Sunteți pe pagina 1din 567

Migne, Jacques-Paul (1800-1875). Patrologiae cursus completus, sive Bibliotheca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica omnium s. s.

Patrum, doctorum
scriptorumque ecclesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocenti III tempora floruer.... 1850.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOCTOMM SCMPTORPQUE ECCLESIASTICOKUM


. QUI ;
AB ^VO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORUERUNT
J
REGUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQVM EXSTITERE MONUMENTORJJM CATHOLICE TRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESIiE SJECULA,
JUXTAEDITIONES ACCURATISSIMAS, 1NTER SE CCMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTISCOLLATAS,
PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA;
COMMENTARIIS
DISSERTATIONIBUS, LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ;
' OIINIBUSOPERIBUS POSTAMPLISSIMAS EDlTiONES QU.BTRIBUS NOVISSLMIS SJECULISDEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUS
PARTICULARIBUS ANALVTICIS, SINGUl.OSSIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATA", ^^K SUPERIORJE3I
INTRA
CAPITULIS IPSIJMTEXTUMKITEDISPOSITIS, NECNON ETTITCLIS SIXGULARUM PAGINARUM MAROKJQf
DISTINGUENTIBUSSUBJECTAMQUE MATERiAM SIG3IFICANTIBUS, ADORNATA; /*$"/,
OPERIBUS COMDUBIISTUMAPOCKVPBIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE 1NORDINEADTRAllTIjlNEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA;. fi-5^ :
DUOBUSINDICIBUSGENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET KERUM, QUOCON?ULT«S^UtDQUm
ONUSQUISQUE PATRUM IN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT UNOINTUITU CONSPICIATOR
; AtSSijteg ^-y
SCRIPTUHyEtSACR^i, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIOM QUINAM PATRES^SS«H»S'^
ET 1NQUIBUS OPEROM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULOUUM LIBROKUM
SCRIPTURJE TE.1TUS COMMENTATI SINT.
EDITIO
ACCURATISSIMA,CiETERlSQUEOMNIBOS FACILEANTEPONENUA, Sl PERPENDANTUR : CHARACTERUM NlTIDITAS,
CIIART/E
QUALITAS, 1NTEGR1TAS TEXTUS ,, PEItFECTlO CORRECTIONIS, OPERUM KECUSORUM TUMVAMETAS
TUMNUMERUS, FORMAVOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQOE1NTOTOOPERIS DECURSU CONST^lrflityTN.
PRETIIEXIGUITAS,
SIMILIS, ISTA
PR-ESERTIBIQUECOLLECTlO, ONA, ET
METIIODICACURONOLOGl/CA, fy/\
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPISCULORUMQUK IIACTENOS IIIC ILLICSPARSORCJl/,^
PlllMUMAUTEM IN NOSTRA BI3L10THECA, EX OPERIBUS ADOMNES iETATES, / !/CnXlivA
Z^- Y?/V\
LOCOi,L INGUAS FOKMASQUE PERTINENTIBUS , COADUNATORUM. I , CP y^\
SERIES SECUNDA,
lN QUAPRODEUNTPATRES, DOCTORKS SCRIPTORESOUE ECCLESI/ELATiN.«^\
A GREGORIO MAGNOAD INNOCENTHMIII. \ y^\
ACCURANTE J.-P. MIGNE,
\^
BIBLIOTHEC.E CLEBX UMIVERSai, \
SIVK
CURSUUMCOMPLETOROMIN SINGULOSSCIENTI2E.ECCLKSIASTICjE
RAMOSEDITOUE.

PATROLQGL9E TOMUS XCIII.


VENERABILIS BEDiE
TOMUSQUARTUS.

VENEUNT6 VOLUMINA
42 FRANCISGALLICIS.

PARISHS, APUD EDlTOREiM,


W VIA DICTA &AMB01SE, PROPE PORTAM VULGO D'ENFER NOMINATAK*
SEU PETIT-MONTROUGE.
1850
VENERABILIS BEDiE

ANGLOSAXONIS PRESBYTERI

OPERA OMNIA

ES TRIBCS PRJLCIPUISEDITIONIBUSINTEIl SE COLI.AT.S,


KEMPE
VIRORUMSMITHET G1I.ES,
IN ANGLLASTUDIODOCTISSIMORUM
COLQNlENSt,DUABUSQUE
NONSINE INGENTI LITTERATORUM
PLAUSUIN LUCEMVULGATIS,

NOVISSIMK
ADPR.-ELOM MELIORI
BEVOCATA, ORDINE
DIGESTA,VARII5MONUMENTIS MAXIMCTL
AOCTA,ET, QUOD
QUIBUS
JST, INNOMERIS, JIENDIS
SCATEBANT, DILIGENTER
EXPURGATA
,

ACCURANTE J.-P. MIGNE,


BlBLIOTHECiE CLERI «NIVERS.E
SIVE
IN SINGULOSSCIENTI* ECCLES1AST1C2E
CLRSLOMCOMPLETORUM RAMOSEDITORE.

TOMUS QUARTUS.

VENEUNTC VOLUJUNA42 1'HANCISGALLICIS.

PARISIIS, APtJD EDITOREM


IN YIA DICTA PAHBOISE, PROPE PORTAM VULGO FENFER NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.

1850
ELENCHUS AUGTORUM

QUJE IN HOC TOMO XCIII CONTINENTUR.

Exposilio super Epistolas calholicas. col. 9


Explanalio Apocalypsis. 129
De sex dierum creatione. 20T
Quaeslioncs super Pentateuchum. 234-417
Qusestiones super librum Josue. 417
Quaestiones super librum Judicum. 423
QuBesliones super librum Ruth. 429
Qusestiones super libros Regum. 429-454
Quaesliones variae. ^55
DePsalmorum libro exegesis. 477-1098
Opuscula 10?^

Ex typisMIGKE,au 1'elit-Monlrouge
SUPER EPISTOLAS CATHOLIGAS

EXPOSITIO.

PROLOGUS SUPER SEPTEM EPISTOLAS CANONICAS.

(Gave,Hist. litt. ad an. 700.>

Jacdbus, Pctrus, Joarines, Judas, septem Episto- A lam scriptam ad Parthos esse lestanliir. MeritoJudoe
las ediderunt, quas ecclesiaslica consuetudo Catho- posita est ultima, quia quamvis et ipse magnus est,
licas, hoc est universales, cognominat. In quibus Iribus tameii praecedenlibus apostolis minor est;
jdeo prima Epistola Jacobi ponitur, quia ipse Jero- vel quia prima [Supple Jacobi) scripta est Epistola,
selymorum regendam suscepit Ecclesiam. In Cata- deinde Pelri, post eas, Joannis; ideo nunc usque or-
logo enim apostolorumpriores solent nominari Pe- dinem quo scriplse sunl retinent. Constat enim quia
Irus et Joarines. Verum lons et origo evangelicse beatus Jacobus iricesimo post passionem Domini
praedicatiouisincipiens [Deest ab Hierosolyma] per anno suum consnmmavit martyrium. Petrus Irice-
«rbem diffusa est urtiversum. Cujus-calhedraedigni- simo qctavo, hoc est ultimo anno Neronis, passus
tatem etiam Paulus aposlolus in eo nominando vene- est, et ipse in secunda sua scripsit Epistola : Certus
rans ait, Jacobus, tlephas et Joannes, qui videban- sum quia veloxsit deposilumtabernuculimei, secun-
tur columnseEcclesiae; vel cerle quia ipse duodecim dum quod el Dominushoster Jesus Christits signifiea-
tribnbus Israelis, quseprimse credideruril, suam Epi- til tnilii per reveldlionem.Unde patet quia imminenle
slolam niisit, merito prima poni debuil; merilo Pe- passione lianc scripsit Epistolam, cum multo ante
tri secunda , quia ipse electis advenis, qui Graece Jacobus migravit ad Christum. Neque vero conveuie-
dicuntur proselyli, hoc est, eis scripsil qui de Gen- -B bat ejus Epistolas ab invicem separari, quas iisdem
tilitate ad Judaismum, de Judaismo ad eleclionis scripsit Ecclesiis. Porro Joannes multo posl tenipore
evangelicaegraliam convcrsi sunt. Merilo Joannis suas Epistolas simul et Evangeliumscripsit, qui post
Epistolaelertio loco sunt posilsc, quia his scripsil occisionem dominicam reversus de exsilio turbatam
ipse qui de gentibus crediderunt, cum nec natura nec se absente per hsereiicos reperil Ecclesiam, qaos
professione exstilissent. Denique, multi scriptorum in suis Epistolis percutiens saepe cognominat Anli-
ecclesiasticorum, in quibus est sanctus Athanasius christos.
Alexandrinaepraesul Ecclesiie, primam ejus Epislo-

