ea facere valeamus; id est,
Heec testificalur per Legem et Prophetas : huic non quia legem implevimus, sed ut Iegem implere
quippe testimonium perhibent Lex et Propbetae. Lex possimus. Ille enim dixit, JVoiiveni solvere legem,
quidem, hoc ipso, quod jubendo et minando et ne- sed implere (Malth. v, 17) : de quo dkttirn est,
minemjustilkando satis indicat, dono Dei justificari Vidimtts gloriam ejus, gloriam tanquam Unigeniti a
hominem per adjutorium spirilus : Prophetaeautem, Palre, plenum gratia et veritate (Joan. t. 14). Haec
quia id quod praedixerunt, Cbrisli implevit advenlus. est gloria de qua dictum est, Omnes enim peccave-
Nam hinc sequitur et adjungit, dicens, Jutlitia aulem ruttt, ei egenl gloria Dei : et ha;c esl gratia de qua
Dei per fidemJesu Christi, hoc est, per frdem qua conlinuo dicit, Justificali gralis per graliam ipsius.
creditur in Chrislum. Sicut aulem ista fides Christi Injuslus ergo legilime lege utitur, ut justus fiat;
dicla cst non qua credit Christus : sic et illa justitia quod ctim factus fuerit, ea jam non utalur tanquam
Dei non qua justus est Deus. Utrumque enim no- vehiculo cum pervenerit, vcl potius, ut supra dicta
slrum est; sed ideo Dei et Cbristi dicilur, quod ejus simititudine Apostoli utar, tanquam paedagogoctim
uobis largitatc donatur. Justitia crgo Dci 3 sine lege, cruditus fuerit. Quomodo cnim justo lex non cst
noii sine lege manifestata est. Quomodo enim per posita, si et juslo est necessaria, non qua injuslus ad
legem testificata, si sine lege manifestata? Sed justi- Justificantem gratiam perducalur, sed qua legitime
tia Dei sine lcge est, quam Deus per spiritum graiiac jam juslus titatur? An forte, imovero non forte, sed
credenli confert sine adjutorio legis, hocest, non certe, sic legitime utilur ' lege jam juslus, cum eam
adjulo a lege 4. Quandoquidem per legem ostendit terrendis imponit injustis, ut cura et in ipsis cceperit
hominiinfirrailatera suam, ut ad ejus miserkordiam inolitae concupiscentiacmorbus incentivo prohibitio-
per fidem confugienssanarelur *. De sapkntia quip- nis et cumulo praevarkationis augeri, confugiantper
pe ejus dictum est, quod legemet misericordiamin lin- fidem ad Justificanlem gratiam, et per donum spiri-
gua portet (Prov. m, 16, sec. LXX): legem scilicet, lus suaviiaie justitire delectati pcenam litterae minan-
qua reos faciat superbos ; misericordiam vero, qtia lis evadant? Iia non erunl conlraria, neque inter se
justificel humiliatos. Juttitia ergo Dei per fidetnJetu duo isfa pugnabunt, ul etiam justus bona lege Iegi-
Chritti tn omnes qui credunl: non enimesl dislinclio. time ulatur, et lamen justo lex posita non sit: non
Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, non enim ex ea justificatus est, sed ex lege fidei, qua
gloria sua. Quid enim habent, quod non acceperunt? credidit nullo modo posse suaeinlirraitali ad implen-
Si autem acceperunt, quid gloriantur, quasl non da ea, quae lex factorum ' juberel, nisi divina gratia
acceperint (I Cor. iv, 7)? Egent itaque gloria Dei, subveniri.
et vide quid sequattir : Justificati gratis per gratiam 17. Ideo dicit, Ubi esl ergo gloriatio tua? Exclusa
ipsius (Rom. m, 20-24). Non itaque justificali per est. Per quam legem? faclorum? Non , sed per legem
legem, non justificati per propriam voluntatem : sed fidei (Rom. m, 27). Sive gloriationera dixerit lauda-
juslificali gratis per gratiam ipsius; non qttod sine bilem, quaein Domino est, eamque exclusam, id esl,
voluntate nostra fiat, sed voluntas noslra ostendilur non ut abscederet pulsara, sed ut emineret expres-
infirma per legem, ut sanet gratia voluntatem, et sam. Unde et exclusores dicuntur quidara artifices
sanata voluntas impleat legem, non constilula sub argentarii. Hinc est ct illud in Psalmis, Ut exclu-
lege, nec indigenslege. dantur ii qui probati sunt argento (Ptal. LXVH , 31) :
CAPUT X. — 16. Quomodojuslo non posita est hoc est, ut emineant qui probati sunl eloquio Do-
lex. — Jttslo cnim lex non est posila : quae tamen mini. Nam et alibi dicitur : Eloquia Domini eloquia
botta est, si quis ea legitimeulatur. Haecduo Aposto- casta, argentum igne examinaium(Psal. xr, 7). Sive *
lus velut inter se conlraria counectens, monet movet- gloriationem vitiosam de superbia venientem com-
que lectorem ad perscrutandam quaestionematque memorare voluerit, eorum scilicet, qui cum sib
solvendam. Quomodo enim bona est lex, si quis ea Juste videniu.rvivere, ita gloriantur, quasi non acce-
legitimeutaiur (1 Tim. i, 9, 8); si eliam quod seqrri- perint: eamque non per legem factorum ', sed per
1 Pleriquemanuscriptiverbis istis carent, non per legis legem fidei dicit exclusam, id est, ejectam et ab-
imperium, sedper liberumarbitrium.
1 soli editi,et htdc. 1 m ante excusis,ulalur.
* Hoclocomanuscriptiomittunt,Dei. * DuoBelgiciMss.omiltunt,faclorum.
* Am.Er. et pleriqueMss.,non adjutus a lege. a Editi,quasinon acceperinteam: quamnon per Ugem
" EditioLov.,sanetur. factorum.castigaa^wex J*s.
211 DE SPIRITU ET LITTERA, S. AUGUSTINI 212
jaelam; quia per legem fidei quisque cognoscit, si num eorum qui verilatem in injustitia delinenl: quia
quid bene vivit, Dei gratia se habere, et ut per- quod notumest Dei, manifestutnest in itHs ; Deus enim
ficiatur in dilectlone justitiae, non se aliunde con- illis manifestavit.Invisibitiaenim ejus, a creatura mun-
secuturum. di, per ea qumfacla smt, intellecta conspiciunlur;
CAPUT XI. — 18. Pietatem esse sapientiam. Ju- sempiterna quoque virlut ejus ac divinitas, ut ' stnt
ttitia Dei dicta quam Deus facit. Quaecogilatio pium ittexcusabHes: quia cognoscentesDeum, non ut Deum
facit, quia pietas est vera sapientia : pielatem dico jtkrificaverunt, aut gralias egerunt, sed evanueruntm
quam Graeci0eo<^eei«v vocant: ipsa quippe commen- cogitationibus suis, et obscuralum est insipiens cor
data est, cum dictum est homini, quod in libro Job eorum: dicentesse esse sapientes, stulti facti sunt, el
legitur, Ecce pietas estsapientia (Job xxvm, 28). e»o- mutaveruntgloriamincorruplibilis Dei in similitudinem
HStm porro si ad verbi originera latine expressam imaginit corruptibilithominis, et vqlucrum, et quadru-
inlerpretaretur, Dei cultus dici poterat, qui in hoc pedum, et serpentium(Rom.i, 14-23). Vide quemad-
maxime constitutus esl, ut anima ei non sit ingrata. modum non eos dixerit verilalis ignaros, sed quod
Unde et in ipso verissimo et singulari' sacrificio , veritatem in iniquitate delirruerint. Quia vero* occur-
Domino Deo noslro agere gralias admonemur. Erit rebat animo, ut quaereretur unde illis esse potuerit
autem ingrata, si quod illi ex Deo est, sibi tribuerit, cognitio veritatis, quibus Deus legem non dederat;
praacipuequejustitiam, cujus operibus velut propriis neque hoc lacuit unde habere potuerint: per visibilia
et velut a semetipsa sibimet partis, non vulgariter namque creaturae pervenisse eos dixit ad intelligen-
tanquam ex divitiis aut membrorum forma aut elo- liam invisibiliumCreatoris*. Quoniam revera, sicut
quentia, caeterisque, sive externis sive internis, sive magna Mngenia quaorere perstiterunt, sic invenire
corporis sive animi bonis, quaehabere etiam scelerati potuerunt. Ubi ergo impietas? Quia videlicet cum
solent, sed tanquam de iis quae proprie sunt bona cognovistentDeum, non ticul Deum glorificaverunt,
bonorum quasi sapienter * inflatur. Quo vitio repulsi aut gralias egerunt, sed evanuerunt in cogilationibus
a divinaestabilitate substantiae, etiam magni quidam suis. Eorum proprie vanitas morbus est, qui" se ipsos
viri ad idololatriaededecus defluxerunt. Unde idem seducunt, dum videntur sibi aliquid esse cum nihil
apostolusin eadem Epistola, in qua vehemens defen- sint (Galat. vi, 3). Denique hoc tumore superbiae
sor est graliae, cum se dixisset esse Graecisac Bar- sese obumbrantes, cujus pedem sibi non venire de-
baris, sapientibus et insipienlibus debitorem, et ideo precatur sanctus ille cantor 6, qui dixit, In tuminetuo
quod ad ipsum perlineret, promplum esse et his qui videbimuslumen (Psal. xxxv, 12, 10); ab ipso lu-
Romae essent evangelizare : Non enim eonfundor, mine incommulabilis veritatis aversi sunt, et obscu-
jnquit, de Evangelio; virtus enim Dei ett in talutem ralum est insipiens cor eorum. Non enim sapiens
omni credenti, Judmo primum et Grmco. Juslilia enim cor, quamvis cognovissent Deum ; sed insipiens po-
Dei in eo revelalur ex fide in fidetn, sicut scriptum est, tius, quia non sicut Deum glorificaverunt, aut gratlas
Justus autemex fide vivit. Haecest justitia Dei, quae egerunt. Dixit cnim homini, Ecce pietasesl sapientia:
in Testamento Veteri velata, in Novorevelatur : quae ac per hoc diceniet se esse sapientet, quod non aliter
ideo juslitia Dei dicitur, quod impertiendo eam justos inlelligendum est, nisi, hoc ipsum sibi tribuentes,
facil; sicut Dominiest salus (Psal. m, 9), qua salvos slulli facli sunt.
facit. Et haccest fides, ex qua et in quam * revelatuf, 20. Jam quaesequunlur quid opus est dicere? Per
ex fidescilicet annuntiantium, in fldemobedientium : hanc quippe Impietatem illi homines, illi, inquam,
qua fide Jesu Christi, id est, quam nobis contulit homines qui per creaturam Crcatorem cognoscere po-
Christus, credimus ex Deo nobis esse, pleniusque tuerunt, quo prolapsi, cum Deus superbis resistit
futurum esse quodjuste vivimus; unde illi ea pietate, (Jacofttiv, 6), atque ubi demersisint', melius ipsius
qua solus colendus est, gratias agimus. Epislolaeconsequentia docent, quam hic commemo-
CAPUTXII. —19. CognitioDei per creaturas. Lex ratur 8 a nobis. Neque enim isto opere hanc Epislo-
sine gratia. Nec immeritose Apostolusex hoc articulo tam cxponendam suscepimus, sed cjus maxime lesti-
convertit ad eos cum detestatione commeraorandos, monio demonstrare quantum possumus nilimur, non
qui vitio illo, quod superius raemoravi, leves et in- in eo nos divinitus adjuvari ad operandam justitiam,
ilati, ac per se ipsos vclut per inane sublati, ubi non quod legemDeus dedit plenam bonis sanctisque pra'-
requiescereut, sed fracti dissilircnt, in figmenta * ceplis; sed quod ipsa voluntas noslra, sine qua ope-
idolorura tanquam in lapides deciderunt. Quia enim rari bonum non possumus, adjuvetur et erigalur
comraendaverat pietatem fldei, qua Deo justihcati impartito spirilu gratiac, sine quo adjulorio doctrina
grali esse debemus, velut contrarium quod deles- illa lillera est occidens, quia reos polius praevarica-
taremur subinferens : Revelalur enim, inquit, ira Dei
i de ccelosuper omnem impietatemel injustitiam homi- 1 Editi,ita uf. Abest,ila, a Mss.et a graeco.