SUPER DIVI JACORI EPISTOLAM


CAPUT PRIMUM. verum etiam illis qui, percepta fide Christi, nec-
dum operibus perfccti esse curabant, sicut sequentia
Jacobus Dei el DominiJesu Christi servus, duode- Epistolau leslantur, nec non et eis qui etiam fidei
cim tribubus quie sunt in dispersione, salutem. Dixil exsortes durabant, quin et ipsam in credentihus
de hoc Jacobo apostolus Paulus : Jacobus, el Cephas, C quantum valuere persequi ac perlurbare studebani.
el Joannes, qui videbanlurcolumna;esse, dexlras de- Qui tamen omnes in dispersione fuerunt variis casi-
dtrunl mihi el Barnabcesocietatis, ut nos in genlibus, bus patria profugi, et innumeris csed.ibusmortibus-
illi autem in circumcisione praedicarent (Galat. n). que atque serumnis, ubicunque erant ab hostibus
Quia ergo in circumcisione ordinalus erat Apostolus, pressi, sicul Historia ecclesiastica sufficienter expo-
curavit eos qui ex circumcisione erant, sicut prce- nit. Sed et in Actibus apostolorum legiinus eos tem-
sentes colloquendodocere, sic et absentes per Epi- pore dominicae passionis longe lateque jam fuisse
stolam consolari, instruere, increpare, corrigeye. disperscs, dicente Luca : Erant autem in Jerusalem
Duodecim, inquit, Iribubus qute sunt in dispersione, habitanles Judwi, viri religiosi, emomni nalione quoz
salutem. Legimus occiso a Judaeis beato Stephano, sub cceloest (Act. n). Quarum etiam nationum plu-
quia facla est in illa die persecutio magna in Ec- rimae nominatim exprimunlur, cum subinfertur:
clesia quae erat Jerosolymis, et omnes dispersi sunt Parlhi, el iledi, et Elanuta, et qui habilant Mesopota-
per regiones Judseaj el Samaria?, pra3ter apostolos. miam, etc. (Ibid.). Itaque juslos hortatur ne in ten-
Ilis ergo dispersis qui persecutionem passi sunt tationibus a fide deficiant, peccanles
castigat et ad-
propter justiliam mittit Epistolam. Nec solum bis,. monet ut a peccatis se corilincant, et. virtutibus
1'ATROJ..XGIII.. 1
U BED.45 VENERABILISOPP. PAHS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 12
proliciant, rie infrucluosi, sive eliam damnabilcs, A leret qnia desiderium pauperum exaudivit Dnminns.
ab iis qui fidei sacramenta percepissenl reddamur. £t sicut idem alibi dicit : Bencdixil omnes timenles
IncredHlos admonet, ul pcenitentiam de nece Salva- se Dominus, pusiltes cum majoribus (Psal. cxin).
toris caelerisque quibus implicabantur sceleribus Verum quia imilii multa pelunt a Domino, qui ta-
gerant, antequam eos ullio coelestisvel invisibiliier," . men accipere non merenlur, addit qualiler pelere
vel eliam visibiliter percellat. debeant si impetrare desiderant.
Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in ten- Poslulet autem in fide nihil hmsilans. Id est, talem
tationes varias incideritis. A perfeclioribus incboat se exhibeat bene vivendo, utdignus sit exaudiri dum
verbum, ut per ordinem perveniat ad eos quos in- postulat. Qui enim meminit se Domininon oblem-
terfectos videbat csse corrigendos, atqne ad perfe- perasse praeceplis, merito desperat Dominum suis
clionis culmen erigendos. Et notandum quod non intendere precibus. Scripluiii est enim : Qui oblural
ait simpliciler Gaudete, vel Gaudium existimate, sed aurem suam ne audial legem, oralio ejus erit exsecra-
Omne (inquit) gaudium existimale, cum in lentaliones bilis (Prov. xxvm).
varias incideritis; omni gaudio dignos arbilramini, Qui enim hwsital, simitis esl fluclui maris qui s
si -vos prepter fidem Christi lenlationes sustinere venlomovetur el circumfertur. Qui mordenle se con-
conlingal. Ilmc esl gratia, si propler conscienliamDei B scienlia peccali bsesitat de perceptione praamioruni
suslinet quis patiens injuste, ul Pelrus ait (/ Petr. n). ccelestium, facile ad impulsum lentationum siatum
Et coapostc4usejus Paulus : Non sunt condignmpas- fidei deseril, qua in tranquillitate Deo servire vide-
sicnes hujus temporis ad supervenluramgloriam, quai balur, el ad libitum hostis invisibilis, quasi ad fla-
vevelabilur in nobis. El Aposloliomnesibant gaudenles tum venti, per diversos viiiorum raptatur errores.
a conspectu coiicitii, quoniam digni habili sunt pro Vir duplici animo incenslans est in omnibusviis
nomine Jesti contumeliampati. Non ergo contristari suis. In omnibus viis, in adversis et prosperis dicit.
debemus si lentati, sed si a tenlationibus superati Vir autem duplex est animo, qui el ad precandum
luerimus. Dominum genuflectit, et voces precatorias emittii,
Scientes quod probatio fidei veslrmpalientiam ope- et lamen accusante se intus conscientia impelrare
ralur. Patientia autem opus perfectum habeal, ul sitis posse diffidit. Vir est duplex animo, qui et hic vult
oerfecti el integri, in nullo deficientes. Ideo (inquit) gaudere cum sseculo , et illic regnare cum Peo.
adversis tentamini, ut virtutcm patientiaj discatis, Ilem vir duplex est animo, qui in bonis quse facit
et per hanc ostendere possitis ac probare quod fir- non relributionem inlerius, sed favorein exlerins
mam fidem futurse retributionis in corde gestctis. quaerit. Unde bene per quemdam sapiemem dicitur:
Neque huic loco conlrarium debel pulari, sed poiius G Yte peccatoriterram ingredienli duabus viis (Eccli. n).
consonum iulelligi, qu»d Paulus apostnlus ait: Duabus quippe viis peccator lerram ingreditur,
Scientesquod tribulalio palienliamoperatur, palienlia quando el Dei est quod opere exbibel, et inumli
autem probalionem (Rom. v). Palientia enim proba- quod per cogitalionem quaarit. Omnes aulem isti
tionem operalur, quia cujus patientia vinci non po- inconstantes sunt in omnibus viis suis, quia facillimu.
test, ille perfectus esse probatur. Quod hic quoque et adversis saeculi delerrentur, et prospetis irreiiuu-
subsequenler edocelur, cuin dicitur : Palienlia autem lur, ut a veritalis via divertani.
opus perfeclum habet. Et rursum : Probalio fidei ve- Glorietur autem fraler humilis in exaltalione sui.
slrcs palientiam operalur. Quia illa ratio facil lideles Ideo, inquii, omne gaudium vos exislimare oporiet
per patientiam exerceri, ut per hanc -fideseorum cnni in lenlationes varias incideriiis, quia omnis qui
quam sit perfecla probetur. adversa humililer pro Domino suffert, sublimia ab
Si quis aulem vestrum indigel sapientia, poslulet illo regni pramia percipiet.
a Deo, qui dat onmibusafjluenler, et non improperai, Divesautem in humilitate sua. Subauditur a supe-
et dabitur ei. Omnis quidem sapieulia salutaris a riore vcrsu gtorietur. Quod per irrisionem , quas
Domino postulanda est, quia sicut virsapiens ait: Graece ironia vocatur, diclum esse constat. lla, in-
D
Oinnis sapienlia a Domino Deo est, el cum illo fuit quit, gloriam suam qua divitiis superbit et pauperes
aut etiam opprimit, fmiendam esse merni-
semper (Eccli. i). Neque aliquis per liberum arbi- despicit,
trium sine adjulorio gralise divinse, quamvis Pela- nerit, ut humililatus in selernum pereat cum pur-
illo divite qui Lazarum despexit egentem.
giani mullum contendanl, inlelligere ac sapere, puralo
valet. Sed bic specialiter de illa sapienlia dici vi- Quoniam sicut flos feni trunsibit. Flos feni et odo-
detur, qua nos in lentalionibus uli necesse est. ratum deleclat, et visum, sed velocissimse gratiam
Si quis (inquit) vestrum non potest intelligere utili- suai venuslatis et suavitatis amiltit. Ideoque Iiuic
talem teniationum quaefidelibus probandi causa eve- rectissime prsesens impiorum felicitas assimilatur,
niunt, poslulet a Deotribui sibi sensum, quo digno- quse diulurna esse nullalenus valet.
scere valeal quanta pietate Pater c.astigat filios, Exortus est enim sol cum ardore, et arefecit fenum,
quos scterna hsereditale dignos efiicere curat. Ett et flos ejus decidit. Ardorem solis sententiam dicit
consulte ail : Qui dal omnibus afjluenler, ne quis,, dislricti judicis, qua reproborum decor lempora-
videlicet, suse. conscius fragilitatis, accipere sei lis in fine consuiniiur. Florenl aulem et elecii,
pcieritem possexliffideret; sed poiius quisque reco- non autem ul fenum. Justus eniin ul palma florebt
iZ EXPOS. SUP. EPIST.OLAS CATHOL. - D. JACOBl EPISTOLA. 14
(Ps vxci). Florent injusti lemporaliter, qui tanquam A , errorem, qui sicut bonas cogitaliones a DeO tiobis
fenum velociter arescent, et quemadmodum olera constat inspirari, ila etiam malas ipso instigante
herbarum cilo cadent. Florent, justi tanquam arbo- putant nostra in mente generari. Nemo ergo, cum
res, quia Oos eorum, id est spes certissima eorum, lciiiatur, dicat quoniam a Deo lentatur, illa Videli-
fruclum exspeclat perennem. Railix quoque, id est, *cet lenialione qua dives incedens in itineribus suis
charitas, eorum fixa et immobilis pennanet. Ilinc marcescii. Id est, nemo, cum rapinam, furtum, fal-
etenim vir sapiens ait : Ego quasi vitis fructificavi sum lesiimonium, homicidium, stuprum, vel cstcra
suavilaiemodoris (Eccli. xxiv). Denkjue Nabolb vir hujusmodi commiserit, dicat, quoniam Deo cogente
'
Justus mori maluit, quam vinaam patrum snorum in necesse habuerit hscc patrare, ideoque nullatenus
hortum olerum transferre. Vineam quippe patrum horum effectum declinare potuerit.
in hortum olerum transmulare est, fortia virtuiinn Deus enim inlenlator mdlorumest. Subauditur len-
opera, quae ex patrum doctrina percepimus, tamentorum. Ipse enim neminem lentat. Ea videlicet
fragili viliorum deleclamento immutare. Jusli autem tentatione quaedecipil misericordes ut peccent. Du-
animam ponere, quam lerresiria pro ceelestibus plex est enim genns tentationis. Unum quod decipit,
bona eligere, malunt. Unde pene de illis psallitur aliud quod probat. Secuudum hoc quod decipit, Deus
quia erunt tanquam lignum quod plantatum eUs~ecusB neminem tentavit. Secundum hoc quod probat, Deus
decursus aquarum, quod fructum suum dabil in lem- teniavit Abraham. De quo et propheta postulat :
.pore suo (Psal. 1), et caetera. At quid injusti? Et de- Proba me, Domine, et tenta me (Psal. xxv),
cor, inquit, vultus ejus deperit. Ita el divesin iiineri- Unusquisquc uero-lenlalura concupiscentiasua abs-
•hussuis marcescet. Non omnem divilern dicit, sed tructus el illeclus, etc. Abstractus a recto itinere,
eum qui confidit in incerlo divitiarum. Qui eirim el illectus in malum. De hoc versu Ilieronymus
fralri humili divitem e contrario opposuit, ostendil contra Jovinianum : t Sicut in bonis (inquit) operi-
se de ilio divite loqui, qui humilis non est. Nam et bus perfector est Deus, non enim volentis, nequu
Abraham cum esset dives in mundo, pauperem la- currentis, sed Dei misereutis el adjuvantis est, ut
men post mortem suo suscepit in sinu, divitem reli- pervenire ad calcem valeamus, sic in malis alque
quit in poenis. Sed non ideo divilem reliquit quia peccatis seinina nostra sunt incentiva, perfectio au-
dives erat, quod et ipse fuerat, scd quia misericors tem diaboli. Cum viderit nos super fundamentum
et humilis, quod ipse fuerat, esse despexerat. El c Christi aedificasse fenum, ligna et stipulam, suppo-
«oiilra mendicum Lazarum recepit, non quia rebus nit incendium. jEdificemus aurnin, argentum, !api-
pauper erat, quod ipse fuerat, sed quia humilis et in- des preliosos, et tentare non audebit, quanquam et
oocens, quod ipse fuerat, -esse curabat. Talis ergo in hoc non sit certa et secura possessio : sedet
dives, hoc est superbus et impiiis, terrena gaudia quippe leo in insidiis in occultis, ut interficiat in-
ccelestibus anleponens, in ilineribus suis marcescel, nocenlem* Et vasa figuli probat fornax, homines
hoc est in Actibus suis peribit iniquis, quia iter Do- autem justos tentalio tribulationis. t
mini reclum ingredi neglexit. Sed cum ille ut fenum Deinde concupiscenliacum conceperit, parit pecca-
ante ardorem solis decidit, justus e contra, ul arbor tum. Peccalum vero, cum consummatumfuerit, generat
fructifera, et ejusdem solis ardorem, id est, severi- mortem. Tribus modis tentatio agitur, suggestione,
latem judicis integre sulfert, et insuper bonorum deleclalione, consensu. Suggeslione hostis, delecta-
operum fructus pro quibus in perpetuum remunere- tione autem, vel etiam consensu nostrae fragilitalis.
tur, affert. Uude recte subjungitur : Quod si, hoste suggerenle, delectari aut consenlire
Bealus vir qui sufferl lenlalionem,, quoniam cum peccato nolumus, tentatio ipsa nobis ad victoriam
probatusfuerit, aocipiel coronam viim, quam repromi- provenit, qua coronam vitse mereamur aceipere.
sil Deus diligenlibus se. Huic simile est illud in Apo- Si vero el hostis soggestione paulatim a recta inlen-
calypsi : Eslo fidetis usque ad morlem, et dabo iibi tione abstrahfmur, et vitio incipimus illici, dele-
coronam vitm, quam repromisit, inquit, Deus diligen- n ctando quidem offendimus, sed necdum lapstim
tibus se (Apoc. u). Aperte admonens quia tanto ani- morlis incurrimus. Al si delectationem concepii
plius gaudere in tentationibus oportet, quanlo cer- corde facinoris, etiam parlus pravse sequilur actio-
tius claret Deum his quos diligit majus saepe tenla- nis, nobis, jam morlis reis, victor hostis abscedit.
lionum pondus imponere, ut scilicet per lentalionum Quod ut astruamus exemplis, tenlatus est Josepli
exercitium probentur in fide perfecti; cum aulem verbis dominae, sed quia concupiscentiam libidinis
probali sint veraciter esse fideles, hoc est perfecti non habuit, suggestione tanlum, non etiam delecta-
et integri, in nullo deficieutes, jure accipiant pro- lione vel consensu tentari potuil, ideo victor evasit.
miss»in vitse seternaecoronam. Tentatus est David visu uxoris alienae, et quia
Nemo, cum lentatur, dicat quoniam a Deo lenlalur. necdum carnis appetitum viceral, a concupiscentia
Hacienus de tentationibus quas permittente Do- sua abstraclus el illectus est. Alque ubi conceptum
mino exterius probandi gralia perpelimur, disputa- scelus perfecit, reatum mortis etiam proprio ore
vit; nunc incipit agere de illis quas interius, insti- judicalus iiicidit, quam tamen poenitendo evasit.
gante diabolo, vol etiam naturac noslrse fragilitate Tentatus est Judas per philargyriam, el quia erai
siiadenle, toleranius. Ubi prinium illornm destruit avarus, ab ipsa sua concnpiscenlia ahstractus et il-
15 BEDiE VENERAB3LISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. lb
leclus, ad inleritum consentiendo decidit. Tentatusi A , Scilis, fratres mei dileclissimi.Notissimum (inquit)
esl Job multipliciler, sed quia nec possessiones,,. vobis est quia a vobis ipsis habuistis ad ima i&K, a
nc« salulem corporis divino amori praeposueral, Domino autem vos illustrari, non vestra provisione,
tentari quidem suggestione hostili potuit, sed con- sed superna gratia vos prsevenienle contigit.
seniire vel saltem deleclari peccato nullatenus va- Sil aulem omnishomo veloxad audie.ndum,lardus
luit. Quodergo dicilur, Peccalum, cum consummaium : autem ad loquendum. Hinc auditorem moratibus in-
(ucrit, generat mortem: respicit e conlrario ad hoc! slruit prseceptis. Et recle primo admonet aurem
quod supra dictum est de eo qui suffert tentalionem, quanto citius fieri potest accommodare docenti, sero
quia cum probalus fuerit, accipiet coronamvilm.Sicut; autem os ad docendum aperire, quia stultum est
enim ille qui lentatus superat praemia vitse meretur, quemlibet quod ipse non didicerit, aliis velle prae-
ita nimirumque qui concupiscentiis suis illectusi dicare. Qui ergo sapieniiam diligit, primo, ut supra
a tenlatione superatur, merilo ruinam mortis in- admonuit, hanc a Deo postulet. Dehinc magistrum
curriu veritalis humilis audilor inquirat. Et inter agendum
N-olite ilaque errarc, fratres mti dileciissimi. Vi- suam caulissime lingiiam non solum ab otiosis ser-
delicet acstimando quod lenlamenta vitiorum a Deo monibus coerceat, verum et ab ijisa quam nuper di-
sumant originem. Quamvis sciamus nonnullos exi- C dicit veritate prsedicanda comineat. Hinc Salomon
gentibus merilis rraecedenlium criminuin, in alia de distantia lemporum scribens ait: Tempuslacendi,
rursus scelera justo dislricti judicis corruisse per- ct tempusloquendi(Eccle.ni). Hinc Pylhagorici, natu-
niissu.. Unde esl Aposloli : Et sicut uon probaverunt ralis scienlise magisterio prsediti, auditores suos per
Deum haberein nolilia, tradidil illos Deitsin reprobum quinquennium jubent silere, et sic demum perxitL-
.sensum, ut faciant.qumnonconveniuht, replelos einni tunl praadicare. Nam lulius est ut veritas audiatur
iniquitale (Rom. i). qnarn-praedicelur. Quoniam cum auditur, humilitas
Omne dalum oplimum, et omne donum perfectum custodkur; cum autem prsedicatnr, vix est ut non
destirsumesl, descendensa Patre luminum. Posiquam subrepatcuilibet hominum quantulumcunquejactan-
docuit vilia quibus leniamur, non a Deo nobis, sed tise-Ilinc Jeremias bene instituii adolescentis viiam
a nobis ipsis inesse, ostendite conira quia quidquid describens, modesliam tsciturnitatis inter prima
boni agimus, hoc Deo donanie percipimus. Unde et virtutum .studia computat. Bonumcsl vero, inquil,
eum Palrem luminum appellat, quem auciorem no- cum porlaveriljugum ab adolescenliasua. Sedebitso-
vit spirilalium charismatum. Cui consonat illud litarius el tacebit (Thren. m).
apostoli Pauli : Quid enimhabes quod non accepisti? El tardus ad iram. Quia maluriias sapientiae non
{I Cor. iv.) <
V nisi tranquilla menle pcrcipilur. Scriptum est enim,
Apud quem non est transmutalio, nec vicissitudinis quia ira in siiiu slulli requiescii (Eccle. vn). Nonau-
obnmbratio. Quia in Dei nalura niulabilitas non esl, tem ita velocilatem irae verlat, ut hujus tarditatem
neqne luinen ejus sicul lumen hujus mundi aliqua approbet,. sed hoc potius admonet, ut et hora per-
v.icissiludinis umbra inlercidit, liquet utique qnia 'lurbationjs ac litium, ne nobis ira subrepat, cavea-
so!a nobis dona lucis, et non etiamlenebras iinmii- mus; aul si forte subrepserit, inlra oris septa ejus
lit errorum. coliibeamus impetum, et exacla hoia discriminis
Volunlarie enim genuil nos verbo verilalis. Et Do- liberius eam ad integrum a nostro corde per tempus
minus in Evangelio : Non vos me etegislis, sed ego expurgemus. Vel certe tardos ad iram nos esse prse-
elegi vos(Joan. xv). Et in Osea prophela : Diligam cepil, ut non quaslibet ob causas serenitatem noslri
et/s sponlanee(Ose. xiv). Quod ergo dixeral: Oinne vultus in austeritatem verlamus, sed certa existente
dalum optimum, et omne donum perfectum a Deo ratione. Verbi gratia, si aliier corrigi proximos,
descendere, consequenter astruit addendo, quia non maxime qui nobis sunt commissi, non posse cer-
nostris merilis, sed suse beneficio volunlatis, per namus, severitatem ergo eos verbi, vel etiam judi-
aquam regenerationis, de filiis tenebrarum nos in cii dislrictioris exhibeamus, mauente tamen quan-
lilios lucis mulaverit. ' tum natura humaria palitur slatu mentis noslnfc
D
Vl simus initium aliquod creaturm ejus. Ne in eo sereno. Nam (ut credo) Phinees, Samuel, Elias et
quod ail genuit, hoc nos fieri putaremus, quod ipse Pelrus, tardi fuerunt ad iram, et tamen peccanles,
est, ideo principalum quemdam in creatura nobis vel gladio, vel verbo, peremerunt. Sed et Moyses,
hac adoplione conccssumostendiu Hos etenim versi- cum essel vir mitissimus, exivit a Pharaone quem
culos quidam ita translulit: Volensgenuil nos verbo incorrigibilem vidit, iratus nimis, comminatus est
vtritatis, ut simus primitim creaturarum ejus. Idest, ei poenam,quam et opere patravit.
ul cact.erisquas cernimus creaturis simus meliores. Ira enim viri juslitiam Dei non operalur. Facilis
Primilias namque frugum vel animantium Domino est sensus, quia qui iracundise vitio se incautus
cOnsecrarelex prsecepil, primitias aulem auri et ar- subjugat, elsi hominiljus justus apparet, in divino
gentiad opus tabernaculi jussit confcrri, id est, op- tamen examine nondum perfecte justus esi. Verum
tima quseque in melallis. Et de antiquo Dei populo altius potest intelligi, quia de Dominodictum esl:
dixit Jeremias propheta : Sanctus Israel Domino, Tu autem, Domine virtulum, cum iranquillitatejudi-
primitiw frugum ejits (Jerem.n). cas (Sap. xn). Qualiscunque judex horao amissa
17 *fl! "OS. SUP. EPISTOLAS CATilOL. — D. JACOBl EPI3T0LA. 13
menlis tranquillilate delinqueiitem judical, etiam si jA Visiiare pupillos et viduas in iribulalione eorum,
juste judicat, justitiam tamen divini examinis in ct, immaculalum se cuslodire ab hoo smculo. Quia
quam perlurbalio cadere nescit, imitari non potesl. dixeral factorem operis beatum in facto suo fulu-
Propter quod abjicientes omnem immundiliam el rum, nunc quae facta maxime Deo placeant dixit,
clnindanliam malitia'r in mansuetudine suscepistis in- misericordia scilicet et innocentia. Namque in eo
silum verbum. Prius et corpus el menlem a viliis quod pupillos et viduas in tribulatione eorum visi-
juuet expurgare, ul digni exislere possint, qui ver- lare.jussit, cuncta quse erga proximum misericordi-
bum salutis percipiant. Qui enim non declinal prius ter agere debemus insinuat. Quod quantum valeal,
a malo, non potest facere bonuin. Omnem quippe ipso judicii tempore pandetur, ubi dicturus est Ju-
immunditiam et carnis et anim* nuncupat. Malitia dex : Quandiu fecislis uni ex his fralribus meis mini-
autem proprie ad ii.terioris bominis pravitatem mis, mihi fecislis (Mallh. xxv). Porro in -eo quod
respicit. Suscipite (inquit) insilum verbum, id est, immaculalos nos ab hoc sseculo custodire prsecepit,
verbum quod vestris cordibus prsedicando imponi- universa in quibus nos ipsos castos servare decet
rous, vos discendo suscipite. Vel cerle ita senlien- ostendit. ln quibus sunt et ea quae supra observare
dum est: verbum quod vobis in die redemptionis in- monuerat, ut lardi simus ad loquendum, el tardi ad
silum est, quando voluntarie genuit vos Deus, jam ]B iram.
nunc perfectius suscepit, eliam operibus implendo, CAPUT H.
quod jam in minislerio tenelis. Fralres mei, nolile in personarum acceplionehabere
Quod potesl salvare animas veslras. Etiam si in fidem. Domini noslriJesu Christi glorice. Ostendit
corpore teiilaliones paliamini, vel a perfidis morte quod hi quibus scribebat fide quidem evangelica
consumamini. imbuti, sed operibus erant vacui. Et quia mandala
Estote autem faetores verbi, et non auditores tan- Domini eleemosynis pauperum docuerat implenda,
tum, etc. Sic et Paulus de legis culloribus. Non au- vidit illos e contra, quod pauperibus erat propter
ditores (inquit) legis jusli sunl apud Deum, sed faclo- seterna prsemia faciendum, divitibus potius propler
res legis justificabuntur (Rom. n). El in Apocalypsi terrena accommoda fecisse, ideoque eos proul erant
Joannes cum dixissel: Beatus qui legit, et qui audit digni redarguit. Et congrue in hujus exordio senten-
v.erba prophelim libri hujus, prolinus adjunxil : Et liae Dominum noslrum Jesum Cbristum glorise co-
tervafea.qum in ilia scriplasunt (Apoc. i). gnominat, ut meminerimus quia ejus-est potius jussis
Qui autem perspexerilin lege perfeclm libetlalis, ei obediendum, qui cum sit splendor glorim (Hebr. i),
permanserit in ea. Legem perfectse liberlalis, gratiam sempiterna gloria remunerat quidquid pro ejus
dicit Evangelii. Nihil enim ad perfectum adduxit lex ** amore pauperibus datur, quam quselhet bominiim
(Hebr. vn). El alibi : Non enim accepistis spiritum dignitas honoranda, de quibus generaliter dictum
servitulis iterum in timore, sed, accepistis spiritum est quia omnis caro fenum,. et omnis gloria ejus
adoptionisfiliorum (Rom. vn:). Et iterum : Ubi enim. tanquam flos feni, etc. (Isai. xt).
spirilus Domini, ibi libertas (ILCor. m), Et ipse Do- Etenim siintroierit inconvenlumveslrumvir, aureum
minus : Si vos, inquit, Eilius liberaverit, vere iiberi annulum habens, in veste candida, introierit aulem et
erilis (Joan. vnt). pauper in sordido habilu, et inlendatis in eum qui in-
Non audilor obliviosusfaclus, sed faclor operis, hic dutus est veste prmclarn, et dixeritis ei : Tu sede hic
beatus in facto suo erit. Non auditu verbi superva- bene, pauperi aulem dicatis : Tu sla illic, aut sede sub
cuo, sed operis exsecutione beatitudo prseparatur. scabellopedum meorum. In hujus exposilione scnlen-
Sic et Dominus loquens ad discipulos : Si hmc scitis, liae beali Auguslini diclis ulamur. i Si hanc, inqiiil,
inquit, beali eritis si feceritis ea (Joan. XIII). distantiam scdendi et standi ad honores ecclesiasti-
Si quis aulem pulal se religiosum esse, non refre- cos referamus, non est putandum leve esse pecca-
nans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus tum in personarum acceptione habere fidem Domini
vana est religio. Monuerat supra.verbum Dei non so- in nostri Jesu Christi gloriae. Quis enim ferat eligi di-
lum audire, sed et facere.Nunc addit quia et si quis vitem ad sedem honoris Ecclesiae, contempto pau-
mandata Domini quse didick factis exercere videlur, pere instructiore et sanctiore? Si autem de quoti-
si non etiam in linguam a- detraclionibus, menda- dianis consessibus loquilur ,. quis hic peceai ( si
ciis, hlasphemiis, stultiloquiis, ab ipso etiam mul- tamen peccat ) nisi cum.apud semetipsum intus ita
tiioqmo, cselerisque quibus peccare solet, refrenave- judicat, ut ei tanto melior quanto ditior ille videa-
rit, frustra.se de operum justitia jaclat. Sicut Paulus tur ? > Hoc enim videtur signifieasse subdendo.
gcnlilis poetae senlentiam comprobans, ait: Corrunir Nonne judicatis apud vosmelipsos, et facti estis ju-
pnnl mores bonoscolloquia mala (I Cor. xv).. dicescogilalionumimguarutti..Sequitur :
Beligio aulem munda et immaciilata apud Deum el. Audile, frulres mei dileclissimi. Diligenlius, in-
Patrem, hmc est. Pulchre addidit apnd Deum et Pa- quit, animadverlite, quia non qui diliores existunt
trem, quia sunt qui bominibus religiosi videntur, ad sajculum, ii in divino examine sunt rneliores.
cum a Deo babeanlur profani. Uude et Salomon ail: Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, diviles
Esl via qum videlur homini recla, novissimi aulem in fide, el hmredesregni quod promisit diligentibus se?
ejus deducunlad mortem (Prov. xiv). Pauperes vocat humiles, etqui per conlemplum re-
*9 BEflJ-; YENERABILISOPP. PARS 11. SECT, I.'— EXIiGETlCA G. NA. 20
lum visibiliunij fide auiem iiivisibiliiim diviliarum A niagis facit: conlra. cbaritatem ;jiii gravius peccat,
iniindo huic despicabiles parenl.. Taios namquc e!e- miniis qui levius? Tamen etiam si in uno offenderii,
git Doraiuus nosler Jesus Cbrislus dicendo : Notite reus est oninium, quia contra eam facit, in qua pen-
timere, pusiilus grex, quia complacuit Palri vestro denl omnia.
dare vobis regnum. Tales elegil cunv parenles sibi Sic loquimini, et sic facile, sicut per legem [iberta-
paupere?, quorum officio in mundum,veniens nutri- tis incipientes judhari, Lex libenatis lex cbaritalis
returj creavit. Sed hos tamen futuri regni exspecta- est, de qua dicitur : Si tamen legemperficitis regalem
tione prseelaros reddidit ac nobiles. secundum Scripturas : Diliges proximum luum sicut
Vos aulem exhonoraslis.pauperem.Propler illum teipsum, bene facilis. lloc ergo, inqnit, loquendo,
scilicel cui dictum est -.Tusta itiic, cum habenti an- boc faciendo curate, ut proximos diligendo a Deo
nultim aureum dictum est: Tu sede hic bene. diligi mereamini, el proximis misericordiam impen-
Nonne divites per potentiam. opprimunl vos, et ipsi dendo, in divino judicio misericordiam exspecletis.
trahunt vos ad judicia ? Nonne ipsi blasphemant bo- Aliler : Sicut lex servitutis est quae data est per
num nomen qitod invacalumesl super, vos? Hic osten- Jloysen, ila lex libertatis gratia est Evangelii quse
dit apertius qui sint divites, de quoruni humilialione per Jesum Christum facta est, Apostolo atlestanie,
ac perditione supra dispiitarel. llli nimirum qui di- B qui ait: Non enim accepistis spirjtum servilutis t/e-
viijas suas Ghristo praeponunt, prorsusque a fide rumin timore^sed, accepistisspirilum adoptioni*filio-
ejus alieni^insuper et eos qui credunt per poientiam rum, in quo clamamus Abba Paler (Hebr. vn). Et
opprimunl, trahentes ad judicia potcntiorum , ac ilerum : Ubi autem spirilus Domini, ibi libertas
nomen Chrisli blasphemantes, quod est super omiie (II Cor. m). Si ergo loquimini, inquit, et sic facile
nomeu. Quod apostolorum lemporibus plures genti- sicut per legem libertatis judicandi. Hoc est enim
lium et maxime Judaeerum primores fecisse, et in incipienies judicari. Gravius narnque judicabilur
Aetibus eorumdem aposlolorum.etin Epislolis Pauli qui legem Moysi, quam qui Jegem naturalem con-
aposioli: satis patenter ostenditur. temnit. Gravius iiem qui cognilam Evangelii gra-
Si tamen legem perficitis legalem secundum Scri- tiam, quam qui Mosaicae legis edicla despicit. Ho-
piuras: Diliges proximum tuum sicul teipsum, bene mini enim cui multum daium esl, multttm qumrilur
faciiis. Si aulem personam accipitis, peccalum opera- ub eo. Et cui commendaverunt multum, plus petenl ab
uiini; redargulia legequasi transgressores. Vide quem- eo [Luc. xu). Unde et Aposlolus ait : Si enim qui
adinoduin transgressores appellat, quia dicilur di- per angelos diclus est, sermo factus est firmus, et om-
viii; Sede hic, et pauperi: Sia illic. Unde ne puta- nis prmvaficalio, el inobedienlia accipitjuslam merce-
'
rentconiemptibile esse peccatum in hac una relegem v dis relributionem, quomodonos effugiemus, si tantam
tjansgredi, secutus adjunxit: neglexerimus salutem ? Qum cum initium accepisset
Quicunque autem tolam legem servaverit,- offendat enarrari per Dominum, ab eis qui audierunt, in nos
tmlemin uno, factus esl omnium reus. Qui enim dixit: confirmata est ( Hebr. n ). Et ilerum : Irritam quis
Non mmchaberis,dixiietiam, nonoccides. Quod si non faciens legem Mogsi, sine ulla miseratione duobus vel
mmchaberis,occides autem,^factus.es tTansgressor le- tribus teslibus morilur, quanto magis pulatis deteriora
Filium Dei conculcaverit, et
gis. Propter illud quod dixerat : Redarguli a, lege mereri supplicia , qui
duxeril in qno sancti-
quasitransgressores. Quse cum ita sini, consequens ' sanguinem teslamenli pollulum
videtur (nisi alio modo intelligendum ostendatur) ul ficalus est, et Spirilui gralim contumeliam feceril
ad unum fiiiem
qni dixerit divili: Sede hic, et paiiperi : Sia illic, (Mebr, x) ? Uterque aulem sensus
buic ampliorem honorem quam illi deferens, et ido- respicil, ut videlicet divinae graiise justis operibus
lolatra, et blaspbemus, et aduller, et homicida, et respondentes, simus invicem benigni, miserieordes,
iiuia longum esl cuncta commemorar.e, reus omnium. donantes iuvicem, sicut et Deus in Christo donavit
eriminum judicandus sit. Offendens quippe in uno, nobis.
factus est omnium reus. Quaerendum est ergo, unde , Judicium enim sine misericordiafiel illi qui non fecit
siloraninm reus, si in uno offenderit, qui tolam le- misericordiam.Sine misericordia judicabitur ille qui,
gem servaverit. An forle quia plenitudo^legis est cum facere posset, non fecitmisericordiam anlequam
charitas, qna Deus proximusque diligilur, in quibus judicaretur. Quod cum de omnibus immisericordibus
prapceptis charilatis tota lex pendet et prophetae, reciesenliatur, constat omnimodis quia quo majorem
merito fit omnium reus, qui eontra illam facit in quisque a Domino misericordiam consecutus est, eo
qna pendent omnia?-Nemo autem peecat nisi adver- injustius indigenli proximo misericordiam negavit,
siis eam faciendo. Quia Non adulterabis, Non homi-. eoque justius impielalis suae pcenas luet. Unde pro-
cidium facies, Non furaberis, Non cdneupisces, et si vide Dominus admonet: Noiite judicare, ut non ju-
qnod est aliud maridatum, in hoc sermone recapiiu-r. dicemini; nblile condemnare, et non condemnabimini.
lalur : Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Di- Dimitiite, et dimillelur vobis.Dale, et dabilur vobis
hectioproximi malum non operatur. Plenitudo autem (Luc. vi). Judiciilm ergo sine misericor,diafiet ei qui
Ugis 'est charitas ( Rom. xm ). Reus itaque f l orn- non fecil misericordiam.
«ium, faciendo contra eam in qua pendent omnia. Superexaltat aitlem misericordia judicmm. Quia
Cji^ ergo non, dicurilur paria peccata ? An forlo quia qiiemadmodum damnatus in judicio Dei dolebit, qui,
S! EXPOS. SUP. EPISTOLAS CATUOL. — D. JACOBl EPISTOLA. 22
non fecit misericordiarn, ita qui fecit remuneratus A Deum essenon credunt, vel creditum non timeni,
exsullabii el gaudebit. Aliter : Superexaltat miseri- profeclo sunt daemonibus lardiores ac proterviores
cordia-judicium. Non dictum est: Vincit misericor- . sestimandi. Sed nec Deum credere et conlremiscerc
dia judicium. Non er.im adversa esl judicio, sed magnum est, si non et in eum credatur, hoc est si
iuperexaltat, quia plures per misericordiam colli- non ejus in corde araor teneatur. Aliud est enim
gunlur, sed qui misericordiam praesliterunl. Beali credere illi, aliud credere illum, aliud credere in
enim misericordes,quoniam ipsorum miserebitur Deus illum. Credere illi, est crederevera essequse loqui-
(MMlh. v). Ilem Superexallat misericordia judicium, tur. Credere illum, credere quod ipse sit Deus.
id est, superponilur misericordia judicio. In quo Credere in illum , est diligere illum. Credere vera
inventum fuerit opus misericordiae, et si habuerit esse quse loquitur, mulli el mali possunt. Credunt
forte in judicio quo puniatur, tanquam unda mise- enim esse vera , et nolunt ea facere, quia ad ope •
ricordiae, peccati ignis exstinguitur. randum pigri sunt. Credere autem ipsum esse Deum,
Quid proderit, fralres mei, si fidem quis dicat se hoc et dsemones potuerunt. Credere vero in Deum,
habere, opera aulem non habeat ? Et csetera. Hinc de soli novure quidiligunl Deum, quinon solo noiriine
misericordiaa operibus latius dispulat, ul quos vehe- ' sunt Christiani, sed et factis et vila.-Quia sinedi-
menter scienlia prsecedente terruerat consoletur, " leclione fides inanis. Cum dilectione, fides Christiani,
cum admonet quomodo eliam peccata. quotidiana, sine dileclione fides dsemonis. Qui ergo non vult
sine quibus hic non vivilur, quolidianis remediis credere Christum, adliuc nec dsemones' imitatur. Et
expientur. Ne homo, qui, cum in uno offenderit, fil si jam credit Christum, sed odit Christum, habet
et omniiim reus, in multis offendendo, quia in mullis; confessionem fidei in timore poenae, non in amore
o/fendimusomnes (Jac. m), magnum aggerem reatus; coronse. Nara et ilii puniri timebant. Denique bea-
sui minuaiim colleclum ad tribunal tanti Judicis per- lus Pelrus cum Dominum conlitens diceret: Tu es
velial, et eam quam non fecit misericordiam non Christus Filius Dei vivi (Matth. xvi), eadem pene
inveniat, sed polius dimiltendo alque dando, merea- verba quae et daemones proferre videtur ex ore, sed
tur sibi dimitti debita, reddique promissa. illorum confcssio quia cum odio prolala est, a Chri-
Si aulem frater aul soror nudi sinl, ei indigeaht viclui sto merito damnata est,. illius quia ex inlerna dile-
quolidiano, dicat autem aliqttis ex vobis illis : Ite ini ctione processit, selerna beatitudine remnnerata est.
pace, calefaciminiel saluramini, non dederilis aulems 'Vis aulem scire, o homo insnis, quoniam fides sine
eis qum necessariasunl corpori, quid proderil ? Sic et', operibus otiosa esl? Quoniam Paulus apostolus prae-
fides si non habeal opera, morlua est in semetipsa,etc. „ dicans juslificari hominem per fidem sine operibus ,
Manifestum est quod sicut verba -sola pietatis nudurn non bene intelleclus est ab eis qui sic dictum acce-
vel esurieiiiem non recreanl, si non el cibus prae- perunt, ul putarent, cum semel in Christum credi-
beatur, ac vestis, ita fides verbo tenus servala noni dissent, etiam si male operarenlur, et facinorose
salvat. Mortua est enim in semelipsa sine operibusi flagitioseque viverent, salvos se esse per ttdem :
charitatis, quihus reviviscat et animetur. Neque huici locus iste hujus<episiolse eumdem sensum Pauli
sentenliae contrarium est quod Dominus ait : Quii aposloli quomodo sil intelligendus exponit. ldeoque
crtdideril et bapthalus fuerit, satvus erit ( Marc. xvi). magis Abrahse exemplo utitur, vacuam esse ffdemsi
Subintelligendum namque ibi est quod tantummodoi iion bene operelur, quoniaoi Abrahse exemplo etiam
, vere credat, qui exercet operando quod credit. Et" Paulus usus est, ul probaret justilicari hominem sine
quia fides et charilas ab invicem separari nequeunt,, operibus posse. Cum enim bona opera commemorat
Paulo atteslante , qui ait : Esl fides qum per dileclio- Abrahse, quaeejus fidem comitata sunt, salis osten-
nemoperatur ( Galat. v ), aple Joannes apostolus ta- dit apostolum Paulum, non itaper Abraham docere
lemde charitale sententiam, qualem de fide Jacobusi justificari hominem per fidem sine operibus, ul si
proferl dicens : Qui habuerit subslantiam mundi, et[ quis crediderit, non ad eum perlineat bene operari,
viderit fratrem suum necesse habere, et clauserit vis- JJ sed ad hoc potius, ut nemo arbitretur meritis prio-
cera sua ab eo, quomodo charilas Dei manet in eo1 rum bonorum operum se pervenisse ad donum ju-
(I Joann. in)? siificaiionis quae est in fide. In hoc se gentibus in
Tu credis quoniam unus est.Deus,,bene facis, el dm- Christum credentibus, Judaei praefer.re cupiebant,
mones credunt el contremiscunt. Ne putes quia ma- qnia dicebant se meritis bonorum operum, quse iu
gnum aliquid facis credendo unum esse Dfeum.Hoc lege sunl, pervenisse ad evangelicam gratiam. Ideo-
enim et daemones faeiunt, nec solum Deum palrem, que scandalizabanlur mulli qui.-ex eis crediderunt,
scd et filium credunt. Unde dicit Lucas : Exibant quod incircumcisis geBiibus Cbrisli gralia tradere-
autem dmmoniae inullis clamantia et dicentia, quia tu tur. Unde apostolus Paulus dicit posse hominem
es Filius Dei. El increpans non sinebat ea loqui, quia sine operibus, scilicet
prsecedeniibus, justificari per
sciebanl ipsum, esse Chrisium (Luc. iv). Nec solum fidem. Nam justificatus per lidem, quomodo polost
credunt, verum etiaro contremiscunt. Unde ad illum nisi jusle operari ? Cum ergo dicit Jacobus:
legio quse hominem obsidebal supplici voce procla- Abraham pater nostcr nonne operibus juslificalus
niat : Quid mecum et tibi, Jesu fili Dei summi?Ad- est, offerensIsaac filium suum super altare ? Elegantcr
j.nro le »er Deum, ne me torqiteas (Marc. v). Qtti ergo -excmplum bonaeoperationis ab ipso palriarcha mo-
25 BED^ VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — E5EGETICA GENUINA. 2$
nuit esse discendum, provocans videlicet eos qui de Aillius, repulata es ad juslitiam. Et at nos quoqne-
Judaeis crediderunt, ut quasi bonse soboles primi el iidein illius qua justilicatus est sciremus, lemavit
- maximi sui parentis actus sequerentur. Et
quoniam . eum Deus jubens offerre filium, el-ex operibus fides
eosnein tenlalionibiisdeficerent, et ut fidem suara consummata est, id-esl, quia esset iu corde ejus per-
per opera probarent, admonebat, eleganter de patri- fecta operum exseculione probatum est. Hoc quoque
archa posuitcxempluni, per quodeos in ulraque vir- tempore si quis nuper ad fidem veniens baptismum
tule posset- iiisiiluere. Quse enim tentatio major, acceperit, et proponens se toto corde Dei servire
exceplis his qtise-ad proprii corporis plagas perti- prseceptis , mox de hac luce migraveril, justilicatus
nent, accidere potest, quam si quis filium unicum utique per fidem sineoperibus migravit, quia tem-
dileclissimumque suum senex cogalur occidere ? pns operandi unde fidem probaret, ipso in quem
Quomqdo autem tunicas vel escas suas pro divino credidit Deo disponente non habuil. At qui perceptis
amore pauperibus dare differret, qui filium quem fidei sacramentis longo. supervivunt tempore, nec
senex acceperat haeredem ad jussionem Domini bonis insistere curant operibtis, his inculcandum est
slatim morti. dare non dislulit? Ilaque congruit quod beatus Jacobus proposito exemplo fidei simul
huic beali Jaeobi sententise quod Paulus ait : Fide et operum Abrahae, mox subdidit dicens :
eblulil AbrahamIsaac- filium suum cum tentaretur, et •* Videtis quoniam ex operibus justificelur homo, el
unigeniium offerebatquem susceperat per repromissio- non ex fide lanlum ? Quod ait ex operibus, significai
nem, ad quem dictum est, quia in lsaac vocabilurtibi ex operihus fidei. Quia perfecta opera sine Ude
semen, arbitrans qttia et mortuos suscilare polens est. nullus habere potest, fidem vero sine operibus
Deu» (Ilebr, xj,). Si quidem in, uno eodemque facto mulli, si illis operandi lempus non adsit. De quali-
beati Abrabam Jacobus operum ejus magnificentiam, bus diclum est: Raptus esl, ne malitia mutaret inlel-
Paulus fidei eonstantiam laudavit. Nec tamen dispar lectumillius, aut ficliodeciperetanimam ejus (Sap. iv)»
rem diversamque Jaeobo protulit, Paulus sehlen- Simililer et Raab meretrix nonne ex operibusjusti-
tiam. Seiebant namque ambo quia.Abraham et fide ficataest, suscipiens nuntioset alia via ejiciens? Ne se
et operibus erat perfeclus, et ideo quisque eorum causarenlur opera tanti patris Abrahse imitari nor»
illam magis in eo virlulem prsedicavit, qua suos au- valere,. prsesertim cum nullus eos modo cogeret
ditores amplius indigere perspexit. Quia enim Jaco- Deo fi|ios. offerre perimendos, sed hoc potius ipse
bus illis scribebat qui fidem sine operibus otiosam per Scripturas Deus fieri prohibeat, addit el mu-
lenebant, opportune illud prolulit exemplum in quo lieris criminosae, mulieris alienigenae, quse lamen
illa prsccipua. fides Abrabse, quse el, prius Scriptura (p. per opera misericordise, per oflicium hospitalilaiis ,
teslelaudata est, apparerel, quse non otiosa ejus in etiam cum periculo vitae suse Dei famulis exhibitum,
corde torpuisset, sed ad obediendum divinis impe- justificari a peccatis meruit, Israelitici populi civis
riis jam probala flatgrasset. Quia vero Paulus illos ascribi, regalis eorum prosapise catalogo annume-
inslituebat qui sine gralia fidei de suis se exto|le- rari, ipsius Domini ac Salvatoris nostri generationir
bant.operibus, ostcndit quia. sine iide impossibile est bus quae a palriarcharum fonle descendunt inseri,
placere Deo (Ibid.), atque ad redarguendam corri- ab. exddio palriae pereuniis, cujus perlidiam dese-
gendamque eorum lemeritatem, collectis omniiiin ruit, erui. H|s. igitur conversse ad meliora mulieris
patriarciiarum exemplis , manifeste . edocuit quia cxemplis suadetauditores suos palrise pereunlis in-
omnes. tcstimonip fidei probaii sunt, Unde et spe-. troitum cavere , et a cujus sceleribus credendo re-
cialiter de.Abraham iiilulil quia fide offerret Isaac, cesseranl, ab bac eliam fnictuosis operibns se me-
arbilrqns (inqnit) i/iiin el mortitos suscilare polens tst minisse seccrnere, quatenus sanctorum ceetibus
Deus (l.bid,), Conjunxit ergo optis fidei, quiideo fi-. copulari, et ad Redemptoris sui mereantur perlin-
Ijtim mox offerre voluit, quia Deum bunc conlinuo gere consortium. El illos ergo horiaiur suscipere
resuscitalurum esse credebat. Ideo aulem bunc post nuotios Jesu,^hoc prsedicatores verbi Evangelii
mortem a Deo resusciiandum esse, credebat, quia ;E>gratanter audire. Et cum lios a conlribulibus suis
verum esse credebat quod audierat, quia. in Isaac repulsos, vel.certe ad mortem.quaesiiosesse cogno-
vocabitur tibi semen. Quam conjunctionem utrius- veriut, ut saepe faclum Actus eorum edocent, ipsi
que virtulis bealus quoque Jacobus subsequenter conlra, accepto. ab eis consilio salutis suse, ad Do-
exponit dicens :Vides quoniam fides coj>p$rabatur minum Jesum eos in pace remiltant. Quod honora-
operibus itlitts, et eag operibus fides. servata est, el bilem quondam universse plebi Jiidaenrum, et nunc
suppleta esl Scriptura dicens : Credidit Abraham Deo, magis honorandum omni EcclesiaeCbristi, per.reve-
el reputa(um estilti ad justitiapt, et amicus Dei ap? lationem 'reliquiarum protomarlyris Slephani effe-
pellatus est. De hoc testimonio Paulus ad Romanos ctum, beati Pauli apostoli magistrurn Gamalielem in-
(iriviissime.disseruil, manifesfe doccns quia tanta Jerosolymis. fecisse prsefatus Acluum aposlolorum
est, vir.tus fitlei, ut slatim perceptis ejus mysteriis liber insinual, quando, disponentesenalu Judaeorum
justum de impio facere possit hominem. Quia enim aposlolosinterficere, ipse sapientiore eonsilio eorum
Abrabain tanta el lam ferventi fide credidit Deo, ut molimina evacuavit, ereplosque de insidiis eorum
promplus esset animo ad agenda omnia quse Deus apostolos ad evangelizandum Jesum remisit inco*
.^ijjer.et merito fides ejus- a Deo, qui co."noverat luines.
2", EXPOS. SUP. EPISTOLAS- CATIIOL. - D. JACOBI EPISTOLA. 2S
CAPUT 111. A non offendil, hic perfeclus esl vir, illo videlicet verbo
Nolite plurcs magistri fieri, frdlres mei. MulUim cujus ofTensioueinhumana vitare potesl fragilitas,.
fuisse studii credentibus tempore aposlolorum, ut ut est vcrbum doli, delractionis, malediclioriis,
verbum lalius propagarent, Aclus eorum edocent, superbise, jactanlise, excusalionis in peccalis, aemu-
ita ut Apollo vir in Scripturis doctissimus , sciens lationis, dissensionis, haeresis, mendacii, perjurii,
tanlum baptisma Joannis, fiduciaiiler Christum prae- sed et otiosoe, nec non eliam superfiuse loculiouis
dicaret. Qui tamen quia sapiens erat, mox ut doctor in his quse necessaria videnlur.. In quo niinirum
adfuit, facillime quod minus habuerat adimplevit, verbo quisquisse sine ofiensione custodit, hic per-
atque ad prsedicandi officium jam perfectus rediit. fectus est vir. Qui enim cuslodit es suum el linguam
Alii majore imperitia discedentes de Judsea Antio- suam, cusloditab angusliis animam suam (Prov. xxi).
chiam, docebanl credentes ex gentibus quia, nisi Potest etidm freno circumducere totum cofpus. Pen-
circumciderenlur secundum legem Moysi, salvi esse det hic versus a superiori. Si quis, inquit, bi verbo
non possent, nec parvum caslis praedicatoribus non offendit, hic perfectus est vir, etbic potestcliam
qusestionis laborem contulerunt. Hos ergo et hujus- freno circumducere tolum corpus. Quod est aperte
modi doctores bealus Jacobus ab officioverbi remo- , dicere : Si quis lapsum linguse, qui pene inevitabilis
!**
vet, ne impcdimentum his qui illud rite implere po- est,cavet, hic consuetudine fixa ejusdem conlinentise
terant facerent. etiam csetera corporis membra, quoe facilius casti-
; Scientes quoniam majus judicium sumitis ? Sicut gari possunt, ne a recto itinere divertant, discit
enim is qui bene minislraverit gradum bonum sibi observare.
acquirit, ila qui officiuin docendi sibi indoctus Si aulem equts frenos iii era mittiinusad censentien-
usurpare tentaverit, qui Chrislum non sincere an- dum nobis, el omne corpus illorum ferimus. Subaudis:
uuntiat,- majus judicium damnationis mereretur Quanto ampliiis decel ut nobis ipsis frenum 'conti-
quam si solus iu suo scelere periret. nentioe fn ora miilamus ad consentiendum Creatori
In multis enim offendimusomnes. Non dixit offen- nostro, qiiatehus per linguse custodiam operum quo-
ditis, cum illos argueret quos et scientia et opera- que reclitudinem obtinere quaeramus? Quod si, ut