*Editi, omissapartioula,vero.
quta occurrebat,
» Solaeditio i nvisibUis
4 Lov., creatoris.
1 Edlti,et in in MSS., sic tnagna.
smgulari. Abest, jn, a manuscriptis. " Lov., quo. Am. et Er., quia : minusbejje.
" Duo e Belgicismanuscriptisomittunt, 6 omnes cantator.
ter. quasi sapien- i NostrioMss.,
1 Bdlti,et in qua. Emendanturex muesMSS.,atque ubi demersi, tneUus,eto.;
manuscriptis. omisso,sint.
*Cambronensis Ms.,fragmenta. «in MSS., commemorantur.
«S LIBER UNUS. 214
tionis tenet, quam Justificat impios. Nam sicut illis impune peccemus?Hoc eritm et illi puiaverunt Apo-
per creahiram cognitoribus Crealoris' ea ipsa stolum dicere, de quibus ait: Et sicut dicunt nos qui-
cognitio nihil profuit ad salutem, quia cognoscentes dam dicere, faciamus mala, ut venianl bona, quorunt
Deum, nonsicut Deutn glorificaverunl,aut gratias ege- judiciumjustum est' (Rom. m, 8). Si autem dkitettam
runt, dicenlesse esse sapientes: ita eos qui per legem 3 ipsa, Non concupisces; sicut lam * multa praecepta.
cognoscuntquemadmodumsit homirii vivendum, non evangelica et apostolka lestificari et clamare non
justificalipsacognitio, quia volentessuamjusitliamcon- cessant; qtiare lex factorum etiam ipsa non dici- :'
stituere, justitimDei non sunt subjecti(Rom. x, 3). tur ? Neque enim quia non habet opera veterum sa-
CAPUT XIII. — 21. Lex operum et lex fidei. crameiilorum , circumcisionis videlket atque caete- !
4 Lex ergo factorum, id esl, opertim, per quam non rorum, ideo non sunt opera quae habet in sacramen-
1 excluditurilla glorialio, etlex fidei, perqunm exclu- tis suis huic tempori 3 congruis; aut vero de operibus
ditur, quo inter se differant, operaeprelium est con- sacramentorum quaestiofuit, quando menlio legis ob
siderare: si tamen valemus advertere atque discer- boc flebat, quia per ipsam cognitio peccali est, et
nere. Citoenim3 quisque dixerit legem operum esse in ideo ex ea nemo juslificatur : uride non per illam ex-
Judaismo, legem autem fidei in Christianismo, pro- clusa est gloriatio, sed per legem lidei, ex qua justus
pterea quia circumcisio caeleraque opera talia legis vivit. Sed numquid et per isiam non fit cognitio pec-
sunt, quae Chrisliana jam disciplina non servat: sed cati, cum et ipsa dicat, Non concupisces?
quantum fallal ista discrefio,janj diu quidcm est ut mo- 22. Quid igitur interest, breviler dicam. Quod ope-
linjur ostendere, et acutisad dignoscendum,tibiquepo- rum lex minando imperat, hoc fidei lex credendo
tissimum ac talibus fortasse jam ostendimus: verum- impetrat. Illa dicit, Non concUpisces(Exod. xx, 17);
laraen quoniam res raagna est, non incongruenter in ista dicit, Cum scirem quia nemo esse potest continens
ea manifeslanda pluribus etiam atque etiam testimo- nisiDeus det, el hoc ipsum erat sapientim, scire cujus
niis iromoraraur.Ipsam enim dicil legem ex qua nemo esset hoc donum; adii Dominum, et deprecalussum
justificalur, quam dicit subintrasse ut abundaret de- (Sap. VIII,21). Ipsa est illa sapientia quaepielas vo-
lictum (Roin.v,20), quam lamen ne quisquam ob hoc catur, qua colitur Paierluminum, a qtto est omjie da-
imperitus argueret et sacrilegus accusaret, defendit tum optimum, et omne donum perfectum (Jacobi l,
eara, dkens: t Quid ergo dkemtis?Lex peccatum 17). Colitur aulem sacrifkio laudis actionisque * gra-
c.sf'?Absit; sed peccalum non cognovinisi per legem : tiarum, utcultorejus non in se ipso, sed in illoglo-
nam concupiscentiamnesciebam nisi lex diceret, Non rietur (II Cor. x, 17). Ac per hoc lege operum dicit
concnpisces. Occasioneitaque accepta, peccatum per Deus, Fac quod jubeo : lege fidei dicilur Deo, Da
raandalum operatum esl in me omnem concupiscen- quod jubes. ldeo enim jubet lex, ut admoneat quod
tiam. > Dicitetiam, « Lex quidem sancta, et man- faciat fides; id est, ut cui jubetur, si nondum potest,
dalum sanctum et juslum et bonum; sed pcccatum ut sciatquid petat : si autem continuo potest, et obe-
appareat peccalum, per bonum mihi operatum est dienter facit, debet etiam scire quo donante possit.
iuortera > (ld. vu, 7-13). Ipsa est ergo littera occi- Non enim spiritum hujus mundi accepimus, ait idem.
dcns, quae dicit, ( NonJconcupisces: > de qua item ipse constantissimus gratiae praedicator; sed spiritum
dicit quod paulo ante commemoravi, < Per legem qui ex Deo est, ul sciamus quma Deo donata sun' i.o-
enim cognitio peccati. Nunc autern sinc lege jttstitia bis (I Cor. n, 12). Quis est autem spirilus mundi hu-
Deimanifeslala est, teslificata per Legem et Prophe- jus, nisi superbiaespiritus? QuOcor insipiens obscu-
Lis, justitia autem Dei per fidem Jcsu Chrisli in om- ralum est eorum, qui cognitum Deum non ut Deum
nes qui credunt: non enim est dislinctio. Omnes gralias agendo glorificaverunt : nec alio spiritu deci-
enim peccaverunt, et egent gloria Dei: justificati piuntur etiam illi, qui ignorantes Dei justitiam et
gratis per gratiam ipsius, per redemplionem quoeest suam Justitiam volenles constituere, juslitiae Dei non
in Christo Jesu; queraproposuit Deus propiliatorium 4 sunt subjecti. Unde mihi videtur nragis esse (idel
per fidemin sanguine ipsius, ad ostensionem justiiiye filius, qui novit a quo speret quod nondum habet,
ejus, propler propositum praecedentium peccatorum quam qui sibi tribuit id qttod habet: quamvis ulrique
in Dei patkiilh, ad ostendendam justitiam ipsius iu Iiorum praeferendussit, qui et habet et novit a quo
s
. hoc tempore, ut sit justus et justificans cum qui cx habet; si tamen non se credat esse quod nondum
fidc est Jesu. > Deinde subinfert undc nunc agimus : est; ne incidat in vitium illius pharisaei, qui quan-
i Lbi est ergo gloriatio tua ? Exclusa cst. Per quam quam Deo gratias agent ex iis quaehabebat, nibil ta-
legem? faclorum? Non, sed perlegem fidei > (Id. m, men petebat dari sibi, tanquam nihilo indigeret ad
20; 27). Lex ergo ista factorum ipsa est quae dicit, augendam perfrciendamve justitiam (Luc. xvrn, 11,
iVoijconcupisces:quia per illaan cognitio peccati est. 12). His igitur consideratis pertractatisque pro vlri-
Yolo igitur scire, si quis mihi dicere audeat, utrum bus quas Dorainusdonare dignatur, colligiraus non
lex fidei non dkat, Non concupisces.Si enim non di- * PleriqueMss,,qmrumdamnatiojusta est,
cil, quid causaeest cur non in ea posili securi atque * Manuscriptinonhabent,tam; neque id infra, et aposta*
* Nostriomnesnranuscriptiomittunt,creatoris. lica.
3 Editi,huicjam tempori. Abest,jam, a manuscriutis.
* Hicediliaddunt,nei- 4 oninesfere Mss.,actionibusque.
* Lov.cumnounuliisMss.,V.ecteenim. »item ecliti addebanteo Ioco, si tamen non se credut
*Tfese vatic,Mss, propiliulorem. jam esse.
SIS DE SPIRITU ET LITTERA, S. AUGUSTINI 21$
justificari hominem praeceptis bonoevitac nisi per straiio spiritus erit in gloria ? Si enim ministratlo
fldem Jesu Christi, hoc esl, non lego operum, sed damnationis gloria est', mullo raagis abundabit
fldei; non liltera, sed spirilu; non factorum meritis, ministerium Justitiae in gloria > (II Cor. m, 2-9).
sed graluita gratia. Dici de his verbis multa possunl*, sed postea fortasse
CAPUT XIY. — 23. Decalogus quoque occidit, opporlunius.Nunc autem adverle quam dicat litteram
nisi adsit gratia. Quamvisitaque, itlos quibus circura- quaeoccidit, cui velut e contrario vivificantem spiri-
cisio persttadebatur, ila corripere atque corrigere vi- tum ingerit. Ea certe est minislratio mortis in litteris
deatur Apostolus, ut legis noniine eamdem circum- figurata lapideis, et ministratio damnationis; quia
cisiouem appellet, caeterasque ejusmodi legis obser- lex subintravit, ut abundaret delklum. Porro autem
vationes, quas tanquam umbras futuri jara nunc praeceptaipsa tam sunt utilia facienti atque salubria,
respuimt Chrisliani, id lenentes quod per illas ura- ut nisi quis ea fecerit, vilam habere non possit. An
bras ligurate proraitlebatiir : lamen legem ex qua vero propter unum praeceptum quod ibi de sabbato
iieminera dkitjuslificari, non tnnlum in illis sacra- est positum, dictus est Decalogus litlera occidens,
itientis quae habuerunt promissivas figura's, vertnn quoniamquisquisillurndiem nuncusquecbservat sic-
etiam inillis operibus vult intelligi, quaequisquis fe- ut littera sonat, carnaliter sapit; sapereautem 3se-
cerit, juste vivit : ubi est et illud, Non concupisces. ctindum carnemmors est (fiom. vm, 6); et illa novem
Atque.ut hoc quod dicimus liat planius, ipsum Deca- praeceptaquae sic recte observantur ut scripla sunt,
logum videaraus. Certe enim legem Moyses mini- non ad legem operum ex qua nemo justifkalur, sed
strandam, populo accepit in monle, scriplam in lapi- ad legem fidei ex qua justus vivit, pertrnere putanda
deis tabulis digito Dei : haec decem prxceptis con- sunl? Quis lam absurde sentiat, ministralionemmor-
stringilur (Exod. xxxi, 18; Deut. ix, 10, el Exod. tis in litteris figuratam lapideis, non dici ex omnibus
xx), ubi nihil de circumcisione mandatum est, nihil decem praeceptis, sed ex uno solo quod ad sabbatum
de victimis pecorum, quae nunc a Christianis non perlinet? Ubi ergo ponimus, Lex iram operatur; ubi
immolantur. In illis igilur decein praeceptis, excepta enim non est tex, nec prmvaricatio(Id. iv, 15): et,
sabbati observatione, dicatur mihi quid non sit ob- Usquead legempeccatumin mundofuit; peccatumau-
servandum a christiano, sive de non faciendis colen- lem non deputabatur, cum lex non esset(Id. v, 13) :
disque idolis aliisque ullis diis praeler unum verum et illud quod jarn toties commemoravimus,Per legem
Deum, sive de non accipiendo nomine Dei in vanum, cognitiopeccati(Id. m, 20): maximeque illud ubievi-
sive de honore parenlibus deferendo, sive de ca- dentius expressit unde agilur, Concupiscentiamne-
vendis fornicationibus , homicidiis, furtis, falsis sciebam,nisi lex diceret, Non concupitcet?