tione minus perfectos videbal, lalesque a cathedra quidam Codices habent, legerimus : Sicut aulem
magisterii deponeret, limens ne vel per errorem equis frenos in ora millimus, niliil quaeslionis erit,
prsedicando parvulos Isederenl, alque ab auditu quia conjungitur ad hoc quod in sequenlibus dicitur:
doctorum praeoccupando eorum aures averterent; 7(o et lingua moiicum quidemmembrum est, etc,.
vel certe sa quserecle prsedicarent non reclse actionis n( Ecce el naves cum magnm sint, et a venlis validis
sorde fcedarent, ac per hoc viam evangelicse perfe- minentur, circumferuntur a modico gubernaculo quo
ctionis sinistra opinione fuscarent; sed ojfendimus, impelus _dirigentis voluerit. Naves magnse in mari
iiiquit, «im sumus Christi; sic loquitur Apostolus. mentes sunt hominum in hac vita,sivebonorum, sive
Et praemisit in mttllis, subjunxit omnes, ut tanloi malortim. Venti validi a quibus minanlur ipsi appe-
cautius se iraperfecli quique in agendo vel loquendoi lilus sunt mentium, quibus naluraliter cogunlur ali-
circumspicerent, quanto certius cognoscerent quiai quid agere, per quod vel ad bonum, vel ad malum
nec perfecli quidem boni, et qui Spiritus sanclii perveniant finem. Gubernaculum quo bujusmodi
gratia duce incedunt, hujus yitse viam absque offen- naves circumforuntur, ubi impelus dirigentis volue-
sione peccati alicujus transiie nullalenus possint,, rit, ipsa cordis intenlio est, qua electi, transgressis
juxta quod alibi scriplum est : Ccelinon sunt mundi bujus swculi fluctibus, felicem patrise coeleslis por-
in ccnspectu ejus (Job. xv). Et sicul Salomon ait : tum atlingunl, reprobi autein quasi Scylla vel Cba-
Quia non est liomojuslus in lerra qui faciat bonum elt rybdi necati fluctuosis vitoe hujus erroribus, quos
non peccet(Eccle. vn). dcserere nesciebant, intereunl. Et quia ex abundan-
Si quis in verbonon offendit, hic perfecttts esl vir. tia cordis os loquitur, recle subj"ungitur :.
Quomododicit perfeclum esse virum qui in verboi fj Ita et lingua modicum quidem membrum est, ct
non offendit, cum praemiserit: Quia in multis offen- magna exaliat. Magna utique prsemia exaltal, si eam
dimus omnes? An quia et in multis offendere possuntl imjietus animi dirigeutis bene gubernaverit. Juxta
electi, et tamen perseverare perfecti? Imo ita intel- illud Salomonis : Qui inlelligil , gnbernacula posside-
ligendum est. Namque diversae offensionum suntt bit, Sin autem male, mala e contrario sibi suisque
species. Aliter electi, aiiter offendunt reprobi, Salo- magna perdilionis exaltat. Unde et Salomon : Mors,
mone teste, qui ait: Seplies enim cadit justus, el' inquit, el vila in manibuslingum (Prov. xvm). Vilam
resurgil; impii autem corruml in maltim. Et si enimi ergo exaltat, si bene docet Ecclesiam. Morteru con-
juslus per fragiliiaieni carnis vel ignoranliam fortei tra, si grave agit. Namque hoc adversus eos dicit
offenderit, justus tarnen esse non desislit. Quia ut: qui, et viia et scientia deslituti, docero proesuiiie-
quotidiana est huju&motliet. inevitabilis offensio, ita bant, ideoque magis Ecclesiam loedebant; quod si
est etquotidiana oraiionum acbonorum operum me-
legalur ul in quibusdam Codicibus iaveiiitur : Et
dela, quse offendenlem justum, ne in terram pro- inagna exsultat, illa nimirum hic exsuliatio debet
ruat, et nuptialem chariiatis ae (idei vestem pulvere inlelligi, de qua in sequcniibus, cum per plura lin,-
vjtiorutn sordidet, ocius erigel. Si quis ergo in verbo guoe vitia emimerassei, adjnnxil : Nunc autem cx-
27 BED^E VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. ii
sullalis in superbiis veslris. Omnis exsultalio lalis_A rotam nativiiaiis nostrse', cnm stalum omnem no-
maligna est. ,A qua et maler beati Samuelis nos pia stroe conversaiionis prava loquendo contaminai.
exhortatione compescit, dicens :.Nolite multiplicare Iiem rolam nativitalis noslrae dicit, quia merito
loqui. sublimiaglorianles (1 Reg. n). Magna ergo ex- primae proevaricaiionis ab interna stabililate proje
snltat lingua, quoe, caeterorum sensus, et verba de- cti, huc atque illuc mente vaga raptamur, et incer-
spiciens, singulariler se esse sapientem jactat et lis per cuncta discursibus, ubi pericuium, ubi salus,
facundam. ignoramus, Inflammatur aulem bsec rota nostroe
Ecce quanlut ignts quam magnqm silvain incendil. .nalivitatis igne linguse maculanlis, cum vitium nali-
Quantus dicit quam modicus. Denique et Codices sic vse perturbationis ineplis etiam ac noxiis sermoni-
liabent: Ecce modicus ignis. Sicut enim a modica bus accumulatur.
scintilla ignis excrescens magnam ssepe silvain in- Omnis enim nalura besliarum, el volucrum, et ser-
cendit, ita incontinenlia linguae suis nutrita levitati-r pentium, el cmlerorum, domanlur et domila sunt a na-
bus magnam operum bonorum materiam, niultos tura humana. Legimus in Plinio immanissimara ser-
vitse spiritalis fructus, ubi attaminaveril perdit, sed pentium aspideni in jEgypto domilam a patrefami-
et innumera pl.erunique quaeoptima videbanlur lo- * lias,.€t quotidie de caverna sua egressam, ad men-
cutionis folia consumit. , B sam ejus annonam percipere solitam. Legimus item,
Et tingua ignis esl, universitas iniquilalis. Ignis est sci ibente Marcellino comile, mansuefactam tigridem
lingua, quia virtulum silvam male loquendo devo- ab India Anastasio principi missam. Vull ergo inlel-
ral. Unde vir sapiens de insipiente : El apertio, in- ligi quia lingua pravoruni bestiis ferocitate, volucri-
quit, oris illius inflammalio est. Cui videlicet igni bus levitale vel exsultalione, serpentibus virulentia,
peidilionis contrarius esl ille ignis salutaris, qui praecellat. Sunt enira bestiales qui exacuerunl ut
lingua, fenum, slipulam, vitiorum consumens, se- gladium linguas suas (Psal. LXIII),sunt volatiles qui
creta cordis illustrat, quo sancti inllammantur do- posuerunl in ccelum es suum (Psal. LXXII),el quo-
ctores, ut et ipsi ardeant amando, et quasi linguis rum os locutumest vanitatem (Psal. CXLIII),sunl ser-
jgnitis accendant alios proedicando. De quibus bene pentini, de quibus diclum esl: Venenum aspidum
Scripluin est: Quia apparuerunt illis disparlitm lin- sub labiis eorum (Psal. xm).
gucetanquam ignis, sedilque supra singutos eorum, et Lingttam autem nullus hominum domare potest.
repletisunt omnes Spiritu sancto (Act. n). Recte au- Duobus modis liaec sentenlia recte potest intelligi,
terii de lingua indisciplinaia dicitur quod ipsa sit quia et nullus bonorum doctorum potest domare lin-
universitas iniquitatis, quia cuncta fere facinora' per _ guas eorum qui seipsos a stulta verbosilate cohibere
eam aut concinnantur, ut lalrocinia, stupra; aut pa- negligunt, et nullus Ioquenlium e<t qui non ali-
trantur, ut perjuria, falsa lestimonia; aut defen- quaudo delinquat iri lingua sua. Denique de viro
duntur, cum quilibet impurus excusando scelus quod perfecto in articulo maximse lentationis conslitulo,
admisit, simulat ostentando bonum quod non fecit. veraciter dictum esl: In omnibus his non peccavit
Et inflammat rotam nalivitalis noslrm, inflammata Job labiis suis (Job. i). El tamen ipse se postmodum
agehcnna. A gelienna dicit a diabolo et angelis ejus, auditis Dei sermonibus, de ineptia slultae locutionis
prppter quos gehenna facla est, et qui ubicunque reprehendit, dicens : Unum locutus sum, quod uli-
vel in aere volitanl, vel in terris aut sub lerris va- nam non dixissem, et atterum, quibus ultra non ad-
garitur, siye detinenlur, suarum secum ferunt sem- dam (Job. xxxix).
per tormenta Uautmarum, instar febricitantis, qui et Inquielum tnalum plena veneno mortifero, etc. In-
si in lectis ebumeis, et si-in locis ponatur apricis, quielum addit, ob boc quod dixerat eam domari non
fervorerii tamen vel frigus insiti sibi languoris evi- posse, cum beslise domenlur et volucres. Plenam
tare non potest. Sic ergo dsemones et si in templis vero dicit veneno morlilero, ul exponat indomabi-
colanliir auralis, et si per aerea discurrant, igne lem eur diceret eam, cum el serpentes constet
semper ardent gehennali, et ex ipsa sua poena com- JJ posse domari. De cnjus atrocitate veneni plura
moniti, deceptis quoque hominibus fomitem vitio- subsequcnter- adjungit.
rum, iinde et ipsi pereant, invidendo suggerunt. Ex ipso ore procedil benedictioet malediclio. Non
Cui contra sancta Dei civitas nova Jerusalem de ccelo oporlet, [ralres mei, hsec ita fieri. Nunquid fons de
a Deo descendere dicitur, quia nimirum quidquid eodein foramine emanal dulcem el amaram aquam?
ccelesle in terris agimus, hoc profecto ut ageremiis Sicut dulcis et amara aqua non possunt simul una
ccelesti munere accepimus. Rotam autem dicit nati- de vena lontis ebullire, sed el si misceantur in vase
vitatis nostrae incessabilem vitoe temporalis procur- vei cisterna, dulcisquidem mox amarescit ab.amara,
iiuin, quo a die nalivilatis usque ad morlem velut amara autem ex admislione dulcis in dulcedinem
scvnper currenle rola curriculi incessanter agimur. nescit immuiari, ita benedictio et maledictio in uno
Unde bene Salomon cum dicerel : Memenlo Crealo- ore nullatenus possunl convenire ; sed quicunque sic
ris liti in diebusjuventutis tum, antequam ienial dies Deum benedicere orando, vel verbum ejus prsedi-
afflifitionis(Eccie. xn), paulo posl addidit : Et con- cando consuevil, nt etiam maledicere homines non.
fringatnr rota super cislernam, et revertatur pulvis omiserit, constat quia dulccdinem benediclionis ejus
iii lerrain suam nnde erat. Inflammat ergo lingua amaritudo malcdiciionis consumit. Modicum enim
29 EXPOS. SUP. EPISTOLAS CATHOL. — D. JACOBl EPISTOLA. 39
fermentum lolam massam corrumpit (I Cor. v). Et A . quenler egestas (Prov. xiv). Unde et hic quoquerecte
n«n esl pulchra laudatio.in oreyeccatoris (Eccli. xv). subjungilur :
Denique si facias listulam bino ore unde aqua inlret, Quod si zelum amarum habclis, et conlenlionessunt
simplici unde exeat, ct in hoc amaram aquam, in in cordibus vestris, nolite gloriarix etc. Zelum 'ama-
illo dulcem immitlas, absque ulla dubietale ubi ad rum dicit, quia est et zelus dulcis, a quo et Simon
unum exitus foramen pervenitur, permisia utraque apostolus merito perfecli cordis nomen accepit.
et amara apparebit. Qnia nimirum multo facilius Quem et Elias habuit, cum ait : Zelo zelalus sum pro
dulce in amarum ubi commiscentur, quam amarum Domino Deo exercituum, quia dereliquerunl paclum
verlitur in dulce. Quo exemplo colligilur quia collo- tuum filii Israel (111 Reg. xix). Et apostolus Paulus:
qnia mala sicut mores bonos, leste Apostolo, sic JEmulor enim. vos, inquil, Dei mmulatione(II Gor.
etiam sermones bonos, corrumpunt. xi). Est et bona contentis, quam Dominus nos iia-
Nunquid polesl, fratres mei, ficus olivas facere, aut bere prsecepit dlcens: Coiitendile intrare per angu-
vitis ficus? etc. In promptu est, quia sicul arbor ne- slam porlam (Luc. xni). Nolile, inquit, gloriari, ei
quit amisso nalurali fruclu alterius arboris eX se mendaces esse adversus verilatem. Quia Veritas ipsa
ferre fructum, ita maledicus et si quid boni ad lem- probat non esse gloria dignos eos qui sapientioe
pus loqui videatur, fructum benedictionis habere B - \erba promentes ex ore, zelum amarum et conten-
nullatenus valet. At si quis hsec altius velit discuti, lionis infrucluosaestudium gestant in corde.
potest in ficu, cujus foliis prcloparentes nostri post A'oii est ista sapientia desursum descendens, sed
agnitionem prsevaricalionis sua pudenda texerunt, terrena, animalis, diabolica. Et Paulus dicit quia dni-
velarnenium excusalionis intelligi, quo et ipsi tuncin- malis homo nohpercipil ea qum sunt spirilus Dei. No-
crepationem Crealoris a se repellere et in ipsum tandum aulem quod animalis homo, sive aniinalis
Creatorem conabantur refundere, et nunc plerique sapientia, non ab animali, sed ab anima derivalur,
stultorum cor suum declinant in verbum malum, ad teste Apostolo, quia faclus est primus homoAdam in
excusandasexcusationesin peccalis (Psal. CXL).Potest animam vivenlem,novissirimsAdamin Spiritum vivifi-
in olivis fruclus misericordiae, in vile fervor dile- cantem (I Cor, xv).-Sed non prius quod spiritale est,
clionis accipi. Ego autem (inquit) sicut oliva frucli- sed quod animale. Quod ab anima derivatum Grsece
fera in domo Domini, speravi in misericordia Dei mei lestatur auctoritas, in qua videlicet lingua ^u^ii
(Psal. LI), id est, sicut is qui fructum misericordioe anima, ^vxi-y-ovdieitur animalc. Porro animalia
facil, misericordiam ipse a Domino speravi. Ilem- quamvis Laline ab anima vocabulum accepisse vi-
tuum inebrians • deantur, longe diversam Grsece ac dissimilem ha-
que:JEi poculum, inquil, quam prmcla-
rum est (Psat. xxn)! Quod de charilale Dei constat*C bent etymologiam. Namque ab eo qtiod vivant no-
dictum, quae dijfusa est in cordibus noslris per Spiri- men sorliuntur. Siquidem apud cos 'Cwovita, (u«
tum sanctum qui datus esl nobis (Rom. v). Non potest vocantur animalia. Cum ergo Apostolus in Epistolis
ergo fieus olivas facere; quia quicunque se in pecca- suis saepissime uominet carnalem homiiiem, nomi-
lis excusare potius quam aceusare nititur, nequa- net animalem, nominet spiriialem, spiritalem vel
quam opera pietatis quoepro peccalis liunt in proxi- ipsum Dominum dicit, qui, iu carne et anima appa-
mos perfecto, sed magis superbo corde largitur. rens, Spiritu sancto plenus exstiiit, vel omnem ele-
Neque vitis ficus, quia qui diviua dilectione se per- ctum, qui, in carne et anima naturaliter consistens,
fecte inebriat, nullum jara de suis erroribus, iiisi graliam quoque Spiritus sancti secundum mensuram
seipsum accusat. donalionis Cliristi, qua illustrelur, accepit. Carna-
Quis sapiens et disciplinatus inler vos ostendal ex lem vero vel animalem appellat hominem, qui, nil
bona conversationeoperationem suam in mansuetudine gratioe spiritalis habens, ea tantummodo quae natu-
sapientim.Quia improbis docloribus silentium impo- raliler carnis sive animac sensibus insila sunt cogi-
suerat, eosque magislerii gradum lenere veluerat, tare vel facere novil. Merilo ergo contentiosa et su-
qucs nec vitae perfeclionem nec continentiam linguse perba sapientia esse lerrena, animalis et diabolica
habere cernebat, consequenter admonet ut si quis memoratur, quia dum lerrenam gloriam anima
inter eos sapiens et disciplinatus, vel sit vel sibi quaerit, dum, expers gratiae spiritalis, remaiiens
esse videatur, magis sapienter ipse ac discipliflate sola, ea qusc sibi naluraliter post reatum primse
vivendo eruditionem suam, quam alios docendo, de- praevaricalionis sunt insila cogitat, jure a maligno
monstrei. Qui enim mansueto corde et ore sereno delusa spiritu, ad agenda se illa quse sunt vesana et
bona quse valet operalur, evidens utique dat f ho- noxia convertit.
minis sapientis indicimn. Principium enim sapientim Ubi enim selus el conlenlio, ibi inconstanlia et
limor Domini (Psat. cx). Qui vero ad prsedicandnm omne opus pravum. Omni, inquit, cuslodia serva cor
verbiim quam ad facieridum proclivior est, plerum- luum, quoniam ex ipso vita procedil. Qualis enini
que por amorem jactantise, per studium coutenlio- cordis est radix, talis in conspectu ihterni arbitrii
nis, per eloquentise facilitatem, per invidentiam est omnis fruclus aclionis. Et qui nequitias corde
aliorum docentium, per ignorantiam calholicae veri- livoris vel contenlionis contegil, hujus est pravum
tatis, stultitioereatum incurrit. Cui bene congruit ii- omne opus, quantumlibet rcctum bominibus esse
hj,dSajomonis : Quia ubi sunt rerba plurima, ibi fre- videatur, videlicet propter iiiconslantiam mentis
51 BED.E VENERABILISOPP. PARS 11. SECT. I; — EXEGETICA GENITINA. w
liuc illucque fluctuantis, quia se ad unam supernt A bris, cum ad ea quse niens improba
prave suggerit,
inluitus anchoram figere neglexit. manus, vel lingua, vel caetcronim membrorum con-
Qumautem4esursum esl sapienlia, primum quidem sensus intemperanier obedii. De quo el in primis
pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, bonis hujtis Epislolas parlibus ait : Unusquisque vero ten-
consenliens., Hsec est mansuetudo sapienlisr, quam tatura concupiscenliasua, abslractus, el
illeclus, etc.
superius habendam esse praecepit, zelo ulique ama- Possunt autem concupiscentise et terrestrium bono-
ritudinis et conlenlionis, stultis adversa, qua sanclo- rum in hoc loco dictse inlelligi, regni videlicet
ap-
rum praedicatorum virtus el doetrina-vicissim sibi in petilus, divitiarum, honorum, dignitatum..
Propter
charilalis atqne concordiae pace socianlur. Primum, hsec enim el hujusmodi innumera, lites
frequenter
inquit, pudica est, deinde pacifica. Pudica, videlicei, inler malos et bella commitiuntur.
quia casteintelligit; pacifica aulem, quia per elatio- Liligatiset belligeralis,et non habetis propler quod
nem se minime a proximorum socielate disjungit. non poslulaiis. Liligatis, inquit, et belligeratis
pro
Modesla vero, suadibilis, bonis consentiens, quiai lemporali scilicet gloria, neqne hanc oblinere vale-
nimirura sapientis est bonorum suasioni assensumi tis, propter hoc nimirum, quia Dominum postulare
proebere, quomodo Petrus redarguentisepaulocon- non curastis, ut ipse vobis salutaria quoeque confer-
citus annuil, improborura vero doctrinam tota in-- B 1 rei. Si enim illum pia intentione postularetis, et
tentione, vel docendo, vel vivendo repellere. terrena vobis necessaria ad usum lemporalem, et-
Plena misericordia et fructibus bonis. El haw estt ad fiuendum perpeluo superna boria tribueret.
bona conversalio, quam supra sapienlem et discipli- Petilis etnon accipitis, eo quod male pelatis, etc.
natum ostendere monuit, misericordem, videlieet,, Praedixerat eos non postulare, et nunc dieil eos
auimo esse, et ejusdem misericordise fructus exte- male petere, quia qui male petit jara in
conspectu
rius per pietalis opera monstrare. interni tesiis nibil pelere videtur. Male'autem petii,
Judicans sine simulatione.Hac virtute quantum pu- qui, jussa Domini contemriens, a Domino beneficia
dica sapientia proprie uiitur, tanlum contentiosai superna desiderat. Male petit et ille qui, amisso
prorsns caret et blasphema. Nam qui se doctiorerai amore supernorum, infima tantum quaerit bona per-
caeterisque perfectiorem videri appetit, multum ne- cipere, et hsec non ad suslentationem humanaefra-
cesse est laboret, ut etproximum quasi impruden- gilitalis, sed ad redundantiam Iiberaevoliiplalis. IIoc
tiorem docte possit lacerare; et se nunquam etiam aa est enim qnod ait : Ut in concupiscentiisvestrisinsu-
quibus alienus est bona fecisse, vel dixisse simu-- . matis.
landopraetendat. _ Adulleri, nescilis quia amicitia hujus mundi inimica-
Fruclus aulem justilim in pace seminatur facienti- esl Dei? Adulteros recte nuncupat, quos de amore-
bus facem. Omne quod in hac vita agimus semen est. t. sapientise ccelestis ad amplexum potius amicitise
futurae retributionis, ipsa aulem retributio frucluss mundialis esse deflexos increpat, quos, Conditore
cst operum proesenlium, leste Aposlolo, qui ait : contempto, mammonse magis servire oarnebat.
Quwcunqueenim seminaverilhomo, hmc el metet. Ll•I Dixerat quidem supra de apertis Dei inimicis:
qtti seminat in carne, de carne metel corruplionem. i. Nonne divites opprimunt vos per polentiam, et ipsi
Qui autem seminalin spiritu, de spiritu melet vitam n trahunt vos ad judicia ? Nonne ipsi blasphemanl bo-
wtemam (Galat. vi). Et ideo recte dfcitur quia ffu-i- num nomen qnod iniiocatum esl super nos (Jac. n) ?
ctus justitioe in pace seminalur facientibus pacem.i. Sed ne illos putares solos inimicos esse Dei, qui
Fructus eriim justitiae vila oetcrna est, quse operibuss etim aperle blasphemant, qui fidem ejus persequun-
justis reiribuitur, quia qui inquirunt pacem, se-- lur in sanctis, et eos iniquo judicio condemnant,
quuntur eam, ipsa pace cui sludeni qiiasi oplimaa ostendit et eos esse Deiinimicos, qui, sub fide et
semente terram sui cordis aspergunt, quo per quo-- confessione nominis Christi, mundi illecebris et
tidianum bonse operationis crementum ad fruclum n amori deserviunt, qui, nomine tenus fideles, rebus
valeant vilae pervenire ccelestis. JJe quo alibi scri-i- n terrenis coelestia proponunt. Quod et sequenti ver-
ptum est: Qui seminant in lacrymisyin gaudio me- siculo instanlius inculcat subdens : Quicunque ergo
tent (Psal. cxxv), ei csetera usque ad iinem psalmi.i. voluerit amicus esse smculi hujus,.inimicus Dci consti-
Seminant autem et metent etiam reprobi, quia proo luitur. Ergo inimici sunt Dei omnes amatorcs
merilis in judicio recipient. Non lamen fructnm,i. mundi, omnes inquisitores nugarum, omnes qui
seJ cOrruptionem metere dignoscuntur, quia bonis is pertinent ad eos de quibus dicilur : Quoniam ecce
non fruuntur aeternis (Fructus quippe a fruendo dici- i- initiiict tui, Domine, peribunt (Psal. xci). Intrent
tur), sed pro corruptione in qua vixerant pcenas is ecclesias, non intrent ecclesias, inimici Dei sunt^
luent sempilernas. Ad lempus possunt florere sicut fenum, sed ubi ar-
CAPUT IV. dor judicii apparueril, peribunt, el decor vulius
Undebella el iiles in vobis?Nonne hinc? Id est, a eorum decidet.
zelo et contentione, quae supra veluerat haberi.i. An pulatis quia inaniler. Scriptura dicai? Illa, vi-
Unde et hic latius idem exponendo subjungil dicensi:: delicei, Scriptura quse a malorum societaie fideles,
El concupiscenliisvestris qum mitiiant in tnembris is coercens, ila per Moysenloquitur : Non inibis fcedus.
veslris, elc. Concupiscenlirc aulcm militant in mem- a- ctimeis, neccumdiis eor.um. Non habilent in icrra lua^
53 EXPOS. SUP. EPISTOLAS CATKOL. — D. JACOBI EP13TOLA. .a»
ne ferte peccarete facianl in tne, si servierisdiis eorum, A_ Appropinquate Deo, el appropinquabitvobis. Appro-
quodtibi eerle erit in scandalum(Exod. xxm). El rur- pinquale Domino per humilitatem ejus vestigia se-
sam : Nonfacies opera eorum, sed destrues eos atque ctando, et appropinquabil vobis per misericordiam,
cgnfringesslatuas eorum (Ibid.). vos de angustia liberando. Non enim regionibus lon-
Ad invidiam concupiscilspirilus qui habitatin vobis? ge est quisque a Deo, sed affectihus. Namque uno
Interrogative per increpationem legendnm est, quasi commorantes terrte loco, is qui virtutibus studet, et
diceret: Nunquid Spirilus gratiauquo significati estis is qui defluit sordibus vitiorum, longe estaDeo,
in die redemptionis boc concupiscit, ut invideatis alius proximum habetDeum. Unde et Psalmista dicit:
allerulrum ? Nonutique bonus spiritusinvidiacvilium Prope est Dominus omnibusinvocantibuseum in veri-
in vobis, sed roalus operatur. Cui similis esl modus tate (Psal. CXLIV).Rursumque : Ler.ge est a peccaio-
locutionis in psalmo : Fraler, non redimit, redimel ribus salus (Psal. cxvm). Ula utique salus cui cani-
hemo (Psal. XLvm)?Ita eniminlelligitur. Sinos Chri- mus : Dominus illuminalio mea et salus tnea, quem
stus non redemit, qui nobis frater fieri dignatus, est limebe (Psal. xxvi)? Et ipse Dominus, cum nos sibi
per bumanilalem, nunquid aliquis boriio purus non appropinquare suaderet dicens : Venitead me, omnes
redimere sufticit? Quidam liane senlentiam ita edis- qui laboratis el onerati eslis, el ego reficiamvcs(Matlh.
serunt: Ad invidiamconcupiscitspiritus, qui habitat in B xi), continuo quia non boc pedibus, sed attibus es-
vobis. Adversus invidiam concupiscit, hoc eslinvi- set itnplendum demonslravit, cum subdidit : Tollite
dise morbum debellari, alque a vestris mentibus jugum meumsuper vos, el discite a me quia mitis sum,
exstirpari desiderat. Alii de spiritu hominis dictum el humil.s corde (Ibid.).
intelligunt, ut sit sensus : Nolite concupiscere, no- Emundale manus peccalores, el pufificate corda
lite mundi hujus amicitiis adhserere, quia spirilus duplices animo. Hoc est veraciter Dorainonos appro-
mentis vestrse, dum terrena concupiscil, ad invidiam pinquare, operis videlicet munditiam, et cordis
utique coneupiscit, dum ea quae ipsi acquirere con- simplicilalem habere. Innocens, inquit, manibus et
cupiscitis, alios iuvidetis habere. mundo corde, hic accipiet benedictionema Domino, et
Majorem autem dal graliam. Majorem gratiam Do- misericordiam (Psal. xxv). Et hoc est veraciter Do-
minus dat quam amicitia mundi, quia haec lerrena minum appropiriquare nobis, suse nobis dona pietalis
bona ad tempus, et ea cum doloreamittenda tribuit, simpliciter quoerenlibtts dare. Sanctus enim Spiritur
ille gaudium largitur seternum. Qualibus autem disciplinmejfugiet ficlum, el auferet se a cognilionibus
hanc gratiam largiatur, subsequenter exponit. qum sunt sineintelleclu(Sap.i).
Propter quod dicil: Detts superbis resislil, humili- Miseri estote, el lugete, et plorale. Risus vester in
busautem dat graliam. Fures quidem, perjuros, luxu- " luctum converlatur, et gaudium in mcerorem. Humi-
riosos, et alios peccatores, quasi contemptores liamini in conspeclu Domini, et exaltabil vos. Nolite,
praeceptorum suoruin punil Deus, sed specialiter su- inquit, amare locupletari, et gaudere in hoc saeculo,
perbis resistere dicilur, quia nimirum majori poena sed memores scelerum quaefecislis, hoc p.otiuspro-
plectunlur qui confidunt in virtute sua, qui divinoe curate, ut per breves vitae hujus miserias pauperta-
potenlise subdi pcenitendo negligunt, qui. quasi sibi lemque ac lamenlationem transiloriam ad gaudia coe-
ipsis ad salvandum sufliciarit, auxilium supernoegra- leslisregni seropilenia pertingatis, utnonprolaelilia
tiae quaerere detrectant. At conlra humilibus dal gra- temporaliumopumquasperiniquumlaborem.acquisi-
liam, quia qui in suorum jilagis vitiorum veri se me- stis, perpetuo mendicetis, lugeatis, lormenla soivatis.
dici manibus suppliciter subdunt, merito desideratse Nolile delrahere allerulrum, fralres mei. Et hoc
sanitatis dona recipiunt. Notandum aulem quod vilium detractionis ad venenum linguae mortiferum
hanc senlenliam de superbis et humilibus beatus respicit, de quo ait: Liligatis el belligeratis.
Jacobusde parabolis Salomonisjuxla antiquam Trans-
Qui delraldt fralri, aut qui judical fratrem suum,
lationem, quemadmodum Petrus, et in sua Epistola detrahil
legi, el judicat legem. Detrahit legi qui de-
posuit. Pro quo in nostra Edilione quae de Hebraica
trahit fratri, quasi ipsa non recle fecerit quae de-
verilatedescendit, ila dicilur : lllusores ipse deludel, j)
el mansuetis dabil graliam. Deludel autem Dominus tractionem vetuit, dicens per Prophetam : Detra-
adversus proximum suum occulte, hunc perse-
illusores, juxta hoc quod Paulus loquitur de eis qui hentem
illum in nomine Patris stii venientem recipere recu- quebar (Psal, c). Et in Levitico : Non eris criminator,
santes , Anlichristum in nomine suo venieniem nec susurre in populis(Levil. xix), Potest et ita intel-
: detraliil fratri legis jussa facienti, delrahit
suscepturi sunt (Joan. v) : Eo quod diiectionem, Iigi Qui
et judicat legem quse talia jussa dedil. Verbi
inqu.it, verilalis nen receperunt ut salvi fierent, ideo legi,
piillel iliis Deus operationemerroris, ut credant men- graiia, lex proecepit dicens : Ne membr eris injurim
Delusil cum dicenlibusJu- civium tuorum. Qui ergo detrahit fralri, et qui judi-
dacio(Thess. n). illusores,
daeis: Si rex lsrael est, descendatde cruce et credimus cat fralrem quein videt pro Dei amore lihenler
ei (Matlh. xxvu), patienter sustinuit, donec moriuus injurias suscipere, detrahit utique legi, et judicat
ac sepultus, et eorum iusullaliones el ip&ammoriem legem quaenosinjurias oblivisci praecepil.
cita resurrectione superaret. Dabit autem mansuetis Tu aulem quis es qui judicas proximum luum? Te-
graliam^quia eis qui se humiliter sequuntur, et perfe- merilatem arguit ejus qui proxiraum delectatur judi-
ctionemboni operis ct beatoeperennitatis dona largitur* care, ncc sute slamm fiagililaiis ac viloe lemporalis
cS DEDiE VENERABILISOPP. PAP.S II. SECT. I. — EXEGETIGA GENUINA. 53
incertum perpendere cnrat. Et quia nonnunquam A CAPUT V.
per immulationem dexterae excelsi hi qui judicabant Agite nunc, diviles, plorale ululanles tn miseriis qux
proximum ejus quem judicabant poteslati subdun- advenient vobis. Nunc dum tempus est acceptabile,
tur, nonnunquam ipso superstilerapiuntur e mundo,' dura dies salulis(f/ C6r, vi), futuras inquit poena- -
arguit subsequenler et eoruai temeritalem qui, cer- rnin misericordias flersdo et eleemosynas faciendo
titiidineni vitae suaenullam habentes, de mullorum vitate. Aurum el argentum veslrum mruginavil, ei
tcmporum lucro animum in luturum distendunt. wrugo eorum in lesiimonium vobis, el manducabit
Nam sequitur • > carnes vestras sicut ignis. Non solum impios et im-
Ecce nunc qui dicilis : Hodie aul crastino ibimusin misericordes divites visibilis gebennae ignis in tor-
illam civitalem, el faciemus guidem ibi annum, et mentis «xcruciat, sed et ipsa diviliarum putrefacla-
rum et inaniuin riiemoria, quibiis facillime possent
msrcabimur, el lucrum facienius, qui ignoratis quid
eril in crastinum. Multifariara in hujusmodi disposi- suas redimere nequitias, non minus et ante judicium
tione stultitiam inesse notat, quia videlicet el de animas eorum, et post resurrectionem etiam carnes
lucri augmenlo consiliuin agunt,et se miilto lempore exuret, dum sibimetipsis graviter irasci incipiunt,
viciuros arbiirantur, et ubi annum faciant, suoeesse ^» quia sua scelera eleemosynis abluere nolnerunt.
poleslalis aulumant, e' in bis omnibus superni Judi- in Denique dimilti illi purpurato serugo pecuniarum
cis exainen ad mentem revocare contemnuiit. testimonium nequitise, et in augmentum versa
erat pcenarum, quando per increpalionem Abrahas
Qum enim vitavestra? Vaporesl ad modicum appa- audivit: Fili, recordare
quia bona in vila tua,
rens, et dtinceps exlerminabiiur.Non ait quae est vila el Lazarus similiter mala recepisti Possunt etiam
(Luc. xvi).
nostra, sed qum,inquit, vitavesira ? Quia jusli tunc nomine carnium
verius vivere incipiunt, cum ad bujus vitae finem ipsse carnales delicise inlelligi, quas
Inimici autem Dominimox cum hono- aerugopecuniarum sicut ignls manducat, dum ani-
pervenerunt. mam hixuriosam et extrinsectis soeviens fiamma
rificati et cxaltati fucrint, de/icienles ut fumus defi- et noii minus interius pungens suse leuaciae
cient (Psdl. xxxvi). Non aulem pulandum est hanc cruciat,
dolor accusat. Quod in hac quoque.vita stepius con-
eamdem senlentiam essequam apud se irapii in libro
. tingit, ut noniiulli divitias quibus male utebantur,
Sapienliaedixisse perhibentur; Quia ex nihilo nati
amittanl, perditisque farculiatibusjam sero incipiant,
sumus, el posl hmc erimus lanquam non fuerimus
furiius afflalus est in naribus\
' quod eas sine fructu habuerint doiore, et tunc se
(Sap. 'n). Quoniam indigentibus sua non dcdisse, cum ipsi in-
nostris, et sermo scinlillae ad cominoVendumcor gemant cruenle indigenlia cogantur mendicare.
nostrum. Qua exstincta cinis erit corpus, et spirilus |'j
Thesaurizaslisvobisiram in novissimisdiebus. Quia,
diffundetur lanquam mollis aer. Ha.c enim illis ratio-
neglecta pauperum nuditate vel esurie, tbesauros
cinabatur, qui riullam vitam, nisi istam essecrede-
dicentes cum' : i Post mortem nihil pecunioevobis condere gaudebatis, jam vobis ipsis
bant, Epicuro non prsevidenles interni judicis iram cumulastis.
est, et mors ipsa nihil est. > lllud autem beatus' etsi necdum apparuit, in novissimis diebus jam
Jacobus intiilit, ul doceat quia vita pravorum brevis' Qu« certissima reslat, id -esi, ubi temporalium dierum
est in praesenti, qtiam lamen in fuluro mors sequi- finis adfuerit.
tur oclerna, juxta illud beati Job : Ducunt in bonis s Ecce merces operariorum qui messuerunl regiones
dies suos, et in punclo ad inferna descendunt
vestras, qum (raudata esl a vobis, clamal. Quanla
(Job. xxi). superboruin iniqnitas, qui ciim divitias sufficientes
Scienli trgo bonttm facere et non facienti, pec- habeant, non solum pauperes passiin venienies
caium esl illi. Per totum hujus Epistoloe lextumi suscipere ac reficere spernunt, sed ipsis quoque
beatus Jacobus ostcndit quod bi quibus scripsitt mercenaiiis, vel famulis suis debilam laboris sui
scientiam boni faciendi habebant, simul et lidem ii mercedem reddere nblunt. Quod impieiaiis vitium
rectam didicerant, ita m el aliis se magistros fieri 'i be^tus Job mullum se cavere.in.-inuat, cum ait: Si
posse prsesumerent, nec lamcn operum perfeclio-- adversumme terra tnea clamal, el cum ipsa sulci ejus
nem, neque mentis humilitalem, neque continenliam o deflent, si fructus ejus comedi absque pecunia, el
adhuc sermonis erant adepti. Unde illos modo interr animam agricolarum ejus afflixi, pro fruinenlo oridtur
alia increpalionis el exhortationis verba non mini-i- mihi tribulus, et pro hordeo spina (Job. xxxi). Etcla-
mum terrei in eo, quod scienlem bona facere, etst mor ipsorum in aures Domini Sabaolh introivit. Do-
non facientein quse novit, majus dicilur haberee rninum Sahaoih, id est, Dominum exercituum ap-
peccalum, qnam illum qui ignoianter delinquit. t. pellat, ad terrorem eoriim qui pauperes putant nul-
Tametsi nec ille prorsus a reatu liber esse possil il lum habere lutorem. Huic aulem loco congruit illud
qui nesciens erravit, cum ipsa boni ignorantia nonn Psalmisloe: Tibi enim dereliclusest pauper, pupillo
parvum sit malum. Hine etenim Dominusait: Servus is tu ^ris adjutor. (Psal. Hebr. x). Et quod in libro
qui cognovilvoluntatemDqmini sui, el non fecitsecun- i- beat| Job scriptiim est: Neque enim fruslra audiel
dum volunlatem ejus, vapulabit multis. Qui autem n Deus, el omnipotens singulorum causas inluebitur
r.on cognovil,el fecit digna plagis, vapulabit paucis is (Job. xxxv). Epulati estis super lerram. Neglectis
(Luc. Xll): gaudiis coelcsiibus ad qui per afflic.iones et jcjsnia
57 EXPOS. SUP. EPISTOLAS CATHOL. — D. JACOBI F.PISTOLA. 33
venire poleratis, epulas tanlum diligitis carnales, A ctum veslrum in sanctifieationem, finem vero vitam
quas lanla in fuluro fames sitisque sequetur, ut ne mlernam (Rem. vi). Nolile ingemiscere, fratres, in
una quidem aquse gulta luuc possit aliunde acquiri, alterulrum, ut non judicemini. Quasi vos majora me-
oer quam vobis ardens lingua refrigcreiur. rilis adversa patiamini, et persecutores vestri cum
Etinluxuriis enutristis corda veslra„l\\i in luxu- maxima scelera fecerint, nihil fcrre videantur ad-
riis enutriunt corda sua, qui, juxta illum Ecclesia- versi. Ut non judicemini. Judicio videlicet daimia-
stis sermonem, non prohibent cor, quin omni vo- tionis, eo quod judicem istum quasi inique judican-
luptate fruatur, et oblectet se in bis quae parave- tem vituperetis.
rint. Et hanc ducunl partem suam, si ulantur ipsi Ecce Judex anlejanuam assislit. Qui et vobis prse-
laboribus suis; nullam de pauperum nutrimenio mia palienliae, et adversariis vestris pcenam quam
vel obleclamenlo curam habent&s(Eecl. n). In die merenturrestituet. Ante jannam autera assistit, quia
vccisionis adduzistis el occidislisjustum, nec restitil vel proximus est ad noscenda omnia quse gerilis,
vobis. Justum appellat Dominum Salvatorem, de vel cilo veniet ad retribuendum, et vobis, et per-
quoet bealiis protomarlyr Stephanus eisdem Judacis secutoribus veslris, quae singuli meruislis. Exem-
loquitur : Queinprophelarum non sunt persecutipa- plum accipile, fratres, exilus mali, el longanimitalis, et
tres veslri, et.occiderunteos qui annuntiabant de ad- B I laboris, et patientim, prophetas qui locuti sunt in no-
venlu Jusli? cujtts vos nunc prodiiores el homicidm mine Domini. Videte, inquit, quia prophetae qui tam -
fuistis (Act. vn). Apparet ergo quod beatus Jacobus sancli erant, lam inimunes a deliclis, ut Dei spirilus
illos divites alloquitur ex eo loco, quo ait : Agite per eos sua mysteria loqueretur hominibus, exiium
nunc, divitcs, plorale ululanies, qui in necem Domini malum habuerunt moriem patiendo ab infidelibus, ut
conjuraverant, et necdum fidem nominis ejus qua Zacharias, Urias, et Machabseiniartyres, Et in.iiovo
salvarenlur acceperant. De quibus et supra louuitur Teslamento Joannes, Stepbanus, ,1icobus Zebeda-i,
credentibus : Nonne diviles per pmnilentiam oppri- et alii quam plurimi. Nec tamen hujusmoJi exitu
munl vos, el ipsi irahunl vos ad judicia ? Nonne ipsi ingemiscere, sed eum potius longanimiter ferre vo-
blasphemantbonum nomen, quod invocalumest super lebant. Alii longos sustinuere labores, sed hos pa-
vos (Jac. n) ? Et quia duodecim tribubus quae sunt lienier et sine murmuratione tulere, ut Noe in aedi-
in dispersione scribit, ita fideles monet opera fidei ficatione arcaepercentum annos, Moysesinereptionc
facere, ut eos etiam qui necdum crediderant ad fi- et ducatu populi per arinos XL, David in exsilio sine
dem dominicam simul et fidei opera suadeat con- culpa perpesso, Joseph in servitio fratrum fraude su-
verti, revocans illis ad memoriam quia Dei Fdium sceplo.Ad ulraque auiemfirmum et immutabile sub-
occiderint, et insuper quasi nihil inali perfecissent, "* junxit exemplum dicens : SufferenliamJob audistis, et
luxuriae sese et avaritise manciparint, nec tantum finemDominividislis. Laborem, inquit, et paiieniiam
scelus poenitentia et eleemosynis emendare curarint. Job lectioae cognovistis, et quia duplicia cuncia, quoe
Quibus proprie convenit quod ait: Avaritiam cames hostis fraude perdidit, Domino miserante, recepii.
eorum inslar ignis manducaturam, el quia ihesaurita- Exitum quoque Dominiin cruce quem longanimiter
verunl sibi iram in itocissimisdicbus. Hoc namquein suscepit, astanles ipsi vidistis, sed et gloriam resur-
cis post occisionem ipsius Jacobi complefum esse rectionis et ascensionis ejus ad ccelos, evangelica
claruit, cum Jerosolymorura civitas, imo omnis Ju- proedicationedidicislis. Quia misericorsesl Doinintts
doeacprovincia expugnaretur ac declaretur a Roma- el miseratof. Ut vel in proesenlisuos a leiitationihus
nis, et caelerorum quaepatrarant scelerum. Patientes liberel, el pro conslanlia fidei etiam coram homi-
erge eslote, fralres, usque ad advenlumDomini. Post- nibus viventes glorificet, vel postmorlem in occulto
qnam superbos et incredulos increpaverat, rursus: coronet, et ne sic quidem ab hominibus memoiiam
convertitur ad eos qui talium improbitate fuerant; quam meruere laudis auferat. Anle omnia autem, fra-
oppressi, cohortans eos ad palientiam, et insinuans\ tres mei, nolile jurare, neque per cmlum, neque pcr
quia talium pressurarum finis proximus instet, aut> _. lerram, neque aliud qttodcunquejuramentum. Sit au-
ipsis videlicet raptis ad Dominum, fructumque susei tem sermo vesler esl, Est, Non, non. Quia leihiferum
patienlise recipientibus, aut persecutoribus eorumi linguae virus ad integrum in suis auditoribus exhau-
potestate persequendi privatis. Ecce agricola exspe- rire desiderat, qui detrahere allerutrum vetuit, qui
ctat preliosum fructum terrm, patienter ferens donec: judicare proximum interdixit, qui in adversilatibus
accipial temporaneum et serolinum, etc. Si ille pro) alteruirum ingemiscere prohibuit, quae sunt aperta
terrae fructu quem exspectat, el temporalem speratt peccala, addit et boc quod quibusdam leve videlur,
prpvenire, tam patienler laborat, quanto magis vosi ut juris quoque jurandi consuetiidinem tollat. Nam
pro coelestisfructu mercedis, quem perpeluo pos- hoc quoque illis nequaquam parvipendendum paten-
sidere valetis, omnia nunc adversa sustinere debelis?? ter apparet, qui illam Domini. sentenliam sollicile
Accipietis etenim vos lemporalem fructum, vitami consideraut, qui dicil: Omne verbum otiosum quod
videlicet animse post mortem. Accipie.lis et seroti- loculi fuerinl Itomines, reddent rationem de eo ih die
num , carnis incorruptionem in judicio. Vel cerle' judicii (Matlh. xu), ut non sub judicio decidalis.Ueo,
temporaneiimin operibus justilise.serotinum in reiri- inquit, vos a jurationis culfia compesco, ne fre-
bulione laborum, juxt-a illud Apostoli : Habetis fru- quenter vera jurando aliqoando etiam in perjuriuro
59 BED^E VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETiCA GENUINA. *b
decidalis, sed eoJongiiis a pejerandi vilio stetis, quo> A hac aulem sententia, illa debet esse discretio, ut
nec verum dejerare nisi proxima nccessitate velilis. quolidiana leviaque peccala alterutrum coaequalibus
Sed el ille subjudicio reatus decidit, qui etsi nun- confiteamur , corumque quotidiana credamus ora-
quam pejerat, crehrius tamen quam opus verum estt lione salvari. Porro gravioris lepraj immunditiam
dejerat. Quia tiimirum ipsa superfiuaelocutionis otio- juxta legem sacerdolii pandamus, atque ad ejus
siiale delinqnit, offendilqueJudicem, qui el inulile: arbiirium qualiter et quanlo tempore jusserit puri-
verbura el juramentum omne vetuit. ficare curemus.
Tristalur dliquis veslrum? elc. Qui supra in pres- Multum enim valet deprecalio justi assidua, etc.
suris ad invicem fralres ingemiscere probibuit, Decenti astruit exemplo quantum deprecatio justi
nunc quid e contrario gerendum sit ipse demon- valet assidua, cum Elias una tantum oratione oran-
strat. Si quid, inquit, alicui vestrum tristitise depri- do tam longo tempore coelos continuerit, terris
meniis , vel ab aliis hominibus illata forte iiijiiria imbres averferit, fruclus mortalibus negaverit, el
rursus ubi voluit, ubi tempus esse perspexit, ubi
ingruerit, vel culpa accidente, Vei domesiico dam-
no pracoccupante , \el alia qualibet ralione vos longa inedise tabe COTregis snperbi et gentis idolo-
contristari coniigerit, iiequaquam illa hora ad in- latrse ad pcenilenliam vidit inflexnm , nna solum-
vicem murmuraturi, et de Dei judiciis querelas B modo oratione oraverit, et fruclus atque aqu««
terris restituerit. Sic enim sequi-
deposiiuri conveniaris, sed potius ad ecclesiam quas negavefat,
concurrenies fflexis genibus Dominum orate, nt tur:
consolationis suae graliam mittat, ne vos tristitia Et rursum oravit, el cmlumdedil pluviam, etc.
Sem.el et prius et postmodnm oraVil, el hoc
saeculi, quae mortem operatur, absorbeat (II Cor. unus ergo
Elias talia ac tanta impetravit; quantum igiiur
vn). Ipsi quoque crebra psalmodiae dulccdine, no-
civam mcestilise pestem veslro de corde repel- valel frequens plurimorum oratio justorum? Sedne
lile. trepidaret nostra fragilitas, reputans se tanlo pro-
curru igneo rapi meruit ad coelos, si-
Infirmalur quis in volis ? elc. Sicut dederat con- pheiae, qui
tristaio , sic dat consilium et irifirmanli, qua- milia facere non posse, consulte beatus Jacobus de
liter se a murmuralionis stultilia luealur, juxta» ejus oratione loculurus, ita inchoavil: Elias homo
erat similis nobis, passibilis. llomo namque erat ta-
que modum vulneris, modum ponit et medeloe,
tristato praecipiens ut ipse pro se oret et psallat, . metsi nulli hominum virtule secundus, similis no-
infirmanti antem vel corpore vel fide mandans ut bis origine carnis, passibilis ut nos ct menlis fragi-
litate et camis. Nam quia carne fragilis esset, apud
qui majorem sustinuil plagam, plurimorum se adju- C
vidiiam victum quaerendo monslravit.
torio, et hoe seniorum , curare meminerit, neque Sareptanaro
ad juniores minusque docios causam suaeimbecilli- Quia riiente quoque passibilis fuerit, ostendit cum
tatis referal, ne forte quid per eos allocutionis aul posl redditas lerris aijuas exslinctosque prophetas,
consilii nocentis accipiat. et sacerdotes idolorum, unius mulierculae minis
exterritus per deserla fugil. Qnarili autem sit me-
El orenl stiper eum , ungenleseum, elc. Hoc et
rili aptid Dominum pro infirmantibus orare , eos-
apostolos lecisse, in Evangelio legimus, et nunc
que sua peccata conlitentes ad amissam revocare
Ecclesiae consuetudo tcnet, ut inlirmi oleo conse-
et oratione comitante sospitatem, snbdendo manifestalur:
a
crato ungantur presbyteris, Fratres mei , si quis ex vobis erraveril a verilate,
sanenturi Nec solum presbyteris, sed, ulinnocen- etc. Quia enim in superioribus hujus Epistolaa
tius.papa scribit, etiam omnibus Christiauis uli licel
partibus lingua nostra a maligna vel otiosa locu-
eodem oleo in sua aut suorum necessilate ungendo, lione resiringilur ,
tamen non nisi ab licet con- opporlune in fine quid maxime
quod oleum, episcopis
fici. Nam quod ait, Oleo in nomine Domini, sigiiifi- et loqui debeamus ostenditur. Jubemur iiaquc orare
psallere Domino, quoties aliquibus pulsamus
cat oleum consecratuin in nomine Domini. Vel adversis. Item confiieri alterutrum peccala noslra,
cerle quia eliam cnm ungunl infirmum nomen Do-1 j^
, et orare pro invicem, ut salvemur, pro sanitate
mini super eum invocare debent.
proximorum, non solum temporali sed putius oeter-
Et si in peccatis sit, dimillenlur ei. Multi propter na, quantam possumus impendere curam. Sic enim
peccata in anima facta, infirmitate aut etiam morle magnaemercedis est a morte eripere carnem quando-
plectuntur corporis. Unde.aposlolus Corinthiis, qui que morituram, quanti est meriti a morle aniintw
corpus Domini perCipere indigne solili erant, ait: liberare in caUesti patria sine fine victuram ? No-
Ideo inler vos mulli et infifmi et imbecillessunt, et landum sane quod quidam Codices habent: Salvq-
dormiuntmulli(ICor.xi). Si ergo infirmi in pec- bil animam suam a morte. Et ex ambiguo Graeco,
catis sint, et haec presbyleris Ecclesiae confessi fue- ita etiam recte interprelari potest. Et revera qui
rint, ac perfeclo corde ea relinquere atque erneh- errantem corrigil, sibimetipsi per hoc vitse coelestis
dare salagerint, dimiltenlur eis. Neque enim sine gaudia ampliora conquiril. Salvabit, inquii, animam
confessione emendationis peccata queunt dimitti stiam a morle, et cooperielmullitudinem pecealorum.
Unde recle subjungilur: Qni peccalorem ab errore converlit, et ejus peccata
Confiieminiergo alierulrwh peccala v-zslra,etc. In per lianc conversionem ab aspectu intenr Judicis
41 IN PRIMAMEPISTOLAM PETRI. ii
guperpositione vilsemelioris abscondit; et sua quo- A doctor facere perhibetur, hoc alio loco cbaritas facere
que in quibuscunque offendit errata, ab irituitu ejus memoratur , dicente bealo Petro aposlolo : Quid
qui omnia videt proximum curando conlegit, juxta charilas operil mullitudinem peccaterum(I Petr. iv).
illud Psalmislae ; Beali quorutn remissmsunt iniqui- Nec prsetereundum, quod hsec erranlis conversio
tates, el quorum tecla sunl pecccala (Psal. xxxi). Nec rion solum loquendo , sed plerumque etiam bene
obliviscitur haec horlans bealus Jacobus, quod su- agendo perficitur. Nam si quis, eliam lingua la-
perius ait : Nolite plures magislri fieri, fratres mei cenle , proximis exempla bonae actionis ostendit,
(JBC. 111).Ibi namque imperfectos in propria actio- eosque ad imitanda quse neglexerant eleemosynae
nc a magisterii officio quod per jaclantiam quse- vel hospitaliialis , vel aliarum opera virtulum con-
rebant, submovet. Hic vero instructos ex omni vertit, officium profecto doctoris exsequitur, acpro
parte quid erga salutem proximorum pro amore ejus quem correxit salvatione fratris, cerlam a pio
fraternitatis agere debeanl edocet. Quod enim hic Judice mercedem consequetur.