testimoniis, adulteriis, re aliena concupiscenda'. 25. Quem lolum locum aiiende, et vide ulrum
Quid horum quisquam dixerit christianura non debere quidquam propter circumcisionemvel sabbatum, vel
servare ? An forte non istam legem quae in illis dua- quid aliud umbratilis sacramenti, ac non totum pro-
bustabulis scriptaest; litteram occidentenrappellat pler hoc dicat, quod littera prohibens peccatura non
*
Apostolus, sed illam circumcisionis aliormnque ve- vivificat hominem, sed potius occidit, augendocon-
terum Jaraque abolitorum sacramcnlorum? Sed quo- cupiscenliara, et iniquitatem praevaricalione curau-
modo putabimus, cum in ea sit, Non concupisces: lando, nisi liberet gratia per legem fidei quae est in
per quod mandatum, quamvis sanctumet justum el bo- Christo Jesu, cum diffunditur charilas in cordibus
nttm, fefellit me, inquit, peccalum,et per illud occidit? noslris per Spirilum sanctum qui datus est nobis
Quid enim aliud est, Litteraoccidit? (Id. v, 5). Cum enim dixisset, ( Ut serviamus in
24. Quamvis evidenlius co ipso loco ad Coriiilhios, novilalc spirilus, et nonin vetuslate litterae:Quid ergo
ubi ait, Litlera occidit, spiritus aulem vivificat; non dkemus.i inquit? «Lexpeccatumest? Absil: sed pecca-
aliam velil intelligi litteram, quam ipsum Decalogum tum non cognovi,nisi per legem. Namconcupiscenliamj
in illis duabus tabulis scriplum.Sicenimdkit :< Quo- nesciebam,nisi lexdiceret, Nonconcupisces.Occasione
niam estis epistola Chrisli minislrata per nos, scri- aulem accepta, peccalum per mandalura operatum est
pta non atramento, sed spiritu Dei vivi; nonin tabulis in me omnem concupiscentiam.Sinelegeenimpecca-
lapideis, sed in labuliscordis carnalibus.Confidentiam tum mortuum crat. Ego aulem vivebamaliquando sine
autem talera habemus per Christum ad Deum, non lege, advenienteautem mandato peccatumrevixit. Ego
quia idohei siiniis cogitare aliquid a nobis quasi ex autcm mortuus sum, ct invenlumest mihi mandatum
nobismetipsis; sed sufficientia nostra ex Dco est, qui quod erat in vilam , hoc esse in mortem. Peccalum
idoneos nos fecit ministros NoviTestamenti, non lit- enim occasione accepta per mandatuni fefellitme, et
terae, sed spiritus *. Littera enim occidit, spiritus au- per illud occidit. Itaquc lex quidem sancla, et manda-
tem vivificat. Si aulem ministratio mortis in litteris tum sanctum, et juslum, etbonum. Quodergo bonum
figurata in lapidibus fuit in gloria, ita ut non possent est, faetum est mihi niors " ? Absit. Sed peccatum ut
intendere filii Israel in faciem Moysi,propter gloriam
vultus ejus quae evacuatur; quare non magis mini- 1 Lov.,ingloriaest.
* Editi: Dicidehis verba mulla possunt.MeliusMss.:
« TresvaticaniMss.,re alia nonconcupiscenda. Dicidehis verbismullapossunt,
1 Sicmannscripligenitivocasu, juxla gisecum.Editiau- » Am.F.r.el Mss.,enim.
tera hic, non littera,sed spirUu;qui tamen infra, nn. 30, 4 lla MSS.Atediti,nonjttstificat.
35,cumantiquiscodicibuset cumgraecoconsentiunt. 5 Editi,quodergobonumest (bonumest enim),factumest
217 LIBER UNUS. 218
appareat peccatum, per bonum mihi operatum est tror, non fruslra illo die populus ab orani opere servili
mortem, ul fiat super modum peccans peccatum per abstinere praeceplusest,quosignificaturpeccatum, nisi
mandatum. Scimus enim quia lex spiritualis est; ego quia non peccare sanctilicalionis est, hoc est, muneris
antem carnalis sum, venumdatus sub peccalo. Quod Dei per Spiritum sanctum : quod in lege, quae dua-
enim operor, ignoro : uon enim quod volo, hoc ago; bus lapideis labulis conscripta est, solum inter cae-
sed quod odi, illud facio. Si autem quod nolo, hoc tera in umbra figura' positum est, in qua Judaeisab-
facio ; consentio legi, quoniam bona. Nunc autem non batum observant; ut hoc ipso significarelnr tempits
jam ego operor illud, sed quod habilat in me pecca- tunc fuisse oecullandre gratiae, quaeNovoTestamenlo'
lum. Scio enim quia non babitat in me , hoc est in fuerat per Cbristi passionem, tanquam scissionem
carne mea, bouum. Yelle enim adjacet mihi, perficere veli, revelanda (Matth. xxvn, 51). Cumenim trans-
autem bouum non.Non enim quodvolo faciobonum; ierila, inquit, ad Chrislum, aufereiur velamen.
sed quod nolo malum, hoc ago, Si autem quod nolo CAPUT XVI. — 28. Spiritus tanctus cur dictus sit
ego boc facio, jam non ego operor illud , sed quod digilus Dei. — Dominusautem Spiritns est; ubi autem
babilat in me peccalum. Invenio ergo legem volenli Spiritus Domini, ibi liberlas (II Cor. m, 16, 17). Hic
mihi facere bonum , quoniam mihi malum adjacetl. autem Spiriius Dei, cujus dono justificamur, quo fit
Condelector enim legi Dei secundum interiorem ho- in nobis utnon peccare delectet, tibi libertas est; sic-
minem : video aulera aliam legem in membris meis ut practer huncSpiritum peccare dclectat, ubi ser-
3
repugnantem legi mentis uieae, et captivanlem me in vitus, a cttjus operibus abstiiiendum est : hic Spiri-
lege peccati ', quae est in niembris meis. Miser ego tus sanctus per quetn diffutiditur cbarilas in cordibus
honio,quis me liberabit rle corpore mortis hujtts? nostris, qtiao plenitudo legis est, eliam digilus Dei
Gratia Dei per Jesum Christum Doraintim nosirura. in Evangeliodicitur (Luc. xi, 20). Unde quia et illae
Igitur ego ipse mente servio legi Dei, carne auteni tabulaedigito Dei conscriptaesunt, et digitus Dei est
legi peccati (Rom. vn, 6-25). Spiiitus Dei per quem sanctifkamur, ut ex fide vi-
26. Apparet igitur litterae vetustatem, si desit no- ventes per dilectionem bene operemur; quem non
vitas spiritus , reos facere potius cognitione peccati, moveat ista congruentia ibidemque distantia 4? Dies
quam liberare a peccato. Unde et alibi scriptum est, enim quinquaginta computantur a celebratione Pa-
Qui apponit scienliam, apponit et dolorem (Eccle. i, schae, quae occisione figuraiacovis per Moysen fieri
18) : non quia ipsa lex malum est, sedquia manda- prtecepta est (Exod. xn), in significationem utique
tum bonum habet in liltera demonstrante, non in ad- futuraeDominicacpassionis, usquead diem qua Moyses
juvante spiritu : quod mandatum si fit limore pcenae, legem accepitin labulis digito DeiconsCriptis: similiter
non amore justitiae, servililer fit, non liberaliler, et ab occisione et resurrectione illius qui sicut ovis ad
ideo nec lit. Non enim fructus est bonus, qui de cha- immolandum ducfus est (Isai. LIII, 7), quinquaginta
ritalis radice non surgit. Porro aulem si adsit fides diebus completis, congregatos in unum fideles digilus
quae per dilectionem operatur (Galaf. v, 6), incipit Dei, hoc est, Spiritus sanctus implevit (Aci. n, 2-4).
condelectari legi Dei secundum interiorem hominem, CAPUT XVII. — 29. Legis Mosaicm el novm
quaedelectalio non litterae, sed spiritus donumest; comparaiio. In hac mirabili congruentia illud certe
etiamsi alia lex in membris adbuc repttgnat legi men- dislat, quod ibi populus accedere ad locum
plurimum
lis , donec in novitatenr, quaede die in diem in inte- ubi lex dabalur, horrendo terrore prohibetur (Exod.
riorc horaine augetur, tota vetustas mutala pertrans- : bic autem in eos supervenit Spiritus sanctus ,
xix)
eat, liberante nos de corpore mortis hujus gralia qui eum promissum exspectantes in unura fuerant
Dei per Jesum Christuin Dominum noslrum. Ibi in tabulis lapideis digitus Dei opera-
congregati.
CAPUT XV. —27. Grafta in VetereTestamentola- tus est; hic, in cordibus hominum. Ibi ergo lex ex-
tent, in Novorevelatur. Haecgratia in Teslamento ve- trinsecus posita est, qua injusti terrerentur : hic in-
tere velata Iatitabat, quae in Christi Evangelio reve- trinsecus dala est, qua justificarentur. Nam. Non
lata esl dispensatione temporum ordinalissima, sicut Non homicidiumfacies, Non concupisces,
adulterabis,
Deus novit cuncta disponcre. Et forlasse ad illud etsi est aliud mandaium, quod utique in illis ta-
quod
ipsum ejus lalibulum pertinet, quod in eo Decalogo, bulis scriptum esl, in hoc, inquil, sermone recapitu-
qui datus est in monte Sina, hoc solum praeceptofi- latur, in eo quod diliges proximum tuum tanquam le
gurato 3occutialura est, quod ad sabbatum pertinet. ipsum. Dileclio proximi malunt non opcratur. Pleni-
Sabbatumautera dies 4 sanctificationis est. Nec vacat, ludo aulem tegis est chqrilas(Rom. xrn , 9, 10). Hiec
quod inter omnia opera quae fecit Deus, illic primo non in labulis conscripta lapideis, sed diffnsa esi in
sanclificalio sonurt, ubi ab omnibtrs operibus requie- cordibus noslris per Spiritum sanctumqui datus est no-
vit (Gen. n, 3) : unde nunc non est disserendi locus. bis Lex ergo Dei est charilas. Huic pru-
(Id. v, 5).
Verumtamen, quod rei de qua agilur salis esse arbi- denlia carnis non esl subjecta; neqneenim potest (Id.
mihimors. At manuscripticarent his verbis (bonumesl vin, 7) : sed ad hanc prudentiam camis lerrendaui
enim),quaeparenthesi includuntur.
• i Edili, vellemaiumadjacet.Abest, velle,a manuscriptis
et a textu Apostoli. 1m editis,scissione.
» SicomnespropeMss.At editi, et captivummein legem 2 In quatuorMss.,transtens.
peccattducentem,qumest, etc. 3Hic editi addunt, id esl spiritualiter sabbaiizandum;
81.ov.et paucioresMss.,prmceptumftqurate. quod a manuscriptisabest.
4 vox,dies, hoclocononest inMss. 1 sicMSS.AIediti,ibidemqueeademsubsistentia.
319 DE SPIRITU ET LITTERA, S. AUGUSTINI 8»
cum in tabulis scribuntur opera chantatis, lex est JDomnus peccatum,tuque ett fn oreeftsstkha (Hotn.
pperum, et littera occidens praevaricatorem : cum Iiv, %;Ptal. xxxt,2). Haecest humilium sanctorum
autem ipsa charilas diffunditur in corde creden- < oonfessio, non se jactanlium esse quod non sunt. Et
tinm, lex est fidei, et spiritus vivificans dilecto- Ipaulo post: Nen enim nosmetipsos,inquit, prmdiea*
rem. *mus, sedJesum ChristumDominum*, not aulemter-
30. Videnunc quemadraodumconsonet ista dis- *vot vetlros per Jesum : quia Deut quidixit de tenebrit
crelio illis apostolkis verbis, quae patilo ante ob 'lumenctaretcere,claruit in cordibutnottris ad illumi-
aliud commemorataet diligentiuspertractanda distu- 'nalionemtcientimglorim ejut in faciem Chritti Jetu.
leram. Manifestali,inquit, quoniamestisepistolaChri- IHaecest scientia gloriae ejus, qua scimus ipsum essc
«ft, ministrata per nos scripla non alramento,sed Spi- 1lumen, quo tenebraenostraeilluminenlrrr.Et idipsum
rilu Dei vivi; nonin tabulislapideis,sed in tabuliscordis 3altende quemadraodum inculcet : Habemut autem\
carnalibut. Ecce quemadmodum ostcndit, quia illud tthesaurutnistumin vasis ficlilibus, ul eminentiavirlutis
extra hominem scribitur, ut eum forinsecus terrifi- tit « Dei, el non ex nobis.Et paulo post cum eamdem
cet; hoc in ipso honjine, ut eum intrinsecus justifi- graliam
i uberius in DominoJesu Christo commen-
cet. Carnalesautem tabulas cordis dixit, non carnalis < dans, usque ad illud venirct irjdumentumjuslitiae fl-
prudentiae,sed tanquam vivenlissensumquehabentis, < dei, quo induli non nudi inveniamur, et propter
in comparatione lapidis qui sine sensu est. Et hoc I ingeraiscimusmortalitate • praegravati, habita-
quod paulo post dicit, quod non poterant inten- culum < noslrum quod de coeloesi superindui cupien-
dere filii Israel usque in finem vultus Moysi, et < tes, ut absorbealurmorlale a vila, vide quid adjun-
ideo eis per velum loquebatur ; hoc significat, quia gat: I Qui autemoperatusett nos, inquit, tn hoo ipsum
litlera legis neminemjustificat, sed velamen positum Deut ' qui dedit nobit pignus spiritut. Et post paucain-
est in lectione Veleris Testamenti, donec ad Chri- tulit ' i Ut nat timut juttitia Deiin ipto (II Cot. ui-v ).