Ilf PMMAM EPISTOLAM PETRL


CAPUT PRIMUM. ] hi versiculi ad hoc quod pracdixeral, Eleclis advenis.
B
Petrus, apostolusJesu Chrisli, elc. AdvenmLaline, Elecli namque erant secundum prsescienliain Dei
Grsece dicunlur proselyti. Quo nomine appellabant Patris. Unde et apostolus ait: Quos prmscivitet prm-
Judsci eos qui, de genlibus naii, in Deum credere deslinavit conformesfieri imaginis Fitii sui. Et alibi:
et, circumcisione accepia , Judaico more, juxta Dei Sicut elegit nos inipso ante mundi constilutionem.
legem vitam ducere malueruni. De qubrum numero Electi auiem erant ad hoc, ut per donationem Spi-
fuere quidam eorum qui in die sancto Pentecosles, rilus sancti sanclificarentur, emundati ab omnibus
quo apostoli Spiritum sanctum in ignis visione per- peccalis, ut obedire inciperent Domino Jesu Christo,
ceperunt, ad praedicationem eorum Chrislo credide- qui per inobedientiam protoplasti perierant, ut as-
runt, dicenle Scriplura quod Judoei quoque et pro- persi sanguine ejus polestatem Salanae vilarent,
selyli adessent. Electos ergo advenas dicit, qui de sicut Israel per agni sanguinem ^Egyptorum domi-
gentjlitale ad agriilionem ac susceptionem divinse iiatitm declinayit. Aspcrsionem autera dicit more
legis, ac perceptis sacramentis legalibus, ad acce- Scripturae veteris, ubi quse sanctificanda erant, san-
ptionem graliae fidei pervenire meruerunt. Undesan- guine hqsiiarum solebant aspergi. Cseterum ipse
cius presbyler Hieronymus de his loquens ail: Dominus dicit manifesle de eo : Nisi manducaveritis
i Quia Pelrus post episcopatum Antiochensis Eccle-<C carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non
sise, et praedicationem dispersionis eorum qui de habebitisvilam in vobis (Joan. vi).
circumcisione crediderunt in Ponto, Galatia, Cap- Gratia et pax multiplicetur. Ut quod bene coepi-
padocia, Asia et Bilhynia, secundo Claudii anno, slis, perfecte compleaiis. Bene primo,gratiam, post-
ad expugnaridum Simonem magum Romam pergit. i ea norainal pacem, quia sine gratia Cbrisli ad pa-
Sed et nos si veraciler- cura prophela, Deo dicere cem reconcilialionis pervenire non possumus, iino
possumus : Quoniam incolm nos sumus apud te in nihil pacificum, nisi per gratiam ejus habere va-
terra, et peregrini sicul omnes palres noslri (Psal. lemus
xxxvm), ad nos quoque Epistolas beati Pelriscri- BenediclusDeus, et Pater Demminoslri Jesu Christi.
ptas credere et ut nobis missas legere debemus. De- Ita Deo Palri laudes benedictionis refert, ut Donii-
nique in ipsis Epislolis, quasi alibi patriam haben- num Salvatorem nostrum, elDeum demonstret esse
tes, nos admonet, dicens : Charissimi, obsecro vos et hominem. Cum eiiim dicit, Deus et Paler Domini
lanquam advenas et peregrinos abstinere a carnalibus noslri Jesu Cliristi, Deum quidem Domini Jesu Chri-
desideriis (I Pelr. n). Quod vero adjungilur, disper- sti appellat, quia ipsum Dominum Chrislum , ho-
sienis, significal quia dispersi sinl a Jerosolymis in factum fuisse memiuit; Palrem autem Do-
Dminem
persecutione quas facla fuerat sub Stepbano, vel mini nostri nominai, quia eumdem Dominum no-
certe aliis mullifariis persecutionibus sint pro fide strum Dei Filium semper exstitisse non dubitat.
vel a Judaeisvel a gentibus afflicti, a propriis ssepe Qui secundum tnagnam misericordiam suam rege-
sedibus pulsi, ul in Actibus aposlolorum lcgimus. neravit nos, elc. Jure benedicitur a nobis Deus, qui,
Sed et Paulus ad Galatas : Tdnta, inquii, pasii estis cum nostris meritis generati fuissemus ad mortem,
$ine causa, si tamen sinecausa. sua nos misericordia regeneravit ad vitam. Et hoc
Dispersionis Ponti, Galatim, eic. Omnes hae pro- per resurrectionem Filii sui, oum in tantum noslram
vincioesunt Graecorumin Asia. Sed et alia Bithynia dilexerit vitam, ut illum pro hac mori disponeret,
est in Europa, de qua ilii qui in Asia sunt fiiihynii atque eadem morte per resurrectionem destructa,
origiuem ducere perhibenlur. Illa autem quae ini spem nobis exemplumque resurgendi monstraiel.
Asia est Bithynia, vocatur et major Phrygia, quaei Mortuus namque est, ne nos mori limeremus. Re«
Iliera flumine esl a Galalia disterminala. surrexit es mortuis, ut ei nos per eum resurrectu-
• SecundumprmscientiamDei
Palris, etc. Adhairent: ros esse speraremus.
PATROL.XGIII.
& BEDyE VENERABILISOPP. PAR£ II. SECT, I- rr EXEGETiCA GENUINA, U
In hmreditatemincorruptibitem, etc. Incprruptibi-r A ejus^Psal. cxv). Sicut enim aurum in fornaco clau-
lem, inquit, propter vitam coBlestem,quse nec senio, sum Ignjlius examinatur, prolatum vero"foras eujus
nec niorbo, nec morte, nec aliqua moastitia tangi- sit fulgoris apparebit, |ta fidelium coiislantia inter
tur. Inconiaminaiam, quia nullus in.eam potest jm-= infideliuni quidem pressuras coniemptibilis videtur
mundus intrare. Immqrcmibilem, quja nep ipsis ac stulta; sed ubi tempus retributipnis, finito certa-
beatorum, hominum mentibus ex Jopgo usu cqele- mine tribulaiiqnum, adfuerit, tunc quantse fuerit
, ftis illa cbnversalio vaiet aliquando vilescere, qup- , glprioequanlum Hammis passipnuni prolecerit, eq-
jnodo prseseniis sseculi luxus et delieise splenl rion- runj virtus ostendilur. Utide aple subjungiiur :
iiunijuamdiuiinaconsuetudirieeiusuinrastidiuriiverti. Invenitur in laude.m et glQriam, etc. Invenitui'
Cohservalamin cmlis in vobis. Conseryaiam in yo- auteni in laudem probalip fidei, cuni laudans eani
bis dicit, pro eo ut dicerel, conseryalam vobis, id Judex d|cet : Esurivi, et dedislis mihi, mqnducare,
est ad boc conservatam nunc, ut vobis tempore pfae- etc, (Malt. xxv). Invenilur in ,gloriam, cym prae-i
stituto reddalur in cdelis. Vel certe conservatam in miitit eamdera glorilicans : Venite, benedictiPalris
coelis in vobis, quia qui dedit credentibus potesta- mei, possidele paratum vobis regnum a constitutione
tem filios Dei fieri (Joan. 1), ipse dedit ejusdem mundi (Ibid,). Invenitur. in bonorem, cum, caden-
potestatem hsereditatem in ccelis accipere, perseve- B tibus impiis in supplicium oeternum, justi ibnnt in
rando usque in finem ul salvi sint. Et ideo conser- vitam seternain (Ibid,). De quo ipse ait: Si quis
Tatam dicit in illis hseredilalem, quorum meritis, mihi ministrqverii, lionorificabii eum Paler meus
juvarite Domino, peryeniendum novit ad illam, quiaj (Joan. xn).
qui non servaverint disciplinarn Patris, haeredita- Quem cum noh videntis, diligitis, efc, El Pauhis
tem ab eo non merentur accipere. ait: Quod oculus non vidil, nec auris audivit, nec.in
Qui in viflute Dei custodimini per fidem, elc. Ef cor hominis ascendil, qum prmparavit Detis diligen-
Dominus ait in Evangelio : In domoPatris mei man- tibus se (I Cqr. n).
siones multm sunt (Jean.xtv). Et iierum : Non est De qua salute exquisierunl alque scrutati sunt pr<H
meum ddre vobis, sed quibus paralum gst a Palremeo pheim, etc. Exquisierunt et scruiali sunt in occultp
(Marc. x). Paratse ergo surit sedes in regno Dei, a Doroino, vel ab angelis, de futura Eyangelii gra-
paratoe mansiones in domo Patris, parata salus in lia, quando vel qup ordine salus, aeterna mundo
ccelis, tantum faciat se dignum qui accipere desi- aiiyeniret, quod in eorum Jibris invenitur. -Unde et
derat. Sed quia nemo suo lanttim cpnamine dignus unus ex eis prp magno sciepiiae salutaris amore vir
^ieri, suisque yiribus ad Sternam potest venire sa- desideriorum appellari ab angelo meruit. Prophe-
lutem, recte praeiriiititur : Qui ihvirtute Dei custodi- G tabanl aulem loqiifSndo p.alam hominibus, et expo-
mihi per fidem. Neque enim quisquam suae libertatis nendo quae in occullp interuae con.lemplatipnisipsl
potentia custodiri valet in.bohis, sed illius per omriia cpgnoverant.
quaerendum est auxilium, -ut perficiamur, a quo'iui- Scfulanles m quoq vei m quale lempus stgnificaret
tium bonoe actionis accepimus. in eis Spiritus Christi, eic. Has glorias significayit
Inquo exsultabiiis, etc. Quod dicitl» quo, signift- evapgelista , cum ait : S.pifilVSenim nondum erai
cat in eo quod tempore novissimo salus parata' re- dalus, quiq Jesus nondum fuerat gjorificalus (Joan.
velabilur, ac dignis dabitur. De quo el Dom|niis vii). Du.aeauiem sunt Dojjniniglorifica)iones, secun-
ait: Iterum autem videbo vos,el gaudebil cor vestritm, duni suscepti hominis formam : qna, qjia resyrrexit
el gaudium veslrumnemotollel a vobis (Joan. xvi). a mprtuis; et alia, qiia ascendit in coelum ante
Moiicum nunc, si oporlet, coniristari. Opprlet, in; oculos discipulorum suorum. Reslat tertia, el ipsa
quit, contristari, qula no"nnisi per tristitiam saecpii in cpnspectu hpminum, cum yencrjt in majestale
fabenli.s e,l affliciion.es' polest ad gaudia .seterha sua et Patris et sanctprum angelorum ujt reddal uni-
perveniri. Mpdicum aulem dicll, quia ubi nterces cuique secundtim ppera sua,
seterha retribuetur, breve videbitur ac leve totum Quibus revelatum e_st qmq non sibiinelipsis, ctc.
fuisse quod in sseculi tribulaliqnibus grave videba- " Inter .mulla arcana quse reyelst.a snnt prophetis,
lur et acerbum. cum diligenier de futura salute scru|arenfur et ex-
Ul probatio fidei vestrmmulto pretiosior sii auro, quirerent, etiam hoc jllis reveiatum es|, quja non ln
etc. El Sapierilioe liber passiones sanclorum auro diebus eorum eadem safus, sed in veslris polius,
quod per ignem examinatur coniparal, dicens de qui in fine saeculorum:nascimini, esset adventura
Domilio : Tanquam aurum in fornace probavil illes, leaiporibus. Iisec ideo dicit, ut admoneat eos cur.un
cl quasi hotocausli hoslidm accepil illos (Sap. m). gerere saluiis oblatse, quam laniisper amabant pro-
Quia nirhirom quos in camino .liibiilaiionis fideles phetae el justi priores, desiderantes j||o temporo
probaverit, bos in gaiidio retiibutioiiis quasi placa» vivere in mundp, qub ablatis e mundp slatini liccrct,
bilem sibj liostiam assumet. Et bene patienlia san- cceiestia regna conscendere.
ctorum auro assimifatur, quia sicut in melallis pre- Per eos qui evattgelhqvcrutit,in ves, eic. Supra
tiosius auro aljquid non est, ila bsec ajud Deum dixeral prophelas SpiriLu Cbristi praenunliasse pas-
omni esl laude dignissima. Hinc etenim scriplum siones cjus et posleridres glorias, ct iiunc eadcm
est: Preiiosa in conspeclu Domini mors sanciorum dicil apostolos eis nuiitiar.; Spijitu Sancto misso dS
48 IN PRIMAMEPISTOLAMPETRI. tfl
ecelo. Unde patet qiiia idem Spiritus Christi erat in A qui Domino s%placere nen novit, merito spe bono-
propbelisprius, qui poslniodum in aposlolis; ideoque rum, carnes ne cilius advcnial, mctuit. -
eamdcm fidera passiopis Christi et posteriores glo>* Quasifilii obedientim,etc, Recle fllios oijfedienii.o
rias, ntrique populis proedkabant, iliic adliuc ven- vull illos existere, .quos in praefatione in obodien-
turain, isti jarn venisse; ac per hoc unam esse Ec- tiam et aspersionem sangninis JCBIICluisii dixcrat
clesiam, cujus pars carnalem Domini adventum- electo».
prseccsseril,pars sit altera secula. Sed secundum eum qiti vpcavil vos tanclum, <ete.
Inquem desideranl angeli prospicere. Conslal pro- lluic simile cst illud iu Evangelio : Eslote igitur-vos
feclo quia tanla ejus qui passus est pro nobis ho- perfecli, sicul et Paier vester cceleslh perjectus est
minis Jesu Chrisli posterior gloria successit, ut (Mallh. v).
ciiain angelicse in ccelo virlutes, cum sint aeterna Et si Palrem mvocalis eum, Dicendo *n oraiionfe •
fcliciiate perfeclae, non solum immortalem Deitatis Pater noster, qui es in ccelis{Matlh. vi).
magnilicentiam, sed et assumptse liumanitatis cjus Qui sine acceptipnepertonammjudicat, eto. Non nt
claritatem semper aspicere gaudebant. Verum dili* pater carnalis qui fiijispeccantibus indulgentius par-
genlius intuendum quomodo dicat quod in eum dc- eere quam famuiis consiievii, Paier autem Dcii»
siderent angeli prospicere, cum desidcriiim dici non B tantse justitiae el pietatis esi, ut et scryos liumiicB
soleat ejus rei quam babemus, sed quam voiumus , alque obedientes, imo et boslcs sibi manum danles
habere, nam nemo desiderat quod habet. Quomodo mulet in adQptipnem fiiiorum, et rursum cos qui
ergo in Christum prospicere desiderant, cujus faciem: filiorum npminp videnlui' honorabiliores, pro culpa
cernere nunquam cessant, nisi contemplatio divinae inobedientiae prpr.sus lixredjlalis perpetuae rcddat
pracseiitiaeila supernse patrisa cives beatificat, ul exsprles.
ineffabili nobis ordipc. et sempor cjns visa gloria /n limqreincolalus ygtlri lempete conversamini.No
E.atientur, ct semper ejus dulcedinem quasi novam videlicet perdesidi.am ct jiegligentiam tanio Patra
insaiiabiliter esurianl ? Nam, sicut beatus papa cxistalis iiidigni, el dom lempore proesentisincolatus
Gregorius, delicias cor-dis et corporis mirificc dis- securi s,i>is,a^ proroi§B8ii)parrioe beaiitudinem per-
iingucns, ait corporales deliciae, cum non habentur, venire pon ppssiijs.
grave in se desiderium accendunt, cum vero habitse Scienles qupdHQHcorruplibilibus,auro vel argento,
cdiintur, comedentem protiiius in fastidium per etc. Quapto niajiis est pretium quo redempti csiis
salietatem vertuiit. At contra spirilnaies deliciae, a corruptione viloo carnalis, lanto amplius timero
cum noii babenlur, in faslidio sunt; cum vero ba^ debetis, ne forle ad corruptelam vitiorum revei-
bentiir, in desiderio sunt; tanloque a eomedente'G lendo animum vcstri Reddmpioris oirendatis.
ampliusesuriunlur, quanto et ab esurienle amplius Renuti nen ex seminecorruptibili, etc. Taleest \
coroedunlur. In illis appeiilus saturilatem, saturitas Evangelio Joanniij : His qui crtdunt in nomine ejttt,
fastidium generat; in istis autem appetitus saturi- qui non ex sanguinjbut, neque ex tolunlate carnis,
laiem, saturitas appetituni parjt. Augent enim spi- neque ex volunlateviri, sed ex Deonali tunt (Joaii. t).
rituajes deliciaedesiderium in men|e dum jsatiant, Sicul ergo incorruplibile est preiium dominic* pas-
quia jmanio niagis earum sapor percipitur, eo am- sionis qiio redempli sumus, iu etiam incori-iiptibils
pliuscognosciturquod amplius amelur. Potest aulem esl sacramentum fonlis sacri quo renasciinur. Quai
quod ait: In quem xlesiderant angeli prospjcere, ila sibi inviccm conriectunlur, ut unum iiobissina
eliam (Je Spirjlu sancto recte inlelligi, de qup prp- aliero salutem conferre nequeal. Qnia nimirum -Do<
miserat; Qui evangetixQveruntm vps. Spirilu san* miJius ita nos tempore incarnalionis suse suo sacro
cio missode ctelo. Nainque hoc bealus Pelrus ad sanguine simul omnes redemit, til nos quoque no
graiiam referre diyinse piejatis yoluit, nuod jeura Etro tempore yiritip) per regenerationem bapiisml,
qui tantae majesialis esl el gloiiae, ut semper cjus ad consortium ejusdem regeneraiionis perveniro
visio sicut el ipsjus Palris ,et Filii (quia nimirum debeamus. De qua regenerationc bene dicitur quia
una eademque est) desideretur ab angelis in coelis, " npn ex seinine corrupiibili, sed per verbuin Dei
cansa salulis humanae ad terras Spiritum miserit, vivi el permanentis in oeternumagatur, ut hinc coi-
atque iljuslrandis fidejium mentibus infuderit. ligatur quia sictit ex semine corruplibili caro quaj
Propler quod succinciitumbos mentis vesirw, etc. cprrumpiiiir nascilur, sic per-aquam verbo Del
Quia vobis, inquit, boc proiiiissum est, ut revelar conse.cratamvila nobis quse fidera nesciat tribuitur,
tionem Jesu Ghrisli videalis post hanc vitam, quam Quod et apte prophctico aslruit testimonio, subji-
iiun.c angeli vident, quanlo major est gralia vobii ciens :
promissa, tanlo amplius digni esse curale ut eam Quia omniscaro ut fenum, etc. Sicut ergo COITII-
pcrcipere valeatis. Succingit lumbos mentis, qui ptibilis corruptibilem caro generat carnem, ita
hanc et a cogitalione restringit. Et recle dicit; Spe- . verbuni Domini, quod manel in sclernum, scicruaiii
rale in eam quaeofferlur vobis gratiam in revelatione bis quos ex aqua recjreal.in carne siinul et aniiiia
Jesu Christi, quia qui succinctis lumbis mentis, id vitam dat. IIujus testimouii sanclu» Cyprianus, in
est, inente ,et corpore castus, Domini adventum libro de Habitu Virginum, ita meminit; «jClainat
eijpectat, merito, qnando fevuiaiur, sperat. Naui iuquit, Uake Deus: Omm oaro (enum, ei oautjt
47 BED^E VENERABILISOPP. PARSJII. SECT. I. — tXEGETICA GENUINA. 48
claritas ejus ut flos feni. Aruit feniim, et flos deci- A Ad quein accedentestapidem vivum, ctc. Et hoc do
dit, sermd autem Dominimanet in aelernum. » Ne- lapide testimonium sumit ex psalmo, ubi scriplum
mineiri Chrislianum decet, et maxime virgineni non esl : Lapidemquemrtprobavertint mdificdntes,hic fd-
decet, clarilatem ullani compulare carnis et hono- clus est ineaput anguli (Psal. cxvu). Quod ne quis
rem, sed solitm appetere sermonera Dei, bona in Judaico sensu putaret de maleriali lapido a propheta
seterrium mansura complecli. Aut si in came sit cantaium, qui in sedificationeterrenae cujuslibet do-
gloriandum, lunC plane .quando in nominis confes- mus conlra homirium dispositionem divino judicio
sione cruciatur, quando fortior fernina viris tor- imponeretur, consulte addidit vivum : Ad quem ac-
queritibus invenilur: quando ignes, aul cruces, aut cedentes, inquiens, iapidem vivum, ul de Christo di-
ferrum, aut bestias patilur, ut coronelur. llla sunt ctum significet. Qui recle lapis appellatus est, qui in
carnis preliosa monilia, illacorporis ornamenta me- carne veniens, ad aediiicalionem sanctae Ecclesiae,
liora. Non autem turbet lectorem quod in hac pro- quo hanc confirmaret, sese inserere dignatus est.
phetse sentenlia, ille claritatem, nbstra Translatio Vivus auterii qui dicere potuit \.Ego sum via^verilas
gloriam posuit, iiamqiie ex uno Grseco, quod est etvita (Joan. xiv).Qui abhominibus reprobatus est,
SOCJK, ulrumque solet Latine transferri.. cum dicerenl : iVon habemus regem nisi Cmsarem
CAPUTII. B (Joan. xix). A Deo aulem electus, cum ait ipse :
Deponenletigitur omnem maliliam et omnemdo- Ego autem conslilutus sum rex ab eo .(Psal. n), et
lum, elc. Quia renaii estis, inquil, iiiiper, et filii Dei ctetcra. Et honorificat.us,quando post mortein crucis
. per baptismum facti,'tales inodo estote per studium Deus Ulum exallavit, et donavil illi nomen quodest
bonae conversationis, quales recenler ^editi infariles super oninenomen(Philip. n), et csetera.
per naturam innoxiaesetatis, ignari videlicet mali- Et ipsi tanquam lapides vivi, eic. Supersedificari
iiae et doii, simulare, invidere, detraliere, aliisque illos dicit, quia sine Domino noslro Jesu Cliristo,
bujusmodi vitiis mancipari omnimodis ignoranies. lapide scilicet vivo, nulia spiritualis sedilicatiostare
Qui sicut lac maternum naturaliter desiderant, ut poiest. Fundamentum enim aliud. nemo polest po-
ad salutem crcscere atque ad paneiri"cdmedendum nere praeteripsum (/ Cor. 111),cujus parlicipatione
pervenire yaleanl, ila et vos simplicia fidei Tudi- fideles laprdes vivi efficiuntur, qui per inlidelilateru
inenta, primo de Ecclesiaematris uberibus quaerile, lapides mortui fuerant, duri scilicet ei insensibiles,
hoc esldeulriusque-Testamenti doctoribus, qui di- ' quibusmerito dicitur : Auferam a Vobiscor lapideum,
•viriaeloquia vel scripsere, Vel etiam viva vobis voce eldabo vobiscor carneum(Exech.xxxvi).Sed lauquam
prsedicant, ut bene discendo perveniali3ad refeclio- lapidesvivi ad spirituale ajdificiumaptantur, qui,por
nem Panis vivi qui de coelo descendit, hoc est per discretionem cruditi docioris ainputatis actibuset
aacramenta dominicae incarnalionis, quibus renali i cogitaiionibus superfluis, velut iciti quadranturse-
estis et quibus nutriti, perveniatis ad conteraplatio- cnris. Et sicul ordines lapidum in parieie porianior
11em divinaemajestatis. alii ab aliis, ita porlantur fideles quique a praeceden-
Rationabileel sine dolo laceoncupiscite,elc_ Prae- tibus in Ecclcsia justis, portanl et ipsi sequenlesjustos
cepto concupiscendi lac vcrbi tangil eos qui ad au- per doctrinamcttolerantiam usqueadultimum justum.
diendas lectiones sacras inviii et fastidiosi adve- Qui cum a prioribus portetur, quem porlare debeat
niunt, ignari illius siiis et esuriei de qua Dominiis ipse sequerilem non habebil. Qui autem omne sedifi-
ait: Beali qui esuriunl el sitiunt justitiam (Mallh. v). cium portat, et ipse a nemineporlatur, Domirius
Ideoque tardius ad perfectum salutis cremeiiium estChristus, unde et lapis pretiosus a propheta vo-
pervenientes, quo possint solido verbi cibo refiei, id catur in furidamento fundaius. lteirn vivos lapides
est, arcana.cognoscerCidivina,vel majbrafacerebona. appellat electos, ul conatum insinuel bonae inten-
Si tamen gustalis, quoniam dulcis est Dominus. lionis sive actionis eorum, quo proevenienle se ac
lloc (inquii) pacto dimissa atque emendata cordis comiiante Dei gralia semper exerceri debeant. Mbr-
vestri malitia et spurcitia, vilalem Chrisli alimoniam U tui namque, id est, materiales lapides, cum prsepa-
coricupiscite, si divinaedulcedinis quanta sit mufiitu- ranlur aut ponuntur in aedificio, nil ipsi luborem
do sapilis. Nam qujnihil de superna suavilate animo operanlis juvare, nil etiam per se nisi cadere possunt,
gusiatyiion estmirum si bunc terreslribus illecebris sed quocunqne et ubicunque a slructore posili fue-
sordidare.non.evitat. Bene autem Psalmista guslare rint, ita -ibidem insensibililer perduraiit, aut eiapsi
admonet quam dulcis sit Dominiis, quia sunt noii- decidunt. Non autem nos beatus Petrus talium ia-
milli qui de Deo seiiliuiil, non quod dulce interius pidum duritiam atque insensibilitalem vult imitari,
sapiat, sed qiiod excussum exterius sonet. Qui etsi sed lanquam lapides vivos fuiidameuto Chrisii super-
secrcla : quacdam inlelligendo percipiuiit, eorum acdilicari , ut videlicet-juvante' nos gratia, sobiie
dulcedinem cxperiri non possunt. Et si novertint el juste jet pie viverido coopcremur, juxta exeiripltiin
qiiomodo-suiit, ignorant, ut dixi, quomodo sapiunt. ejus qui dicebat: Et gralia ejus in me vacitanoii fuit,
Et quoniam in ipsp psalmo dequo hunc versiculum sed plus omnibusillis laboravi.(l Cor. xv). Vivusnain.
assumpsit, proemissumest: Accedilead illum eiillu- qne lapis iii aedilicafioiiersanclseEcclesiae exstitit
tninamini (Psal. xxxiu), recte beatus; Peirus sub- qui ne gratiam Dei-frustra yiderettir accepisse, se-
-
didit, dicens ; dulu^ .ii*-'oiateconleudit, Et ne alitiuid cjusde.niv'k
49 _ IN PRIMAM EPISTOLAMFETRI. 50
taboris sibimet tribuisse videretur, vigilanter ad- A vivi supermdificamini.Pulclire autem convenit buic
pmxil: Nonautem ego, sed gratia Dei.mecum(Ibid.). prophetiae et apostoli sermo quo diciliir : acceden-
vivus sedificatur a Chrislo in tes ad lapidem vivum vel credentes in eo, non con-
" Tanqiiam ergo lapis
dnmo ejus, quicunque, donante ac juvante ipso, bo- fundemini; iliiusque psalmi versiculo, in quo curn
nis indefessus insislere curat operibus.. Al qui per diclum esset : Accedile ad eum et illuminamini
graliam regeneralionis sanctse Ecclesioemcorporatus (Psal. xxxm), conliriuo subjunctum est, Et vultus
nihil amplius pro sua salute operari sluduerit, hic veslri non erubescent(Ibid.). Cui simile est quod
quasi lapis mortuus coelesti prorsus est sedificaiione Joannes ait : El nunc, filioli, manete in eo, ttl cum
indigBus,ideoque abjiciendus divino examine, atque apparuerit, habeamusftduciam, et non confundamur
alius qui dignus est loco ejus substituendus, juxta ab eo in adventu ejus (I Joan. n).
praeceptumLevitici, in quo leprosi domorum lapir Vubisiqilur honor credenlibus.Hle uimirum bonor,
des a saccrdote inspici, et, si purificari.nequiverint, ut non confundamini ab eo in adventu ejus, sed, sic-
ja.m inler immundos compulari, ac de ordine mun- ut ipse ait : Si quis mihi ministraverit, honorificabit
dorum lapidum prsecipiunlurerui. Superwdiftcantini, eum Paler meus (Joan. xn).
inquil, domos spiriluales. ila illas domos spiriluales ' Non credentibusaulem, lapis qtiem teprobaverunt
dieil fieri. debere, cum sit una domus Christi ex mdificantes. Ut sicut illum reprobaverunt cum aedifi-
.electis omnibus. angelis et hominibus condila, quo- carent actus suos, noleriles eum ponere in funda-
modo cum sil una Ecclesia Catholica totp orbe dif- meiito cordis sui, ita et ipsi reprobentur ab eo in
fusa, stepe pluraliter appellantur ecclesiae propter advenlu ejus, nolente illo tunc eos qui se reprobave-
multifaria scilicet fidelium conventicula., variis tri- runt in sedificatio.nem
accipere domus suae, quae est
bubus, linguis et populis discreta. Unde dicit ipse: iri ccelis. Et haec distinctio honoris credentiiim, non
Ego Jesus misi angelutn nieum teslificari vobis in ec- credenlium autem reprobatio hucusque perlingit.
ciesiis. Nec prselereundum quod quidam codices Tlinc iiem de credentibus infert:
babent in numero singulari, Supermdificamini,domus Ilic faclus est in caput anguii. Quia videliccl sicut
spirilualis; alii; Sursum mdificamini in domum spi- lapis angularis duos parietes conjungit, ila Dominus
ritualem. In quo nimirum.unitas ipsa tdlius>sanclse Judaeorum
plebem et genlium in nna sibi fidei socie-
Ecclesiseape.rtiuscomnieiidatur. Cum autem dixisset: tate Ac mox de infidelibus addit : • .
copulavit.
Supermdificaminidomos spiriluales, sive dontus spiri-
El tapis offensionis,el pelra scandali. Hinc et Pau-
tualis, addidit:
Sacerdotiumsanclum. Qub manifestissimenos hor- lus : Nos, inquit, prmdicamus Chrislum crucifixum,
talur ut sacerdolium sanclum ipsi exislenles super- G Jvdmis quidem scandalum, gettlibus auleitt stultiiiam
sedificemur super fundamentum Cbrisii. Omnem (l Cor. i).
ergo Ecclesiam sacerdotiuin sanctum appellat, quod His qui offendunt verbo, etc, Offenduntverbo eo
sola domus Aaron in iege nomcn et officiumhabuit. . ipso quod verbuiri Dei audire cos contigit. OJTendunt
Quia nimirum omnes summi sacerdotis membra'su- aninto, dum nolunt credere quod audiunt. Quorum
-mus, cuncii oleo laeliliaesignamur, universis aulem slultiliam exaggerandosubjecit: Nec credunl in quod
congrnit quod subdidit: el posili sunl. Quia in hoe positi, id est, in hoc per
Offerrespiriluales hoslias, accepldbilesDeo per Je- naturam facti surit homines, ut credant Deo, ct ejus
snm Christvm. Spirituales autem hostias opera nostra, volunlati obtemperent. Salomone attestante cum ait:
eleemosynas et preces dicit, ad dislinctionem cama- Deum lime, eV mqndata ejns serva, hec esl omnis
lium in lege victimariim. Quod aulem in conclusione homo (Eccle. xn). Id est, in hoc naturaliler factus
dicit, per Jesum Christtim, ad cuncla qusepraemiserat est omnis homo, ut Deum timeat, ejusqtie mandatis
pertinet, quia per ipsius gratiam et supersedificamur obsecundet. QuidariiCodices habent: In quo et po-
in illo per arcliitectos sapienles, hoc est ministros sili sunt, quod inleUigilur juxta hoc quod Paulus de
Nbvi Testamenii, et domiis spirituales efficimur per I» Deo loquens ait: In ipso enim vivimus, cl movemur,
Spiritum ejus, contra pluvias, ventos, fulmina len- et sumus (Act. xyn).
tationum muniti. Et sacerdotio sanclo pariicipare, et Vos autem genus eleclum, regnle sacerdolium, etc.
boni aliquid acceptabile Deo gerere, iion nisi pcr ip- Hoc laudis tesfimonium quondam anliquo Dei populo
sum valemus. Sicut enim palmites non possunt ferre per Moysen dalum est, quod nunc recte gentibus dat
,fructum 5 semetipsis, nisi permanserint ih vite; sic apostolus Petrus, quia videlicet in Christum credi°
nec vos (inquit) nisi in me manseritis. derunt, qui velut lapis angularis in earu quam in so
. Propter quod conlinetScriptttra : Ecce pono in Sion Israel habuerat salulem genles adunavit. Quas genus
lapidem, elc. Hoc testimonium de Isaia poriil, ad electum vocat propter fidem, ut distjnguat ab eis qui
confirmandum hocquod prseriiiserat : Ad quem acce- lapidem vivum reprobando faclL sunt ipsi reprobi.
denteslapidemvivunt,astruens el affirmans Dominum Regale autem sacerdotium, quia illius corpori sunt
Sahatorem propter firmitatein suam lapidera a pro- uniti, qui rex summus et sacerdos est verus, regnum
pbetis vocari. Et quod addidit : , suis tribuens ut rex, ei ut poniifex eorum peccata
El omnisqui credii in iltum non confundetur. Pro- sui sanguinis hostia imindans. liegale sacerdotium
'pter hoc ponit quod dixeral: Et vos.tanquam lapides eos norainat, ut et regnum sperare perpetuum, et
KI BEDj; VENERABILISOPP; PARS "Ifs SECT; h * EXEGETICA GENUINA. Sl
hrislfas InrmaeiiiafsBerm#r.'atio<iis Deb seiiipcr of- JA tetidit; Afiie siuteiriJibcros doeet ii cafrnaiibiisnbstl-
ferrbj memineririt. Gensiqtrtfijucsaftcta ct pbfmlus nefe desideriiS; riiiia solpt libeitas viiae reiriissiofis
ncqfiisitlonigvoeSnl(ifvjlixi'» i(f (jwtiafijjb-ioliisP.'ri- itiajora iJleecbfariim: liiillaiifiuiii iolefare peficiila,
liis piophetae senfetttiiliriciponcits diclt : iiCttus hu- qiiaemijiiarii ailversus ariiiriain;Qiiia iliicri Conciipl-
ie'mniihs •exfide vhit; duvd sn*snbifaxeritte, noit pla- scenliis blandieriilbtiscaro eiierviter stibjugatur; jiirh
cebh niiimwmewi Hdsautem. intjuit; noh suiiins siib- vitifjriim exercitus ilfmiler adverstis ariiirianidfina-
ireciiohis in perdiiibneni. ted fidei iii ticqaisitionem tuf. Qiibs eoiripeieriiei'arfveriasvocat et peregrinos,
aninitc (Hebr. x). El iri Amibus apbstblbruiri; Vbs iit eo ihibus terfeiiis: feiiiif aiiiihariisiipponant, quo
Spiriltis santtutposUitipiscopos regeri EcclesiamDo- Sepatriaiii iii CoStisliaberi»'meriiineriiit. Namqiie !io~c
mini, quamacquisiviisanguihe silo (Act_xx); Populii» distare iii iiac viia irifef electos e't fepfobbs sblet;
crgo'actjUisliiofii'!iacti stinife in sarigiiiri.eiibslri Re- qubd elbeti pefcgfihi niificfetcxsuies patriaiii exspe'-
(lefhpiofis; tjiib'u~eraf quoridara pdpuluS Israel re- ciafil iri- futufb, tarilbqrie ininiis iii pfaeseiiti gaudiis
"dempiasshiiguin~eagrii tio iEgyftb. Uride ei in se- dclectaiitrif caducis > qiiatito futiifa Siriefirib gaiillia
qiicnti quoqno versiculo riiystieij Vciefis rccofdatiis sie Speraiit accipefe, ei ih aeieiritim rgghafe ctirii
historiae, ethaneetiam hovoDci popiilo spirituaUter ™ „ Chfiisib*Al Y£T6repfbbi |iic babeht pntriam; cujiis
dbleetimplendam; dicens: Sbltiiriviiae desidefiis ribfiint inhiare, idcoqiie post
Ut viriutesanhuhtietis y]us<,efc. Sicat-enim lii qui liiinb vitarri ih bxsiiiuirirclegaburiiuf perpfetiium,rib'
ile aEgypiia sefviiute liberatl stiht pci SlOyseiicar- cuhciis cafefites vbiiipiaiilius Sbla iri tbrnfentis pa-
nien triufripliaiepbst traiisitiim riiafis Riibri et de* tiahtOf advcfja.
iftcrsuih PhtffaOiiiSexercituni Dohiiiio decarilalfiirif, Ui'in ~eoquod deiractqnt de vobis, ctc. Plefuriiqiie
Ita' et nas opdrtcf' pbst afceepraiiiih bapiishiri feriiis- cbiiiigiiTit pagdnl<|ui fideriiClifisiianbfiim viiupefa-
sioliein peSeaiofum digrias behfeflciiScceresiibbsfe- liaiii, qtiia deos suoS defeliquissent, pbsliiioiiuiii
pendere gratias. Nafrirjtle^gybiii, qtii populiim Dei cbnsideranlel castairi ebfurii cOrivbfsalibhemet ih-
affligebaiilyfjriietinnf teiiebfsefel Iribulatibiies iliter- yiciiirii ih Ciifistb aHiriiiihi, cesSarbriieis delfaiiefe,
preianttlf, apte per 'Setjtiehtia iids peccata; sed iri iiiBgisqub Dfeuriigibfificare ac laudare iiicipereiii,
biiptismate deleia' sigiiillcarit.'Libcratio quoqiie filio- qui bbniiaie ac juslitia ciilibfuHi subfiiiribonus essb
rum lsrae!;ei a'd prbiriissam dlim pairiaiiVperduclio, prbbafeiur et jtisius. Glorificehi(iriqu.it)Deumih die
congniit mysterio nostf* redemplionis, pcr quam ad visiiatibnis, lioc est iriiiempofe retribulioriis, qiiaiita
luci.rn supernaemansionis, illuslrante nps ac ducente, sit vobis gloria per Denm donanda, jam riiiric agno-
CUtisii gratia, tendimus : cujns lucem gratise ctiam - scant iiicrcdiiii, ciirri vds insiahlef iriief bbstahtia
iila nubis el ignis columna monstravit; quoe eos et pericula illiirn.sequi perspexerint.
in "lo.toitinere ijlo a lcnebris defendit noctium, et ad igttur esibteemni hiimanwcrealurwpropler
Siifcjfecti
prrJiriis.siispatfioe scdes iiienafrabili calie perduxit. Beuin. Oriihi huiiiahaecfeaiufse dicit, omni dignilall
Qiii aliqitdnM tion poputiis Dei, ntiiic duiem popii- Iioiiiiniim,oriini pefsbhse, oriini principatui, cui nos
iiis v'ei'i e'ic".Iridicai apefte pef ifbs versiciilbs qiiia diviiia dispositio subdi voliicrit. Hoc esl enira quod
Iils' ijiii. dii geiiiiBiis.a'dfiiieriivenerahi iiaifc scripsit ait : Propiei tjeum, quid noit esi po.estas .nisi a Deo,
Episipiaifi, qiti quohdcmidlieitaii a conyersaliohepo- Et qui poteslqliresislil, Dei brdinaiibiiiresisiii (Roni.
puti Dei, iiuhc pcr jfaiiaiii fiiei popiilosunl ejits ddu- xinj. Quairricf.oaiiifarrisiibsequenter expQn.it,aOjun-
'tidii; ei Wispiicoidiam qiiaiii iperdre iibn iioiiefanl gehs:
adcpii {Ejilies.ii). Asstimit aiiieiri ebs rJe pfoplieia Sive "regiquasi prmceifeniiieic. Ideo regi lanlnm
Osce, ijiii rJcivbcatibiic genlium prdeeineiis: Vocdbo, ac ducibus, hon ailtem et dominis dicit, quia in hnc
iiiqiiii, «oii 'ptebhiniiieamplebeminedm,el nbii mi.seri- locp iilbs Spccialiiefi ut-praj.faiisuinus, instruit quj
cordiqht iqnseciildm misiricb/diam con^ecuiain, Et surit.doriiin) sefvbfurii. Su.bsequenter yerb elservos
erit, iii 'lccoubi dicttiin est eis.: Non. piebh mea ups; qiiomodb dominis famiilentiir adnioriel. firicei ergo
iti iioivi&tinruf filii Dei vivi(Ose. I, l.lj,. *; lidftles ianibips videiice.tse.ierniRegis, ciiam mun.di
Chttrissimi;obsecrovos tanquam advenasct feregri- pbiestaijbus siijjdi, ne vel iii hoc fidei fet religioni
itbs',iiie. ilueiisrnic lib^uis Piiifus geiiefaliief Ebcle- fehfistiariaepossii detrahi, quod pcr eam humanoe
Siafri iriifiiiiii, explicaiis vel beiieficia qiiibiis rioii cbhdiiionis jura lurbehtur. Nam et ita potcst rccte
diviiia p;ei:is aUsaiiitcih y'q'ciirij,ve! dohaqiiiiiiis ali- inteliigi qriod dicium est, Omnihumanm creaturm, ut
qiiafiilbJiiihcbs, tiiniba'iit*emriiis libnbfafc iiigiialiis signiiicelur ei fideiibus ei incredulis rcrum dominis.
fsi. Hiric tlivefsiii fideiihiii pcrsbhas sbiefier libftii- Ad vindictmmmqicjaci6rum, tguderhveio bonorum:
iiif,' hf3S^ iahiai saiiictiSpifiiiis gfaiia iiaffiaiilef vi- Nbii qiibd briinesquideiri reges aul duces vel male-
Vfiiilb fcddlifii iiiiiigiibs;'M qtii fefaii acSacefdpiaiii lactbres puiiife vci iaiidafe bonbs noyerint, sed qusa
voeiibiiiostifil iriSigrifii,viiibfiiiri iiialiiia Siibacii;4i esse debeai aciib bbrit judicis simpliciipr narrai,
ibbiidbiiatoevjelprbhiiyii!) bliiri iilii riobiiifaiiS giofia liricest ut riialefacicritescbefceal, bene agentes re-
degrjiiefeiii. liaqih; pfiinb iiberos ei sefvbs, deiniiei miiriefei. Qiii elsi irijusie agit si bonos damnat, ni-
iiiuliefbs et vifos specialiier ailbqiiitiif^ ac pbsi iii- hilominus ad laudem ebfrini penineni, quae iacii, si
iicffocutibiiefngeriefaiis exlibfiaiibnis Seiiibfes qiib- paiieritef ejus iuipfbbitaierii tolefent, ei patienter
quc ci adbiesceiilesqiialitef seso agefe rJbbiiahtbs- ejiis siuliiiiaj fesisiant. Vih (iiiquh) Hon.'iihiere po-'
$3 1N PRIMAMEPISTOLAMPETRI. B4
tesldlem?Bonum fac. elhabebis iaudemexilld (Ibid.). X I indocli et agresles. Sed utrisque vult obedire subdi»
Kon dicit ab illa, sed ex illa, quia etsi potestas hu- tos, explicans apefiius quompdo nos supra omnl
mana non laudal, imo si etiam persequilur, si bcci- bijmanae crealufae' jusserit esse subjectos. Alia
dit gladio ul Paulurri, si crueifigil ut Petrum, liabebis Translalio, pibdyscolis, di/ftciiesbabet. Et sancltw
ex illa laudem, dum ex eo quod illa riialefacit in te antistes Fulgeiiiitis iri opusculis suis sic ponit :
justum et innoxiiiin, luaevifttitis patiehtia cbrbriam i Servieiites cuiri timore non tantiim bpnis et mode-
laudis merctur. Nam el boc inieiidisse beaturii Pe- slis, sed etiairi difticilioribus. »
irum in hac senlenlia, verba sequentia docerit, qiii" Sed si benefacienles,patienter suslinetis, elc. No-
bus dicilur : tandum atieniitis qiiam summe cpridilionem servo-
Quia sic est voluntas Dei, «1 oenefacienles,elc. fum glorificet, quos benefacienles et absque cnlpa,
llaec est ergo laus bonorum, ad quam duces a rege vapulantes a dominis crudelibus et improbis, imila-
dicit missos, dum ignorantia ducum imprudentiiim, lores esse dominicse passipnis affirmat. Audis aulem
boni ad lamlem suam perpeluam bene se agendo qtiia passus est prb nobis, ei gaudes quia pro t«
niuntur. .. riiortuiis est, altende quod sequitur :
Quasi liberi. elnon quasivelttmenhabeniesmalitim . Retinquensvobis exemplum ttl seqaamini vesligia
Iiberlalem. Quasf liberi bona faciunl, qui quo majore ": ejus. Exempluni tfibulationum non deliciarum, con-
apud hoinines liberlate utuntur, eo arctius, imo li^ itimeliarum, flagellorum, dolorum, opprobriorum,
berius divino famulaiui subjungantur. Sed et illi spinarum , crucis, vulnerum, morlis. In psalmo
quasi Iiberi benefaciunl, qui exemplo Joseph pa- scriptum est : Propter verba labiorum luorum ego
triarchae, tametsi servitio deprimunlur hominum, ctistodivi vias duras (Psal. xvi). Propter quae verba
servi esse vitiorum nulla arlecompelluniur. Al vefo Jabidrum Dei, nisi quibus promittit vilam seternam?
libertatem suam in velamen malitioe vertunt, qui Qui peccala noslra ipse pertulit, etc. Cum supra
qub mirius bumani famulalus jugo cohibentur, eo ad servos specialiter fecerit sermoneni, nunc gene-
lalius peccatbrum dominio mancipaniur, et cum vitiisi faliler admonet ut eiiam dominis in memoriam revo-
iihpiirie serviunt, liberlatem vocant ,.nominc hoc; cerit quid pro illis Deus et dominus sustinuerit. Imo
stiarii tegenles culpam. Poiesl aulem juxla illiid apo-: lotam Ecclesiam instruit quid pro ejus liberatione,
sfbli Pauii generaliier accipt: Vosin liberlalemvocati suus atictor pertulerit. Non euim ait peccata vestra,
estis, fralres, lanlumtte libertatemin occasionemcarnis sed etiairi se addito : Qui peccala, inquit, nostra ipst
delis (Galat. v). Liberi enim recle vocamur, qtii per perlulil in corpore suo super ligiium.,
baplisma a peccatorum sumus nexibus absoluti; quii Eratis enim sictil oves erranles. Quomodo et oves
a daemoniaca servitule redempti, quia filii Dei e'f- dicit et erranles, cum hi qui in crrore vitam ducimt,
fecli, noii tanlo dono liberlaiis potiorera peccandi hsedorum poiius quam ovium nomine censeantur,
facultaiem vel licentiam accepimus; quinimo si riisi qitia novit Dominus qui sunl ejus, qui et mjjltos
pcccamus, mox, iibertale perdita, servi efficimur diii male conversantes suslinet, quos tamen in ovium
pecCati. Et quisqiiis se ad boc liberatum a Dominoi. stiarum numero salvandos esse praevidet?
putat, ut licentius peccet, lalis suam libertatem in Sed conversi eslis nunc ad paslorem et visiiatorem
velamen malitiae mutat. ,Vuit autem nos beatus animarum vestrarum. Tangil evangelicam parabolam,
Pelrus libefos csse a servitio culparum,; ut servi-- ubi pius Pastor, relictis nonaginta nbvem ovibus in
Creatoris nostri boni etiideles permanere possimus; deserto, venit visilare unam quae erraverat. Nam
uhde subsequenter adjungit: qiiod ibi diclum est, quia iianc invenlam imposuerit,
Sed sicut servi Dei. Otnnes honorali, eic. Monet in humeros suos
gaudens, lioc istic beatus Pelrus
efgocongruum cunctis impeiiderehonorem, et, juxta prxmisit, dicens : Quia peccala nostra ipse portavil
iiriperiuin Dpmini, Csesari quseCacsarjs sunt, et Deoi in corpore suo super tignum. Quia nimirum ila nos
reddere qiiseDei sunt (Luc. xx). Et bene inier aliai rediinere voluit, ui
lignum in quo peccata liostra
fraternitalem diligefe jubei liberos, ut eos quoque • tolleret pendens in humeiis haberet. Ad pastorem
jv
qrii sibi lemporali conditione subjecti sunt, fratres: ergo, inquii, et visitalorem animarum vestrarum. Pa»
6ibi esse in Chrislo faclos recolant, una cum ipsisi stofem, videlicet, quia pascua nobis vilse donat
Patrem invocanles eum qui sine acceptione perso- aeternae, pascua in proesenli temporalium
prsestat
narum judicat. gfaiiarum. Visitatorem vero animaruin veslrarum.,
Servi, subditi eslote in omni limore dominis veslris, quia visilavilnos Oriensex qllo, ut itluminarel his qui
noii tanlum bonis et modestis, sed eliam
dyscoiis, clc. in tehebriset in umbra mortis sedent (Luc. i). Visilat
Dyscoiis, indisciplinatis dicit, nomine ducto a Grsecoi quolidie ipsam in nobis quam donavit lucem, ne
eloquio. Quia Groece schola vocalur iocus in quoi deficiat servando, imo ut crescat juvando. Quidam
adolescenles Jittcralibus stridiis operam dare, et au- Codices
ipsum Groccum liabent : Ad paslorem ei
diendis magistris vacare solent; unde schbla vacalioi
episcopum attimarum 'veslrarum. Episcopus autem
interpretatur. Denique iri psalmb ubi canimus : Va- Latine superintendens dicilur. Quia niipirum oculi
cale, ei videle quoniath ego sum Deus (Psal. XLV), , Domini super justos, el aures ejus ad preces eorum,
pro eo quod nos dicimus vacaie, ih Groeco habetur ut ex omnibus liibulationibuseorum, tibereleos. (Psal
c^oU.ters. Schoiastici Gfsece suiii eruditi, dyscoiii xxxtii)!
K5 BEDJE YENERABILISQPP. PARS II. SECT. I. *— EXEGETIGA."GENUINA. 58
CAPUT III. A Ecclesia in fulura vita perpetuo benedicittir. UnJe
Simititer et mulieressubdilmsintsuis vifis, etc. No- et nunc spe futurorum gratulabnnda dicit : Exaliabo
landum quod bealus Petrus ea conditione desiderat te, Deus,meus rex, elbenedicam nomini luo in ssecu-
inulieres bonas et honestas viris incredulis snbdi, lum et in smculum swculi (Psal. CXLIV).Quod ergo
ut nori solum nihilmali ad imperium eorum faciant, quisque in futuro invenire desiderat, hoc in prae-
verum eliom in tam casta conversatione . persistant senti meditari et agere salagat, et Conditorem vide-
insuperabiles, ut ipsis eiiam viris exemplo possint licel et proximum sincera voce benedicere, et se-
csse caslitatis et fidei. ipsum etiam divina pariter ac fraterna benedictione
Quarutn sit non exlrinsecus capillaiura, ete. Quia, digmim reddere.
sicut Cyprianus ail, t sericum et purpurara indutsB
Quia oculi Dominisuperjustos, etc. Quia beatus
Christum induere non possunt. Auro et margarilis Petrus malura nos pro nialo reddere vetuerat, imo
et monilibus adornatse ornamenta cordis ac pectoris maledicenlibus benedicere jusserat, recte
si Petrus ad- prophetico
perdiderunt. Quod mulieres quoque testimonio astruit superna inspectione et bonossem-
monet coercendas, et ad ecclesiasticam disciplinam
per videri et malos, qualenus meminerimus et no-
religiosa observalione mbderandas, quse excusare • stram patientiam qtta toleramus malos, el nostram
culltis suos soleanl per maritos, quanto id magis benevolentiam qua persequentibus bona
oplamus,
observare virginem fas est, cui milla orrialus com- aeterno
praemio remunerandam, et persecutores
petat venia, nec derivari in alterum possit menda- noslros, si poenilere noluerint, digno plectendos
citim culpae, sed sola ipsa in crimine remaneat ? > esse supplicio : si vero poeniiuerint, nos quoque
Sed qui absconditus esl cordis Itomo in incor- pro ipsorum salute, quam deprecabamnr a Domino
ruplibititate quieti et modesli spirilns, etc. Castitatem coronam juslae congratulalionis accepturos.
praedicat, el ornalum inlerioris hominis in incor- El qiiis esl qui vobis noceal, elc. De his dicit quse
ruplione quieti et modesli spirilus , quodammodo nobis ab adversariis
dicens : Quoniam exterior vester homo corruplus damna rerum per verba contumeliosa, per
et beatitudinem temporalium, per lormenta corporis
est, integritatis, quse proprie virgi- accidunt. Haecenim et hujusmodi omnia cum fideli-
nuni est, habere destitislis, imitamini incorruplionem bus
et irroganiur, his duutaxat qui boni aemulatores
spiritus per severam abstinenliam, quod corpore sunt, et hoc secundum scientiam ,
nequaquam eis
non polesiis, mente praestate. Has enim' Chrislus nocere
possunt, sedpalmam roagis patientiaeseqtia-
divitias, et vos \F. hos] vestrse conjunciionis qnaerit nimiter tolerantibus afferunt, et contra illis
ornatus. Mirum et apud Pylhagoram naturalis scien- qui ir-
pcenam acciimulandoselernam plurimum no-
tise lege diclante hanc sententiam inveniri, vera or- C rogant cent. Si quis aiitem liujusmodi adversis victus defi-
namcnta matronarum pudiciliam , non vestes, esse.
cohdbilanles etc. cit, non huic ille qui malum intulit, sed ipse sibi qui
Viri, similiter secundumscientiam, hoc patienter ferre recusavit nocuit. Ncque enim
Simililer dicit, viros ad imitationem provocans, domus quam vk sapiens aedifieavit, ideo non ceci-
qitia jam supra uxoribus prseceperat, dicens : Con-
dit quia violentias tempestatum non perlulit, sed
siderent viri in timore Dei casldm vestram conversa- • erat
quia fundata super petram. Nec rursum ea
tionem. Secundum scienliamautem, ut nOverint quid
ideo ceciditquia pul-
desiderel Deus, et iribuant honorem vasculo mulie- - quam stullus slulte fabriCavit,
sata tempestaiibus fuit, sed quia super arenam po-
bri. Si abstineamus nos a coilu, bonorem tribuimus,,
sita erat. Utramque etenim sequaliter adversitas
Si non abstineamus, perspicuum est honori conlra-
feriens lenlavit, sed uni firmitas fundamenti coro-
rium esse concubitum.
nam perseveraniiae tribuit, alteram fragilis structu-
Ut ne impediaitlur orationes veslrm.Et Paulus ait:
stultitia stravit. Non enim perfeclum boni aemu-
Nolile frauddre invicem, nisi forte ex consensu ad rae
lalorem casus aliquis, vel a diabolo, vel ab bomine
tempus ut vacetisbrationi (I Cor. vn). Impediri ergo vel generali rerum labentium lurbine illa-
orationes officio conjugali commemorai, quia quo- ^ improbo,
uxori debitum orare non tus, loederepotest. Cselerum plurimos constat boni
tiescunque reddo, possrim. scmnlalores loesos esse ab aliis, dum in veritalis
si
Quod -juxta alium apostoii sermonem sine inler-
scienliam male inslituuntur. Quantos
missione orandum est, nunquam ergo milii conjhgio quam diligunt in Deum
enim catholice credere, et recte in Eccle-
serviendum est, ne ab oralione cui semper insistere
sia vivere cupienles, Arii vesania, quantos Sabel-
jubeor, ulla hora praepediar. haereticbrum nequitia nescientes se-
In fide aulem omnes unanimes, compalientes.Quia Jii, aliorumye
duxit? Lege libruifi Joannis Chrysostoriii, quem
superius diversas personas, condiliones, et sexus
stiripsit de eo : Neminem posse lsedi ab alio nisi a
congrua sibi discrelione docebat, jam huuc omnes
communiter admonet in fidci dominicaccausa, unum semetipso.
cor et unam habere animam. Sed el siquid paliamini propterjustitiam, beatieri-
Quiain hocvocaliestis, ut benediilionemhmreditate tis, Non sohim (inquit) nibil vobis nocet, qui boimm
possideatis. Dicenle, videlicel, Judice : Veniie, be- facientibus mala irrogat, sed et cum vos propter
nedicti Pqlris mei, percipite regnum (Malth. xxv). bona quseexsecralur hostis insequitur, causam vobis
1'otcst benedictio haereditatis et illa inlelligi, qua majoris beatiludinis prsestat ctim patientiae vcstra
»
57 IN PRIMAMEPISTQLAM PETRI. ! 5*
vires exercet, juxla illud evangelicum : Beali quii A sio inlravit; qui nec inter flagella desislit a culpis,
perseculionempalitinlur propter justitiam. sinistrum imitattir latronem, qui propler peccata
Dominumautem Christum sanctificate in cordibuss ascendit in cruccm, et post crucem ruit in Tarta-
vestris. Quid est Dominum sanclificare in cordibus5 rum. Ideo autem Christum semel esse moituum
nostris, nisi sanctitatem ejus quam incomprehensibi- commemorat, ul nobis quoque in memonam revo-
lis gloriaesit, intimo cordis affectu intueri ? Quanlami cet, quia temporaneis nostris passionibus merces
in se sperantibus forlitudinem vincendi dare valet,, redditur aeterna.
cujus inteslimabilis sanclitas fulgel? Ulnos offerretDeomortificatosquidem carne, etc. Do
Parali semperad salisfactionem omni poscenti vosi hac morlificatione carnis et vivificalione spiriius ,
rationem, elc. Duobus modis de spe et fide nostrai quam habent hi qui pro Domino per patientiam la-
rationem poscentibus reddcre debemus, ul et justas' borant, dicit et apostolus Paulus : Etsi exterior homo
spei ac fidei nostrse causas omnibus intimemus sivei noster corrumpilur, sed lamen is qui inlus est renova-
fideliter sive infideliler quserentibus, el ipsam fideii tur de die in diem (11 Cor, IV). Offert ergo nos Deo
ac spei nostrae professionem illibatam semper te- Patri Christus, cum per morlificationem carnis pro
neamus, etiam inter pressuras adversantium, osten- illo immolari gaudemus, id esl, vitam nostram lau-
denles per patieniiam quam ralionabiliter eam ser-• B dabilem in conspeclu Patris ostendit. Vel certe offerf
vandam didicerimus, pro cujus amore nec adversa nos Deo, cum absolutos carne in seterrium nos re>
pati nec mortem subire formidemus. gnum introducit. Sane hoc quod dicilur : Vivifica-
Cum modestia et limore conscientiam habentesbo- tos aulem Spiritu : sanctus Athanasius Alexandriae
nam. In ipsa doctrinae scientia qualitatem docendi pontifex, non ad hominis spirituni, qui moriificaia
monetobservare, ul vidclicet humilitas.qtise magislra carne melius vivificalur, dicente propheta de Do.
est omniura materque virtutum, et loquendo dicalur, mino : Ut vivificcl spirilum humilium , et vivificet
et videndo monstretur. cor contritorum (lsai. LVII), sed ad graliam po-
Ul in eo quod delrahunt de vobistanquam de male- tius refert Spiritus sancti, qui moriificaniibus car-
factoribus, etc. Ut qui fidem ac spem cceleslium quoe ncm suam vitam tribtiit aelernam. Utitur enim
videre nequeunt in vobis irrident, videant opera et lioc lestimonio contra Arianos, qui cequalilali
vestra bona, et per haec confundanlur quse aperte sancloe Trinilalis contradicunt, aslruens quia in-
esse bona negare non valent. .Vel certe ita sen- dividua divinoe operationis unitate qua vivificat"
tiendum : Curale, benefacientes, ut qui vestrse bonae Paler, vivificet Filius, vivificet Spiritus sanctus.
conversationi detrahunt, adveniente tempore re- Paler videlicet et Filius, quia scriptum est : Sicut
tributionis futursc, confundantur, videntes vos cum ' enimPaler suscital mortuoset vivificat, sic et Filins
Chrislo Coronari, sese autem cum diabolo damnari. quos vult vivificat. Spiritus vero sanctus, ut hoc
Meliiisesl enim benefacientes,si velil voluntas Dei, teslimoriio declaralur , quo dicitur de Filio, ut nos
pati, quam malefacienles.Haecsententia illorum slul- offerret Deo, niorliftcatosquidem came, vivificalosau-
titiam eleganter arguil, qui cum pro culpis arguuntur tem Spiritu; ideoque quorum una operalio est, ho-
a fratribus, vel etiam pcenis coercenlur, patienter rum dispar esse substantia vel essentia non possit.
omnino lolerant; atcum absqueculpa, velverborum ln quo et iis qui in carne conclusi erant, elc. Qui
contumelias, vel damna rerum, vel, adversa quacque nostris lemporibus in carne veniens iter vitse mbndo
patiuntura proximis, mox ad iracundiam prorum- proeiiicavil,ipse cliam ante diltivium eis qui lunc
puni, et qui baclenus videbantur innoxii, per impa- increduli erant et carnaliter vivebant, Spirltu ve-
lientiam se el mtirmuraiionem noxios reddunt. Ut niens praedicavit. Ipse enim per Spiritum sanctum
aulem flagellorum distantia in disparibus meritis erat in Noe cseterisque qui lunc fueresanctis, et per
longe dispar appareat, videamus una eademque ca> eorum bonam conversationem pravis illius acvi
cilatis moleslia Tobiam, Saulum, Elymam fuisse hominibus, ut ad meliora converterentur praedi-
percussos. Sed Tobiam ob hoc, ut vinus patientise .JJ cavit. Conclusos namque in Carne dicit carnalibus
ejus latius in exemplum cunctis claresceret; Sau- desideriis vehemenler aggravatos. Unde de illis
lum ob hoc, ul de Saulo persecutore in Paulum Scriptura ait: Quia omnis caro corruperal viam suam
muiareiur apostolum; Elymam vero, ul, dignas suce (Gen. vi). Quod aulem dicit, in quo, significat in eo
pcrfidiae pcenas luens, ab eorum quoque qui credi- quod praemiserat, ul nos offerret Deo. Quia el tunc si
luri erant dementatione cessaret. Et mihi si detuf qui ad praedicaiionemDomini, quam per vitam (ide-
oplio, malim cum tanto Palre sive divinis seu hu- lium prsetendebat, credere voluissent, et ipsos offerro
manis subjacere justis verberibus, quam obinjusti-' Deo Patri gaudebat. Si qui aulem delrabebant de
liam verberum vi ad jusliliae studia irahi. Riirsum- bnnis tanquam de malefactoribus, bi veniente diluvio
qi;e malim a culpis fiagelloreirahi, quam pro insa- confiindebantur. Nam el de utroque putest inlelligi
nabrli pondere peccatorum aeternaeullioni subjici. quod ait, in quo, id est, et in eis qui in carrie con-
Quia el Chrislussemei pro peccalis itoslris morluut clusi erant, Spiritu veniens prsedicavit, ut peream-
et.t, eic. Qui ergo jiistus patitur, Christum imitatur; dcm suam praedicalionem, et credentibus corbna
qui in flagellis corrigitur, lalronem, qui in cruce laudis, et iis qui in incredulitate perslilissent, con-
Chrislum cognovit, et a cruce paradisum cum Chri- fusio nascerelur. Quidara Codices habent: ht quo et
<» BEDiE VENERABILIS OPP. PARS il. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 60
Ma qui in cdrcire ifani; Spifitu veniens prmdicqvit.A j ficat quod ad comparationem pereiihiiurii geritilium,
Qiiod ad eamdeih pravoruiii alque iricreduiorum Judaeorum, iiaerelicbrumet falsorum fideliurii,multo
jfiientionein respicit, qui quoriiam tenebris ob- bfevioriest niimerus eleetofurii. Uride de angusta
scuralum habcrit sensum f hierito eiiam in liac poria et arcta via , qiiae duCit ad viiam, dicitur : Et
vila in earcere conclusi esse dicuninr. In qiio vide- pduci suht qui ihvehiiiiiteam (Maithi vn). Et iterum :
licet carceriBjinterioribus adhuc. tenebris, hoc est, Nolite timerej pusillus grex, <7iii«cbmplaeuit Patri
cseciiate menlis et operibus injuslis gravaniur, donecj vesiro Udfe vbbis regniim(Liie. xn). De quo pusillo
carrie soluti* in tenebras exteriores et iri carcereni grege et hic apte stibjungiCuf'"-'-•
projiciantur seternae damnationis; de qno Dominus Nori cariiis' depoiiiib sofditithj etc. Ubi enim esi
In Evangelto : Eljudex (miimt) tfadatte minisiro, et cOriscienlia bbha, nlsi ribi est ei fidcs non ficla ?
in cafceremmittafis (Matlh-. v).-Quamvis etiam san- Docet namque aposiolusl Paiiliis quia finis pfmcepti
cti in hac vila sein carcere positosj cum gaudium esl chdfilds de torde pnfb, ei cbhstiehtia bbiid,el fidi
supernae pairioe sitiuril j merito proclameni, juxta hoh ficta (I Tim. i)l Qtiodergo aquii diluvii uou sali
ijlud Psalmi.sioe: Edtic de carcerc anhnam meam ad vavit exffa arciiiii pbsitbsi sed occidit, sine dubio
confilendum notnini tuo (P,sal. CXLT).Dislat namquft" prisefigiirabat oiiiriSrii baereticuin, licel habenlem
niultum inter ulrumque carcerem; siquidemrepfobi B ' baptismatiS sacfameiitttinv non aliis;-sed ipsis aqiiis
in carcere sunt peccatorum et ignorantiae, justi vero ad irifenia mergendum , quibns arca. sublevatur ad
in carcere licet tribulalionum posili, lnce semper ccelum. Ipse quoque octonafios numerus animarum
juslitise dilatalo in Deum corde perfruuhlur.; quos quse salvaefactse siirit per aquam signiflcai qnia sari-
designaverunt aposloli Paulus et Silas, cnm roedi» ctS Ecclesia iri sacramentum dominicaeresurrectio-
nocle iri intimo carceris liorrore; vincti licel et fla- nis baptismi lavacrtim percepit, ut sicut ipse resm> .
gellati, liymnum Deo laudis laetissimavoce canebanl. rexit a iftortuis per gloriam Patris, ita et nos, expur-
Quidam hunc locum ita interpretatus est; quod con- gati a peccalis per aquam regeneralionis, in riovitate
soiationem illam de qua dicit apostolis Domipus : yitae ambulemus:(iipm. vi). Oclava namque die, boc
Miiltiprophetm el.jusli cupierunt videre qum vosvide- est posl seplimam Sabbaiij DbibinuSj a morluis rcr
lis, el non viderunt, efaudire qum auditis, el non au- , surgens, et eXemplumoiobis fuiurae, resurrectionis,
dieruhl (Matth. xiii); de qua et Psalmisla : Defeceruni et mysterium novae cOriversalionis, qua in lerris
ocuii mei in eloquium tuuin, dicentes.,:Quando conso-: positi cceleslem vifam-ageremus, ostendit. Quod.
laberis me (Psali cxvni) ? sancii qniescenles in in- etiam ipse Pelrus exponendo subjungit, dicens :
ferno desideraverunt.quod hoec,descendenteDomino Per resurrectionem Jesu Christi, etc. Sicut enim
'
in, inferna, etiam his qui in carcere erant el incre- ^ ipse resurgensa morluisascendit in ccelum, ei sedet
duli quondam fueraiit in diebus Noe, consolatib yel a dextris Dei, sic etiam et nobis per baptisma viam
exhorlatio praedicata fuerit. El hscc ille dixerit, seil salutis ac regni coelestis introilum paleresignavii.
caliioiica fides habet, quia descendens ad inferna Rene autem ait: Degtutiensmortem; quod enitn de-
Dominus nbn incredulos inde, secl fideles Solummodb glutimus, agimus ut virtule nostri corporis assum-
suos educens, ad coslestia secum regna perduxerit, ptum nunquam pareat. El beglutivit mortem Domi-
neque exulis corpore animabus, el inferorum carcere ntiSj quam resurgens arnortuisita funditus consuin-
scelerum incjusis, sed iii hac vila vel per, seipsum . psit, ut niliil conlra se. ullra per allaclum alicujus
vel per suprum exempia sive verba fidelirim, quotir corruptionis valeret, ac, manenle.specie veri corpo-
die vilairi vitse demonstret. De quibus bene dicitur :,< ris, abesset prorsus labes omnis priscoe fragilitatis.
Quiincreduli fneranl aliquando,,.elc, Nam elipsa Quod ipsum et nqbis in fine promiltilur fulurum +
Dei palientia praedicalio erat ejus, ctim Noe, centum dicerile _Apostolo, cum de nostra resurreetione lo-
annis arcse operibus insistens, 'quid raundo futurum queretur : Tunc fiet sermo qui scriptus est: Absorpla
esset quplidiaua operis.exseculioiie mpnstrabat. Unde•... eslmors invicloria (I Cor. xv). Bene absorpla, quia
Paulus ait : An ignorat quoniain patienlia Dei qd rj cum et.nos viloe aelernse participes fuerimus effecli,:
paenitenliqmte adducit (Rom. n)? etc. Alia translatio ita nimirum virtus corporis immortalis omne proete-
huiic Jobum ita habet: Chrislus semei pro peccaiis ritae^cerruplionisvilium tollet, qu.omodoso.letflamma
nostris tnortuus esl,justus pro injustis., ulnes adducai ignis immissam sibl aquacguttam ar,doris sui consu-
tid Deum', morlificatiis corpore, sed vivus factits in mer,e virtute. - ... ,
spirilu, ln quo spirilu el eis qui iit.cqrcere erant prm- Prafeclus (inquil) i.« cmluin, etc. Nullj dubium cst
dkavit, qui quohdam non crediderqnt in diebus iWs, quin Filio Dei seiriper fuerint angeii et omnes pa-
cum exspectdrentDei patieniiam in diqbnsNoe, elc. triae coelestis virtuies acjotestales subjectae , quem
In quapauci,id est, ocioanimmsalvmfaclmsunt, ctc. cum Patre el Spirita sancto unum sirie inilio Deum
Formam bapiismi assimilatam dicit arcae el, aquisj laudant, tremuni, adorant. Sed hecessario admonen-
diliiyii. fet.recte omnino, quia et ipsa fabricalio arcaei durii beatps Petriis sestiriiavit qriod assumpta huma-
de lignis JsevigatiScoristructioriem significat Ecciesiae, nilasih lantarii sitglofiam resurgendo sublimata, ul
quse fit de coHeciione animarum fideliiim per. archi-,~ incbmparabili culmine briini angelicaedignitatis po-
lectos verbi. Et' quod pereunie orbe totb, pauci, idI '-tcritise praeferelur. Jukia quod et Psalmisla, cum
tst, octb animae, salvae factse sunl per aquam, signi- dicbrel de ipso Patri: Minuisti eum paulo minusab
61 IN PRIMAMEPISTOLAMPETRL €3
angelis.(PsaL vni); conlinuo subjecit- Gloriq et ho- A vivosac mortuos. Ideo (inquil) miuus curate, minus
nbre cbfonasti citm, ei constiiuisli eum super bperd dolele, si benefacientes blaspiietnaminia reprobis,
tiiiiriiittniluar"tim; emnia subjecisti sub pedibas cjus qiiia eisi vos lacueritis, non, tamen lacebit, neque
(Ibid.). compescetur Dcus judex utique jus^us, qui et illis
CAPUTiV. blasphemisesuae, el patientiie vcslrsevobis praemia
Chrisibigiiur passbin carne, etc. Pbstqiiahi exein- digna restituet.
plutri fesurfeciionis dominicae et abfutionis nosirse Propler hoc enimet tutrtuis evangelixatumest, elc.
quse fit in baptismo, de afcae ac diluvii sacramenio Tanta Deo ciira, lantus amor, lantum est desiderium
asirtixerai, feverfituf ad hoc qubd dicere cceperat, nos mortificari carne, vivificariautem spiiitu, ut his
lit, imiiantes opus Redemptoris hoslri, inter bona quoque qui majoribus criminibus involuli sunt, ct
qiisefaciirius, palienter maiorum nequiliam tblere- inter morluos jure nominandi, luxuriis Videlicet, de-
mus. Sbiandum. aiitem, quod disiincte loquens ait: sideriis, vinolentiis, comessationibus, potaiionibus,
Chrisib igilur passo in carne. Quia sicut beatus Am- et ijlicitis idolorum eullibus, verbum fidei evangeli-
'
brosius ait : t caro ejus esl passa, Divinitas autein zare praeceperit, qnatenus et illi judicatis, id est,
robrtis iibera, passioni corpus nalurse humanaelege spretis et abjecfis carnalibus desideriis spiritualiter
concessit. » An vero mori Divinitas potest, ciini *^vivant, unaque cum eis quos inriocenter viventes
anima non possit? Nolile, inquit, timere eos qui occh Eyangelii gratia invenit, vitam exspectent seter-
dunl cbrpus, aniniam uutem noh possuni occidere nam.
Omniumautem finis appropinquabit.Ne sibi quis-
[iiatiL x). Si ergo anima bccidi non potest, qub-
inodo bivini.tas polcsl? quc biandiretur de longinqtiitate futuri judicii, in
Qtiia qui passus esl in carhe desiit a peccatis, ctc. quo vivos et niortuos dixerat esse judicandos,con-
Quisquissanctorum corpus suum ad marlyritim per- sulle admonet, quia etsi incertus est extremi discri-
secuibrum vibieriiiae subdidil, nulli dubium qui.n minis advenlus, certum tamen constat omnibtisquod
iisqiie ad viisesiiaelerminum, qtiantuin humanacna- in iiac mortali vita diu subsistere nequeiint.
ttiroepossibile cst, sese a peccalis abstinuerit. Quid Estoteitaque prudentes, elc. Et Iiomlrius in Evan-
enim de peccati perpelralione, quid de ciirnaiibus geiio, nos incerti iiuis inluitu semper orare et Vigi-
desideriis cogitare, quid nisi vplunlatem Dei poluit iare prxcepit. Ait namque, loquens de die judicii:
animo versafe, qtii vOl iigno affixus, vel lapidum Vigilateitaque , omni tempore orantes , ul digiti ha-
ictibus circumdatus, vei besiiarum morsibus, sub- beaminifugere omniaquw venlura sunl, elstare ante
actus, vel ignium flammis superpositus, vel scorpio- Filium hominis ( Luc. xxi). Bene aulem in orationi-
iiuin flagris peifossus, vel alio quolibel pnenarum bus vigilare jubemur, ut cum stamus ad oralionem,
gencre afiectus, boc lanlummododesiderare cogc- cogilatio omnis carnalis el ssecularis abscedat, nec
Latur, ui fiulio certamine coronam vitoeperciperel ? iuncquidquajii animus prseter id solum cogiiet quod
Taiium ergo menlem nos beatus Pelrus cupit semper precatur. Subripit enim frequenler hoslis, et subli-
iiriiiari, cum, propositodominicaepassionisexemplo, liler fallens preces noslras adeo avocal, utaliud ha-
nos eadem eogilalione contra nequitiam pravorum beamns in cordc ct aliud pjqferamus in voce, cum
coniraque viliorum obiectamenta praecipit armari, inlenlione sincera Deum debeat non sonus vocis,
volens intelligi quod etiam nos iri pace Ecclesise sed animaesensus orare.
quiescentes, si habilum patientis induimus, facile_, Ante omniaautem mutuamin vobismettpsischarita-
adju.vanie Domino,iapsus yitamus"peccatorum om- lem continuam habentes. Bene addidit cbrilinuam,
iiium cunctaquedesideria d.iyinaevoluniatis subjuga- quia semper diligere valemus; semper auiem vigi-
nius impcriis. Denique et Psatmisla Dominum pie- lare in oralionibus fragilitate carnis obstante noqui-
caiuf dibens: Infige limore ijuocarnes meas, a judiciis mus; semper his quoesubjungit virluiibiis insistere
enimluis limui (Psal. cxvin). Et Apostolus : Qui ergb minime valeamus, id est, hospitalitati, docirinae ,
Chrisli sunt (inquit) carnem suam crucifixerttnlcum Dadministraiioni graliarum, vel communium, vel
vitiis et cbhcupiscehtiis(Galat. v). Qiii ergo timore specialium in proximos, coeterisquehujrismodi.Quia
judiciofiimcoelestiumcarnalesin menle concupiscen- baecnimirum et per olficium cofporis , et pertBrri-
iias exsiingiiit, jam iaiis crucifixo ac paticnti pro pora opportuna iieri necesse est. Ipsa aiitein ciiari-
Cbfisio similis, qiiasi riibftuus exisiens peccaiis,'bei las ctijus inslinctu baccforis agunlur, quia inte-
tanliiih sefvitio vivit. riori lioniiniprasidet, seraper ibidem haberi potesi,
In quo admiranlur, non concurrenlibusvobis,elc. quamvis in-publico non semper ostendi possit
Qiiia cafrichi (iriqiiiij vbstfani cfucifixisliscum viti.is Quia charitas cobperitmuliiludinempeccdtornm.In
bi concupisbefiiii.S, bvehii pfoieclb ui elsi propter eo maxime , cum veraciler Deodicilur i Et dMilti
suarii perfidiamvos biasphemeht, ul poie segregaios nobisdebita noslra, sicul el nos dimittiniUidebitbribus
ab eofuiri coiisbrlib, in vestfa tamen coriversaiione noslris (Matlh.vi). Et quidem cuncta opera bOnaqiia?
semper opera iustitiae et pieialis videant, quaemer facimus culpas quas fecimus diluere et cooperir»
rito admirentur, et pro quibus fidem jure laudent certum est, sed hoc ideo specialiter de cliafifaia
ac vehereriiufciiristiahaui. dicitur per quam proximis nostris -ea quae hObis
Qtti ieddehi rdlioni>mei qiit pbrdlus esl judicare debenl dotiamus, quia juslwsimum m aptid Deu»
M BEDJ2 VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — E-XEGETICAGENUINA. 6i
- nt iuxta mensuram pietatis qua mcnsi fuerimus re- A Dei. buo sunt judicia Dei per Scripturas insinuata :
Bietiatur nobis. Sicut e contra terribiliter duricordes unum occultum, alterum manifestum. Occuilumju-
vir sapiens arguil, dicens : Homb homini servat dicium est pcena, qua nunc uiiusiiuisqiie hominum
iram, et a Deo quwril medelam (Eccli. xxvm) ? Nec aut exercetur ad purgalionem, aut admonetur ad
dubilaiidum quod in eo quoque qui per cliaritatem conversionem, aut, si contempserit vocalionem et
quidquid valet erga correptionem proximi, adrao- disciplinam Dei, excsccatur ad damriationem. Judi-
nendo, increpando, casligandooperalur, charitasipsa cium aulem. manifeslum est, quo venlurus est Domi-
cooperiat muliiiudinem peccalorum ,] Jacoboatte- nus judicarc vivos et morluos. Nuuc autem dicitur
sfante, qui ait: Quoniam qui converti fecerit peccatb- esse tempus. in quo incipial judicium de domo Do-
rem ab errorevia suw satvabitanimam ejus a morte, mini.id cst, de Ecclesia, quoe per exercitium praesen-
etoperitmultiludinempeccatorum(Jac. v). liiim afflictiorium ad futura gaudia prseparatur.
- Si quis toquitur quasi sermonesDei. Timens videli- Namque reprobi tan.lo securiores nunc et sine ullo
cel, ne praeier voluntatem Dei, vel praeler quod vindiclacyerbcre vitam transitoriam ducunt, quanto
in Scripluris sanctis evidenler prsecipitur, vel dicat eis. in futuro nibil nisi vindicla restat, juxta illud
aliquid vel imperet, etinvenialur lanquam falsus tes- beati Job: Ducunl in -bonisdies suos, el in puncto ad
tis bei, aut sacrilegus , vel introducens aliquid alie- " ihferna detcendunt.
-num a doctrina bomini, vel certe subrelinquens et Siaulein primum a nobts, qttts fims illorum, etc?
practericns aliquid eorum quae Deo placila sunt, Ilinc colligilur dislrictus Jtidex quanla illic feriat
curii ipse manifestissime praedicaloribus veritaiis districtione quos reprobai, si hic sic cruciat quos
de his quos ad vilam imbucrint prsecipiat, diccns : aroat. Si enim flagellantur filii, quid debent sperare
Docenleseos servare omnia quwcunquemsndavi vobis servi nequissimi?
(Mailh. xxvm). Et ea enim quscipse mandavit, nosi Et si juslus quidem vix salvabilur , etc-Nolunl
alia , et hsec non ex parte , sed bmnia suis audito- crederePelagianiquodin uno homine tota estgene-
ribus observanda iradere jubet. ris humani massa vitiata, et tota damnata. A quo
Si quis minisiidt, etc. Tanlo humilius impendatI vitio unius hominis et damnalionesola sanat et libe-
qujsque proximo omne bonum quod potest, quantoi rat gratia Chrisli. Quare enini justus vix salvabilur?
ceriissinie novit quod a semetipso rion potest haberes Nunquid liberare justum labor est Deo? Absit. Sed
qubd impendat. ut ostendatur qubd merilo fuerit damnata natura,
Ut in omnibusItonorificeturDeus per Jesum Chri- non vuli facile de tanto malo nec ipse Omnipotens
'
ttum, etc. Juxta ipsius Jesu Christi prajceplum quo> liberare. Propler qupd elpeccala proclivia sunt, et
ail: Videanlveslfa bonaopera, el glorificenlPalremi laboriosa justitia, nisi amanlibus. Sed cbarilas quae
vestrum qui in cmlis esl (Matth, v). Honorificalur hos amantes facit, ex Deo est. Notandum auleni
ergo Deus in actibus noslris, ctim omne quidquid quod hahc sententiarii bealus Petrus de Proyerbiis
. bene ac secitndum voluntatem ejus facimus , non Salomonisjuxta veterem dunlaxat Edilionem assum-
hoc nostris meritis, sed ejus graliaj iribuimus, psit, pro qua in nostra qute de Hebraicoe verilatis
econtra autem riiala quae gerimus noslras solurn fonle descendit, scriplum esl: Si juslus in lerra re-
roalitiaevel ignorantiae deputanius. cipk, quanto magis impius et peccator (Proverb. xi) ?
Charissimi, nolile mirari in fervore, etc. Quidam Quod est aperle dicere: Si lanta est vilae mortalis
Codices habent: Nolite peregrinari in fervore. Ctrius- fragilitas, ul ne jusli quidem qui in coelocoronandi
que autcm verbi sensus in prompiuest, quia neque surit, hanc sine tribulaiione propter innumeram vi-
niirari fidelis quisque debet quare in 'jhac vita fer- liatse naturse. labem trariseanl, quanto magis hi qui
vorcm patiaturtribulationum . qui Cerfa ratlone ideo cceleslis suht gratiae extorres cerlum suse perpeluse
nunc tribnlalionibus teniatur, ut, cum probalus fue- damnalionis exitum exspectant ?
,:rii, ad futursevitsecoronam percipiendam digriusha- CAPUT V.
bealur ; neque se aliquis ideo peregrinum ei extra- n Seniores ergo qui in vobissunt obsecro, elc. Ideo
neum a Chrisli membris existimarc debet, quia videlicet testis, quad proesens illo patiente astitit, et
praeseniis soecuii feriatur adversis, cum et Domini cuncta ut gerebantur aspexit. Vel certe qtiia et
exitus Tiiortis (Psal. LXVJI),et in ejus Ecciesia nuii- ipse propter nomen Chrisli.carcerem , vincuia ac
quam, a prolomartyre Abel usque ad ultimurii elec- verbera passus est, ut in apostolorum Actibus le-
- lum qui in fine soeculi nasciturus est, infideliutn
gimus.
-perseculio cessaverit. Unde bene cum dixisset, Qui ei ejus quw in fuluro revelanda est gloriw com-
. Nblite mirari in fervore, addidit : municator. Tunc nimirum cum in moote sanclo glo-
Cuasi nevi aliquid vobis contingal. Quia valde est riam vtillus ejus ccelestem cum Jacobo et Joanne
anliquum et frequens, electos Dei vitc nrsesentis ad- conspexit, sive cum resurreclionis et ascensionis
versapro aelerna salute lolerare. . ejus poleniiam cum cxleris qul aHuere discipulis
Nemoautemveslrumpaliatttrtanquam homicida,etc. vidit.
Tanquam maledicus enim patilur qui passionis suoei Pascile qui ihvobis esl gregemDei. .Sicul Domiuus
tempore in sui injuriam persecutoris etT?enatur. beato Petrb totius gregis ejus, hoc est Ecclesisecu-
. Quonidm letnpusest ut incipiat judkhm a domor ram habere jussit, ita ipse Petrus sequentibu»
M IN PRIMAMEPISTOLAM PETRl. 6S
Ecclesise pastoribus jure mandat ut eum quisque A , inlrante eo Caesaream, Cornelius occurreris pedibus
qui secum est, gregem Dei sollicita gubernalione seejus humiliter stravit, et ille bumilius levaviteum,
tutetur. dicens: Surge, el ego homo sum, sicut et tu (Acl. i).
• Pfovidenles non coacle, sed
sponlanee, etc. Coacle Et quidem Cornelius necdum renatus in Christo,
pascitgregem Dei et providet ille qui propter rerum necdum Ecclesiae erat membris incorporalus. Om-
temporalium penuriara non habens unde vival, id- nes ergo humilitatem habere ad alterutrum vel
circo praedicat Evangelium, nt de Evangelio vivere exemplo docel, vel eliam verbo insinuat, quia nimi-
possit. Sponlanee vero el secundutti Deum, qui nul- rum omnibus superbiae vilium quod angelos de
lius terrenoe rei, scd tantum supernae mercedis in- ccelo dejecil, noverat esse cavendum, omnes ad-
luitti verbum Dei praedicat. Quod uirumque distiri- juncla Salomonis sentenlia terret salubriter ac refo-
guens ab invicem apostolus Paulus: Si enim volens vel, dicens'.
(inquil) hbc ago, mercedem habeb; si autem invilus, Quia Deus superbis resislit, etc. Et quae sit eadem
dispensatio mihi credita est. Dispensalio quippe ei gratia quam confert humilibus Deus, consequenter
credita dicilur, qui rei exlernae curam ad tempus exponii, cum admonendo subjimgit:
habere prsecipitur. Verbi gralia , qui iriticum domini Humiliamini igitur sub polenli manu Dei, clc. Ilanc
sui conservis in lempore disperliri jubelur, huic " ergo gratiam humilibus tribuit, ut quo magis htimi-
assimilatur qui non sponfanee, sed invitus evange- liati fueriut propter ipsum, tempore certaminis, eo
lizat. • ' gloriosius exaltentur ab ipso lempore retribulionis.
Neque iurpis tucri gratta, sea voluntarie. Turpis lu- Potesl autem bumiliaiio hoc in loco multifarie accipi,
cri gratia providet gregi Dei, qui propter quseslum hoc est, et ea qua incipiens quisque viam viriututn
et terrena commoda praedicat, ciim religionis opera pro abluendts quae commiserat peccalis salubriter
cuncta sponianee fieri debeant. Juxla illud exem- atterilur, et illa quae spontariea mentis devotione a
plum construclibnis labernaculi, quod prsesentem perfebtioribus Deovel proximis in pace exhibetur re-
Ecclesisc constructioiiem prselendebat, ubi et omnis rum circiimsf.aniium, necnon el ea qua, iucursanti-
multiiudo filiorum Israel obtulil menle promptissima bus persecutiOnumtorbinibus, inviclus perpatientias
atque devota primilias Domino ad faciendum opus virttiiera animus armatur. Omni aulem generi Deo
labernaculi, sponie propria curicta tribuens, et ipsi devoise liumilitatis merces succedit illa, ut qui se
artifices sponte sua oblulerunt se ad faciendum tempore peregrinationis suae humiliaut, tempore yi-
opus. , sitaiionis ejus exaltentur.