stum transeatur, et auferaturvelamen ; id est, trans- 'Haecest illa justilia Dei, non qua ipse justus est, sed
eaturad gratiam, et intelligatur' abipso nobis esse < qua nos ab eo faeti 3.
justificationem,qua faciamusquod jubei. Qui propter- CAPUTXIX. — 32. Fides chtistianade adjutorio
ea jubet, ut in nobis' deficientes ad illum confu- gralim.Prophetia
i Jeremimde Novo Testamento.Lex.
giarous. Ideo vigilantissime cura dixisset, Confiden- 'Qratia. Nemo ergo Christianorumaberret ab hae flde,
iiamtalemhabemusper Chrislumad Deum; ne nostrjs < quse eola christiana est; nequa quisquam, cum vere-
hoc viribus tribueretur, continuocommendavitunde cundatus< fiterit dioere, per nos Ipso*flerl noBjustos,
agitur , dicens : Non quod idoneisumus cogitare ali- non i hoc in nobis operante gratia Dei, qula videt hoc
quid a nobit quasi ex nobitmetiptis; sed sufficientia '• a fidetibuset piis ferri non posse \ oum dlcitur, ad
nostra ex Deoetl, qui et idoneosnos fecitminislrotNovi hoe 1 se converlal ut dicnt, ideo sine operalione gra-
Testamenti,hon litlerm, sed spiritus. Litlera enimocci- itiai Dei nos justos esse non posse, quia legem dedit,
dit, tpiritut autemvivificat. 'quia doclrinam instituit, quia bona praeoeptamanda-
CAPUTXVIII.—31.Vetutlexmorlem,novajuslitiam vil. Illa enim sine adjuvante spiritu procul dubio est
ministrat. Proinde quia lex, sicut alibi dicit, prmvari- Ijltera occidens : cum vero adest vivificansspiritus,
cationisgratiapositaest (Gdlat. m, 19), id est, litlera hoc ipsttm intus conscriptum facit diligi, quod forls
ista exlra hominemscripta , propterea eam el raini- scriplumi lex faciebat timeri.
slralionem morlls et ministralionem damnationis ap- 33. Inspice hoc" paululumet in eo testimonioquod
pellat: hanc autem, id est, Novi Teslamenti3, mi- per prophetam de liac re praeclarissimumediclura
nislrationera spiritus et ministrationemjustiliaadicit, est °: Ecce dies veniunt7, dicit Dominut, et contum-
quia pcr donum spiritus operamur Justiliam, el a mabotuper domumItrael et super domumJuda Tetla-
praevaricationisdamnatione liberamur. Ideoillud eva- mentumNovum,non tecundumTettamentumquod feci
cualur, hoc manet : quoniam terrens paedagogus patribttseorum in die qua apprehenditnanumeorum,ut
8
auferctur, ctim limori successerit charitas. Ubi enim educeremeos de lerra Mggpli: quia ipti non perte-
spirilusDomini, ibilibertnt. Hanc auiem ministratio- veraveruntin Testamentomeo, et ego neglexieot, dicil
nein noti ex ineiilis nostris, sed ex misericordia Dominut. Quia ItocTetlamenlumett quod ordinabodo-
esse sic dicil : Propler quod habentesminislrationem mui ltrael: Pott illot diet, dicit Dominut,dabo leget
Itanc, sicut misericordiamconseculinon infirmemur; tneat in cor iilorum, et in menteeorumtcribameat: et
sed abjiciamut occulla confttsionit, non ainbulanlesin ero eit in Deum,el ipti erunl mihi in populum.Et non
atlutia , nequedolo adttlterantesverbttmDei. Hancas- 1 Hicin editisadditur,nostrum.Abesta manuscriptiset a
tutiam eldolum bypocrisimvult iniclligi , qua 4 vo- graeco. * omnespropeMSS., tnortaliter,
ltmt justi superbi videri. Cndeet in illopsalmo, quem • Hic in recentioribus quibusdameditionibusadditum,
ad hujus ipsius graliae lesiificatiouem commemorat justi facli.
4 tta inomnibusMss.Atin editis,credinonposse,
idem aposlolus : Beatus , inquit, cui non impttlavit ' Edfti,tnspicein hoc.Abest,
6 Apttdi.ov.,prmclarissime in, a Mss.
aictum
1 Er. et Lov.,ut mtelligatur. 1 Editi,venient.AtMss.,veniunt. est,
*Lov.et nonnulli Mss.,ut a nobis.DUOcodices,ut no- 8 Hic editioAm.elduotantume vaticanisMss.,ut ejice-
Us remeos.sed inffaquotiesistudtestunoniumrepetitur,cum
* ApudLov.,iVotimt Testamentum. illisconstanterin eoverbocouveniuntcaeleriMss.Vaticani