Neque vl domihanles in aeris, etc. Ut videlicet _ Sobrii estote et vigilale, eic. In Iiujus expositione
liumilitalem, quam subditos et ad vos et ad iuvicem sententioe, nou nosira, veium beati Cypriani dicta
Iiabere desideratis, ipsi prius et actu monstretis, et ponamus. t Circumii (inquii) ille nos singulos, el
in aniino servetis integro, juxta illud dominicum: tanquam hoslis clausos obsidens muros^explorat et
Scilis quia Iti qui videntttrprincipari gentibus, domi- tenlal, an sit pars aliqua membrorum minusstabilis
nanlur eis, el principes eoriim poteslatem habent ipso- et minus fida , et-jus adilu ad inleriora penetreliir.
rutn. Non autem ita eritin vobis, sed quicunquevolue- Offert oculis formas illices et faciles voluplates, ut
ril fieri major, erit vester minister; et quicunque vo- visu deslruat castitatem. Aures per canora musica
lueiil in vobis primus esse, eritomnium servus (Maith. , tcntat, ut soni dulcioris auditu solvat et molliat
xxin). Quod Paulus imperium diligenter observans Chrislianum vigorem. Linguam convicio provocat,
ail: Non ehim,nesmelipsosprmdicamus,sedJesum manum injuriis lacessentibus acl petulanliam csedis
Christum Dominumnostrum, nos autem servosveslros instigat; ulfraudatorem faciat, lucra oppotlit injusta;
per Jesutn. ut aniinam pecunia capiat, ingerit perniciosa cotn-
Similiter, adolescentes, sabditi estete seiiioribus. pendia. Honores terrenos promitlit, ul coelestes adi-
Postquam seniores quomodo praeessenl docuit, opor- mal. Obtendit falsa, ut vefa subripi.al. Et cum laten-
tebat ul etiam juniores ad obediendum palernse eo- D ] ter non potesi fallere , aperie minatur, lerrorem
rum provisioni instrueret. Non autem opus eral eis lofbidae persectttionis - iritentans, ad debellandos
plura loqui,sed lanlum subjectionisdareprseceplum. servos Dei iriquielus semper et semper infesttis. In
Quia nimirum senioribus prseceperat ut forma fadi pr.ce subdolus, i» perseculione violenlus. Quam-
essenl subdilis, et sufficiebat juniores ad niajorum obrem contra omnes diaboli vel fallaces insi-
bene agentiura exempia respicere, et haec devotc j dias vci apertas minas stare debel inslructus ani-
imitari. Sed ne haec audientes praelati pulareutso- niiis et armatus, lam parafus semperad repugiiaii-
lummodo subdilis suis, et non etiam sibi debitae hu- dutri, quam cst ad impugriandum semper paratus
mililalis jura esse servanda, continuo generaliief iniiiiiciis. >
admonendo subjecit: ' Cui resislite
forles in fide, etc Tanlo (inquit) for-
Omnesautem invicem humililatem insimtale.Omnes tiores estote in fide, tanto majorem habetote lidu-
elenim dicit, etseniores et adolescentes, qui invicem ciam ad superaudas dialoli versutias, qnanto consta
jiibcntur humilitaiis insinuare virtutem, et hi vide- quia non vos soli lentamini, sed ipsa passio quae vo"
licet regendo, el illi obsequendo bumiliter. Quod faligat ei quoque quoeper lottim mundum est E.ccle
apud ipsumPelrum, etinipso facj^iirleginius,cuni, sixChrisii, vestroe videlicet fraierniiati, comuiunis
fl BEDiE VENERABILJSOPP, PARS II» SEfJP. -L — EXEGETICA GENUINA. #
fSt.Etqupd..a.cqijsiilpl.ionenyundisemperpassisirat -t A Marcum Alexandrium de Roma ad evaiigelizajidum
tjiisii, pudeat vps splos prsc omnibus sustinere non miit.er.ct,Epistplam iianc scfipsit. Temporc aulera
posse, Claudii principis et Pelrus et Marcus Romam ?«-
, Per_$tj!yanum vqbis fidelemfratrem, elc. Qupd ait nerunt, pt ipse Marpus, despriptp Rom?2 Evar»-
'pjjsecrans pp|e§f ?4 SHperiprareferri, qpia yjdelicet gelip suo,. Alexandriam missus esl. Unde colirgi-
Jjreyiter scripserit, npn iniperans, sed obsecrans eqs lur quia Epistojam hanc Pelrus dum qiiscritur ubi
fortes, in iide persislere, Potpst Pt 3d sequentia ve! quando spripserif, Jopus erat Roma, tempus
recfe cppulari, ut inlelligatur npn solum contestari Clamiii Capsaris.
hanc esse verara eoruni gratiam quam scribendo Sqlutaie invicemjn osculo sanclo. Osculo sanc,to,
prpedicai, quia nimiruin non est in alio aliquo salus, .ospuloverp, osculo pacifico, pgcqlo ^columbino, non
in quo opprteat nos salvos fieri (Acl. iv), se.d etiam jSubdoIp,jipn poliuto, quaJi usus est Joab ad occi-
obsecrare eps, ut hanc esse yeram suam graiiam fa- denduni Aroasam, quali Judas ad tradciuiuin Sal-
cianl, qua imbiili sunt in Cliristp. Gratia eiiimChristi vatorcni, qqaji utuiiliir hi qiii loiiuuntur pacem
eorum fit gratia, qui liancjnundocordc suseipiunt. cum proximo suo, mala atitpm sunl in cordibusco-
JNamqui gratiani Dp| SPP.rnil, nqn ipsam gratiam rpni (f'sa/,xxvii),il]i,ergopsculo sanctp salujanl inyir
niinuit, sed banc suam non esse, idcst, sibi facit noi>lB cem, qui non diligunt verbo neque lingua, sed oppre
pfodpsse. .ef yeritate.
Sqlulqt vos Eccletia qtiw esi tn Babtjlonecotleclq, Gralia vobisomnibus qui eslis in Christb Jesu. A
etc^ Babylonem typice Rpmam dic.it, videjicet pro- gratia coepitEpislplam, in gratia corisummayit, me-
pter confusionem multiplicis idololatriae. In cujiis diain gralia respersit, ut errorem Pelagianum omni
meilio sancta Ecclesia jam rudis et perparya fulge- locuiionissuaeparte damnaret, Ecplesiau)yero Ghrisli
bat, juxta cxeniplum plebis Israeliticae, quse quon^ non nisi per gratiam ejus salvari posse doccrel. Et
danl, parya numero et captivatasuppjflumina Baby-r ponsulte cum diceret-: Gratia vobis, addidit: Omni-
lonis sedens , absentiam sanctae terrae deflebat, nec but qui eslisin Christp.Jesu, ut ea quae paucis Eccle-
canticum Domini in lerra aliena cantare valebat sijs, iil est, Ponli, Galatix, Cappadocioe, Asiae, ct
]Psai, cxxxvi). Etbenebeajus Petrttsdum suosaudiT Bitbynioescripsit, cunplis per pr.beiu Christi Ecple-
tores ad tolerantiam liortatur advcrsitatum praesen- siis se scribere designet. Sicul et Joannes in Apoea-
tium, dipit et Epclesiam quse secuni esl in Babylone Jypsi, cum sepiem Asiae Ecclesias singulatim prout
constilutam, id est, in confusipne.tribulatiofium. Et competebai admoneret, adjuuxiipersingula, ila con-
tamei) cp.lleclameain e.sse cpnfirmat, ut osteiidat cludens: Qui hqbetaures qttdjendi, audiat quidSpiri-
sanctani Dci civitatem in hac vila a permistione et' k jiis dicat Ecclesiis (Apoc, 11), .aperje insinuans ^uia
pressura civilatis diaboli, quara Babylonia signat, cuncla quae unicuilibet Ecclesiaespripsit omnibus qui
linmuneni esse npn ppsse. Marcum aptem filiiim auditum salubrein babprent et universis fideliumscri-
suuin evangplislam dicit, qui ejus ,in bpptismaie beret Ecclesiis.
dicitur filius effeplus. Unde patet quod priusquam

m SECUNBAM EPISTOLAM PITRI.

CAPUT PUIMUM. opera justiliaeeiercent. Ejiis videlicet justitix quam


non bumana prudentia reperit, nec legalis institulio
Siiiion Pelrus, servus et apostolusjfesu Chrisli, elc. docet, sed per Evangelium loquens bominus ct Sal-
Spiiptuni est in sequentibus Jmjus Epistoioe: Ecce yalor noster ostendit, cum ait: iVisiabundaverit ju-
hnnc \obis, charissimi, secundam scribq Episi.olam. stilia
veslraplus quamSciibarumel Pitarisworum, non
Unde conslat quja lianc eisdem quibus et. priorem inirabitis in regnum emlorum[Malth. v). El iterum :
D
Epistojam miserat, eleciis proselytis, dispersionis Audistis quiq diclum esl ahtiquis, Nen occidet. Ego
Pbnli, Galatise, Cappadpciae, Asiae et Bilhyniae, gutemdicovobis,etc.{lbid.).
scripsit Epislolam, Qups poaequales sibi cognos- Gratia vobisel pax adimpleatur, etc. .n prima Ep;-
cijf, non qui^i circumcisigriem px lege acpeperant, stola scripsit : Gratia. vebis el pax multiplicetur
quam ipse ut nalura Jqdaeiis jiab.ebat, sed quia (l Pelr. )). In hac aulem : Grqtiavobit et pax adim-
eamdem quani ipse illiistrante .Chrisli gratia ac- plealur, quia nimirnm illam incipienlibus, hanc per-
ceperat sortili sunt fideni, Npn enim circumcisio fectioribus scripsit fipistolam. Multiplicatur enim pax
legalis, sed sola est lides evangelica, quse geniium el jjratia bene proficienlibus in bac vita per fidem,
populqs ant]quae Dei plebj cppsociet. yeruni .quia adimplebitur autem pervenientibus in alia viia pcr,
lidcs eadem sine operibus salvare pop pptpst, ,recte speciem. Unde bene ciim dicerel•':Grnliavobiset pax
subdilur : adimptealur, addidit : In cogniiione Domini «osir.i
Jn jusliiiq Dei nQstriel Salvatoris Jesu Chrisli. IHis JesuChristi. Quia Itwc est viia mlem* (inquit), ut
ergo spribit Epistplam, illps salutal aposiplusPetrus, cognbscqntle unum et verum Deum, et quem misisti
qui cpseqpalcm sibi sortjti sutjt (ideai, el Jianc pcr Jesum Cliwlum{Juan. xvii)iEiiteruni; Si ios Filint
'
68 IN SECUNDAM EPISTOLAM PETRI. 70
ItiierfltJcrjt,«ereii&eri eKtis,'fi'cognoscelisueHtaiem, el A Gratia vobis el pax in eo adimplealur , nt sic cpgno.-
verilasliberabiliibs(Jotm:ym). scatis Dominumnostruin Jesum Clirisium, eiiam vos,
Quomode emriia nobis divinm virlulis suw, etc. siciit nobis per illum omnia divinse virititis suoepro-
Pendet haecseniemia a superioribus. Est enim sen- missa vel munera, quaead vilam et pielalem ducunt,,
sus : Gratiavobisel pax adimpledtur in co, ul Domi- donata sunt. Ul sicut nos promissa ab illp dona vel
num noslrum Jesum Christum perfecte cognoscatis. accepimus, vel accepturos nos esse sine ujla dubie-
Et hoc quoque per eum cognoscalis, quomodoomnia late confidimus, ita cliam vos credenles dc donis
nobis divinaevirtuiis suoe donafa sunt per ejus gra- cjus non existalis dubii.
liam, quxadvitam obtinendam et pietatem cbnser- Fugienles ejus , qum in mttndo esl, concupiscenlia)
vandamsufficiunl. Unde ail: Quia oimtiuquwcunque corruplionem. Rene dicit concupiscentiam mundi ha-
audivia Palre hteenola feci vobis (Joan. xv). Et alibi: bere corruptioncm , ideoque fugiendam esse, juxla
Et ego clarilatem quam dedisti mihi, dedieis (Joan. eum qui dixit: Quasi a facie colubri fitge peccata
xvn). Quod silegalurut quidani Codices habcnt: (Eccli. xxi), quia est et incorruplibilis concupiscen-
Queead vitam etpietatem donata esl, hic erit scnsus : tia, de qua caniiur : Conctipiviiet defecit animamea
Ut cognoscatis 'quomodo Dominus nosler omnia in alria Domini (Psal. LXXXHI). De qua etiam in libro
nobis divinsevirtulis suse dona juxta modum capaci- B Sapientiae per figuram locutionis quae Gracce-Aip.a^,
latis noslrse praeslilerit, quae videlicet virlus ad Lallne gradalio vocatur , pulcherrime refertur: lni-
vitam nobis et pietatem consequendam donata est; tium (inquii) sapientim , verissimaesi disciptinmcon*
Hic etenim modus lbcutionis Scripturis est usi- '• cupisceniia ( Sap. vi). Cura ergo disoiplinoedileclio
tatissimus; el appellalur a grammaticis ellipsis, est, et dilectio custodia legum illius est. Custoditio
id est.defeclus necessarise diclionis, quale est autem legtim consummalio incorruptionis csl. Incor-
in psalmo : Quia neque ab ofiente, neque ab oc- ruptioauiem facit csse proximum Deo. Concupiscen-
cidente, tteqttea deserlts monlibus. Subaudilur enim tia itaque sapicntiae deducit ad regnum perpeluum.
palct via fngiendi, quoniam Deus ubique judex est Vos aulem curam omnem inferentes, ministrate in
" '
(Psal. LXXIV). fide vestra virtutem. Virtutem hoc loco non pro for-
Per cognilionemejtts, qui vocavitnos propria-gloria,; liiudine ac miraculis, sed pro conversatione bona
etvirlule.El boc a superioribus pendet, quia per posuit; quse fidei recte jungenda est, ne sine ope-
cognitionem Domini et Salvatoris nostri omnia divi- ribus otiosa sit et moriua : in qtio recte oiniiem
nitatis ejus mysteria , quibus salvaremur , agnovi- curam subinferri prsecepil, quia qui moJlis et dis-
mus. Qui nos propria gloria et virlute vocavit, quia solulus est in opere suo, fralcr est sua opera de-
non angelum ad salvationem noslram , non archan- . - slruentis.
gelum roisit, non in nobis aliquid merili boni pro In virtute autem scientia. Juxla illud Isaiae: Discite
quo salvaremur invenit, quin polius infirmos el in- bene facere, qumritejudicium.
glorios cernens, sua nos virtulerecuperavitctgloria. In scientia aulem abslinenliam. Vi cum bona faecre'
Hinc etenim dicit: Non vos me elegistis, sed ego didicerint, mox a malis abstineant, ne in vacuum
clegi vos (Joan, xv). scientia ccelestium cadat, si se ab illecebris terre!'
Per quain maxima el pretiosd nobis pramissa dq- slribus qnis continere neglexerit,.
navit. Per quam , per cognilionem ejus ]dicil, quia In abslineniia auletn patienliam. Ab.siincntiaip ne-
quanto quis perfectius Deum cognoscil, tanto allius cesse est semper , ut patienlia coniilelur, ut qui-
promissorum ejus maguitudinem sentit. cunque a voluptatibus mtindi se continere didic.it,
Ut per Itwc efficiamini divinm consortes nalurw. ejus qtioque adversa corde firmo sustineat, a dexiris
Muiat repente personam, et qui prius de se suisque videlicet et a sinistris per arma juslilice munilus
dixerat: Preliosa nobis promissa donavit, conversus (UCor. vi).
extemplo ad eos quibus loquebatur : Ui per hmc , In palienlia aulem pielalem. Ul erga ,eqs quos pa»
inquit, efficiuminidivinwconsorlesnalurm. Quod non j) tientpr toierat, etiani pius exisial, juxia illud ppq-
fortuitu, sed providenler agit. Ideo (inquit) Dominus sloli Pauli: Charitaspaliens est,benignaesl(ICor,xni).
nobis, qui nalura Judaei, qui sub Iege sumus nati, In pietate aulem amorem fraternitatis. Ul noi) aJtq-
qui miigislerio ipsius eliam corporaliter imbuli , rius rei intuitu pietalis opera snis quisqtie adversariis
omnia divinse Virtutis suae secreta reseravit, ideo impendat, nisi fralernae tanlum dilectionis. Hoc, yi*
nobis, suis videlicet diseipulis, maxima et preliosa' dejicel, tota in leiitatione procurans, ut quos docendo
Spiritus sui promissa donavit, ut per hsec eliam vos, solum vel redarguendo nequit, ad affeclum pictajjg
qui ex genlibus estis, qui eum corporaliter videre orandq vel bene faciendo convertat.
nequivistis , dlvinae suaenaturae donaret esse parli- In amore autem fraternilalis,cltarilalem. Cbarilalem
cipes, nobis scilicet vos quse ab ipso audivimus do- hoc loco appellat specialiier eam qua Ccndiiorem di-
centibus, vos per ejus tnysteria conseerantibus. Unde ligimps, quae, proficienlibus virlulum gradibus, me-
reclissiine quod supra ait: Gratia vobiset pax adim- rito araori fralernitafis adjungilur, quia nec Deua
pleaiur in agnitioneDomini noslriJesu Christi, quo-.:: sine proximo, nec sine Deo proximus perfecte valel
modo omnia nobis divinaeVirlutis suae quse ad vilain amari,- Et quidem Dei amor excellentiorest a.morfl
et piciatem donata sunt, polest ita (lictuin accipi: proximorum, quia illos sicut nos, Deum vero ex to.lfl
7i BEDiE VENERABILISOPP. PARS II. SECT. 1. — EXEGETICA GENUINA. 72
corde , tota anima , tota virtute diligere jubemur' ,A Propter quod incipiam vos temper cotnmonerede
(Marc. xn), sed tamen consueludine amoris fralernii his, elc. Quar-evult illos seniper commonere de bo-
oportet nos ad amorem Conditorjs ascendere. Quii nis operibus, quos habere scientiam dicit, et de
enim non diligit fiairem suum quem videt, Deum quem i prsesentia veritatis -esse confirniatos? nisi forte ob
nbn videt quomodopolesl diligere(l Joan.u) 1 hoc, ut scientiam quam noriint operibus exerceant,
Hwc eiiimemnia si vobiscumadsinl et stiperenl,nont et veritatem cujus prsesentia confirmati sunt fixa
mentc custodiant, ne quando per magistros erroris
vacuos, elc. Si sttperenidixit, si adversum bclla vi-'_,
liorum poliori virtute praevaluerint. excidanl a simplicitate et casliiale fidei, de quibus
videlicel magistris in processu Epistolae plura loqui-
CMIenim non prwslo sunl hwc, cwcusest, elc. Ocu- tur. Concinit autem huic senlentia beali Joaunis,
lus scienliam, nianus operalionem designat. Caecus '_
qua dicit: Non scripsimus vobis quasi ignorantibus
esl autem et roanu tenlans, qui, scientiam rectoeope- verilalem
,sed quasi scienlibuseam (1 Joan. n). Ideo
rationis n.onhabens , quidquid sibi rectum videlur autem scientibus vcritatem
ellumen vcritalis manum scribunt, et commo-
operatur, ignorans quasi nent eos ut quod sciunt pbservent. Unde
ad opus quod non videl exlendit, gressus in iter . et Joannesapostoli,
loquens, post pauca subjungit: Vos quod
quod non prsevidet attollit, ideoque repente'.miser audistis ab initio, in vobis
in ruinam perditionis, quain prsescire nequibat, in- permaneat (Ibid.).
luslum autem arbitror quandiu sum in hoc laber-
c.idit. Talis aulcm est omnis cui non prsesto sunt nacuib, etc. Tabernaculo solemus in itinere vel in
hscc quse Pelrus loquitur, quia per incrementa yirltt- bello uti, el ideo se recte
fideles, quandiu sunlin
tum spirittialium ad consorliiim divinilaiis pervenire1
corpore, et peregrinantur a Domino, in tabernaculis.
nos conveniat. Al contra Salomon sapientem monens esse lestantur, in
quibus iler hujus vitse peragant,
auditorem : Et palpebrm(inquil) tum prwcedanl gres- et contra adversarios veritatis certamen
agant.
tus tuos (Prov. iv). Quod est palenter suggerere, ut Cerlus quod velox esldeposiliotabernacutimei. Pul-
in cunctis actibus noslris qui nos finis sequalur, cherrime beatus Petrus obilum suutn non morlem,
scdula intentione jproevidere curcmus, quid sectm- sed
depositionem labernaculi sui dicit, quia nimi-
dum Dei volunlalem, quid aliter agatur solerlerex- rum sic cst perfectis Dei famulis carnis retinacula
ploremus. exuere, sicut viaioribus confecto itinere domum
Qttapropter , fralres, magis salagite ut per bona propriam pro babilatione tabemaculi adire, sicut
cpera certam vestramvucaiionemetelectionemfaciatis. positis in expedilione fugalb hoste vel prosiralo ad
Multi suttt vocati, pauci veroelecti (Matth. xx, xxu). p. patriam redire. Solam namque sibi doraum pro-
Certa esl vocatio cunclorum qui ad fidem veriiunt; priam, solum municipalum , solam palriam norunt
qui vero fidci sacrameniis quoe perceperunt bona in cuelis. De jiua el apostolus Paulus : Scimus, in-
quoque opera perseveranler adjungunt, isti suam quit, si terreilris donmsnoslra hujus habilaiionisdis-
Vocationemet electionemcertam intuentibus faciunt. solvalur, quod wdificationemex Deo habemus,domum
Sicut, e contra , qul post vocationemad crimina re- non manufactain', mlernamin cwlis (II Cor. v).
verluntur, cum in bis ex hac vjla migraverint, cer- Nbn enimindoctas fabulasseculi, etc. Hic paganos
lum jam omnibus quia reprobi sunt reddunt. simul et haerciicos tangil, quorum primi quidquid
Hwc eitim f&cientes, non peccdbilisaliquando. De eos delectabat, deos appellare non tinmeruiit; se-
majoribus peccatis dicit, quaequicunque egerit, non cundi, acceptis Dei veri mjsieriis , de caelero non
habet hxreditalem in regno Chrisliet Dei, pia qttibus divinis Scripluris attendere, sed ad suum potius
oinnis qui supradictis virtutibus se manciparil, im- sensum erroneum bas male inlerpretaudo transferre
munis Domino permanel. Aiioquirisrint peccata mi- sludtierunf.
nora, de quibus scriplum esl: Qttia uon est homoju- Et hatic vjocemnos audivimusde cmloallatam, etc.
stus in terrai qui faciat boiium(Eccle. vn); el nonju- Quidam banc Episiolaui negant a beato Petro apo-
ttificabiiur in conspectu-ttioomnisvivens(Psal. CXLII).iystolo esse conscriptam ; qui si hunc versiculum so-
]
Sic enim abundanler miiiistrubilurvobisintroitus in leriius altenderent, et hoc quod sequitur : Cum es-
teternum rcgnum, etc. Huic loco convenit illud Eze- semus cum. illo in monle sancta, nequ.iquam de Epi-
chielis prophetse, ubi de oedificioin monte consliiulo stoiae hujus auctore dubiiarent. Constat enim, juxfa
loquens ail: E/ in oclogradibus ascensusejus (Ezeclt, fidem Evangeliorum, quia prsefalamvocem sursum
XL).'Et.hic enim beatus Petrus octo viriutum gradus Domino iii monte clarificato idem Petrus cuin Ja-
enumerat, quibu=fugienles mundialis coricupiscenliae cobo ct Joanne coapostolis suis audivit.
corruptionem ad habiiaiionem "regni ccelestisascen El habemusfirmiorem prophelicumsermonem. 11-
dere debemus, lidem scilicet, Virtutem, scientiam , lum, videlicet, quo ex persona Mediatoris Dei et
abstincntiam, paiientiam, pietatem , amorem fraler- hominum dicitur: Dominusdixii ad me, Filius meus
nitatis, et charitaiem. De quibus nimirum gradibus es tu, ego hodie genui te (PsuL n). Si enim quispiam
Psalmista dicit: Ascensus in cerde ejus disposuil (inquil) nostro lestimonio discfedendum putaverit,
(Psal. LXXXUI) ; ei cooiera,usque dum ail: Ambttla- quod in sccreto gloriam Redemploris nostri conspe-
bunt de virtule in virlutem, videbiturDeus eorumin ximus divinam, qued vocem Patris ad eum faetam
Sion(lbid.). •-,'' - . audierimus, cerie serinoni prophelico nemo conlra
75 1N H EPISTOLAMS. PETRI. 11
dicere, nullus de boc ambigere audebit, quem di- _A ritus vellet ore proferrent, nec tamen ea quoe dice-
vinis Scripiuris jam olim insertum omnes verum , rent ipsi mente tenerent, juxta illud Maronis : Dat
cs?e testantur. sine mente sonum ; quod impudentissimi erroris es?e
Cui bene facilis, allendenles, quasi tucernmlucenli palam claret. Quomodo enim audienlibus lam sana
in caiiginosoloco, etc. Ordo sensus est: Cni alten- vivendi consilia darent, si insanis similes ipsi quoe
dentes quasi lucernoelucenii in caliginosoloco, bene loquerentur nescirent? Qnare videntes appellantur
facitis. In hujus elenim sscculi nocle tenebrosis ten- prophctae? Qua ratione scriptum est: Yerbuniqtwd
tationibus plena, ubi difficile quisquam invenilur qui vidil Isaias (Isni. n), aut aliquis prophela, nisi qnia
non offendat, quid essemus si lucernam prophetici in occulto visionum coelestiumlucidissimo mentis in-
sermonis non haberemus? Sed nunquid lucerna sem- luilu cognoscebantarcana, quseforas suis auditoribus
? Non Donec dies palam verbis quibuscunque vellent efferrent ?
per eril necessaria utique. (inquit)
lucescat. Mane enimastabe el cotuemplabor(Psal. v). CAPUT II.
Ad lucernam interim nocturnam pertinet quod filii Fuerunt vero et pseudoprophetmin populo , elc.
Dei sumus, el nondum apparuit quid erimus (1 Joan.
Quas secta Latine, Graecedicitur hmresis, cum quis
iii). El in comparalionequidem impiorum , dies su- B stulta obslinatione errorum
nius, Paulo dicente : Fuistis aliquando tenebrm,nunc quem semel coepit sem-
sectari nullalenus cessat, Quod lia?reiicorum
aiitemlux in Domino(Eplies. v). Sed si comparemur. per esse quis nesciat ?
iili vitaein qua futuri sumus, adhuc nox sumus, et proprium Et ettm qui emit eos Dotninumneganl, etc. De hoc
lucerna indigemus.
emptore el Paulus ait : Empti enim estis prelioina-
Et lucifer oriqlur in cordibus veslris. Quis est luei- et portale Deum in corpbre vestro
gno, glorificate
fer isle ? Si Dominuin dicas, parum est. Lucifer ipse, (I Cor. 6 Merito autem sibi celerem
). perdilionem
clarus nosler inlellectus est. lpse enim oritur in cor- superducunt, qui Redemptorefti suum
negantes,
dibus nostris, ipse illuslrabilur, ipse manifesiabimr. hunc recte confitendo glorificare, et bene faciendo
Dileclio erit qualem nunc opiamus, ct quoniam non suo in corpore ferre detrectanl: quod
omnes/aciunt
esl suspiramus, et qualis erit, singuli in singulis hseretici; nam el Arius, qui Redemptorem nostrum
videbimus, quomodo nunc facies nostras alterutrum in divinitate Patre minorem dicil, et Photinus, qui
videmus. dicit: iChrisius homo est, Dens non est,> et Mani-
. Hoc primum inlelligenles, quod omnis prophelia chaeus, qui dicit: i Chrislus Deus tantiim est, ho-
Scripturw, ele. Pendel hic versiculus ex eo quod mo verus non est, i et Ebion, qui dicit: i Christus
superius ait: Ctti bene facitis, atlendenles; qui enim *•*ante Mariamnon erat, ex ipsa originem sumpsit, i
prophetarum verba attendentes bene utique faciunt, et Apollinaris, qui dicit: • Christus lantum Deus ct
ut per hac lucem habere possint scienlise, lioc pfi- caro esl, animam ralionalem nunquam suscepit, »
mum intelligere debent, quia nullus prophetarum et Pelagius, qui dicit: i Christus Redemptor parvtt-
sanctorum propria sua inlerpretatione populis do- lorum in baptismo non est, quia sine iniquitatibus
gmata vilse praedicarit, sed quae a Doraino didice- concepti, et sine delictis a malre sua geniti, nullum
rant, boecsuis audiloribus agcnda commendabant, prorsus habent peccaium quod sibi debeat dimitti,
quaequein secreto ccelestia arcana perceperat, hoec ideoque Chrislus non est Salvator omnium electo-
simpliciter vel loquendo vel scribendo Dei plebi tra- rum ; i et cseleri cum his haeretici Dominum profe-.
debant, et non sicul gcntium divini, qui quse ipsi cto, qui emit eos pretio sanguinis sui, negant, quia
de corde suo finxerant, hatc lurbis deceplorum, illum non qualem veriias ostendit, sed qualem ipsi
quasi divini oraculi consuita, proferebant. Sicut sibi fingunt prsedicanf. El propterea a Redemptore
ergo prophetse non sua propria, sed Dei verba scri- alieni facti, nihil certius quam foveam perdilionis
hebant, ita et lector eorum non sua propria inter- exspectant.
pretatione potest uti, ne a sensu verilatis exorbilet, »j El mulli sequentur eorumluxurias, etc. Via verita-
sed hoc omnimodis debet attendere, quomodo sua lis blasphemabitur per hsereticos non solum in eis
verba voluerit intelligi ipse qui scripsit. '_ quos suaehaeresi eductos associant, sed in eis quo-
Non enim voluntale liumana altata est aliquande que quos per impurissima sua facta et sacrificia, vel
prophelia,elc. Semper fulura posse praedicere(sic); mysteriaexsecrandaquaefaciunl, in odium Cliristiaui
sed ipseSpiritus eorura corda quando voluit implevit; nominis concitant, exislimantibus imperitis omnes
ita etiam potestatis eorum non erat, ut quaecunque Chrisiianos hujusmodiiiagiliisesse mancipatos. Qua-
vellent docerent, sed quae Spiritu illuslrati didice- libus dicit Scriplura : Per vosnomen meum blasphe-
rant, ea sola dicebant. Haecideo dicimus, ne. quis malur in gentibus(lsai. LII).
ad libilum suum Scripturas exponere audeat. Ridi- Qtlibus judicium jam olim non cessal. Cum jam
cule quidam haecbeati Petri verba intefprctatus est, olim prseteritum tempus significet, noncessat autem
dicens quod sicut fisiula flatum oris Immani, ut re- verbura praosenlisleraporis sit (sic), non aliud intel-
sonet, accipit, nec sonum lamen ipsa quem mini- ligendum videtur, nisi quia jam olim coepitjudicium
strat, quia insensibilis naiuroeesl, intelligere valel; perditionis impiorum, quod eos praoseniialitet'seni-
ita prophelaeDei Spiritu inspirati, ea quaeidem Spi- per excruciat, nullo unquam fine cessabit.
PATHOL.XGIII. 3
75 BEDiE VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 76
Si enim Dettt angelispeccantibusnon pepereit. Multi A ac dititurnior aquarum impelus lerram obsidens
enim hicyersiculi uno fine cIauduntur:-iVoutt Domi- alluebat.
»ii« pios de tentalione eripere. Si enim, inquit, Deus Sed eclavum Nbejustitiw prwconemcustodivil,etc.
angelis peccantibus non pepereil, sed eos inferni tra- Constat omnibus quia Noe decirna ab Adam geuera-
difos poenis ad majores in die judicii servat crucia- tione natus est, sed octavum eum nominat, quia octo
lus ; si originalem mundum propter scelera diluvio homines diluvium evaserunt, e quibus jlle unus
perdens, Noe justum servavit; si Sodoraorura ffagitia erat. Idcirco autem oclavi numeri facit menlionem,
puniens, Loth juslitise cultorem ab injustis eruit; ut occulte insinuet quia lempus diluvii discrimen
constat pro cerlo quia novit Dominus pios de lenla- significetexaminis ultimi, quando, damnatis omni-
tione eripere, iniquos vero in diem judicii cruciandos bus reprobis, omnes jusli gloriam vilaeperpetis acci-
reservare. El notandura ineoquod ail, Deum ange- pient. Sex eteriim sunt proesentis socculi setates,
lis peccantibus non pepercisse, quia ipsi mali an- septimaetiam nunc agitur setas, in illa vita ubi ani-
geli non a Deo conditi mali, sed peccando factisunt mse, sanctorum Sabbato felici, id esl, requie per-
mali. fruunlur selerna, ociava est venlura tempore resur-
. Sedrudentibus infemi delractas in tarlarum tradi- rectionis omnium et universalis judicii. Justitiae au-
dit, elc. Hunc versiculum alia Translalio'sic babet: ^ lem prseconem Noe cognominat, quia justitise opera
Sed carceribus caliginisinferi relrudens, tradidil in faciens cunctis inluenlibus, qualiter coram Domino
judicio puniendos reservari. Ostendit ergo adhtic an- vivendum esset ostendit. Neque enim verbo quem-
gelis apostatis ultimi judicii poenam deberi, de qua piam docere reperilur, quippe cujus nec unus sermo
Domirius dicit: Ite in ighem wternum qui paralus . reperilur ad Deum prolalus vel hominem, sed quod
ett diabalQ<etangelisejtis (Matlh. .xxv), qiiamvisjam maximse virlulis est, in tola arcce fabrica, in advenm
pmnalitef hunc infernum, boc est ihferiorem cali- diluvii, in sequeniis oevi primordiis, ore quidem
ginosum aerem, tanquam carcerem acceperint. silenle, sed cordis devotione promplissima jussis
Quantum enim ad subliinilatem cueli, jam liujus obtemperare ccelestibus.
aeris spalium dici infernus potest, sic et quantum El civilates Sbdomorum et Gomorrhmoruin,etc.
ad ejusdem aeris altifudinem, tferra quae inferius Quia civitales impiorum in cinerem fedactas asserit,
jacet, infernus inielligi potest et profuridus. Ruden- dupiiciter intelligi debet. Quia et prlmo per incen-
tes ;auteminferni appellat ipsam Superbiie jactan- dium eas cum adjacenlibus terris in cinerem rede-
tiam, qua angeli ejus spiritus contra Conditoreiri git, ei cum loca incendii postmodum rnortui maris
intumuit. Rtidenles quippe dicuntur furies, quibus uridis contexeJit, servare adbuc vOluit circufnposi-
nautae vela susperidunt, ut flante aura portusiran- ** lani fegionem pfiscse speciem pcenae. Nascuniur
quillitatem relinquant, seseque ambiguis sernper eriiiri poma pulclieriima, quoeei edendi cupiditaiem
ponti fluctibus credant. Quibus convenienter :ruden- spectaiiilibiisgenerant. Si cafpas, fatiscurit, ac resol-
tibus immundornm spirituum conamiria cOiripafan- vuritiir in cinefem, fumumque excilaftt,quasi adbuc
tur, qui .mox ut, :flatusuperbiae'impulsi,:seadversus ardeant. TJnde 'in librb Sapientise dicitur : Hmc
Conditorem -erexerunt, ipsis elationis :siisecbhatibus jitstiim a pereuiiiibusihipiis liberavit'fugiehiemdescen-
inabyssiprofundasuritrapli. Qdidairi ^Godicefslia- deiiteiijne in Pentapotim. Cujus in testimohiumnequi-
bent: Sed fugientibusinferni detraclds in taftarum tiw 'fuhiigabundd coristut desefta terfa, et in certo
tradidit, quod VocemvelsupernaeelatioiliSi vfeleju- teiriporefrticlus habenlesarbores(Sap. x).'Subauditur:
latus in pcenis signilical. -Rugiunliiamqiiefere, cuth Et ipsbeiuniigabUiidse Conslarii desertse. Et lioc est
velfamem vel quid aJiud paliuntur, "propler nimie- qiiod liic 'qubque subjungitur :
tatem elationis sferremonvalentes, si quid eis "adver- Exemptum eorum qui itnpieacluri sunt ponehs.Nam
silalis occurwrit. et igriis qui Sodomitas seniel puriiit, osteritiitpaieri-
Et origindti tnundb non pepercit.Idem ipseriiuiidtis ter quod impii sirit sine fine passuri. Et quod terra
est, in quo nonc bumanum genus 4vabitat, quem I» eorurii fumigabunda corislat, quod ffuclus ejus pul-
inbabitaverunt iii qui ;ante diluvium iuerunt. Scd cherrimi cinerein habent inlus el fetorerii, aperte
tamen. recte originaiis mundus iile, qiiasi alius dici- omnibus sseculisinnuit quia deleclatio carnalis, etsi
tur, quia sicut in cohsequentibus fhujus Epistoiae siuilbrura mentibiis ad'praesens arrideal,T)ibil lamen
scriptttm contirietur, iile tunc mundus 'aqua inUn- In invisibilibus riisi incendium sibi reserval, nisi
datus periit, et ccelis videlicet qui erantprius, id est, ulfumtis tornieritofum ejus in ssecula sseculorum
cunclis aerisdmjus turbulenti spatiis aquarum ac- ascendat.
crescentium altitudine consiiinptis, ierra quoque in EtjuslumLothoppressum, etc. Cruciabarit quidem
alteram faciemexcedentibus aqtiis immutata. Nam sahctuiri virum iniqria "proximorum facta pariter ct
elsi montes aliqui atque convallesab'ii>Ulb facii Cre- verba; quae quotidie -cernens nullatenus corrigero
durilur, iion tahien tanti quanti riunc iri orbe Cer- valebat; sed tamen ipse' tam circumspectese gere-
nuntururiiverso. Quod negari forte ptjiuissei, si non bat, utnecvisis eofum flagitiis,'necaudilis, in ali.quo
etiam nunc -omnibus arinisierrarum faciem cerne- castae suse meniis fuscarel inluilum, sed indefessa
reraus aquarura isubvfersioiiemuiatam. Quod lanto intentione cceptissuse "ustiiiaeinsisiebataciibus.Vel
magis tune fuisse faclum creditur, quanlo major certe aspectu et auditu juSttis erai, 'qula riibii ineo
-J7 1N II EPI^TQLAMS. PETRI. ?3-
proesentes nisi justitiseopera cernqbant et audiebanl A } Marciqnitas, et Cerdonjanps,,plufesqqe tijips liistp-r
eloquia, nihil fama de illo per abseples, nisi quqd ad ria ecclesiasticarefert. be qpibus,rjjcte cnm dixissei:
juslitiam perlinerpt vulgaba!, ad exemplum beati Blqsph.emantes iii cormpliqnesuq per'tbun\,adjpnxit :
Job, qui ait: Auris audiens bealificabatme, et oculus Perpipientesmercedeminjusiiliai.Mercedemnamque
videnslestimoniumreddebat tnihi (Job. x.xix). Et no- injustitiaepoenamdicit, quam opera injustitite mereu-
tandum quod beaius Petrus in hoc loco bominici lur, maxime in eis qui cum ipsi corruptioni carnis
magisterii seqoitur exemplum. Etipseenimbominus serviant, nibilominusconversalionemeorum qui casto
in Evangciiode die judicii ioquens, subitaneum vel vivunt blasphemant, cumipsi vesanis tcneantiir erro-
diluvii velignis Sodomiticiadventum ad memoriam ribus, eis qui sanum sapiunl delrahere non ces-
deducit, ubi jusli liberali, reprobi autem sint inopi- sanl.
naiae perdiiionis iaqueo comprehensi. Sed el alio
Vblupialemexislimantesdiei deliciasceinquinalionis
loco cum discipulorum animos a faslu elalionis com- et maculm. et in bono accipitur et in malo.
Voluptas
pescere curaret, angelici casus illis proponit exem- In bono quidem, sicut paradisus voluptatis dicitur, et
plum, Videbam,inquiens, Satanam quasi fulgur de sicut in psalmocanitur : Et lorrenle
ccelocadentem(Luc. x). voluplqtislum po-
g la&iseos(Psai. xxxv).In maloautem, utSaloinon ait:
NbvitDominuspios de tenlalione eripere, elc. Ini- Adolescentiaenim el
dicit in diem cruciandos non voluptas vana sunl (Eccte. xi).
quos judicii reservari, Sed et indiiTerenteraccipitur, juxta hoc quod Sara
quia etiam -ariiediem judicii soluti corpore pcenas dicebal: Posiquam senui el dominusmeus vetulusest,
luant pro merilis, sed quia graviora eos in judicio
tormenta exspcctent quando et in corpore recepto voiuptalioperamdabo (Gen. xvm)? Voluptasergp b.oria
recle riiei vocatur, qua sancli quique deleciahlur in
puuienlur, qui nunc in anima sola crucianlur. Uade Doraino.Voluplasaulemmaianociisest, cum reprobi ad
et bominus his quaeverbum Evangelii recipere no-
perficienda opera tenebrarum perverse delectantur.
lucrnnt, civitatibus cxprobrans , ita conclusit: Re- Bene ergo dicitde injuslisquod voluptatem existiinent
missius eril terrm Sodomorum in die judicii quain1 diei, delicias
coinquintitionis et macula1, quia iniilti
vobit. in tantumsocordes, perversiet inverecundi, exjstunt,
Magisautem eos qtti post carnem in concupisceniia • ut cum deliciis
impnrissimis vacent et exsecrandis-
immunditim«stiiMiaHl.Forriicaiores dicii, qui pro rea- simis, iias tamen ipsi optimas et quasi iu.cifluasju-
lu suae cOrruptionismajora in judicio quarii gene- dicent. Quidam
primum hujus versiculi verbum prai-
raies iniqui tormenla patientur. cedenti versui jungunt, ita legentes : Percipie/iies
Dominationemquecontemnunt,audaces, stbi placen- Q . mercedem
injustitiw volupiatem, et exponunf juxta
iet. Superbos dicit et arroganles, qui et ipsi gra- illud
aposioli Pauli : Tradidil illos Deus in d(.s\deriq
viora generalibus sint supplicia luituri. cordis eorumin immundiiiam,ul contumeliisqff.cjai.t
Seclasnonwetuunt introducere,btasphemantes.Hae- corpora sua in
semelipsis(Rom.i). Ei.paulo ppst: 7'«iv
reticos dicit, qui blaspbemanles fidemvel vitam or-
piludinetnoperanles, meicedemquqm oporfuil erroris
thodoxoruin, sectas id
suiiioniinis, est, hoereses, in- sui in semetipsisrecipienles. El sicui npn pr.obaversifni
ducunt, qui et ipsi cum prioribus audiant, quia for- Deum huberein nolitiam, tradidil eos Deus i/t repro-
lioribus foriior instal cruciatio. bum sensum, ul facianl qtue non fionveiiiunl(Ibid.).
%]b'tottigelifortitudine et virlule cum sint majores, Sed nos dislinciionem
non porlanl adversum se exsecrabilejudicium. Quod guam i.nbe.aii papse Gregp,ijj
ait: Ubi, sigviiticatin eo quod dominalionem conlem- opusculis invenimus, se.guendame.ssep.ulayimus^
Pellicienlesaniniqsinslabiies.•PeJ.liiees
appeMsiiriS(0-
nunl, qupd audaces, quod sibi placenles sunt, quod
lent meretrices, sji.mptoy«cabu.lo.a ppjluii«ipe0^ftj;«
hsereses, id *st, sectas faciunt, quod •blasphemant.
suae formosjiate ,qua inpautos illicjupl. P<elJ,i-
!I«cnamquefaciendo,angelidaemonia fieri, acpcerias pellis
suaesuperbiaesolvere, meruerunt. Neque enim spi- ciunt ergo animas jnsiabiles, quieas nia.l^d.ocei.i.do
ritualis eorum natura patiebatur concupiscenliaecar- *^ erronei.s variorum dogniaiu.pi ;sectis qtiasi ;Cpi),slu^
nalis obscenitale pollui. Nisi forte curo ad hanc iio- praiuium Iuxibus subduul.
miucs iliiciunt, pro e&quoque illos, sicut el pro cse- Secuti viam Balaam ex Bosor, etc. Plerumque Jiac-
teris jjuaebominibus mala agenda persuadent, judi- retici tam -stulta dogmata, '13111 exsecranda ;proferunt
'
candosesse siguificat. sacramenta, ut eliam liebetum sensus, et paganorum,
Hi vero velut irrationabilia -pecomnaturaliter, etc. et qui ratione diviuoecognitionisomiiimodis«arent,
Sicut irraiionabilibus animantibus naturale est caasa, iliorum detestentur insaniam, -iliorumdistoria ei Beo
pnbuli 'saepiusin captionem et perniciem ignoranlcr> contraria itinera sanius sapiendo redarguat. Et quod
iricidere, ita hserelici, comparati jumentis insipien- pejus, quia frequenlius esi, nonnUnquamuuilti ca-
libus, ob appelilum suse corruptibnis explendum, llioiici in tantuin mercedem amant iniquilatis, ut
ihcorrnptam sanamquecatholicseEcclesisedoctrinami eiiam docti ab iudoclis, a laicis cierici merilo Iace-
blaspbemantes ac vitam, sempiterrise sibi perditionisi . renlur : qui jure comparanlur prophetse, qui vcrbis
laqueos impia lemefitale nectunt. Quales exslitisse> asinsecontra aiaturani iloquentis corripitur, nec !la-
liaereticosipsis aposlolorumtemporibus, Simonianos,, men a proposilo pravi ilineris retardatur. Qutbus
^knandrianos, Basilidianos, NicoiaUas, Ebionitas,, eiiam aptissime nomen congr-uil civitatis de qua
79 BED^E VENEUABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETiCA GENUINA. 80"
Balaam venisse perhibelur ; Bosor namque carneus, A Venientin novissimisdiebus, in deceplione,illusores.
sive in tribiilationedicitur. Neque alia magis causa Illudenies, videlicet fidei, et spei Christianorum,
luxuriosis existil verbum veritatis amore pecuniae quod lempus sibi resurrectionis futurum frustra pro-
vel desideriorum lemporalium adulterare, quam mitlant.
quod carnis se concupiscentioemancipaverunt, in- Juxla propriasconcupiscenliasambulantes,etc. Apo-
digni nimirum aposiolica laude, qua veros fideles slolus Pauius scribens ad Tliessalonicenses,Rogo, in-
glorificans ail : Fos autem, fralres, noit eslis in quil, vosper adventumDoinininoslri JesuChrisii, et «o-
carne, sed in spirilu (1 Thess. v). Unde et in tribula- strw congregationisin ipsum, ul nen cila movcaminia
tione sunt positi, iion quidem ea qua pro Domino veslrosensa, ncqueterreamini, neque per «c-
spiritum,
ipsi patiunlur, sed in illa potius qua animos infir- queper sermonem,neqtieper epistotamtanquamper nos
inorum perversis operum suorum exempiis, nc ad
missam,quasiinstetdiesDomini(IIThess.n). Reprehen-
salulem e\surgere vel resipiscere possint, oppri- dit ergo beattis Peirus, el illusores
nunctipat cosqui
lriiiril. Sed et nomen ipsius Balaam, qui vainis pu- adventum Doiuiiii el
lalibus prombsa tardare asseveranl ;
pulus sive prsecipitans eos inlerprelatur, coercet Paulus eos qui diem Domini instare autu-
convenit. Qui enim agnilam veriiatis viam spunte manl. Unde constat omnibus qui
nisi vantts sunt diligunt adveutuin
ipsi deserunt, quid populus? quid " ejus nientem in hac opinatione temperanlius colii-
nisi in praecipiliumsuos miltunt audilores, quibus bendam, ut neque advenluruni
illos vicinum, ciliusque
non salutaria quae corrigant, sed quse dele- eumdem diem
Domini, neque rursus lardius adven-
ctent, erronea De
proedicant? quibus bene subditur: tare suspicemur, sed hoc solum seduli procuremus,
Hi sunl fonlessine aqua, elc. llos yersiculos san- ut sive ocius sive sero
nos possit
ctus Hieronymus in libro contra Jovinianum ponens invenire dum venerit. veniens, paralos
ita explanat : « Nonne tibi videtur pinxisse aposlo-
Latet enim eoshoc volentes,quod cmli eranl prius el
lus novam imperitiae factionem? » Aperiunt enim
fnntes scientiam, quia quem non babent do- terra, de aqua, etc. Terra de aqua consistit, qua in
quasi
clrinarum promittunl imbrem, veiui nubes prophe- principio creaturarum dixit Deus : Congregenluraqum
tise ad quas pervenial veritas Dei, et ttirbinibiis in congregalioneuna, el appareal arida; el faclum est
sic (Gen. i). Eadem per aquam consisiit Dei verbo,
exagiiantur doenionum atque vitiorum. Loquuntur
quia divina dispensalione venis aquarum tota inlrin-
grandia, el totus coruin senno superbia est. Immun- secus
dns est autem omnis qui exallat cor suuni, ut qui plena est, sicut corpus animanlium venis san-
redundare conspicimus, ne videiicei ariditate
paululum refugerint a peccatis, ad suum reverianliir guinis
errorem, et studeanl luxuiise ciborum carnisque de- Q defi.ceret, si aquarum irrigaiio cessarcl. Denique vi-
liciis. Quis eiiim non libenter audiat: Manducemus denius aestalis fervqre terras absumplo huniore flac-
et bibamus, el in oeteriiuin regnabimus (Sap. n; cescentes, et mox in pulverem quem projicit ventus
Isai. xxn; / Cor. xv)? Sapientes et prudentes pra- esse conyersas. Alia Editio habet : Cmlieranl olim
\os vocanl eos qui dulces sunl in sermoue. de aqua el per aqtiam coiisliluti. Significat auteni
Conligiienitneis illud veri proverbii: Canis reversus aerem istum bumidum et luibidum. Jlunc ctenim
ad vomilum suttm, elc. 'Verum hoc csse proverbium Scriptura ccelum, el aliquando ccslps appellare coiir
dicit, quia de Proverbiis Salomonis testimoniuin suevit. Unde scriptum est : Milvus in cmlo cognovit
assumii, quod ibi cum expusilione positum est : lempus suum (Jerenu viu).
Sicui canis, inquit, qui reveriitur ad vomilumstium, . Per quw ille%tunc mundus aqua inundalus periil.
ila stultus qui iteral stullitiamsuam (Prov. xxvi). Et Per qum ille tunc, per ccelos et lerram dicil, quse
addidit de suo : Et sas lola in volulabroluli. Canis prius nomiiiaverai. Per hoec enim perdita mundus
crgo cum vomit, profecto cibum qui pectus deprime- qui "n his consiiierat periit. Nam superiores roundi
bal projicil. Sed cum ad vomitum revertitur, unde parles diiuvium minime langebat. Periit ergo terra,
Jevigatus fuerat , eo rursus oneratur. Ei qtii ad- quia submersa el cboperla aquis non solmn tanto
missa plangunt, proleclo nequltiam, de qua male tempore insitiim sibi fructifieandi siatum perdidit,
saliati fuerani, et quae menlis intima deprimebat, sed eiiam, sicut, supra docuimtis, dissimilem pleris-
confitendo projiciunt; quam duin post confessioriem que in Iocis ab ea quam primo acceperat faciem re-
repettinl, rcsumunt. Sus vero in volutabru luti dum cepit. P.erierunl et cceli secundum quanlitatetn et
lavalur, sordidior redditur. Et qui adniissum plangit, spatia aeris bujus. « Excrevit enim aqua, ut sanclus
nec lamen deseril, poenoegraviori.se.suljjicit, quia Auguslinusail, et lotam islain capacilaiem ubi aves
et ipsam quam flendo impetrare potuit, veniam con- volitani occupavit. » Ac sic utique cooli perierunt
tcmnit, el qnasi in lulosa aqua semetipsum voluit, propinqui terris, secunduin quod dicuntur aves cceli.
quja dum fleiibus suis vitoe mundiliam subtrahit, Stinl autem (inquit) et ccelicoelorum superjores in
anle Dei oculos sordidas ipsas etiam lacrymas facit. firmamenlo, sed utrum et ipsi periluri sint igni, an
CAPUT IIL hi soli qui etiam diluvio perieruni, disceptatio est
Hanc ecce vobrt, charissimi, secundam scriboEpi- aliquanto scrupulosior inter docios.
tiolam, in qtiibus, elc. In quibus, ia Eoistolis dicit, Cceliautem.qui nunc sunl et terra, etc. Patet ergo
sive in eis ad quos epistolas scribit. seiiteniia benti Petri, quia iliam terram et ilios cce-
8] !N I! EPISTOLAMS. PETRI. 8-
5os qui diluvio perierunt, et post diluvium repositi A _ quantne inillc sunt ann., hoc ad causam feferunt,
sunt, igni ultimo perdendos asseverat. quoil necesso sit eos qni cum peccatis aliquibus de
Unumvero Itocnon lateat vos, charissimi,qttia unus corpore exeunt, et lamen ad cleclorum sortem prae-
dies apud Dominum, ctc. Quidam hanc senlenliam deslinati sunt, tanto tempore per ignem purgari, et
ita intelligendam putanl, quasi dies judicii lanlam sic demum remissis omnibus peccatis ad vitam ve-
babeat longitudinem , quantam mille annorum spa- nirc. Scd hi non vident quaniae sit impudentioecre-
tium , non cbnsideranies quia non ail simpliciter erit dero quod lantus perfectorum et jusiorum coetus,
UIIMSdies sicut mille anni, sed : Umis, inqnil, dies receptis in ictu oculi corporibus beaiis et immorta-
apud Dominumsictit milleanni. Quia nimiruin in co- libus, per mille annorum spatia debeat jn aerc vel
gniiione divinaevirtutis, ei praeterila , et futura, et in tcrra finein exspeciare judicii, et iunc dcnium,
proesentiasequaliier consjanl. El quse longa nobis et proeparaiis ad inlegrum sociis, diu exoptatam audire
quae urevia videntur temporum curricula, sequalis senteiiliain : Venite, benedicti Patris mei, percipite
«tique sunt spatii apud Condilorem temporum , regnum (Multh. xxv).
juxla illud Psalmistae.: Qtioniainmille anni ante ocu- Advenielntilemdies Dominiul fur, etc. lllos procul
les 'JIOSJsicut dies hesterna, qum prmleriit, et sicut dubio ccelosdicit qui in diluvio liansieruni, hoc est
euslodia in nocle (Psat. LXXXIX),quw pro nihilo ha- B ] aerem hunc lerrse proximum, qui igni pcrdendus
bentitr, anni eorum eriinl. Sicut enim conslat quia est, tantuin (ut recte creditur) spatii leneniem,
Psalmista inille annos non diei fuluro judicii, sed quantum aqua diluvii tenebat. Alioquin si quis coelos
jjiei hesterno qui praeteriit, ante oculos Conditoris superiores, ubi sol et Iuna et astra suiu posita,
adaequai, imo omnes annos nostros, id est soeculi iransiluros asseverat, quomodo vult illam Domini
bujns omne tempus custodiaenoctis unius, quaeeit senieniiom iutelligere qua dicilur : Tunc sol obscu-
quarta pars noctis, assimilat, ita bealus Pelrus quasi rabitur, cl luna non dabil lumensuum, et-stellm cadenl
iinumquemque diem Saeculiproesentis mille amiis et deccelo (Matih. xxiv)? Si enim locus siderum trans-
niille annos unicuique diei apud Douiinum oequipa- ierit, id cst, cceluin, qua ralione potestdici in eadem
rat, id esl, ejusdem mensuroe asseveral. Quia vide- die Doinini, et sidcra vel obscurari vel cadere, et
licei omnia, el parva et magna, sequalifer ipse con- ipsorum siderum locum in quo fixa lenentur, igne
spicil. Et quideni Petrus si hoc de die judicii vellet: absumente, transisse?
taiiium intelligi, quod vere tantse esset longitudiBis; Eiementa vero calore solventur. Qualuor sunt ele-
quanlse sunt rnille auni nostri, poterat utique aper- mema, quibiis niiiniius iste consistit : ignis, aer,
iiiis suam indicare sentenliam, neque opus esset ad- aqua, el lerra, qtisc cuncta ignis ille maximus absu-
dere, apud Domiituin,quia ille dies uitimiis si laiilse: *" met. Nec tamen cuncta iu tantum consumet, ut fun-
esset longitudinis, eliam hoiiiinibuscunclis ubi adve- dilus non sint, sed duo in lanium consumet, duo
nisset appareret. ldeo auiem haecA[iostoluscomme- vero in meliorem restituet faciem. Unde in sequen-
niorat, tit convincateos quos dieere prsemiserai: Ubii tibusdicilur :
est promissiou.tit adventus ejus? ostendens Dominuoii Novosvero cceloset novam terram. Non dixit alios
ncquaqiiam oblitum suse promissiouis aut adventus,, ccelos et aliam terram, sed veteres et aniiquos in
ad judicandum vivos et mortuos. Sed cum ita uniim- melius commutandos,juxta hoc quod Davidail: Inilio
qiieiiique diem sa-culi nostri seterna sua niemoiiai terram lu fuiidasli, Domine,et opera manuum luarum
coinpleciiitur, ut annorum mille circuitus, ita milles sunl cctli. Ipsi peribunl, lu autem permanes,el binnia
annes ut unius diei spalium sine labore circumspi- sicul vestimenlumveterascent,el sicut operlorium mu-
cial, manifeste intelligendum quod ipsorum quoquei tubis ea, et mulabunlur (Psal, ci). Quac crgo peri-
diernm et annorum onmitim linein cerlissimc nove- b.unt, veterascent, et mutabunlur, constat pro certo
ril, etabsqueulla dubielate hoc quoqiieproenoverit, tguiaconsiimpla per ignem, mox, abeunte igne, gra-
quando adventus ipsius clariias revelanda, quando liorem resument speciem. Praueriit euim iigura
promissa sint saiiGtispraemiareddenda. Undeet recte: _ bujiis mundi, non stibslanlia, sicut et carnis noslrse
subjmigilur : non siibstaniia perit, sed iigura immutabitur, quando
Non lardat Dominuspromissionem suam, etc. Qui quod seminatur corpus animale, surget corpus spi-
ergo omnia novit lempora, novissimaet antiqua, noni rituale (/ Cor. xv). De igne autem el aqtia nil tale
lardai piomissionem suam, sed lianc utique ini legimus, quin polius liabeinus in Apocalypsi: El
tempore quod.aute omnia tempora futura praedesti- tnarejani non esl(Apoc. xxi). Habemus in prophe-
navit ostendit. Ideoque adhuc diJTert,ut eleelorumi lis : El lux tiicernmnon lucebil tibi amplius (Apoc.
prius summa, quam cuni Palre ante saecttla decre- xvm).
vit, adimpleatur. Unde et in Apocaiypsi animae. Et promissa ipsius exsneclamus, in quibusjustilia
mariyruni qni diem judicii et resurrectionis ejus; habitat. Justitia habitat in futuro soeculo, quia tunc
adrentare siliebant, audierunt, ul requiescerentt cuique fidelium pro modo sui certaminis reddetur
ictupus adlmc modicum, donec impleretur conser- corona justiiise, quod in hac vita nequaqtiam iieri
vorum et frairum eorum numerus. Qui autem proe- potest, juxta illud Saloinonis : Vidi sub ,sote in loco
fjiam beaii Pctri sentenliam ila intelligunl, quasii judicii impietatem, el in laco justilim iniquiiatem. Ei
diceret diem judicii lantsb longiiudinis, futuram, dixi in corde nteq : Justum e,liinpiunijttdicabil Dexis,
83 BEDiE VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXGGETICA GENUINA. 81
ei tempus emni rei lunc eril (Eccle. m). Et itcrum : A i ipse Peirus, easdem epistolate relegens, laude eas
Vidi, inquit, calumiiias qum sub sole geruntur, et 'la- dignas judicat. Quia tiimirum hoc ipsum quod se in
crymas innocentiiim, el censolatorem neminem, nec illis merito reprebensum invenit, non quasi injuriam
pesse resistere eorumviolentimcunclerumauxilio de- aspernantcr, sed gratulanler quasi officium devotio-
stititlos, et laudqvi magis morlubs quain viventes nis accepit. Tales esse ad invicem non quiJibbl mof-
(Eccles. iv). Ideo nainque magis mortuos ihnocentes talium, scd iUi soli norunt, qui didicerilnta Do-
quam vivenles laudavit, quia illi adliuc in cerlamine mino mites esse el bumiles corde, qui sciunt hOhore
positi, isli aulem perpetuoe beatitudinis sunt mer- invicem praevenire»
cede donati. Ideo autem sub sole calumuias se vi- ln quibus sunt qumdam difficilia irilelleclu, elc.
disse querebatur, quia supra solcm noverat Judi- Omnes Scripturas boerelici depravant. Nullus est
cem esse justum, qui in aitis habiiat, el humilia re- enim vel Novi vel Veteris Testamenli liher ih quo
tpicit (Psal. cxn), supra solem mansiones in quibus non inulta perverse intellexerinli Sed et ipsas saepe
jusli debiia juslitise suae praemia percipiant. Potest Scripturas a suo siatu pervertefunt, vel demendo,
hoc quod ait: ln quibusjustilia habitat, cliam juxta vel addendq, vel mutando quaecunqiieillorum peifi-
illud Psaliniftae intelligi : Hwc porla Domini, jtisli dia diclasset. Sicut constat Arianos de Evahgelio
intrabunl per eatn (Psat. cxvn). El in Apocalypsi, de " erasisse quod Salvator ait: Quia Deus spiritus est
civilafe superna joannes : Nec intrabit in eam, in- (11 Cer. ni), quia riolebant credefe quod Spirilus
quit, aliquid coinquinalumet faciensabominqtionemet sancius Deus essel omnipoteiis. Quos recte indo-
viendacium, nisi qui scripti sunt in libro vitw Agni ctos vocat et instabiles, quia nec lumen Scieniiae,
(Apoc. xxi). npc stabilkalem babent menlis, qua inler doclos
Propter quod, charissimi, hwc exspeclanles, sata- donec erudiantur permanearit. Unicum namque iri-
gite immaculati, etc. Hae sunt vigilise sanclac, de doctis remediura est, buniili stabilitate doctoruin
qnibus Dominusail : Bealisefvi itlijjttos, cumvenerit verbis audilum praebere; Quam stabilitalis graiiam,
dominus, invenerit vigilanlcs(Luc. xu). Yigilat nam- quia haerelici non habent, Vento superbise quasi
que qui se a sordibus viliorum immunem custodit, paiea levis, eliam de Ecclesia tolltiriliif. De quibus
qui, quantum in se est, cura omnibus bomiriibus bene subditur:
pacem babet, qui* in seipso pace felicissima ulens, Ad suam ipsorum perditibnem.Qtiia qui Scripturas
onincs carnis illecebras spiritus regimini subdit. El sanctas depravarri, qui fidem catliolicam turbare ac
hene cum djceret ; Satagile immaculali et inviolati pervcrlere conantur, hon aliud in hoc quam seipsos
inveniri, addidif ei_ id esi, Domino, quia iJle solum „ condemnant. Ecclesia auiein Cliristi, discussis er-
periecle mundus est, qui divino judicio mundus est. rorum tenebris, vefa sua luce fruitur. Unde bene in
Unde in laude bonorum conjugum dicitur: Erant fine Apocalypsis,quae clauSula et qiiasi signaculum
qutem justi qmboqnte Deum (Luc. i). Bene ante est totius divinae Sdriplurae, dicitur : Si quis appo-
JDeum,quia liumana sacpejudicia fallunt. sUefit dd hmc, appbnet Deus super illum plagas scri-
Et Domininoslri longanimitatem salutem afbitra- ptas tn librb isto; et si quis diminuerit de verbislibri
tnini. Nolite putare quod tardet promissioncm Do- hujiis proplietim, tttiferei Deus parlerii ejus de libro
niinus, sed inleliigile qupd ideo longanimiter exspe* vitmet de civiiatesditcta, el de his qumscripla sunl in
ctat, ut piures salvenlur. librb isto (Apoc. xxn). bifficilia auleiri intellectu in
Sicui el cftarissimusfraler msier Paulits sccuiidum Epislolis Patili, pae ab itidoclis et instabilibus dicil
daiamsibi tapientiam scripsit vbbis.Pauiurri illisscH- esse depravata, illa siint niaxiine in quibus de graiia
psisse commemorat, quia etsi Paulus ad quasdarii bei loqiiitur, quw jusiificet ithpibs (Rorit.iv), boc esl
spepialjler sciipsil Ecclesias, omnibus taincii gerie- ex impiis faciat jusios. Dicit enira ipse : Ubi abtin-
rajiler, qux per oibem sunlj quaequerinani PatliOli- ddvit peccatum, supefabundavit el gratid (Rom v).
cam faciunt, sciipsisse probaiur Ecclesiis. Et ho- Quod illi riori inteiligentes putabant eum dicere:
tandurii qiiod hie Petfus Piitili sapiehtiahi laudat, Q Facidnius tridlaui veniant boiia (Rom. iii). Absit au-
ipsp' aulori) Punlus dc se dicil: Ego eiiimsurn inirii- tein ut Paulus siios auditores ad promerenda bona
tnns apQstelofdm,quinon sum digiius vbcari aposib- doceat facere mala, cujus omnis iuteiilio cst a malis
lus, qumiiampersecnsussum EcclesiamDei (ICof. xv). coercere, et ad boha agenda quoscunqne potest ad-
Eccp SBPaiibis prise-e suac iufideliiatis iheinor hii- vocare. Sed ciiri) dicit, Ubi abundavit peccalum,su-
niiliatj et nliorins! apostolortnn iniiocentiaii) prae: perabunddvilel gratia (Rom. v), donum graliae pcr
fcrl. Ecce primus aposlolorum, quasi oblilus suii hoc Vehemenliiiscomraehdat, quse el magna solt-t
prioratus, el daiaruin -stbi claviurii regni, datami conversis, ei miriofa dimittere peccala. Et quanto
5'aulo sapienliam miralur. Quia nimirum morjs est qiiis majora ante coriversionem peccata commisit,
clceioriim iit aliorum magis quairi suas inireniur lantb hiajoferii gfaiiae donaniis indulgentiara con-
virtiites,- per quas se ad profeclum fexcitenl. liem- versus accepit. Loquituf ergo hoc Apostolus de bis
que notandum qnnd Paultts iri Epistolis suis dicit : qtise jarii conimisimus peccatis, ne quis dcspera-
Cum autem venisset Cephas Antiocliiani, iri faciemeii tione vehiae pro magnitudine facinorum pereat; ison
tesliti, quib rcprchensibiiiseral (Galat. n). lieprehen-- autem, ut inimiei iiilerpretabanHir, suadebal phna
dit ergo Padus in Epistolis suis Petriiin, et lanicnt facere pecciia, ut potiora per bsec recipereiit.
85 ~ 1N I EPISTOLAM S. JOANNIS. 86,
bona. Undeet beatus Pelrus recle admonendo sub- ,A Anibulabunlde virlule in virtulem, videbiturDeus deo-
jungit: rumin Sion (Psal.Lxxxm).
Vos igitur, fralres, prmscientescustodite, etc. Prae- Ipsi gloria el nunc et in diem wternUqtis. Gloria
scienles, quia insipientes raultifarios inlroducent semper Salvatori Oeo et bomino nostro, el nunc
errores, quidam judicium futurum negantes, qui- cum inter quotidianas adversitatum pressuras adhuc
dam eloquia divina falsanles, quidam male. inler- in carne positi peregrinamur ab illo, et maxime tunc
prelanles, quidara frena luxurise laxantes, alii cum diu desideralus cunctis gentibus adveniens,
aliis atque aliis deceptionum fraudibus miserorum prsesenlia nos susevisionis fuerit illustrare dignatus.
cerda demenlanles, custodite, ue qua seducenlium Qnam quia interim suspirantes, merito sedtili can-
astutia a fidei veslrse firmilate decidalis. tamus: Quiamelior est dies una in atriis tuis super.
Cresciteveroin gratia, etc. Juxla illud Psalmistse: millia (_-Psal.LXXXUI).

m PRIMAM EPISTOLAM S. JOANNIS.

CAPUT PRIMUM. B manus eorum tractaverunt de Verbo yilae , cum


Quod fuil ab initio, elc. Hanc Epistolam beatus veram eum. recepisse carnem , quamyis jam incor-
Apostolus Joannes de fidei et charitatis perfectione ruptibilem, absque iilla dpbielate cqgnoverunt, au-
conscripsit, laudans devotionem eorum qui in uni- dienfes ab illo ipso : Palpute ct videte, guia spirittts
tate Ecclesiae perseverabant; porro illorum impie- camem el ossa non habet, sicut me videtis hqbere
talem coarguens, qui Ecclesioe pacem vesano do- (Luc.xxjv), Bene auiem dicitur : Et tyqnus noslrmcon-
gmate turbabant, Cerintbi maxime et Marcionis, qui treclaverunt de Verbo pilm, quia cum veritatem resu-
Christum ante Mariam non fuisse contendebant. scilatse carnis ejus a mortujs etiam manibus con-
Propter qtios 'etiam Evangelium suum scripsit, ibi trectando probarent, certius eum Vprbqm vitae, hqc
quidem et suis et ipsius Domini verbis consubsian- est Deum verum, esse cognoverunt. Unde et Tbo-
tialem Patri Filium affirmans, bic autem quaea Domi- mas, qui specialius euni palpare jussus est, mox
no didicit propriis sermonibus depromens, et hsereli- ubi palpavit carnem, Deuni confessus est, dicens,
corum stultitiamapostolicaaucloritaterefeilens. Unde Dominusmeus et Deus meus (Joan. xx),
niox in capite Epistoloedivinitatem siraul et humaiii- Et vila manifestalaesl, etc. lllam vitam dicit qua3
laiem veramejusdemDei et Domini nostri Jesu Cbrisli in Evangelio loquitur : Ego sum resurrectiQ et vitq
designat dicens : Quod fuil ab initio, quodaudivimu.s.C (Joan. xi); quse manifestala est divinis in carne
Fuitenim abinitioFilius Dei, sed eumdem Filiurn Dei dcclarata miraculis, videruntque discipuli prsesenies
in homine apparentem audierunt, et pculis vidertinf quod posteris indubia verilate iestarentur, quando
discipuli, quod ipsum in Eyangelio lalius explica- signa faciens, sictit ideni Joannes scribit, manifesta-
vit. Nam quod hic ait: Quod fuil ab initio, boc est vit gloriamsuam, el crediderunl itt eum discipuli ejus
quod in Evangelip dicit: In principio eral Verbum,et (Joan. n). Et quia Joannes aposlolus vitam se mani-
Verbumeralapud Deum, el DeuseralVerbum. Hoc erqt Jestatam vidisse cum suis coapostplis testatur, cpnr
in principioapud Deum(Joan. 1). Et quodjhipsubdidit: fundatur cum suis sequacibus Apelles hrereticiis,
Quodaudivimus,quod vidimus eculis noslris, l)pcest qui eamdem vitam, id est, bomjnum Salvaiorem,
quod ibi latius subdit : El Verbuincaro factum est, noii Deum in verilate, sed hpniinem in phantasia
et liabitavit in nobis, el vidimus gloriam ejus, glorigm mundo apparuisse conteiidit.
quasi Unigeniti a Patre (Joan. 1). Et ne parum di- Et annuntiamus vebis vilqm wleriiqm, etpv Eraf
cere videretur in eo quod ait : Quod vidimus oculis apud Patrem in divinilale seterna, apparuit ex lemr
nostris, adjunxil: pore mundo in liuinariilaic.
'uoa perspeximtis, et manus noslrm contrectave- Quod vidimusel audivimus, anntmlianutsyobis,,ptc.
rtiitt de Verbo vitw. Non solum quippe corporalibus D 1 Manifeste ostmdit beatus Jqannes quia qiiicuiique
oculis sicut caeteri Dominum viderunt, sed et per- societatem cura Deo habere dpsiderant, primq Ecr
spexerunt, cujus divinam quoque virtutem spirilua- ' clesisesocictati debent adimari, illamque fidem addi-.
libus oculis ccrnebant. Maxime illi qui eum in scere, ejusque sacramentis imbui, quam discipuli fib
rnonta clarificatum viderunl, e quibus unus eral ipse ipsa in carne degente veritate perceperunt. Ncc in
Joannes. Quod autem ail : Et manus noslm conlre- aliquo minus ad Deum pertinent, qui py aposlolo-
ctaverunt de Verbo vilm, Manichaeorum vincit ii|- rum doctrinam credunt, quam illi qui per ipsum proe-
saniam , qui Dorainum veram assumpsLse car- dicanlem in mundo Dominum credebant, nisi in
nem negant; quam apostoli veram esse dubitare quanlum eos vel fidei operum qualitas discernit.
non polerant, ut pote cujus vcritatem non solum Unde etiara de hac societate sanctoruni quam habenl
videndo, sed et langendo probarent; maxime Joan- in Paire et Filio, ipse Filius Patri supplicans ait :
nes ipse, qui, in sinu ejus in coena recumbere so- Paler sancle, serva eos in nomineluo ques dedisti mihi,
litus, tanto licenlius ejus membra , quanlo vicinius ut sinl unuin sicut et nos (Joan. xvn). Et paulo p.osl:
tangebat. Sed et post restirrectioneui ejns a morluis, Non pro Itis attlemrogb tqntum, sed prg hjs. qtii cre-
87 BEDJE VENERABILISOPP. PARS "II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 88
dituri sunt per verbum eorumin me, ut omncs tinum A bis debita dimiiti precamur, ciim memores passionis
sint, sicttl lu, Pater, in me, et ege in le, ut el ipsi in no- illius Iibenter advcrsa quaeqiieloleramus. Mire autem
bis unutn sint (Joan. xvn). cum de Dominoloqueretur, ait: Et sanguisJesu Filii
El hmcscribimusvobis, ul gaudium veslrumsil ple- ejus; Fitius quippe Dei in divinitalis nattira sangui-
«um; Gaudium doclorum fit plenum, cum multos nern babere non potuil; sed quia idem Filius Dei,
praedicandoad sanctoeEcclesiae socieialem, atque ad etiam Filins bominis factus est, recte propter unita-
ejus per quem Ecclesia roboratur etcrescit, Dei Pa- tem personaeejus, Filii Dei sanguinem appellat, ut
lris el Filii ejus Jesu Christi socielaiem perducunt. verum eum corpus assumpsisse, verum pro nobis
Undc etiam Paulus his quos ad fidem insliluebat,- sanguinem fudisse demonstraret; refellatqne baere-
ait: lmplele gaudiummeum,ul idem sapiaiis, eaindem licos, qui vel veram carnem a Filio Dei assumplam
cliaritatem habenies, unanimes, id ipsum sapientes fuisse, vel Dominum Jesum in carne, quam assum-
(Philipp. ))). psil, veraciter esse passum deneganl. Cui simile est
El hwcest annuntiatio quam audivimttsab eo, etc. quod Paulus ait: Vos Spiritus sanclus posuil episco-
Hac sententia bealus Joannes el divinaepuritatis ex- posregere EcclesiamDei,quam acquisivitsanguine suo
cellentiam monstrat, quam nos quoque imitari jube- (Act. xx).
mur, dicente ipso : Sancti estole, quoniamego san- Si dixerimusquoniampeccaium non habemus, eic.
ctus sum Dominus Deusvesler (Levil. xix); et Mani- Conlra haeresim Pelagii haec senlentia valet, quaeet
chseorumdogma convincil insanum, qui Dei naturam parvulos omnes sine peccalo nasci, et electos in hac
a principe lenebrarum hello victam, et esso vitiatam vita tantum proficere posse dicebat, ut sine peccato
dicebant. existant. Nam et cum prophela dicat : Ecceenim in
Si dixerimus quoniam societatemhabemuscum eo, iniqiiitatibus conceplus sum, el in deliclis peperit tne
efc. Tenebras, peccata, hsereses, et odia nominat. mater mea (Psal. L), sine culpa in mundo esse non
Nequaqnam ergo sola fidei confessio.sufficitad salu- possumus, qui in niundum cum culpa venjmus. Sed
lem, cui bonorum operum attestatio deest. Sed nec , sanguis.Jesu Cbrisli Filii Dei mundat nos ab omai
operum rectitudo sine fidei et dileclionis siinplici- peccato, ut nos ideo sub jure hostis nostri debita
late prodesi. Quicunque enim ulla ex parle tenebris nostra non teneant, quia pro nobis Mediator Dei el
obsidetur, societatem ad eum in quo nihil iniquita- homiuum, homoChristus Jesus gratuilo reddidil quod
luni incurrit habere non valet. Quwenim societasluci non debebat. Qui enim pro nobis mortem carnis inde-
adlenebras (II Cor. vi)? bitam reddidit, nos adebila animaemorte liberavit.
Si attlemin luce ambulamus, etc. Notanda dislin- _ Si conftteamur peccatanostra, ftdelis est, etc. Quia
. clio verborum, quia Deumesse in luce dicit, nos au- sine peccato in hac vita esse non possumus, prima
tem in luce ambulare debere. Ambulant cnim justi salutis spes est confessio, neque quisquam se justum
in ltice, cum virtulum operibus servientes ad meliora putet, el anle oculos Dei erigiit cervicem. Deinde
proficiunt. Divina autem sanctilas cui dicitur : Tu dilectio, quia cbaritas operit multiludinem pecca-
aulem idem ipse es (Psal. o), recte in luce esse me- torum (I Pelr. iv), quam propterea in sequentibtis
moralur, quia plena bonitas semper exisiens, ubi lnijus Epistolaemulliplici nobis laude commendai.
proficere valeat,non invenil. Dicitur quippe fideli- Pulchre autem utrumque simul insinuat, quod et ro-
bus : Ut fiiii lucis ambulale (Ephes. v). Fructus gare pro peccatis debeamus.et impetremus Dei in-
enim lucis est in omni bonitate et justitia et verilate. dulgenliam cum rogamus. Ideo et fidelem dicii Deum
Deus aiilem sine aliquo profectu semper bonus, ju- ad remittenda peccala, fidem pollicilaiionis suaere-
slus, verusque exislit. Si ergo in luce ambulamus, servantem, quia qui orare nos pro peccatis nostris
sicut el ipse esl in luce, socielatemhabemusadinvicem. el debitis docuit, paternam misericordiam promisit,
Quia videlicel manifestum dat indicium quod in via elveniam secuturam. Justura quoqueeum assevefal,
lucis ambuiando profieimus, si fraternae societalis, quia verae confessioni juste dimittit. Ui remiitatno-
cum qua pariter ad lucem verajn perveniamus, co- D '"'s, inquil, peccala nostra, et entundelnosab omniini-
pula gaudemus. Sed etsilucis operafacerecomproba- quitale. Remittil in hac vita eleciis peccata quoti-
mur, si inviolata routuse dilectionis jura lenere vi- diana et levia, sine quibus in terris vivere nequeunt,
demur, necsictomenputare debemus nostronos profe- cmundat post solutionem carnis ab omni iniquitate,
ctu aut industria a peccatis ad integrum posse niun- introducens illos in eam vitam, in qua nec velinl ul-
dari. Nara sequiiur: ira peccare, nec valeant. Remittit nunc majora ten-
El sanguis Jesu ClirisliFilii ejtts emundat nos ab tamcnta orantibus, ne vincantur; remitlit minima,
emni peccalo. Sacramentum namque dominicaepas- ne lsedanlur : mundal tunc ab omnibus, ne aliqua
sionis, et praetcrita nobis omnia in baplismo pariter prorsus beatis in regno perpeluo iniquitas adsil.
peccata laxavit, clquidquid quotidiana fragililate post iStdia;ermi«s qnoniam non peccavimus, elc. Ipse
baptisma commisimus, ejusdem nostri Redemptoris nanique per bominem suo Spiritu plenum dicebat:
nobis gralia dimiitit. Maximectim inter opera lucis Non esl juslus in terraqui faciat bonum,el non peccel
quae facimus, humililer'qnotidie noslros illi errores (Eccle. vn). Sed et per semetipsum nos immunesa
confitemur, cum sanguinis illius sacramenta percipi- delictis esse non posse docuit, quos ita orare prac««-
aius, cum dimitientes debitoribus nostris, iiostra 110- pil : PimiUenobis debitanottra sicui el nos dimiltimus
1N I EPISTOLAMS. JOANNIS. ! '" 190
89
debiloribtisnoslris(Matllt. vi). Ncino ergo , docente A \ sciir.us, el accusamus injustos. Cur enim Justus non
Pelagio, liberumse a peccaiis ac debiiis vivere posse sit, qui contra suam injustiliam jam per lacrymas
credat, cum viderit apostolos, docente Domino,pro saevit?
suis orare deliclis. Sed el alibi scriptum est : Seplies 3l ipse est propilialio pro peccatis nostris. Qui
in die cadil juslus, et resurgit (Prov. xxiv). Impossi- per liumanitatcm inlerpellat pro nobis apud Pa-
bilc namque esl quemlibel sanclorum non iiliquando , trem, idem per divinilatera propiliattir nobis cum
in minimis.peccatis,quaeper sermonem, per cogila- Palre.
tionem, per ignorantiam, per oblivionem, per neces- iVonpro ttostris aulem tantum, etc. Non pro illis
siiatem, per voluntalem, per subreptionem commit- solum propiliatio est Dominus,quiJius lunc in carne
stuntur, lapsumincurrere, nec lamen jusli esse desi- viventibus scribebat Joannes, sed etiam pro. onini
slunt, quia cilius a reatu, Domino opilulanle, resur Ecclesia quae per totam mundi latiiiidinem dilfusa
gunt. est, primo nimirum eleclo usque ad ultimum qui
CAPUT II. in fine mundi nasciturus est porrecta. Quibus verbis
Filioli mei, hmcscribo vobis, ut tion pecceiis. Non Donaiistarum schisma reprobat, qui in Africae so-
est sibi ipse contrarius, qui supra uos sine peccato lum finibus Ecclesiam Cbrisii esse dicebant inclu-
viverc non posse perhibebat, nunc autem ideo scri- "I sani. Pro lotius ergo mun.dipeccatis inlerpellat Do-
bere se nobis dicit, ne peccemus. Sed ibi nos neces- minus, quia per totum munduro est Ecclesia, quam
sarie, providenter atquesalubriter nostraefragilitatis suo sanguine comparavil. Nequc huic verbo repu-
admonuit, ne quis sibi quasi innocens placeat, et se gnal, quod in sequentibus dicit, Et mundus totus in
de raeritis exlollendo plus pereat, hic conseqiientcr maligno positus est, quia et per loiuin mundiim
hortatur, ut si omni culpa carere nequimus, demus sunt qui maligno, id cst, antiquo bosti famu-
tamen operam quanlumvaleraus, ne nos ipsi fragili- lentur.
talem noslroacondiiionis negligenter agendo viva- El in hocscimusquoniamcognovimuseum, si ittan-
mus, sed contra omniavitia strenue vigilanterque di- data ejus observamtts.Quaemandala dical, in sequen-
micemus, maximemajora et apeniora, quae,Domiiio tibus aperit, id est, charitatem.
juvanle, facilius superare vel cavere valemiis, ut Qtti dicit se nosseeum, el mandala ejus non custo-
juxla quod Paulus ait: Tenlalio nos non apprehendal dit, etc. Christus veritas appellatur: Ego sum (in-
niti hutnana (I Cor. x), hoc est ea sola quam humana quit) via, verilus,et vila (Joan. xiv). Frustra ergo no-
infirniitasad iniegrum declinare non polest. bis in eo applandimus, cujus niandaia non facimus.
Scd elsi quis peccavcrit, advocatum habemus,etc. Nec grande putemus unum Deum nosse, cum el dac-
Vide ipse Joannesqiiaiitum servet humilitatem quam mones credant, et contremiscant. Quid sit autem
docet, certe vir justus erat et magnus, qui de pe- veraciter nosse Deum, subsequenter ostendil, di-
ctore Dominimysteriorum seerela bibebat. Non ta- cens :
men dixii, Advocatumme habetis apuil Palrem, sed Qui auiem serval verbum, etc. Ille itaque verc
advocatum, inquit, habemus.Et habemus dixit, non Dettm novit, qui ejus mandata servando charitatem
Habetis. Maluit se ponere in numero peccatorum, ut se ejus habere comprobat. Iloc esi enim Deuin nosse,
haberet advocalumChristiim, quam ponere se pro quod amare. Nam quisquis eum non amat, profecto
Chrislo advocatum, et inveniri inier damnandos su- ostendit quia quam sit amabiiis non novil. Et quam
perbos. Nec lamen dicendum quia episcopi vel proe- sit suavis Dominus et dulcis, gustare ac videre non
positi non petant pro populo. Orat enim Aposlolus didicit,qui ejus conspectibusplacere continua inten-
pro plebe, oral plebs pro Apostolo,qui dicit: Oran- lione non satagit.
tes simulet pro nobiset pro vobis, ul Deus aperiat no- In hoc scimus quoniamin ipso sumus, ele. Id cst,
bis ostium verbi (Coloss.IV). El pro Pelro orabat per dileclionein nimiam etiam pro ininiicis orare,
Ecclesia cum esset in vinculis Petrus, ei exaudita sicul et ipse egit, dicens, Pater, ignosce illis (Luc.
est, quomodo et Petrus pro Ecclesia, quia oinnia n xxin). Sed et prospera mundi cuncla forli aniini)
pro invicemmembra orant. Caput pro omnibus in- contemnere, libenter irrisiones ct opprobria lolc-
lerpellai, de quo scriplum est: Qui est ad dexteram rare, sicut el ipse dixit : Si quis vtilt post me venire,
Dei, qui eliam inlerpellalpro nobis (Rom. VIII).Uni- abnegetsemelipsum,et lollal crucemsttam, el sequanir
genito enim Filio pro liomine interpellare est, apud' me (Ltsc.ix).
coaetemum Patrem seipsum hominem demonstrare. Charissimi;non mandatumnovuniscribovobis, etc.
Eique pro humana natura rogasse est, eamdem1 Eailemcharilas et mandatum velus est, quia ab ini-
naiuraui in divinitalis suae celsitudine suscepisse. tio commendata, el niandalum novum, quia tencbris
Interpellat ergo pro nobis Dominus, non voce, sedI ejectis desideriiim novoelucis infundil. Unde recte
miseratione, quia quad damnare in eleciis noluil, ' subdilur:
suscipiendo servavil. Et bene cum diceret, ad- Quodest ventmel inipso, ct in vobis, elc. Ecce
vocalum nos apnd Patrem babere Jesum Chri-' inde IIOVUBI, quia tenebrae ad vclerem liomine:n,
sluni, addidit juslum; juslus namque advocatusin- lux vero ad iiovuin hnminem pertinet. Deniquedicit
justas causas non suscipil: qui tunc juslus nos de- Aposto/us Patilus : Exitiie vos veteremhominem,et
fendet in judicio, si nunc nosmetipsos el cosno- induile uovum (Ephes. iv); et iterutri : Fuislis uli-
fil '- BED.E VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 92
tfttando tenebrm, ntitlcautem lus in Domino(Eplies.v). A j nis lubricnm est, sed propter robtir aelalis cerlamini
Qui dicit se in luceesse, et fralrcrn suum odit, etc. habilc. Unde adolescenlibus Joannes illis scribit, qui
ftoininus prsecepit diligere inimicos ; qui crgo dicit tentamenla voluplatum carnalium verbi Dei a»ore
se esse Chrisiianum, et fratrem odii, in peccatis est vicerunt. Scribit et eis qui majore perfeclione,
usque adhuc. Et bene adilidit ttsqtieadliuc, quia ni- illatis propter verbum Dei persecutionibus, cun-
mirum omnes homincs in lenebris nascunttir vitio- ctas maligni hostis machinas fortiter conlempse-
rum, in tenebris manent omnes, donec gralia ba- runt.
ptismi per Chrislum illumirienlur. Sed et is qui cum Scribo vobis, infantes, qubttiamcogitQvistisPalrem.
odio iratris accedit ad fohtem vilae quo renascattir, Infantes dicit humiles spiritu, qui quo magis humi-
el ad potum sariguinis pretiosi quo redimatur, elsi liari sub •polenli raianu Dei consenliunt, eo subli-
se illuminatum a Domino oestimat, in tenebris est mius seternitalis ejus arcana cognoscunt, sicut de
usqhe adhuc, neque ulla ratione peccatorum umbras talibus dicit eidem Patri Filius : Abscondistihwc a
exuere potuit, qui viscera cbaritatis iriduere non cu- sapientibus el prudentibus, et revelasli ea parvulis
ravil. Hinc est enim quod Simon nuper baplismatis (Luc. x).
unds»perfusus, ab eo qui claves coeli habuil, audi- Scribovobis, patres, quoniaritcognovisliseum qui ab
vit: Non est tibi pars neque sors in sermone islo; iti "' initio est. Commendat hoc et repetit: Mementote
felle enitn amariludinis el bbligatibneiniquitatis video vos patres esse. Si obliviscimini eu.m qui ab inilio
te esse (Act. vm). -Quia videlicet collegio frafernita- est, perditis paternitatem.
lis neglecto, donum Spirilus, quo unitas Ecclesiae Scribb vobis, juvenes, quia forles eslis, etc. Eliam
conservatur, pecunia emere ac privatim cupiebat alque etiam considerate quia juvenes estis, pugnale
liabere. ut vlncatis, vincite ut coronemini. Humiles eslole,
Qui diligit el scandalutnin eo non esl. M est, ne in pugna cadatis.
offerisio; qui enim diligit fratrem suum, lolerat Nblite diligere mundum, etc. Omnibus liaec gene-
omnia propter unitatein unitatis. Pax enimmulia di- raliter Ecclesiaeliliis scribit, et his yidelicet qui pa-
ligentibus nomen tuum (Psal. cxVin), id cst, cliarlta- tres sunt per maturitatem prudenliae ac doclrinae, el
tem, et non esl illis scandalum (Ibid.). Et Paulus di- illis qui infantes per deyotionem humilitalis, et eis
cit:' Stifferenlesinvicemin charitate, studenles servare qui adolescentes vel juvenes propier devicta tenta->
unitalem Spiritus in viitculo pacis (Ephes. iv). tionum certamina. Omnibus his pariter mandat ut
Qui autem odit fralrem sttum, in tenebris esl, etc. utanlur quidem hoc mundo ad necessilalem, sed non
It enini nescius in gehennam, ignarus et caecusproe- _, diligant ad desideria superilua, sicut et Paulus ail:
cipitalur in pcenam, recedens scilicel a Christi lu- El camis curam ne fecerilis in desideriis (Rom. xin).
niine monenlis el dicentis : Ego sum tumen mundi. Si quis diligil mundutn, elc. Nemo sibi mentiatur.
Qui me secutus fuerit, non ambulabit in tenebris, sed Unum cor duos tam sibi adversarips amores non
habebit lumenvitw (Joan. vm). capil. Unde et Doiniinis ait, : Nemo poiest duobus
-Scribo vobis, filioli, quoniam reinitiuhtur vobispsc- dbininis servire (Mallh.yi) ; el iterum : Nen poteslis
cala propter noinen ejus. Omnes suos auditores, quos Deo servire et mammonw(Ibid.). Sicut enim charitas
ipse in Ciiristo praecesserat, iiliorum nomine glori- Patris fons esl oinnium el origo yirtulum, ila dile-
ficat, qtiia videlicet renati ex aqua et Spiriiu remis- ctio mtindi cunclorum est radix ac fpmes vitiorum.
sionem acceperant peecatorum. Et ne dubiies fitie- Unde scquilur :
les quosque patrum praecedeiilium filios recle posse: Quoniamomne quod est in mundO)etc. Omne quod
nominari, audi prophetam de Ecclesia canentem, est in inundo, dici.l omnes qui roente inhabilant
Omnis gloria ejus filiw regis ab intiis (Psal. XLIV); muiidum, qui amore incolunt mundum ; sicut Cie-
itemque ad eamdem, Pro patribus luis nati suni libii lum inhabitani, qtii conversioncm babent in coglis,
filii (Ibid.). quorum cor sursum. est, quariivis carne ambulent in
Scribo vobis, patres, quoniam cognovistiseum quii Q terra. Onuie ergb quod in iiiundeesl, id est, omncs
ab initio est. Paires non aelaie, sed sapienlia m.ajo- mundi dilectores non babent, nisi coiicupiscentiain
res ac maturos appeilat. Senectus enim venerabilisj carnis, et concupiscentiam oculorum , et superbiam
est, non diuiurna neque annorura numero compu- vitse. Ilis quippe viliorum vocabulis omnia vitiorum
lata. Cani sunt autem sensus hominis, el cstassenectu- geiiera comprehendit- Concupisceniianamque carnis
tis vila immaculata (Sap. iv). Patrum namque est an- estomne quod ad vol.uptaiem et delicias corporis
liqua meminisse. ac nosse, et hasc minoribus pan- pertinet: in quibiis maxima sunt, cibiis, potus, ct
dere. Unde scriptum esl: htlerroga palres luos, ett concubiliis ; de quibus Salomon ait: Sanguisugmdum
annunliabunl libi (Deui. xxxn). Ei ideo recie patr.es_ sunt filiw dicentes Affer, affer (Prov. xxx). Concupi'
appeliat eos qui eura qui ab initio est, id esl Dn- scentia oculorum est omnis curiositas quse fit in di-
minum Jesum Christuni, una cum Palre et Spirilui scendis ariibus nefariis, io contemplandis spectacu-
sancto nosse, et suis auditoribus fideliter praedicore e lis lurpibus vel supervacuis, in acquireiidis rebus
didicerunt. temporalibus, in dignoscendis etiam carpendisque
Scribo vobis, adolescentes, quoniam vicistis mah- vitiis proximonim. Superbia vitw est, cum se quis-
gnum. AdoJescenliac lempus propler inceutiva cr.r- que jiiclat ia honoribus. Per haec tria tantum cupi-
93 IN I EPISTOLAM S. JOANNIS. 94
diias liumana lentalur. Per bsec Adam tentatus est A in carne Salvatoris futurus, et secutura pestis Anli-
et viclus. Per concupiscenliain, scilicel, carnis, cuni ciiristi, qui prseconia saliitis impiignaret, prophe-
hosfis cibum ligni vetilum oslendit, eumque ad co- tarum praesagiosignata est. Uftde sequilur :
medendum suasit. Per concupiscentiam oculorum, Et sicut aixdistis, quia Antichiistus venii, etc. Anti-
cum diceret: Scienles bonum el malum, et aperientur cbristos dicit hsereiicos; sedet illi qOi fidem catho-
cculi tesiri (Gen, 111).Per superbiam vitae, cum di- licam quam confitentur, perVersis actibUS deslruunt,
cerct: JErj.issicut dii (lbid.). Per haec tehtatus esl Anlichristi, id est, Christo contrarii, jure vocanlur ;
Christus, et vicit. Per concupiscentiam carnis, id qni omnes maximo illi Antichristo iri finem sseculi
est, c-ibum,«bi suggeritur : Dic ut lapides isii panes venluro, quasi suo capiti teslimOniuih reddunt.
fiant (Matlh. rv). Per concupiscentiaih oculorum, id Unde et Paulus de illo ait quia mysleriumjam ope-
est, curiositatem, ubi de pirina templi admonet iir ut ratur iniquilatis (11 Thess. n).
se dcorsam miltat, tenlandi giatia, ulruni ab ange- Unde scimus quia novissimahora est. Unde ? Quia
lis suscipialur.' Per superbiam vilae, id est, irianem Antichristi multi facti sunt. Potest aulem et sic in-
Sactantiani, ubi in rhonte constituto ostenduiituf telligi, quod ait, jam lunc riovissimamfuisse horam,
oronia regria terrse btijus, et promittuntur, si ado- quia perseculio illius lemporis, quae ab haerelicis
°
raverit, ingerebatur, magnam simililudinem habueril ullimae
Qumrion est ex Patre, sed ex mundo esl. Non esf illius persecutionis, quae imminente die judicii ven-
pugua vitiorum riobis ex Deo Palre et Conditore na- tura est, quamvis liaec linguis tanlurn Vesanis Ec-
luraliter insefia, sed ex mundi hujus amore, quem clesiam vexaverit, illa eliam gladiis sit vexatura fe-
Creatori prsefjlimus, nobis accidisse probatur. Fe- rocibus.
cit enim Deui homines rectos, et ipsi se miscue- Ex nobis exierunl, sednon erant ex nobis. Plangen-
runt infinilis qusestionibus, ut Salomon teslatur. dum videbatur ut damnum, cum audiremus: Ex no-
Unde et Jacobus ail: Nemo, cum tenlalur, dicat qite- bis exierunt; sed mox consolatio siibinfertur, cum
niam a Deo teritalur. Deus enim intentalofinalorum subditur : Sed non erant ex nobis. Constat enim non
est; ipse enim nemiriemtentai (Jac. i). Unusquisque posse exire foras nisi Anlichrisios, eos autem qui
vero ienialur a concupiscenlia sua abslraclus et il- non sunt Christo conlrarii, foras exire nullo modo
leetus. posse ; qui ciiim non est Christo conlrarius, in cor-
Et mundils iransibit, ei cbncupiscentiaejus, elc. pore ipsius bseret. Sed sunt qui inlus sic sunt in co~r-
Mundus Iransibii, cum in die judicii per ignem in pore bomini, quandoquidem adhuc curatur corpus
weliorem mtitabitur (iguram, ut sit ecelnm novum e't, ipsius, et sanitas perfecta non erit nisi in resurre-
lerra riova. Transibit et coricupiscentia ejus, quia ctione mortnorum. Sic suni io corpore Christi, quo-
tempus palfandse iuxuriae, vel alicujus peccali, uitra modo humores mali; quaiido evomunlur, tuuc re-
non erit. In illa enim die peribttnl bmnes cogilaliones levatur corpus. Sic et mali qttando exeunt, tunc
ioi um (Psdl. CXLV),ille ulique quibus erga mundi Ecclesia relevalur. Ex nobis exierunt, inquit, sed,
hiijus desideria interidebant; qui autem fecerit vo- nolite tristes esse, non erant ex nobis. Unde pro-
hiiit.ilcm Doinini, nequaquam ejus cogilationes bas ?
niiiiido Iraiiseunte pereunl, sed quia coeleslia et Nam si fttissenl ex nobis, perniansissenlulique na-
a;teina desiderabat, imraulabiles in perpetuo nia- biscum. Hinc ergo videndum quia mulli qui non
iictii, quia pracmia superna quae concupierat conse- sunt ex nobis accipiunt nobiscum sacramenlaChristi.
qaelur. Unde el Dominus de femina devota, imo de ' Sed tcntatio probat quia non sunt ex nobis, quia
uhaqiiaque anima quoe voluniatem suam perfecie cum illis lentatio venerit, velut occasione venti vo-
Secuta fuerit, ait: Maria oplimam parlem elecjit, lant foras, quia grana non erant. Omnes autem lunc
quw hoii auferelur ab ea (Lttc. x). Qui ergo in aeter- volabunl, cum area bominica cceperit ventilari in
num mariere inconcussus quietusque concupiscit, ea diejudicii. Si qui sane exierurit peccando, sed pqe-
quoetransire nesciunt amplectatur, ejus qui oeter- n nitendq redetint, hi non Anlichristi, sed in Christo
nus est,. Dei voluntatem sequatur. esse probantur, si illos finis vilae praesentis in Ec-
Filioli iriei, noiissima Itora esf..Novissimam horam, clesia manenles invenerit.
novissimum sseculi lempus, quod nunc agitttr, dicii, Sed ui manifesli sint, qubttiam non stinl bmnes ex
juxla illam Domini parabolam, ubi operarios in yi- nobis. Ideo, perniittetile bomino, quidani et anle
neam a prima hora, a lertia, a sexta, a nona et ab uliimam excussionem exeunt de Ecclesia, oslenden-
undecima, narrat esse conducios. A prima namque tes se non fuisse Ecclesiae membra, nec pertinuisse
hora v|neam Domini excolebant, qui a primordio ad corpus Ciiristi, ut per hoc manifesie clarescat,
socculi vel docendo, vel recle vivendo, sui Crealoris quia non sunt omnes ex nobis, qui nobiscum intus
voluntati serviebanl. Ab hora lertia, qui a tempori- pqsiti sacramenta Ghristi percipiunf, sed soli qui
bus Noe. Ab hora sexla, qui a lemporibus Abra- digna eisdem sacranienlis opera in unitate Ecclcsise
ham. Ab hora iiona, qui a temporibus legis datse. Cbristi faciunt.
Ab hora undecima, qui a lemporibus dominicaeln- Sed et vos unciionemhabetisa Sancto, el nostts om-
carnatioiiis usque ad finem socculi, ccelestibus famu- nla. Unclio spirilualis, ipse Spiritus sanctus est,
lantur imperiis : in qua videlicel liora, ct adventus cujus sacratnenluin esl in unctione visibili. Hanc
95 BEDM VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 9G
unctionem Chrisli dicit habere omnes, qui habent A Omnis qui negat Filium, nec Patrem habet, eic.
cognoscpre bonos et malos, nec opus esse ut do- Confessionem hic cordis, vocis et operis inquirit, -"
ceantur quos ipsa unctio. docet. Etbene cum de hae- qualem quaerebat Paulus, cum ait : Et nemo polest
reticis loquerelur, repente ad suos audilores con- dicere Dominus Jesus, nisi in Spirilu sancto; quod
versus, dicit unclionem eos babere a Sancto, ut os- est aperte dicere : Nemo potest, nisi donanle gra-
tendat eis e contrario quod boeretici et omnes Anti- tia Spiritus sancii, perfecta professione et actione
christi graliae spiritualis munere sint privati, nec Christo Dominofamulari.
pertineat ad Domihum, qui Sauetus vocari a proplie- Vos quod audistis ab inilio, in vobis permaneal, etc.
iis consuevit, quin potius inter ministros Satanoe, Illam, inquit, fidem, illa dogmata toto corde secta-
qui sanclitatis nihil habent, perditionis locuni te- mini, quae a primis Ecclesioe naseeniis temporibus
neanl. apostolorum voce percepistis. Ipsa sunt enim sola
Nonscripsivebis quasi ignoranlibusvcnlatem, etc. quae vos divinae gratiaeparticipes reddat. Et si quis
Nostis enim verilatem fidei et viloedocli per unctio- vobis dixerit : Ecce hic est Christus, ecce illic, ne
nem Spiritus, nec opus habetis doceri, nisi ut per- crediderilis. Exsurgenl enim pseudoprophetw, ut Do-
sislatis in eo quod coepistis. minus praedixit(Marc. xm). Et vos, iuquit, inFilio
Et quoniam oinne mendacium ex veritale non esl. "' el Palre manebitis. Filium primo ponens, quia sicul
llic versus pendel a superiori, et est sensus : Non ip=e Filius dicil : A^enioveuil ad Palrem nisi per Fi-
scripsimus vobis quasi iguoraiitibus veritatem, sed lium (Joan. xiv); nullus divinaecelsitudinis gioriam
quasi scientibus eam : et hoc quoque sciemibus, videbit, nisi qui per sacramenta humanitatis, quam
quoniain omne mendacium ex veritate non esl.Ecce i Filius suscepit, renatus est. Vel certe ideo primo
aiilem moniti sumus, quomodo cognoscamus Anli- Filium, et sicPatrem nominavit, ne dicant Ariani,
christum. Christus dicit : Ego sum verilas ( Joan. Filium minorem Patre propterea credendum, quia
xiv). Omne autem mendacium non est ex verilate. nuhquam antc Patrcm nominaius invenialur.
Oinnes ergo qui mentiuntur, non sunt ex Christo. El hmc esl rcpromissioquumipse pollicilus est no-
Non dicii, quoddam mendaciumex veritate. Nemose> bis, vilam mternam. Quasi quaereres mercedem, et
decipiat, nemo se illudai : omne mendacium noni diceres: -Ecce me, quod ab inilio audivi, custodio,
est ex veritale. oblempero : pericula, labores, temationes, pro isia
Quis est mendax, nisi hic qui negal quoniam Jesuss permansione sustineo. Quo fructu, qua mercede ?
nbn est Chrislus? Prsedixerat omne mendacium ex• -Quid mihi postea dabilur? Et hsec esl, inquit, re-
vcritate non esse, sed quia inulta sunt genera men-, _ promissio quam pollicitus est nobis, vitamseternam.
daciorum non parum interse disparia, ntiiic quasii ^ Memoria promissse mercedis perseveranlem te fa-
singulare ponit mendacium negationis Christi, quiai ciat in opere.
'
nimirum boc tam nefandum et exseerabile menda- Hmc scripsi vobisde his qui seducunlvos. Seducio-
cium est, ut in ejus comparalione csetera aut parvai res quos nominat, non solum hserelici suni intelli-
videantur, aul nulla. Juxta quod peccanti Jerusalem4 gendi, qui perversa doctrina quaerunt avertere a
dictum est: Jusiiftcata est Sodomaex te (Ezech.wi).. fitie, sed et bi qui pcr illecebras vel adversa sieculi
Propria autem Judaeorum est hsec negatio, ut di-. a promissione vitic seternasmentes infirmorum male
. cant quoniam Jesus non esl Christus. Sed et liaere- lnulcendo, sive lerrendo, detrahunl.
lici qui male credunt deChrislo, negant Jesum esseB Et vos unctionemquam accepistisab eo, etc. Hoc,
, Ciiristuni, quia de Chrislo non recte sentiunt; ne- inquit; Domino adjuvanle procurale, ul Spirilus
que eum lalem confitentur qualem divina veritass sancli gratiam, quam in baptismo consecuti eslis,
docet, sed quaiem ipsorum vanilas fingit. Mttliquo- iniegrani vestro in corde et corpore servetis, Juxta
que fcalholiciqui Christi mandalis oblemperare con- illud aposfoli Pauli : Spiritum nolite exstinguere
temnunt Jesum esse Christum denegant, cui non'utt (/ Thess. v). Sicque fit uldocente iuterius vos Spi-
Christo Dei Filio debitum timoris vel diiectioniss j^rilti, minus indigeatis extrinsecus bominum inslitu-
servitium impendunt, sed velul homini nullius po- lioriedoceri. Potest unctio de qua Iouuiiur, ipsa Dei
tentise ad libilum contradicere non timeni. Ideoque e charilas intelligi, quse diffundiiur i» cordibus noslris
omnes bi mendaces et Aniichristi, id est, Christoo per Spirilum sanclum, qui claius esl nobis (Roin. v),
contrarii, probanlur existere, atleslanie Apostolo,\t quae ciiissime ad observanda Dci mandata cor quod
qui dicit : Cbnfilenturse nosse Deum, faclis aulem n implet inllammat.
negant(Tit. 1). Sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus.Merito
Hic esl Anlichristus,qui negat Pairem el Fitium.i. addidit de omnibus, quomodo in Evangelio Domiuus
Ilac sententia cum bsereticos, tum maxime percu- i- de eodem Spiritu loquens discipulis ail: Ipse vos do-
tit Judseos, qui negantes Jestiin esse Christum Fi- {.. cebitomnia (Joan. xiv). Quia nisi idem Spiritus cordi
liuni Dei, nihilomintis Deum Patrem se habere di- i- adsit audienlis, oliosus est sermo doctoris. Nenio
cebant, ostendens eos fruslra Deiun Patreni confi- i- ergo docenti liomini tribuai quod ex ore docentis
"leri, qui Filitim negant. Hinc et ipse Dominus cos is inteliigit, quia nisi intus sil qui doceat, doctoris
exsecrans ail: Si Deus Paler vesler essel, diligereiis
is lingiia exterius in vacuum Inborat. Ncc tamen doc-
uliqtteme : egoemma Deo processi,el veni(Joan. vni).
). tor cessare debet, quiri quod valet faciat, juxla id
97 IN I EPISTOLAM S. JOANNIS. 98
quoJ Paulus ait: Ego plantavi, Apollorigavit, Deus A . justitia. Ergo si scitis, quoniam juslus est, ait, scitole
autem incrementumdedil (I Cor. m). quoniam ontnrs qui facil justitiam, ex ipso natus esl ;
Elverum esi, etnon esl mendacium. Solertius cre- id o.st, ex ChriMo. Et (iiiia dixit ex ipso naltts est,
bra iicrationc inculcat vera csse qu,u prasdicat, et hortalur nos jam ergo quod ex illo nati sumus, ut
ab omni falsitaiis sorde inundissima, ut eos qui ali- perfecli simus. Atuii denique sequentia.
ler proedicare praesumpserint coerceat, et nos quo- CAPUT 111.
que sedulus admoneal nnn alilcr vilam inveniri Videle qualem charilalem dedil ttobis Pater, etc.
posse perpeluam, nisi illam sequamur fidei et operis - Magna esi, gratia Conditoris nostri, quae nobis dona-
castitatem, quae per apnsiolos primitivse Ecclesioe vit ut eiim amare et noverimus et possimus : et ila
data est, alque in eadem seqiiemla et ctistodienda amsre, ul p:itrem (ilii, ciim et hoc magnura esset, sb
sic illum am:ire fideles '
usque ad finem vits Iinjus permaneamus. Cui si- possemus quomodo servi
mile est illud apostoli Pauli: Nemb vos seducat ina- dominos, quomodo dominos devoti amant mercena-
nibiis verbis; propter hceceniin venil ira Dei in filios rii. Qualiter auiem filii Dei effici debeamus, idem
difftdenliw (Ephes. v). Quod vero in alia Transla- Joamies in Evangelio testatur : In propria (inquiens)
tione dicitur : Et verax est, et non est mendax, ad venil, el sui e-nn non receperunl. Quoiquot autem rc-
priorem versum respicit, quo dicilur : Sed sicul B ceperunt eum, dedit eis poleslalemfilios Dei fieri, iis
unclio ejus docet nos de omnibus, significans quia ve- qui credttnl in nomine ejus (Joan. i). Conjuncto ergo
rax est eadem unctio, id est, ipse Spiritus qui do- nlroque teslimonio, conslat quia per fidem et dile-
cel homines, mentiri non potest. ctionem filii Dei elficimur. Sed ct Pelagii el Arii
Et sktit doctiit vos, manelein eo. Doctrinis variis et dogma per ha;c condemnatur. Pelagii ijtiidem (qtii
peregrinis noiite abduci. Ea fide, eo ritu quo ipse ciicere ausus est bomines sine gratia Dei posse sal-
docuit, iu illo manete. Qui enim perseseraverit tisque vari) condcmnatur haeresis in co qnod dicitura Dco
in finem, litc saleus erit (Maiih. xxiv). nobis chariiaiem vc! poteslalem dari, qua adoptio-
El nunc, ftlioli, manete in eo, ut cum apparuerit, nem filioruin accipiarnus. Porro Arius, qui dicebat
etc. Qui inter persecuiiones infidelium, inter irri- minorem Palre ac dissimile.m esse Filium, refelli-
siones carnalium proximortim permaiiet in Domirio, tur in eo quod ideni Joannes et hic dicit, Patrem no-
fiduciam babel in adventu ejus, sciens quia patienlia bis dare cliaritatem qua filii Dei nominemur et si-
pauperum non peribit in finem. Al quicuuqtie eru- mus, et in Evangelio, per Dominum Salvatorem ait
hescit vel percutienti se maxillam, praebere et alte- potestalem dari credentibus filios Dei Heri. Constat
ram, vel convicium a proximo illatum patienter cnim unius substantiae et ejusdem eos esse polen-
sufferre, vel alia hujuscemodi quse Dominus jussil 'C tiae, qui acqnaliterhoininibus atque indifferenter coe-
observare, vel cerle in lempore perseeutionis pu- lcstia dona iribuunt.
blice Clirislianum se profiteri metuit, iste nimirum Propter hoc mundus nbn novit nos, quia non noml
fiduciamin adventu Domini habere non polest, quia ettm. Mundum hoc loco, mundi amatorcs appellat.
fiduciam professionis ejus in hac viia servare ne- El hoc est qtiod iideni iu judicio visa sanclorum glo-
glexii. Qnin potius confundetur ab eo in adventu ria quorum fidem despexerunt, dicent intra se ge-
ejus. Ilinc namque dicil: Qui me erubuerit et meos menles et poeniieiiiiam agentes : Ili sunt quos ali-
termones, ItuncFilius hominis erubescel, cum venerit quando habuimus in derisnm, el in similitudinem itn-
in majestate sua el Patris ei sanclorum angeloruin properii. Nos insensali vitam illorum wstimabamus
(Luc. IX). . insaniam, el finem iltorum sine lionore. Quomodo
Si scilis quoniam juslus est, sciloie, etc. Juslitia compulali sunl inler filios Dei, et inler sanclos sort
nostra modoex lide est. Jusiiliu perfeeta non est nisi iliorum est (Sap. v)?
in angelis, et vix in angelis, si Deo compareulur. Charissimi, nunc filii Dei sumus, et nondiim appa-
Tamen si qua perfecta justitia est animarum et spi- ruit quid erimus. Et Paulus ait: Mertui enim estis, el
rituum qnos Deus creavit in angelis et sanclis, ju- vila vestra abscondilaesl cum Chrislo in Deo (Coloss.
et niillo nulla '" ni). Morluus fideli3est exstinctione veleris vilae
stis, bonis, lapsu aversis, superbia quae
cadentibus, sed manentibus semper in contempla- eralin peccatis, et vitam iiabens novam in Chrislo
lioneverbi Dei, et nihil aliud dulce babentibus nisi a per fidem, cujus altiludo necdum visibiliter nobis
quo creali sunt, in ipsis perfecta justitia est. In no- apparuil.
bis autem ex fide ccepit esse secundum Spiritum. Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimtts.
Unde dicil Psalmisla : Incipile Dominoin cenfessione Et hoc quoque Paulus aliis explical vcrbis : Cm»
(Psal. CXLVI).Incipite, inquit. Iniiium justilie no- Christus (inquiens) apparueril vita vestra, lunc el vos
slrae esl coufe«s:o peccatorum. Ccepisti non dcfcn- apparebilis cum ipso in gloria (Coloss. m). Siniiles
dere peccatum luum, jam incboasli jusiitiam. Perfi- (inquii) ei erimus, qtiia cum immuiabiles et seiernsu
cielur aulem in te, quando te niliil aliud facere de- divinitatis contemplatione perlruemur, nos qutique
lectabit. Quando absorbebilur mors in victoria , immortule! erimus. Et siiniles quidem erimus, quia
quando nulla concupiscciitia liiillabit, quando non beati; et lamen Crealori similes nou erimus, quia
cril lucta cum carne et sanguine, quaiido erit corona creatura sumus; quis enim similis erit Deo interfi-
victoriar, el Iriumphus deinimico, tuiicerit perfecla Iios Dei? Quanquani possit lioc etiam dc iuimorlali-
5)9 BEDJE VENERARILISOPP. PARS II. SECT. I. - EXECETICA GENUINA. 100
tatecorporis diclum videri. Et in hocquippe similes A ^ que autem Pelagianum dogma juvare credemjum
erimus Deo, sed taniummodo Filio, qui solus in est, quod dicitur de bomine Sanctifical se, quasi ali-
Tiinitatecorpus suscepit, in quo mortuus resurrexit, quis sine divino auxilio per liberum arbilrium possit
atque id ad superna provexit. se sanctificare. Sed qui habet spem ,inDomino san-
Quoniam videbimus eum siculi est. Esse Dei est ctificat se quanlum potest ipse nitendo, et ejus per
aiernum liunc alque incommulabilcm permanere. omnia gratiam flagilando, qui ait : Sine »ie i«7n7po-
Unde ad Moysen dicit: Ego sum qui sum (Exod. in); testis facere (Joan. xv); eique dicendo: Adjutor
et: DicesfiliisIsraet: Qui esl, misil me ad vos (Ibid.). meus cslo, ne derelinquasme (Psal. xxvi).
Videbimus crgo eum sicuti est, quando hunc in ipsa Omnis qui facit peccaium,et iniquilalem facit. Nemo
dcilalis su;e substantia conlemplabimur, quod in dical: aiiud estpeccatum, aliud iniquiias, Ne.mo di-
liac vila- nulli prorsus electorum conceditur, cum cat: Ego peccator sum, sed iniquus non su.m. Omnis
cliam ipse legislalor Dominumquem in angelica spe- enim qui facit peccalum,el iniquilalemfacit, quia pcc-
cio conlemplari solebal obsecrans, dicens : Domine, catum est iniquitas. Virlus hujus senteotise fac.lius
bslende mihi teipsum, ut videamte (Exod. xxxm), ab in lingua Groecorum,qua edila est Epislola, compre-
eodem Dominoaudierit : Nemo videbil faciem meam henditur, siqiiitlem apud eos ini^uifas «vpjxt«voc.atiir,
et vivet (Ibid). Cui tamen pro merito magnae san- B ] quod significatquasiconlraiegem velsinelegefactum,
ctilatis ail: Oslendamomnebonum tibi (Ibid:). Hinc siquidem lex Grsece VO/AOJ appellatur. Cum ergo dicit
cf Paulus ait : Nunc videmusper speculutnin wnig- Joannes, quia omnis qui facil peccatum,et iniquitalem
male, tunc aulem facie ad faciem(I Cor. xm). Undei facit, hoc est avofUKv,et peccatum est iniquitas, ma-
quod responsum esl Moysi verum est, quod nemopo- nifeste insinuat quia omne quidquid peccamus, con-