4 Editiet quidamMss., quia. etGallicani.
221 LIBER UNUS.
docebitunusquisquecivemsuum et unusquisquefratrem cupisces(Exod. xx, 17)? Quia ipsi, inquit, non perse-
situm, dicens,CognotceDominum: quia omnet cogno- veraveruntin Teslamenlomeo, et ego negtexi eos, dicit
scent tne, a minoreusqttead majorem eorum; quia pro- Dominus. Ergo propter veleris hominis noxam, quae
pithts ero iniquilati eorttm, et peccata eorumnon memo- per litteram jiibeniem et minanlem rainime sanaba-
rabor ultra (Jerem. xxxi, 31-34 ). Quid ad haecdici- tur, dkifur illud Testamenlum vetus; hoc autem no-
mus? Nempe in veteribus Libris aut nnsquam aut vum, propler novitalem spiritus, quae hominem no-
difiicile praelerhunc propbeticum locum legitur facta vum sanat a vitio vetustatis. Deiiique atlende quod
coramemoratio Testamenti Novi, ut omnino ipso no- sequilur, et vide quanta luce fiat perspicuum, quod
mine appellaretur : nam multis locis hoc significatur sibi fidenles nolunt bomines intueri: Qttia Itoc testa-
et praenuntialur futurum, sed non ita ut etiam nomen mentum est, inquit, quod ordinabo domui Israel: Post
legatur expressum. Considera igitrrr diligenter, quam dies illos, dicit Dominus, dabo leges meas in cor illo-
differentiaminter duo Testamenla, id est, Vetus et rum, el in menle eorum scribam eas. Ecce est undo
Novum, Deus esse testatus sit. Aposlolusait, quod supra commemoravimus, Non in
34. Cum dixisset, Non secundumTestamentumquod tabulis lapideis, sed in tabulis cordis ; quia non alra-
feci palribus eorum in die qua apprehendi manum eo- menlo, sed spirilu Dei vivi.Nec ob aliud arbitror in eo
runi, ut educeremeos de terra Mgypti; vide quid ad- loco Apostolum voluisse commemorare Testamentuni
junxit: Quia ipsi non perseveraveruntin Testamento Novum (ibi quippe ait, Qui et idoneos nos fecit mini-
meo. Yitio eorum deputat, quod in Testamento Dei stros Novi Testamenti,non lillerm, sed spiritus [ II Co>:
non permanserunt; ne lex, quam lunc acceperunt, iit, 3, 6]), nisi quia istam intuebatur prophetiam, cum
culpanda videalur. Ipsa est enim, quam non venit dicerel, Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis
Christus solvere, sed implere (Matth. v, 17). Non ta- carnalibus: quoniam hk dictum est, /n cordibus eo-
men per eamdem Iegem justificatis impiis, sed per rum scribameas, ubi norainatim promissum est Tesla-
gratiam : hoc quippe agit vivificansspirilus, sine quo mentum Novum.
Iittera oceidit. Si enim data esset lex qumposset vivifi- CAPUT XXI. — 36. Lex scripla in cordibus.Quid
care, omnino ex lege estet juslitia : sed conclusitScri- sunt ergo leges Dei ab ipso Deo scriptae in cordibus,
plura omniasub peccalo,ut promitsioex fide Jesu Chri- nisi ipsa praesentia Spirilus sancli, qui est dlglluS
sli daretur credentibus.Ex hac promissione, hoc est, Dei, quo praesente diffunditur charitas in cordibus
ex Dei beneficio ipsa lex impletur, sine qua promis- nostris, quae plenitudo Iegis est, et praecepti fluis?
sione praevaricatores facit; vel usque ad effectum Nam quia Veteris Testamenti pr.omissa terrena sunt
mali operis, si eliam repagula timoris concupiscentiae licet (exceptis sacramentis, quae umbra erant ftituro-
flamma transcenderit, vel certe in sola voluntate, si rum, sicut est circumcisio, et sabbatum, et aliae
ttmor pcenae suavilalem libidinis vicerit. Quod enim dierum observaliones, et quarumdam escarum ceri-
ait, ConclutitScriplura omniatub peccalo,ul promissio moniae (a), et multiplex sacrificiorum sacrorumque
ex fide Jesu Chrisli darelur credenlibus; ipsius con- ritus, quae vetuslati carnalis legis' jugoque servili
clusionis utilitas dicta est. Nam Conclusit ad quos congruebant,) lalia conlineat * praecepta juslitiae.qua-
usus, nisi quemadmodumalibi (a) dicit, Priusquam au- lia nunc quoque observare praecipimuf, quaemaxime
tem veniretfides, sublege cuslodebamur,conclusiineam duabus illis tabulis sine figura adumbratae signili-
ftdemqum postea revelala esi ( Gatat. m, 21-23)? Lex cationis expressa sunt, sicuti est, Non adulterabis,
ergo data est, ut gratia quacreretur : gralia dala est, Non homicidium facies, Non concupisces,el si quod
ut lex impleretur. Neque enim suo vitio non imple- niiud est mandalvm quod in Itoc sermone recapi-
batur lex, sed vitio prudentiae carnis : quod vitium tutatttr, Diliges proximttm tuum sicul le ipsum
per legem demonslrandum, per gratiam sanandum (Exod. xx, 14-17) : tamen quia in eo, sicut dixi,
fuit. Quod enim impossibileeral legis l, in quo infirma- promissa terrena et tcmporalia recitantur, quae
balur per carnem, misil Deus Filittm suum in similitu- bona sunt hujus corruptibilis carnis, quamvis eis
dine carnis peccali, et de peccato damnavil peccatumin sempiterna atque coelestiaad Novum scilket Tesla-
carne, ut justitia tegis implerelur in nobis, qui nonV- menlum pertinentia figureniur 3; nunc ipsius bonura
cundum carnem ambulamus, sed secundum spirilum cordis promiltilur, menlis bonum, spiritus boiium,
(Hom.viu, 3, 4).-Unde et in isto prophetico testimo- hoc est, inlelligibile bonuin, cum dkitur, Dabo leges
nio, Consummabo,inquit, super domumIsrael et super measin ntenle eorum, et in cordibuseorumscribameas.
domum JudaTestamenlum Novum: quid est, Consum- Unde significaviteos non forinsecus terrentem legein
mabo,nisi, Implebo? non secundumTestamenlumquod formidaturos, sed intrinsecus habitanlem ipsam legis
feci palribus eorumin die qua apprehendi manum eo- justitiara dilecturos.
rum, ut educeremeosde lerra JEgypli. CAPUT XXII. — 37. Mercesmterna. Deinde addi-
CAPUT XX. — 35. Lex velus.Lex nova. Ergo il- dit et mercedera : Et ero eis in Deum, et ipsi eruttt
lud Vetus erat, quia hoc novum est.Unde igitur illud milti in populum. Hoc esl illud quod Deo 4 ait ille,
vetus, hoc novum, cum lex eadem impleatur per 4 Am.Er. et pleriqueMss.,carnali lege.
Teslaraentura iVovum,qnaedixilin Velere, Non con- * SicMss.At editi,contineant.
» In editis, loco,figurentur,erat, figurarenlur.
•Lov., legi. EditiveroaliietMss.,fon's; iuxta er