iesl faciem Dei videre etvivere (Exod. xxxm), id est,, tra legem Dei facimus, juxta illa Psalmistae : Praiva- .
npmo pplest eum in hac vita vivens, videre sicutii ricanles repulaviemnespeccaloreslerrm (Psal. cxyin).
est. Nam mulli videru.nl, sed quod volunlas Dei ele- Omnesenim qui peccant praevaricalionis rei sunl,
git, non quod natura formavit. El illud quod Joan- hpc est, non solum illi qui datam sibi scriptsc legis
pes ait slc repte jnlelligiiur : DUeclissimi,filii Deii scienliam contemnunt, sed et illi qui innoceniiam
sumus, et nondum appqruit qitid erimus. Scimus quiai Jegis naturalis quam in protoplasto omne.sapcepimi.is,
tum apparuerit, similes ,ei erimus.,qupniam videbimus t sive infirmitale, siVe negligentia, sive etiam igno-
eum sicuti est. Non sicut eum bomines viderun.!, , ranlia, cormmpunt. Sed et Lalinum nomen eideni
in non in ' ralioni
natur.a
quando voluit, specie qua voluit, congruit, quod iniquitas quasi sequilati ad-
quse iri semelipso etiam cum videretur latuit; sed _ versa nuncupatur, quique fapit peccalum, el iniqui-
sicut est quod ab eo a Moyse pelebalur, cum ei dice- tatemfacit, et peccalum est iniquitas. Quia quicun-
relur : Ostende milii lemetipsum (Exod. xxxiti), ab que peccat contrarius nimirum a;quilali divinae legis
eo qui cum eo facie ad faciem loqucbatur. Non quia pecpandoexistit. Verum, ne nos, qui ^peccatiset ini-
Dei plenitudinem quisquam non solum oculis corpo- quitatibus ad purum carere nequimusi prorsus de
ris, sed vel ipsa mente aliquando compreliendit. saluie desperemus, videamus quod gequitur de Do-
- Aliud est enim videre, aliud est totum videndo mino:
comprehendcre. Quandoquidem id videiur quod Et scitis quoniam ille apparuit, ut peccula iellerel,
proesens utcunque sentilur,- lolum aulem compr.e- etc. Hoc et Joannes Baptista testimonium iperbibens
henditur videndo quod ita videtur, ut nihil ejus la- deDomino ait : Ecce AgnusDei, ecce qui lollii pec-
teat videnlem, aut cujus fines circumspici, possunt, calamundi. Ideo.autempeccata tojle.r-epptuit Domi-
sicut le nihil lalet prsesentisvoluntalis tuse. Circum- nus, quia peccaium in eo non est. 'fotiet lanti bomi-
spicere aulcm potes fines annuli lui. Exempli gra- nes in mundum venpre perfecti, sed eorum n.ullus
tia, duo posui, quorum allerum ad mentis obtulum, peccata lolJere potuit niundi, quia nullus sine pcc-
' alterum ad corporales oculos perli.net. Yisus enim cato esse poluil in mundo. NQIIergo glorielor Pela-
ad ulrumque referendus est,-id est, et ad oculos et jvgitis, non se Julianus ,ejus sectator extollat, audiens
ad mentem. quia .omnisqui habel spem in Dominp sanciifical se.
Et omnis qui liabci spem hanc in ,eo, sancitficatse, Nemo enim tollitj).ecca.ia,quaenec Je.\ squamvis,san-
etc. Multi se dicunt spem habere vitre ccelestis in cta et justa et bona poluii auferre, nisi ille in quo
Chrislo, sed lianc confessioncm negligenter vivendo peccatum non est. Tollit autem, et diniiitcndo qu;e
evacuant. Manifeslum autem de se indicium spei facta sunt, el adjuyando ne fiantj et perducendo ad
supernae exhibet, qui bonis operam dare aclibus yitam ubi fieri omniuo non.possint.
sludet, eer(MSquia non aliter ad simititudinem Dei Omnisgui in ,eo manel, non peccal. In quantum in
quis in futuro perveniel, nisi Dei sanclilalem in prm- eomanet, in tantum non peccat.
senti se sanctificando, id est, abnegando impielalem Et Qtnnisqui peccatnon iiiditeum3necco,giiovii411111.
et saecularia desideria, sobrie autem et juste et pie Visionem dicit .et cognitionem ;fidej, qua justi etiam
vivendo imiteiur. Sic autem divinse sanclilatis mun- in bac vila Deum videre deleciantur, donec adJpsam
diliam pro nostraecapacilatis mensura jubemurimi- speciem apertoevjsionis ejus in fulurp perveniant, de
tari, sicut divinoe similitudinis gloriam pro noslra, qua supra diciiur: Quoniimiviclebimus eum sicnti est.
id est, creoturac mensura sperare prsecipiinur. Ne- OmnisCTgo quipeccal,nohvidiieum,neecognovileum. Si
101 1N I EPISTOLAM S. JOANNJS. 102
enim guslasset et vidisset quam suavis est Dominus A Non autem Iirec de bmni peccato dicit : ti eiiim tiixe-
(Psal. xxxiii), nequaquam se peccando a videndE rimus quoniam peccalum nbn habemus, nos ipsos se*
ejus gloria segregarel. Et-in quantum justi memo- ducimus (I Joan.i), sed de violatlone charitatis,
riam abundanlisesuavitatis ejus eructant, et iu jusliti: quam qui semen Dei, id est, verbum Dei, quo rena-
ejus exsultant (Psat. CXLIV),iu lanlum se a peccatis lus est, iii se Iiabet, comiriiltere non poiest. Hoc
abstinendo justitise ejus incommutabili et incoinpara- enim sequendo manifestat, diceris ;
bili concordare satagunt. In hoc manifesti surii fiiii Dei et filil diaboii, etc.
Filioli, ncmovos seducut. Qui facil jusliliam, jus- Dileciio ergo sola discernit inler fitios bei et filios
lus esl, elc. Et supra : Sanciificat se, inquit, sicut el illt diaboli. Qui habent cbaritatem, naii suni ex Deo.
sanctus est. Non quod noslra jusiilia vel sanctitas di- Qui non habent, non sunl nati ex Deo. Quidquid
vinse par esse valeat, cum scriptum sit: Non esi vis habe, hoc solum si non habeas, iiihil libi prodest.
sanclus ul estDominus (I Reg. u), sed sicut inultuii: Alia si non habeas, hoc babe, et implesti legem.
interest inler faciem hominis et imaginem de speculo, Qui enim diligit proximum, legem implevit. El ple-
quia imago est in imitatione, corpus in veritale, el nitudo legis est cJiaritas.
lamen sicut hic oculi, sic et ibi: dispar tamen esl Qucniatn hmcesl annuntiatio quam audislis ab initio,
res, sed sicut ad simililudinem referlur, ita et nos " ut diligatis atterulrum. Dicente bomino : Hac est
babemus quidem imaginem Dei, sed non illam quam prmceplum meum, ut diligatis invicem (Joan. xv).
habet Filius sequalis Patri. Nam el nos pro modc Nbn sicut Cain, qui ex maligno erat, etc. Exponit
iiostro, si non sicut ille essemus, ex nulla parle si- quomodo ex maligno erat Gain, quia vldellcet et ipse
miles dicereraur. Ergo sanclificat nos, sicut et ipse roaligna babebat opera. Ergo ubi est invidia, amor
-sancius est. Sed ille sanctus. seternilate, nos sancii fraternus esse non potest; sed peccatum maligni, id
fide. Justi smnus, sicut et ille justus est. Sed ille est, diaboli, est in peclore tali, quia et diabolus ho-
in ipsa incommulabili perpeluilate, nosjusticredendo minem iuvidendo ejecit. Opera ergo jusla Abel, rion
ineumquem non videmus, ut aliquando videamus. dicit nisi cbaritatem. Opera mala Cain, non dicit nisi
Qui facitpeccatum, ex diabolb est. Non carnis origi- Odium fraternum. Parum est quia odit fratrem suum,
nem ducendo ex diabolo,sicut Maniehseusimpiissime et invidel operibus bonis (sic). Hinc itaque discer-
de cunctis credit hominibus, sed imilalioriem vel nunlur homines. Nemo allendat lihgua's, sed facta.
suggestionein pecc.andi ab illo sumendo, quomodo et Cur si non benefaciat pro fralribus siiis, ostendit quid
nos filii Abrahaesumus facli imitando fidem Abrahae. in se babeal? Teniationibus probanlur bomines.
Et e contra Judaei, filii Abraboe, deserendo fidem , Nolite mirari, fratres, si adit vos mundus. Mundtim
"~
Abrahae, facti sunt filii diaboli, dicenle ad eos Do- dilectores mundi dicit. NeP mirandum quod qui
mino : Vos ex palre diabolo eslis (Joan. vm). amant mundum fratrem a mundi amore 'separaium,
Quoniam ab inilio diabolus peccal. Cum praemilte- el cceiestibus tantum desideriis inlentuih, amare non
ret ab inilio, subjunxit verbum prsesenlis temporis, possunt. Abominalio est enim peccatorl religio, ut
peccut. Quia ex quo ab inilio ccepit diabolus peccare, Scriptura testatur.
nunquam desiit, nec prseseniiuni' scilicet poenarum Nbs scimus quia translati sumus de morie ttil vitam,
cnormitale nec futurarum metu coercilus. Unde ex quoniamdiligimus fralres. Neiliose de Virlirlibus1'a'lso
illo jure esse dicilur, quisquis a peccando se revocare extollat, nemo suarum vifium paupeTtaiem uitra
negligit. Ab initio autem diabolus peccat, illo utique modum metialttr : apertum dat judicium, qoicunque
quo ipse factus est, quo etiam crealurarum cccpit fralerna dilectione plenus est, quod ad softem elec-
origo cunctarum. Neque enim dubitandum est inler torum pertinet, quia portionem liabereiriierra Viven-
primas creaturas angelos esse conditos, sed caeteris tium "
meruit.
ad laudem Creatoris gloriam suae condilionis refe- Qui noii diligit, manetin morte.MoVlemariimaediclt.
renlibus, ille qui primus eslconditus, mox utallilu- Anima enim quse peccaverit, ipsa mofielur. Vita
dinem suse claritatis aspexit, contra Conditorem . quippe carnis anima, vita animae Deus est. Mors co'r-
cum snis sequacibus superbus intumuit, perque eam- poris amitlere spiritura, mors est ariimseahiiliere
dem superbiam ab iuitio peccans, de archangelo in beum. Unde conslat, quod in aiiima moriui omnes in
diabolum est versus. hanc lucem nascimur, traheiiles ex Adarii ofiginale
In hec apparuit Filius Dei, ut dissolval opera dia- peccalum, sed Chrisii gratia iidelibiis fegerieraiido
boli, Omnes peccatores ex diabolo nali sunt in quan- agitur, ut in anima vivere possint. Verum baptismaiis
tum peccatores. Adam a Deo factus est; sed quando et lidei mysterium illis soluramodo prodest, illos de
consensit diabolo, ex diabolo natus est, et tales om- morte attrabit ad vitam qui sincera merite diligtuil
nes gcnuit qualis erat. Nativitas illa dejecit ad mor- fralres. Atque ideo notandum quod non ait: Qui,non
lem ; nativitas secunda, id est, baptismi, erexil ad diligit venturus est in morlem, quasi de pcena pcr-
vitam. Nativitas illa trabit secum :peccatum; nalivi- petua loqueretur, quserestat peccatoribus in futurum,
tas secunda liberat apeccato. Ideo enim venit Chri- sed qui non diltgil, inquit, manet in marle. In illa uii-
slus homo, ut solveret peccata hominum,; dequa que morte, de qua eliam in hac vita, si fralres per-
solutionerecte subditur: fecle amaret, exsurgere posset. Hinc etenim dicilur
Omnis qui natus est ex Deo peccatum non facit, elc. in Apocalypsi : Beaiuset sanctus qui habet parterii in
i<35 BEDi-EVENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 104
resurrectione prinm (Apbc.xx); in his secunda mors A non valet, etiamsi opus dilectionis proximis irapen •
iiou babet pntestatem. dere videtur.
Omnis qui odil fralrem suum, homicida esl. Si In hec cbgnovimusquoniam ex veriiale sumus. Id
contemncbat quisquam odium fralernuin, nunquid est, cum opera pietatis in veritale facimus, patct
et hoinicidiuni in corde suo contempturus est? Non quod ex veritate sumus, quae Deus est, ut poie
movet manusad occidendum hominem,homicidajam qui ejus perfectionem pro modo nosiro imitemur.
leiieiuraDeo.Yivitille.etistejaminterfeclorjutlicaliir. Et in conspcclttejus suadebimus corda nostra. Haec
Et sciiis quia umnis homicidanon habelvilammter- senientia pendet a superioribus. Quia cum opere et
nam inse manenlem.Elsi hic per fidem inter sanclos verilate proximos diligimus, manifcste cognoscin.us,
vivere ccrnitur, non habet in se perpeluo vilam quoniam in conspectu summae verilatis suademus
manentem. Nam ubi relribuiionis lempus advenerit, corda nostra. Omnes enim homines cum aliquid fa-
cum Cain, qui ex maligno erat, damnabitur etiam qui cere disponunt, ad idem factum mediiandum corda
hochomicidiigenere lenetur.utdiscordelet dissideat, sua se converlere suadent. Sed qui mala cogitant,
et pacem cum fratribus non habeal. Notandum enini haec a Deo, si valerent, occultare vellenl; ipso atte-
quod non ait absolute : Homicidanon habet vilam.iu slanle qui ait: Omnis enim qui tnalc agit, bdit tu-
se inanentem, sed : Omnis, inquit, homicida. Scilicet B cem; el mn venit ad lucein, ul tton arguautttr opera
nou solum ille qui ferro, verum et ille qui odio fra- ejus (Jban. m); qui vero bona operari mediianliir,
trem insequitur. hi facillime suis cordibtis persuadent, ul in con-
, In hoc cognovimuscltaritatemDei, elc. Qualis per- speclu divinitatis se patefieri desiderent, quod sum-
fecla cbaritas esse debeat in nobis, Domiiiicaepas- moe'perfecfionis indicium esse solel, cum sua opera
sionis exemplo didicimus. Majoremnamque hac di- quisque vel cogitata a Deo gaudet videri. Unde ipse
leciionem ttemo habel^ quam ul animqm suam ponat snbsequenter dicit : Qui aulem facil veriiatem, venit
quis pro amicissuis (Joan, xv). Unde et Paulus ait: ad lucem ul manifestenlur ejus opera, quia in Deo
Cbinmendaiautem Detts charitatem suam in nobis, suni facta (Ibid.). Per verara ergo dileclionem co-
quoniam cum adhuc peccatoresessemus,Chrislus pro gnoscimus, quoniam ex veritale sumus, et quoniara
impiis merluus est (Rom. v). Hanc beatus Pelrtis ha- in conspectu ejusdem veritatis suademus corda
bere monebalur, cum Domino dicente: Petre, ainas nostra, hoc est tales cogiiationes corda nostra ha-
me? pasce ouesmeas (Joah. xxi); respondit se amare, befe suademus quae divinis sint dignse conspeciibus.
stalimque audivit : Cum autem senueris, extendes Quoniam st reprehenderil nos cor noslrum, elc. Si
manus tuas, el alius te cinget; et ducel quo lu non vis ' ipsa conscienlia accusaverii nos inlus, quia non eo
(Ibid.). Hoc auiem dixit (ait evangelista) significans aniino bona nostra facimus quo facienda sum, quo-
qua morte clarificalurus esset Deum. Cui enim amo- modo ejus scienliam latere possumus, cui caniiur :
rem confitenti suas oves commendarel, eum in ie- Ecce lu, Domine, cognovistiomnia, el, Quia lenebrm
slimonium perfecti amoris animam suam pro eisdem non obscurabunlurabs le, el nox sicut dies illtiinina-
ovibus ponere docebal. ///e,'inquit, pro nobis ani- bilttr (Psai. cxxxvm) ?
mamsuam posuit, et nosdebeinuspro [ratribus attimas Charissimi, si cor noslrum tion reprelienderil nos,
ponere. Sed dicit forte aliquis : Et quomodo possum elc. Si verum nobis responderit quia diligimus, et
habere istam charitatem? Noli cito de te desperare, germana in nobis dileciio est, et non ficta, sed sin-
forte nala est, sed nondum perfecla esl. Nulri eam, cera, saluiem fraternam quaerens, nulluui emolu-
ne effocetur. Et unde, inquis, novi iialam in meuium exspectans a fratre nisi salutem ipsius;
nie charitalem esseqtiam nulriam? Audi sequentia : ilera si cor-nostrum non reprebenderit nos, vide-
Qui habueril substantiam mundi Itujtis, el viderit licel cum in oratione dicimus : Dimitte nobis debita
fratrem suum necessilalemhabere, elc. Ecce unde in- nostra, sicut et nos dimittimus debiloribus noslris
cipit charitas. Si nondum es idoneus mori pro fratre, (Mattlt. vi),fiduciam habcmus ad Deum non in con-
jam idoneus esto dare de tuis facultalibus fralri. Si D , spectu hominum, sed ubi ipse Deus videt in corde.
eniin fralri molestiain patienti non compaleris, non El quidquidpelierimusaccipiemusab eo, etc. Magna
utique Patris, ex quo ambo regeuerati estis, chari- haccel desiderabilis fidelibus dala est promissio. Si
las inanel in le. quis vero lam vecors et absurdus est, ut proniissis
Filioli mei, tion diligamus verbo,neque liiigua, etc. non delecteiur coalestibus, saltem perlbnescat hoc
Opere videlicet, ut cum frater aul soror nudi sunt, quod e conlrario sapientia terribiliter intonat, di-
et iudigeni viclu quotidiano, deinus eis quse neces- cens : Qui avertil aureiit suam ne audial legem,oralio
saria sunt corpori. Simililer cum spiritualibus donis ejus erit cxsecrabilis(Prov. xxvm). Neque buic beati
eos egere conspicimus, praestemus eorum necessi- Joannis sententiae contrariura videri oportei, quod
lali quae possumus. Verilate autem, ut eadem bene- Paulus ler Dorainum rogavit, ut discederet ab eo
ficia eis simplici inten.lioneJargiamur, et non pro- angelus Satanae, nec impetrare potuit (UCor. sn),
pler laudem bumanam, non per jaclanliam, non in sed dictum est illi : Sufficil tibi gratia mea, nam vir-
jnjnriam aliorum qui majoribus praediti substantiis tus in, infirmitaie perficilur (Ibid.). Elsi cnim non
nil tale fecerunt. Quoecunqueenim mens hujusmodi scmper ad volunlatem accipimus orantes, lamen
nequitiis inficiiur, in hac pu as veriiatis babitare iucrcedein devotionis ad salutem accipimus, sicut
105 . 1N 1 EPISTOJ.AM S. JOANNIS. •=*-.:' ^
idem Paulus Dominum rogans, non quod quaerebat, AV Numquid colligunt de spinis uvas, aul de tribulis ficus
sed quod utile habebat accepit. At contra saepe re- (Marc. vn) ? Hi sunl ergo fruclus a quibus -spirilus
probi exaudiunlur ad voluiifatem, si non audiun.lur riialigni, qui in iiseudoproplielis ioquuntur, valent
ad salulem. Uude et eorum caput diabolus, ut hea- dignosci, spinae videlicet schismatum, et horridi hae-
tum Job tentaret, exaudilus est ad voluntatem, sed fesium tribuli, quibus eos qui sibi incaute appro-
ad suam damnationem. Ideo enim concessus est - piant, fidem lacerando,. contaminant.- Sicut e con-
Isle (entandus, ut eo probato ille esset cruciandus. trario fructus bonorum, charitas, scilicet, gaudium,
Cum ergo dixissel Joannes, quia quodcunque pelie- pax in Spiritu sancto, per fragrantiam uvarum,
rimus accipiemusab eo, si mandata ejus custadimus, ficorumque dulcedinem, apte figurantur.
quasi quaereres quae mandata? coniinuo subdidit: In hac cognoscilurSpirilus Dei, etc. Confessiohoc
El lioc ett mandatum ejus, ul credamus iti nomine loco non solum catbolicoe fidei, sed et operationis
Filii ejus Jesu Chrisli, etc. Singulari numero man- bonserquaefit per charilaiem, intelligitur. AHoquin
dalum praemisit, et Deo subsequenler adjungil man- nonnulli hseretici confilenlur, multi scliismatici,(
data, fidem scilicet et dilectionem, quia nimirurii multi falsi caiholici, Jesum Chrislum incarne ve-
hsecab invicem separari nequeunt. Neque enim sine nisse, sed confessionem suam factis negant, non
iide Ghristi recte nos alleruirum diligere, neque B I babendo cliaritatein. Charitas qiiippe bei Filium
vere in nomine Jesu Christi sine fratema dilectione adduxit ad carnem.- El ideo quisquis non habel cha-
possumus credere. Et diligamus, inquit, a/ieniirttm, ritaterii, negat illum in carne venisse, lalisque spiri-
sicnt dedit mandatum nobis. ld est, puro amore, non tum ex beo non habere convincitur. Ipse autem est
jsicut lairones, vel quorumlibet aliorum patratores Spiritus bei,'- qui dicit Jesum Christum in carne
scelerum, qui se utique alterulrum sed non. caste venisse, qui dicit non lingua, sedfaclis, nori sonando,
diligunt. Sed enim dedit mandatum nobis, cum ait: sed amando.
Hoc est praceplum meum, ul diligaiis invicem, sicut Et omnis spirilus quisolvit Jesum ex Deo non cst.
dilexi vos (Joan. xv). Quid est enim, Sicut dilexi vos, llle solvit Jesum qui vel divinitatem ejus, vel ani-
nisi: Ad boc amate ad quod amavi vos, videlicet, mam, vel carnem negat, quae eiim veraciler babere
ut ad ccelestia regna pertingatis? Etquamercedebsec fides catholica docet. Solvit et ille Jesum, qui
mandata fidei et dilectionis servaritur? Sequitur: mandata et verba Jesu vel perverse videndo, vei
Et qui serval mandaia ejus, inillo manet, etipse in perversus interpretando corrumpit. Sed et ille qul
eo. Sit efgo tibi domus Deus, et estodomus Dei; unitatem sanctse Ecclesiae, quam Jesus~veni.t cblli-
mane inTleo, et maneatin te Deus. Manet in te peus: gere, turbat, Jesum quanfum in se est solvere
ut te"contineat, manesin Deo np cadas. Servainan- " hilitur. Nec mirum si tales ex beo non sunt, qui bei
data.ejus, lene charitatem. Noii te divellere a fide opera vel verba vel sacramenta rescinduni. In lan-
illius, ut glorieris in prsesentia ipsius, et securus tum namque ex Deo nori sunl, ut quidam eorutn
manebisin eo, modb per fidera, tunc per speciera. qui pravo doginate sepafare volebant ab hominis
Manebit et ipse perennis in te, juxia quod ei Psal- dispensatione divinitatem . Christi," bunc quoqtie
mista decantat: Inmlernum ixsullabunt, elhabitabisi versiculum quo dicitur : Ei omnis spiritus qui sol-
in eis (Psal. v)/ vit I<esum, ex Deo non esi, ex hac Epistoia erase-
Et in hoc scimusqnoniam manel in nobis, de Spirilui riiit, ne scilicet per auctoritatem beati Joannis con-
quem dedit iiobis. Primis lemporibus cadebal Spiri-. vinceretur error eorum. Deriique Nestorius nescire
tus sanclus super credentes, et ioquebantur linguis5 se prodidii hanc authenticis exemplaribus iridilam
quas non didicerarit. Nunc autem quia exterioribus5 fuisse senlentiarai atque ideo solvere non timuit
iignis sancla Ecclesia non indiget, quicunque crerr Jesum, acse per hoc Deoreddereexlraneum, diccns
dens in nomine Jesu Christi fraternam habueritt beatam Mariam virginem non Dei, sed IiOniinistan^
charilatem, Spirilui sancto iri se manenti testimo- tum exstilisse genitricbm, ut' aliam perspiiam homi-
nium perhibet. Hoc enim agit Spiritus sanctbs iriiT)nis,"aliam facerei Deitaiis; nequeunumChrisium in
bomine, ut sit in illo^harilas. Quia charilas (inquitl Verbo Dei elcafne atque anima credens, sed Sepafa-
Taulus) diffusu est in cordibus nbsiris per Spifitumli lim alterum Filiura Dei, alterum hominiSprsedicans.
sdnclum, quidatus eslhobis (Ram. y). Verum quiaa Et hic est Ariliclirislus de quo audistis quoniam
multi, charitalem non habenles, el unitatem Eccle-- venii, etc. Venit imminenle die judicii, nato in
siae perverso dogmate scindenles, nihilominus Spi- mundo homine ilio cseteris amplius nefando, fiiio
rilum sanctum in se esSeconletidunt, rectesubditur: : iniquilatis. El nunc jam in mundo est, habilaos in
CAPUT IV. mentibus eoruiii, qui Christo vel professione, vel
Ciartssimi, neiite omni spiritui credere, elc. Et:t bpere, sine Temedioposnitendi repugnant.
qiiis est qui probat spirims, vel unde possunt pro- Vos ex Deo estis, filibti, el vicistis eum, Vicistis
bari, docet in Evangelio Domirius, ubi talia venttira a Antichristum confitendo Jesum Christum 'in carne
prsedicebat, qualia Joannes jam suo tempore venisse e venisse, id est, charitatem habendo, quam docuii
probat. Allendile, inquit, a falsis prophelis qui vc-- Jesus Christus veniens in.carne, quam et ipseiri
niunl ad vbsin vestimenlisbvium, mtrinsecus autem ii Evangelio commendat diceris : Majofemhac dUeclio-
ittnl iupirapaces. A fructibuseerum cegnosceiis eot.:. nem nemo habet, quam ut aitimam suatn penal qui*
PATBOL XGIII.;.' > fj.
107 BEDJE VENERARILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 108
pro amicis suis (Joan. xv). Quombdo enim polerattA Et omnis qui diiigil, ex Deo natus est, etc. Qnid
Filius Dei animam suam ponere pro nobis, nisiI amplius dici potuit? Deus charitas est. Facere ergo
carne Indueretur, ubi mori posset ? Quisquis ergoi contra chafiiatem, facere contra Dpum est. Nemo
violat charilatem, quodJibet dicat Jingua, vita ipsius5 dicat: In homihem pecco quando non diiigo fratrem
negat Cbristum in carne venisse, et ipse est Anti-- ineum, et facile est peccatum in hominem, si in
christiis. Et vieisiis eum, inquit. Sed unde vicerunt?? Deum solum ^on peccem. Quomodo non pcccas in
Numquid liberi virlute arbilrii ? TNonulique. Taceatt Deum,quando in charitatem peepas?Z)eMs charitasest.
Peiagius, dicat ipse Joannes : In hoc apparuit charitas Dei initobis, etc. Quo-
Queniqm major esiqui in vpbis est, etc. Docet ita- modo, ipse Dominus.ait: Majbrem hac dileclibnem
que eos servarehumilitatem, ne victbriam suis viri- nemo habet, quam ht aniinam suam ponat quis pro
bus tribuant, et arroganiia superbise viocanlur. Do- amicis sitis [(Joan. ,xv)'; et ila probaia est dilectio
cei inter adversa fiduciam spemque semper haberes Chrisli in nos, quia moiiuus est pro nobis. Dilectio
vincendi, meriioria retinentes, quia major est Dominus> Pairis inde probata est in nobis, quia Filiumsuum
ad proiegendum, qttam diabolus ad impugnandum. unicum misit mori. pro nobis. Sic et Pauius aposlo-
Ipsi de tnundo sunt, etc. Aniichristi, id est, hsere- lus ait: Qai proprio Filio suo non pepercil, secl prb
lici, etsi nomen Cbristi invocant, si signo Cbristi sei B nobis omnibustradidit illum, quomodonon eliain cum
noiant, ipsi tanien de miiitdo sunt, id est, de illorumi illo nobis omnia dohavit (Rom. vm) ?
nuniero qui muiidana sapiunl, qui jnfirma [F. in- Inhoc est charitas, elc. Non illum dileximus prius.
fima] quserunt, qui coelestia ignoranf. Et i.de.oipsii Nam ad hoc dilexit nos, ut diligamus eum. Gratia
de mundo loquuntur, mundanae videlicet sapientise'. quippe hbmineni prsevenit,ut diligat Deutn,qua dile-.
fatione Christianse fidei adversantes, dicendo noni ctione operetiir bona. Unde psalmjsla: Deus meus,
posse fieri. ut Filius Dej sit Patri cooeternus, ut; inquit, inisericordiq.ejusprwveniet me (Psal. LVIII).
virgo inlacla pariat,, ut caro de. pulvere resurgat, Et inisit Filium suum propitiatiQnetn,etc. El boc
immortajis,. ut bomo de le.rra edittts mansiotiemi est maximum in nos divinse.cliaritatis indicium, quia
percipiat. in coelis, ul reeens natus paryu.lus reatu ctim necdum ipsi pfo peccalis nostris eum petere
priml bo.m.inisteneatur astrictus,, nisi aqiia bapiismi nossemus, misit ille Fiiium suura ad nos, qui nobis
renatus i.n Clvristosalve.tur. in se credentibus ullro veniam daret, nosqtte ad pa-
Et muttdus e.osaudit. Quia.spiriluaJium corda ad ternse glorise sopietatem vocaret. ln, quibusdam
mundanos carnalesque sensus revoc.are a fidei Codicibusliic versiculus ita legitur : Et misit Fitium
simplicit.ate non valent. Sed et catholici quicunque '.- suum lilaiorem. pro peccalis nosiris. Litator autem
audierites iUam.Domini sententiani : J)Higite iniini- sacrificator est. Sacrificavil enim Filius Dei propec-
cos vestros, benefaciteliis qui odentnl v.os,,et oralepro catis nostris non bostias pecudum, sed seipsum
persequemibus et calumnianiibus vos (Malljt, v); et bfferendo. Unde bene Patilus admonens ait: Estote
iteruin : Si, dimiserilis hominibus peccaia eorum,,.di- ergo imilaloresDeisicut filii cJtarissimi,,etambiiiatein
initlei'.el vobis Pater vester cceleslisdelicta. ves.lra.;,&i dileclione, sicut e.t CJirislus dilexit nos, et tradidit
autein non dimiserilis Iwminibus, nec.Paler vesler djr seirielipsumpto nobis oblationemel hosliamDeo in odo-
inrtlelvobis peccala veslra (Matlh. vi), diciint se nulr rem suavitatis (Ephes. v). Cui senleniise convenit hoc
laiehus suas irijurias posse dimitt.ere, inultas : lii quod. hic quoque Joannes exbortando subjunsit,
himifum de niundo es.se,' et ideo de. mundo Joqui d.icens: ,. . .
convincuntu,r. Et quia cliarilaiis vigcera non liabenf, Cltarissimi, si Deus dilexii nos, etc. Quod aulem
fruslra fidei iritemerata mysteria se.rvant. Sed nec sequitur.:
Arilichrisii pomjne ppssunt carere, qui Chrislt man- Deum neinb vidit wujjuam.Majori djspulalione in-
datis probantur adversari. diget, cum Dominus et hominihus mundo corde
Nes exDeo sumus, Qui novit Deum, elc. Carnalis Deum videndum: promittat, et de sanclis Aic&t quod
enim homo non percipit, ea quse sunt Spiri.tus bei, »j\ angeli eorum semper in ccelis videant faciem Patris.
stujtitia enim est illi. QuLprgo,,nonyult audire. prse- Ilanc autpm sen.lentiam: et in Evangelio. suo ponit
dicafores .pli.arifatis,profec,to iste Deum nou npsse, idem Joannes, ubi eliarii,qupmodo Deus vdderipossit
heque. ex D.eo.essecpgnpscittir , quia charitalem consequenter adjungit,, diceps: UnigenilusFilius, qui
quarriefga ho.mi.nesbeus, exercuit. imUari neglexif. est ih sinu Patris, ipse:.enarravit (Jaan, i). Qtiod
In; h.bc cogitbscimu.s.Spiritum, v.erilalis, et. spitituni beatns pater Anibrosius ilaexposuit: c Etideo D.eum
erroris, In. ho.c nimjrum, qijia qui audit. »os, Spiri- nemo vidit unquam,, quia eam quoe in Deo habitat
tum veritatis habet; quj no,s. non audit,, spirituin pJcniludinem diyinitaiis nemoconspexit, nemomenle
habet .errpris.. E.t, hsec est discr,etio s.pirituuni,. de aut. oculis compr.eben.dit., Vidit enim ad utrum.que
qqa supra monuitjdicens : Probate spirilus si ex.D.eo r,eferendiiraest,. Denique cum additur : Unigenitus
tint. Sed videarnus quid mpnilur.u6est., in quo illuni Filius, qui esiinsinu Patris, ipse enarrjavit,mentium
audire debeamus : magis quam pculorum.visio d.cclaratur. Speciesenim
Charissimi, diligamus.invicem, elc. Mullum com- videtur, virtus vero.Jiarratur. Ula oculis, hoecroenle
mendavit charitaiem, quaai dixit. ex, Dep egse.; pius compreheiidittir. » .iiem beatus Augustinus in libro
diciurus est, iiifenleaudiamus; de videndo Deo, de eadem disputans quseslionei
iW IN I fiPlSTOLAM S. JOANNIS. lift
c Proinde (inquit) narranfe Unigenito, tjui esi i» sinu A Et charita» ejwin nobls perfecta esU Quserendunt
"~"
" «utem
Patris narratione ineffabili, creatura jaiionabilig quomodo dicat perfectioriem difinte charitatis
munda et sancla, impletur Dei visione ineffabili in mutua dileclione consistere, cum DominHSIB
Quam tum consequefiiur, cum requales angelis fact Evangeliopronuntiet non esse magniim si diiigamus
faerimus, quia facie ad faciem videbimus (/ Coi-.xni) eos qui nos diligunt, nisi ad inimicos etiam, de qu(-
Sicut videntur ista visjbilia corporis sensibns nola, busbic penitustacerevidetur, eadem dilectio perlin-
Deum nente vidit unquam : quoniam si aiiquando gat? Nisi forlelpsos quoqueinimicosfraterni amoris
quoquo modo visus est, nonsicut islanaturaTidetur inluitu diligere debeamus, videlicet, ot* non sempef
sed voluntate visus est specie qua voluit apparens; inimici remaneaiit, sed Tesipiscant a diaboli laqueis,
latente natura, aique in se incommulabiliter perma tiobisque germano fcedere socienlur. Si diligamut,
nente. Eoautem modoquovidetursicHliest (l Cor.xm) inquit, invicem, Deusin nobis manel, el charilas ejusitt
nunc fortasse videlur a quibusdam angelis suis san nobis perfecla est. Inclpe diligere, perficieris. Ccepisjl
ctis. A nobis antem tunc ila videbitur, cum eis facli diligere, ccepit beus in te Iiabitare, ut peffeclius ha«
fuerimus aiquales. > Et post aliquanla exponens bifando faciat te perfeclum. ':
sententiam sancti Ambrosii, Deum, inquit, nemo ln hoc cognoscimusquonidmin eo manemus, etc»
vidit unquam, vel in hac vitasicut ipse esi, vel eliam B ' Hoc ipsum, quia de Spiritu suo dedit tibi, unde co«
in angelorum Tila, sicul visibilia isla quae corporali gnoscis ? Interroga viscera tua. Si plena sunt chari-
visione cemunlur, quia unigenitus Filius qui est.i» tale, habes Spiritum Dei', Pauio attestante" qui aijj
tinu.Patris ipse enafravit. Unde non ad oculorunx Qiiiacharitas Dei diffusa est in cordibus nosjtrisper
corporalium, sed ad menfium visionem dictum cst Spiritum sanclum imi dalus est nbbis (Rom. v),
peninere quod narrat. item post mulla: Ad earh Et nos vidimuset testificamur, etc. Nemo de salqfp
vero visionem (inqtiii) qua videbimus Deuro sicuti desperet, quia etsi niagni stint morbi scelerum qiji
esl (1 Cbr. xw), mundana corda commonuit, Quiai deprimunt, omnipotens medicus venit qui salyet.
enim corpora, consueiudine loquendi, visibilia no- Tamen meminerit quisque quia jdem Filius Dei qui
minanlur, propterea Detis invisibilis dicitur, necor> venit mitis ut salvaret, ventufus est ' districtus $,
pus esse credalur. Non quia rounda corda suse sub-, judicet.
stantise conlemplatione fraudabit, cum hsec magna Quisquiscenfessusfuerit quoniam Jesus esl Eiliut
et summa merces Deum colentibus et diligentibusi Dei, etc. Perfectam cordis confessionem .-dicit, quap
promittatur, dicente ipso Domino quando corporali- nec male suadentinm hsereticorum possit fraudecor-
bus oculis visibiliter apparebat, et invisibilem ~se. ! rumpi, nec persequentium pagariofum torment'is
contuendum mundis cordibus promittebat: Qui dili- conquassari, nec carnalium fratrum exemplis, ,nec
git me, diligelur a Palre meo, et ega diligam eum, et: propriac fragilitatis segoitia titubare. Sunt etenin»
ostendammeipsum illi (Joan.'xiv). Hsec quippe na-. qui etiam verbis negant Jesum esse Filium Dei,
tura ejiis sequaiiter cum'Patreinvisibilis,sicutsequa- . quales multi fuisse produntur eo ipso lempore quo
liter incorruptibilis est. Quae cOnlinualim apostolusi haec scribebat Joannes. Sunt Item qui cqnfltentur
posuit, dicens: Hegi qutem swculoruminvisibiti, in-. verbis, et faclis negant. IJride benequod nunc ait;:
cbrritptibili, divinam substantiam qua potuit bomi- Quicunque confessusfuerit quoniam Jesus est Filius
nibns praedicationecomtriendans. Deus ergo res estt jDei, jOeasin eo manct, et ipsein DeoAipse paulo sju—
invisibilis, neque oculo sed mente quaerendusest.,- perius dixit: Si ditigariiusinvicem,Deus in nobis ina-
Sed quemadmodum si solem istum videre velleraus,, nei, insinuans profecto quia quisquis dilecfionem in
oculum corporis purgaremus, unde lux videri potest;; fratres habet, ille vere Jesum Dei Filium essB
ila volenles videre Deum, oculum cordis quo Deus_ testalur.
videri potest, purgemus: Beali enim mundo cerde,, Et nos cognovimuset credidimus charitati quqm
quoniamipsi Detimvidebunt (Mailh.ii). Verum quiai habel Deus in nobis. Cognovimusqtioniam Jesus cst
hsecvisio in futuro speralur, quid agendum nobis est,f TyFilius bei, et quia Pater misit eum Sajvatorem
.dum, adhuc constituti in corpore, peregrinamur ai mundi. Et credimus cbaritati quam habet Deusjji
Domino? quo solatio ufendum ubi divina visione5 nobis , quia videlicet cum haberet Filium unipujn ,
needum licetperfrui? rioluit illum esse unum., sed ut fratres babpret, ado-
Si diligamus invicem, Deus in rtbbis manet. Sedi ptavit iili qui eum illo,ppssiderent yilam aitenipm.
nemo putet hanc dilectionem, in qua Deus m.anet,, Deus charitas est. Jam dixit iUu4 superiiis,, ecce
abjecta et desidiosa quadam mansuetudine, imo non1 iterum dicit. Amplius tibi non poluit.pbadtas cpm»
mansuetudine, sed remissiorieel negligentia servari. mendari, quam ut diceretur Deus, Forte mpnus Dej
Nonest lsta cbaritas, sed lariguor; ferveat chafitass contempturus eras: nunqiijd et De.umconlemnis ?
ad emendandum, ad corrigendum. Sed si sunt bonjx Et qui manet in cltarilate, w DfiPwanei, et Deus m
mores, deleclent; si mali, emendenlur, corriganfur.. . eo. Vicissim in se habilant qui eonlipet ejt flui cpnr
Si eigo diligamus invicem sinccra et discipJinabili i tinelur. Habitas in Deo, sed ul conlinearis ; liabitat
charilate, Deus in nobis manet, operibus quidem. i in te Deus, sed uf ,contine.a.t^e cad,as, :jjuja sic de
ipsius charitatis manifeslalus, quamvis nondum vjsb, ipsa charitate Apostolusait: CharUas.nmquam cadit,
biliter appareat. Quomociocadit quem conlinet Deus ?
ill BEDJE VENERABILIS OPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. m
Injtocperfecla etl charitas nbbiscum, etc. Dicit /A pcenam habet.; quamvis sicut seciionem medici salus
quomodo se prebet unusquisque quantum in illo pro- oplata, ila timorem-cliaritas desiderata subsequatur.
fecerii. Quisquis fidupiam habel jn die judicii, per- Nep putari debet bis beati Joannis sermonibus esse
fecta est in illo charitas. Quid esl.babere fiduciam contrarium quod Psalmista dicit: Timof Domini san-
iri die judicii? Non limere , ne veniat dies -judicii. ctus permanet inswciilum smculi (Psal-. xvm). Duo
Cum eriim quis primo pocnitendo se de male actis namque sunt timores: unus quo timent homines
conyejrierjt, incipit timerediem judicii, ne, videlicet, -Deum, ne mittantur in gehennam; ipse esltimorille
apparente justo Judice, ipse damnetur injustus. Pro- qui ifilroducii cbarilatem, sed sic venit ut exeat. Si
cessu vero bonseconversationis aniniatus, discet nori enim adhuc propier peenas times Deum , nondum
iiriiefe quod timebat, sed potius optare ut veniat ifle amas queiri«ic;iimes; non bona desideras, sed mala
desideratus cunctis gentibus, sperans se cum sanc.lis caves • sed ex po quod mala caves, corrigis te, et in-
inerito bonae actionis esse coronandum. Urideautem cipis bona desiderare. Cum bona desiderare cceperis,
fiduciani in die judicii fiabere possumus, plenius erit in te sanctus ijle timor, scilicel ne ipsa bona
subcieiidomanifestal: amittas, non ut iion mittaris in gehennam, sed ne te
Quia sicul ille est, el nbs sumus in hoc inundo. deserat prsesentia Domini quem amplecteris , quo-in
Nunquid vero potest esse homo sicut Deus? Sed me> iB seternum frui desideras.
niinisse'dporiet qucd et siipra dictum est', quia non Nos erge diligamus Deum, etc. Djligamus , quia
"seriipef ad sequaliialem dicitur Sicut, sed dicitiir ad prior tlilexit nos. Nam' unde-diligeremus , nisi ipse
cjuanidani simililudinem. Quando enira dicis: Sicut prius dilexisset nos ? iliirc enim ipse in Evangelio
aures habep,~ ita habet et imago , nunquid omnino dicit: Non vos me elegistis,sed egt etegi vos (Joan.
sic? Sedtamen dicis sicut. Si ergo facti suraus ad xv). lta autem perfecti erimus in charitate, si quein-
Imaginem Dei, quare non siciit Deus sumus?nonad admodujn nullius alierius nisi salutis nostrse graiia
'aequalitaiem, sed proinodo nostro. Inde ergo nobis prior nosille dilexil, iia eum nos quoque nullius rei
daiur fiducia in die judicii, quia sicut ille est, et nos nisi amoris dilexertmus oblentu. Verum quia sunt
Biimusiri lioP mundo, imitando videlicet perfectionem qui verbo tenus^Deum diligunt, consulle subjungitur:'
dileciioiiis in inuiido, cujus ille exemplum/nobis . • Si' quisidixerit, Quoniam diligo Deum, eic. Unde
quotidie praebel de coelo. De qua Salvatoj in Evan-. probas quia mendax est ? Audi;
gelio, biligile, inquit, inimicot veslros , el qralepfb Qui enim non ditigil fratrem suum , etc. Qui diligit
persequtritibtts etcaiumniantibusvbs,itlsilis filii Palris fratrem-suum , diligii Deura. Necesse est ut diligat
vestri qui in cmlis est, qui sotem suum priri facit super Deum,.utdiligatipsamdilectionem.Deusenimdileciio
ienoiet ntales, ei pluitsuperjuslQSetinjustos(Mailh.y)_ ^ '.est. Ei ne.quisdicereauderet:Et quid obstal diligere
'Timoi•itoh est iri.chqritate. ln tali videlicet-chari- Deum , efiam.si non diligo frairem ? recte subdilur :
llatequae ad imitationem divinae bonilatis.etiam inf- Et hoc maridgtum habemus a Dea , elc-Quomodo
micis beriefacere et hos diligerenovit. enira diligjs eum, cujus odisfi mandalum? Quis esl
*:
Scd'''"perfeeld chariias faras tniltit limorem. Illuni qui dicat: Diligo imperivtorem , sed odi Jegesejus?
scilicet timorem , de quo dicitur : lnilium sapientiw Nonjfa yerus Dei amator, sed: Vide (inquit) qtiia
iimor Domini [Psal. cx). Quo timet quisqueincipiens mandata tua dilixi, Bfimine ( Psal. cxvni), Ei ideo
p-perajusiitice,rieveniat'dislrictusJudex, ei se minus confidenter " adjungit:' tn tua misericordia vivificame
castigalum'iriveniens dainnei. Hunc timoremilla [lbidX
cbariias pellit foras , quaepro, merilo justitiae fidu- CAPUT V.
ciarii habet in die judicii. Sed et prsesentium adver- Omnis qui credit quoniqm Jesus esl Chrislus, etc.
sitaiuni timoriem, perfecla cliaritas ejicit ex animo. Quis esl qui credit. quoniara Jesus est Chrislus ? Qui
Quam babere quaerebat, qui Domino supplicans aie- sic "fivit quomodo prsecepit Christus. Nemo haereti-
bat: A timofe inimici cripe animammeam (Psal. ixia). corum,nemoschismaticorumdicat: Et nos credimus
Quani habebat qui dix.it: Quis nes separabil a chari- n quia Jesus est CJiristus. Nam et daemonescreduni el
tdte Clifisti? Tribulaiie , an ahgustia, an perseculio, contremiscuni, et confitebanlur , sicut in Evangelio
an fames, an ituditat, an periculum, an gladius ? elc. Iegimus, et sciebant ipsum esse Cbristum. Sedquia
(Rom, vm). dilectionem et opera verilaiis non babenl, ex Deo
! Quia timor poenamhabel. Torqiiet cor conscientia nonsunt. .
peccatorum, quod nondum facia est justificailo. IdeOi Et amnis qu\ Miligiteum qui genuit, diligit el eum,
InPsalmb deipsaperfeciione juslitise, Cbji«eftisli,(in- etc.IVi.iraarte prsedicationis beatus Joannes ad dile-
quil) planctum metimin gaudium mifii; consdidistisac- ctionem proximi nos accendere curavit, primo com-
ium riieum, et prwcinxisti me Iwiitia , ut cantet libii memorans quia omnis qui perfecie credil ex Deo sit
yloria mea, el non eompuhgar(Psaf. xXix), id est, honi nalus, deinde insinuans quaui justum sit ut qui Deum
sil qiiod stimiilei coiiscieiitiam ineam. Slimulat li- diligil diligal el eum qui ex Deo-naius est. Si quis
"mor, sed holi limere: intrat cliariias, quaesanat quodI eriim lantae larditatis est, ut hominem quiabomo est,
Vuluefat limor. ' quia secuni eamdem in lerra peregrinalionem lole-
f' Qui autem timet, non esl perfectusin cliarilale. Quiai rai, amare neglexerit, admbnendus est, ut saltem
-iiiuiiram timor poBnamhabet, quomodo sectio niedicii obid illtim aiuet, quia ex Deo natus pst'quia par-
H3 > .--. JN I EPISTOLAM S. JOANNIS, 114
ticeps secum divinse gralise factusest, quia eadem A potentiam creaverat, per bumanilaiis sute infirmi-
secum vitac coeleslis praemia exspectat. Quae quidem tatem recrearet. Qui venit per aqyam et sanguinem,
exhprlatio specialiter ad iilos perlinet, qui non aquant videlicel layacri, et sanguinem suaepassionis,
solum liumanceconsoriio nalurae, sed et fidei pfo- non solum baptiiari propler nostram ablutionem
fessione fralres sunt nobis effecti. Verum quia ndn- dignatus est, ut nobis baplismi sacramenlum conse-
nulli sunt qui proximos diligunt, sed pfopter conr craret ac traderet, Verum eliam sanguinem suum
sanguinitalem , vel propter aliquod commodum dedit pro nobis, sua nos passione redimens , cujus
lemporale, recle sanctus evangelisla, qui sit verus sacramentis semper refecti nulriremur ad salutem.
proximi amor subdendo manifeslat : Et Spiritus est qui testificalur quoniam Christusesl
In hbc cognescimusquoniam diligimus nalos Dei, veritas. Baplizato in Jordane Doraino descendit Spi-
elc. llle ergo solus recte proximum diligere proba- ritus sanctus in specie 'columbse super eum , tesii-
lur, qui etConditoris amore flagrare cognoscitur. Et monium illi perhibens jquia veritas est, hoc est verus
ne quis seipsum de Conditoris amore falleret, verbo Dei Filius, verus mediator Dei et hominum , verus
tenus se amare profilendo, bene cum dixisset : In bumani generis Redemptor ac reconciliator , vere
hoc cognoicimus,quoniam diligimus natos Dei, cnm ipse mundus ab omni contagione peccali, vere
Deutn diligamus, addidit, el mandala ejus faciamus.-B sulficiens tollere peccata mundi. Quod etiam. ipsis
' Hmc enim est charilas
Dei, ut mandala ejus cu- Baptista, viso ejusdem Spirilps adventu inleiligens?
sicdiamus. Roc et ipse Dominus dicit : Si quis diligit ail : Qui me misit bqptizare in aqua , ille mihi dixit :

me, termonem meum sefvabit (Joan. xiv). Probatio Super quem videris Spiritum detcendentem et ma-
ergo dileclionis, exhibitio estoperis. Vere enim di- nentem super eum, hic esl qui baplixal in Spiritu
ligimus, si ad mandala ejus a nostris nos volunta- tanclb. Et egb vidi, et testimoniumperhibui, quia hic
libus coarciamus. Nam qtii adhuc per illicila desi- esi Filius Dei (Joan. i). Quia ergo Splrilus Jcsum.
deria defiuit, profecto Dcum non aniat, quia ei in Chrislura esse, veritaterii teslalur, ipse se veritatem
sua voluntate coniradicit. • cognominat, Baptista illum veritalem prsedicat,
Et mandata ejus gravia non sunttEt ipse bominus Filius tonitrui veritatem evangelizat, taceant bla-'
dicit: Jugum tneum suave est, et cnus meum leve sphemi, qui hunc pbantasma esse dogmatizant; pe^
(Matth. xi). NeqUe his vel Domini vel beati Joannis reat de terra memoria eorum qui eum yel Deuin vel
verbis debet videri adversum, quod el ipse Domimis hominem esse verum denegant.
alibidicit, quia angttsla porta et arcla via est qitte Quoniam tres sunt qui teslimonium datu. in terra,
ducit ad vitam (Matth. vn); et propheta ad eum : etc. Spiritus dedit testimonium quoniam Jesus est
Prbpter verba, inquit, labiorum tuorum ego cuslodivi yeritas, quando superbaptizatum descendit. Si enim
vias duras (Psat. xvi); et aposlolus : Quia pet multds verus Dei Filius non esset, nequaquam ip eum lanta
tribulaliones oportet nos inlroire in regnum Dei (Act. manifestatione Spirilus sanclus venirel. Aqua eliam
xiv). Quaeenim nalura sua dura sunl el aspera, spes et sanguis dedere lestimonium , quoniam Jesus est
ccelestium pra3miorum et amor Christi facit esse veritas, quando de lalere ejus in cruee moriui ma-
levia. burum namque est persectitiones pati propler narunt: quod nullafenus fieri posset, si veram carnis
juslitiam, sed et hocfacitsuave,quod Ipsorum qui sic naturam non haberel. Sed et hoc quod aiite passio-
patiunturest regnum ccelorum. Unde benesubdilur: nem, cum oraret, faclus est sudor cjus sicut gullat
Quoniam emne quod nalumest ex Deo,'vincil mun- sanguinis decurreniis iu terram (Luc. xxii),.veritati
dttin. ldeo namque mandata divina non sunt gravia, carnis assumptse lestimoiiium dat. Nec reticendurii
quia omnes qui vera devoiione his maiicipantur, et quod in hoc quoqiie sauguis et aqua lestimoniuin.
adversa mundi ejus et blandimenla pari mente con- iili dederunt,quod de lalere morttti vivaciler effluxe-
-temnunl, ipsam quoque mortem velut ingressum runf, quod erat contfa naturam corpprum mortuo-
pafriae cceleslis amanles. Et ire quis sua virtute rum , atque ob id mysteriis aptum , et leslimonio
mundi vel luxus vel labores se posse superare con- ij yeritaiis fuit congruum , videlicet insinuans quia et
-fidefet, consulte subjungit : ipsum bomini corpus melius post mortem esse vic-
Et hwcest victoria qumvincit mundum, fidesnbstra, lunim resuscitatum in gloria, et ipsa mors illius
Illa nimirum fides, quae per dileetionem op.eratur; nobis vilam donaret. Hoc quoque quod sudor ejus
illa fides qua ejus humiliter auxilium flagilamus instar gtillse sanguinis decurrebat iri terram, testl-
qui.ait: In mundo pressuras habebilis, sed 'confiditej mqnium perhibebat illi sacro myslerio quod Eccle-
ego vici mundum {Joan. xvi). siam tolum per orbem suo sanguipe lavaret. Tres
Quis esl qui vincit mundum , etc. Vincit mundum, sunt ergo qui teslimonium perhibent vpritati.
qoi Jesum Firhnn bei esse credens, digna eidem Et ires (inquil) «niim sunt. Indiyidua namque liaec
fidei opera jungit. Sid nunquid sola divinitalis ejus manent, nihilque eorum a sui connexione sejun-
fides et confessio valet ad salutem sufficere ? Vide gitur, quia nec sine vera credehda est humaniiafe
sequentia. divinitas , nec sine yera divinitate humanitDS. Sed
Hic esl qui vemt per aquam el sanguinem , Jesus et in nobis bsec unum sunt, non naiura ejusdero
Christus. Qui crgo eral aeternus Dei Filius, factus substanlise, sed ejusdem operatione mysterii. Nam,
est honio iu lempore, ut qui nos.per divinitatis suse sicut beatus Ambrosius ait:« Spiritps manentem,,
ifS BED^E VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. >- EXEGETJCA GENUINA. 116
feuovai, afjua pfoficit adi lavacrum, sanguis spe-J A ficans in coelis illius qui tit verus liorao morfem pas-
(felaitad pfeUuni.» Splfiius eiiim hos per arJbpiiOnenl surus erat in terfri.
Bei fiijrisifecit, sacri frintis uiida iios abiuit, sanguis Et hoc esl teslimeriium, quehium viiam wlernam
ftbiriini hos rtdemit. Aiterbibefgbinvisibile.aiteriirii deditnobis Deus. De,dlf,4nquit, vitarn aeternam nobis.
vfsibiie "testihibhiuhisacf ameiitocbtiseqoilufspirituali. Et ipse qui loquitur, adhuc vitam temporalem et
Si ies(i'm~3'ntSm hbmiriis accipiihui, iesHriiotiinth iriorli obnbxiam agebatiri carne. Sed ita dedit nobis
bii mdjus est, eic.Ma~gh~umest lesiimbiiiiirii hOirii- yitam seternam, Sicut dedit nobis potestatem filios
riis quoti perhibel u"eFilib JfM, dicPiis : Dixil Dohii- Dei fiefi credentibuS in rioniine ejus. Ut enim scias
WtsDemihb mUiSede &iexirisriieis (Psai. cix). datam esse a Deo potestatem babere vitam aeternam,
Etex pefspna ipsICisFilii :,l)bmihtts dixiihd me : Fi- siudi'propbeiam : Quis esi homo qui vull vtlam , et
lius. meus es lu '(PscA.li), licmqiieexpefsOha Palris cupit videre dies bones? Cohibe linguain tudm d tnalo,
loqueriils de Fllio : lpse ihvbcdbitme, Pater iritiis es ei labia tua he loquqnlur,dolum , et caetera usque ad
tu, Detismeuseisusceplof sdititisriiem(Psdl.LXXXVIU). finehi psalmi (iPsai. xxxm). bedii. ergo nobis vitara
3Pa(errheus, quia ego Filiiis Del. Deiis nteus, quia ego seterjiam, sed adbuc in terra peregrinantibus in spe,
nbirio.' Susceptof sdtuiis mew , quia egb passurus et, jv quam. daturus est in cceiis ad se pervenientibUs in re.
a riiofie salvabdus surii. JSirego (iriquil) primogehi- Et hwcvita in Fiiio ejus est. ia fide scilicet el con-
ium pbnqm0um excelsum prm regibus lerrw (lUd.). fessione nominis ejus, ln perceplione sacrameniorum
Maghtnn hOc lesiiinoriium vefum, et omni acce- ejus, in observatione mandator.uin ejus. Hioc etipse
piione digiium lioc. teslimohiuiri hoiriinis de Filio ait: Nemo venit qd Pqlrem nisi per me (Jean. xiv).
Dei, sed 'mulio rnajus esjt'tesiimonium Dei, qui te- Ei.Pelrus de illo : Neque enim nomen esl aiiud sub
siificatus est ipse de Filiq'su.6 ,'teuih de ccielo illurii ccelodaium hominibus, in quo bporleatnos salvos fieri
aliriqueris ait'-'.Tu es Fiiius meus diieclus, in tecoih- (Act.iv).
placuit. miiii (Lwc.iii). Magnutaest lesiiffibiiium pfse-
debeiFiiid ait: Qui habet Filium, habet vttqm, etc. Ne parum
fciirsoris, qubd perliiberis Egb bapli- dicere viderelur vitam esse in
xavi vos dqtta, ille vefb baplhabii vos Spifiiu sancta Filio, addidit
jpsum Filium esse vlfam. Quod idem quoque Fi-
ffiatii; iil). Majus est testimbhium Patris , quo Spi- lius Palrem ostendit ubi ait: Sicul enim
"ritrim saiictum ih eiirii qiio seniper eratplenus eiiarii habei Pater. glorificans vitam in semelipso, sic dedU el Filio
visibiliter inisit.
' jbitam,haberc in semelipsp ( Joah. y). Qualiter au-
Quicredillh Piliuih Dei, hiibeitesimohitthi Dei in
eadem vila quse Filio cst et Patri communis,
se. Qui Jtiacfeditiri Filiiimbei, ut exbrceai operabclb jG lem etiam credentes illustrei, idem Filius alibi ad Pa-
IfUbiiciedii, babet tfestiinOriliimibei iii ise. Illtid uil- Irem orans insinuat;' Sicut dedhti ei poteslatem,
<j.|ieqiiia ipse q'pbqb~3iii fiJibfifift Dei nriirief6 jure
uriiPb FiiiO bei sic suis fidelibus inijuit, omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis
-cbmpuieijfr, ipSO vitarii aternam. Hwc est aulem vila mlerna, ut cogno-
pollicerite : St qiiis' inihi mjmsiratiefti!, hbriorificabit scant lesolum verum Deum, et
ium Pdier irieus (jbdh. xil). Qudd si teslimoniuui quem misistiJesum
Christum (Joan. XVII). , .
J5ei iiabere meruefis, si beuin testein tuaeiDdei In-
temeralae possedefi's, quid te horiiinum irifamia, Hwc scfipsi vobiss, ut sciatis quoniam viiam habetit
etjajn 'etaimDeiis 4Siernam,e\&. Utsciatis, inquit, utcerli sitis fulurse
qijid pefsecutiblsedit'?!Si pfo nobis,
veslrse beatitudinis, qui creditis in Cbristo, ut non
quis cohifa iiost
seducamini per fraudem eorum quiJesum esse bei
Qui hbn creditFiiib, mehdacemfacit ium, etc. Frli-
stfai JudaYi,irustfa haereiici Palrerii se credere.et ve- Filium negant, et ideo nibii eis profulurum asseve-
hefafi piiiant', quandiu Ctiristum coriiemrirint, Pt ei jaiit qui in nomine ejus crediderunt. Et mira hsere-
tfedefe reriuurit. Qui enim non honorificat Filiuiri", licorum vesania, qui toliens per totam hanc Epislo-
hon borioriiicat Patfeih, lam appellato Dei Filfo , ipsi contra, non Filium,
qiti misit illura. Qiii sed creaturam
Tibh bfeduntfiiio, qiii ait Egoei Patef unuhi suriius •js Dei, Clirislum esse confirmant. Quod
nisi dum bumanilalis ejus
\J'oaii. x); et iiiierrogaiite Caiplia, ac dicente , Tu nusquam prorsus legunt,
thfhlus FiliusDei behedicii? [Mafc. xiv) fespbndil': mentiocelebratur.
Wrfbsiim'(lb:id,%sed*uni vel ripri esse Chrisium, vel Et hmc est fiducia tjudm hdbemus dd euiti, efc. Ma-
nbri esse -Filiutt) Dei, yei Won esse siffiilem Patris gtaam Jiobis fiduciam prsebet sperandi a DomiriO
'coritendbht, inehdaeeriv profecto facioni Patrem , bona cceleslia, quod et in hac vita quldquid saiubri-
quia liori credunt in lestimonio quod testificatus est ter eum petierimus impetramus, juxta quod eliam
de Filiostio: iri iflo vjdeiiPet qubd et siipra memirii; ipse in Evangelio eredentibus promittit: Dico vobis,
Itu es tititts meiis diiectiis, ih te ebntplacuit rnihi (Luc. inquieiis, oihnid qumcunque orarites peiiiis., crediie
iit)-% sed etin iilri quiid *eiimmineriie hbfa passionis quia aecipielis, eievenieritvobis (Marc xt). Notandum
JJefhiBuit, dhih brarite illo ae diciehte : Pater , salvi- aiitem quod ita oractPs exaudimur a Dominb, siea
fiifrifneWhtic horti, sed pfopterea veriiih hanc liordm. quae ipse jussit patimus. Dicit autem ipse : Primum
P&iely-MdrtjicUriqhieh ttturii (Joan. xn ), respohdit, kfumrite teghufa Dei; el jusliiidm ejus (Matth. vi).
etiarii thfJbaaiidiehte db ccel'6,£' clafificdvi,ei itefurii Unde bene ei Joarihes buin dixissct : Quedcunque
iWificdboXlhM.),^eruxti s'eDetim Pairem essesigriwu peiieririMSfCMudiliies; "iaicrpostiit : Secundum «o»
11? 1N I EPISTOLAM S. JOANNIS. 118
luntalem ejus. Ergo super his tantum plenam nos A ciunl (Luc. xxv). Nondum enim, gratiae Spiritus
et indubitabiiem jussit exauditionis babere fiduciam, sancti parlicipes effecti, societatem sanCtae fralerni-
qtiaenon nostris commodis, riec solaliis temporali- lalis inierant. Et beatus Stepbanus orat pro eis a
bus, sed Domini congruant vbluntati. Quod etiam in quibus lapidabatur, quia nondum Christo credide-
oralione Dominicainsercre prsecipimur : Fial volun- ranf, neque adversus illain communem gratiam di-
tas tua (Ibid.), scilicet, non nostra. Si enim et illud micabant. Et aposlolus Paulus propterea, credo, non
Aposiolirecordemur: Quoniamquid oremus secundum orat pro Alexandro, quia jam fraler eial; et ad
quod.eportet nescimus (Rom. vin), intelligimus nos morlcm, id est, invidentia fraternitatem oppugnando
nonnunquam saluii nosfrse contraria postulare, et peccaverat. Pro his aulem qui non abruperant amo-
commodissime nobis ab eo qui utilitalem nostram rem, sed timore succubuerant, orat ut eis ignosca-
reclius quam nos intuetur ea quae poscimus dene- lur. Sic enim dicit : Alexander ararius nmlla mala
gari. Quod ipsi quoque magistro geulium accidisse mihi ostendil, reddet illi Dominus secundum opcra
non dubium est. ejus; quem el lu devita, valde cnim reslitit noslfis
El sciiiws quoniam audil nos quidquid pelierimus, sermonibus (II Tim.iv). Deinde subjungit pro qui-
elc. Multiplieiier eadem qtise prsemiserat inculcat, bus orat, ita dicens : In prima mea defensionenemo
ut nos ad orantJum vivacius excitet. Sed manet B J milit adfuit, sed omnes me deretiquerunt; non.illis
objeclio quam posuit, ut secundum voluntatem pe- imputetur (Ibid.). Potest autem peccalum usque a'd
tamus nostri Combloris. Quod bifariam potest ac- mortem accipi, pro quo rogare quempiam velat,
cipi, ut scilicet et ea quse ipse vult rogemus, et quia scilicel peccatum quod in hac vifa non corrigi-
tnles ipsi quales esse nos desiderat ad rogandum tur, ejus venia frustra post mortem postuiatur.
veniamus. Quod est babefe fidem quae per Tiilectio- Yerum si sequenlia 'diligenter inspicimus, magis
nem operatur (Galat. v), et atite ompia meminisse siiperior sensus hujus lectionis lenori congruere
illius evangelici mandati: Et cum stabitis ad oran- videtur. Nam subditur:
dum, dimillite si quid habelis adversus aliquem, ul et Omnis iniquitaspeccalumest, etc. Tanta est, inquif,
Paler vesler qui in ccelisesl dimiiial vobis peccala ve- diversilas peccatorum, rit onine quod ab sequilatis
slra (Marc. xi). ratione discrepat, inler peccata numerelur, quamvis
Qtii scit fralrem suum peccare peccatum non dd . minima peccata juslis suae justitiae meritum nequa-
morlem, elc. Haecet hujusmodi secundum volunta- quam auferre, vel minuere possint, illa duntaxat
tem Domini petuntur, quse ad fraternse dileclionis sine quibus hanc vilam nullatenus transigere valent,
officium exspectanf. Loquilur aulem de quotidianis et item qusedam peccata tantum ab omni juslitise
levibusque peceatis, quae sicut difficile vitantiir, sic C * sorte discordent, ianta iniquitate palrenlur, ut abs-
"
eliam faciie curantur. Sed quo ordine haec altef- que ulla confradictione factorem suum, nisi corri-
ulrum pelilio sit celebranda pro peccatis, Jacobus gantur, seternam mergaut in poenam.be quibus
insinuat aperlius, diceus : Confilemini atierutrum scriptum est : Ainina quw peccaverit, ipia morietur
'
peccala veslfa, et ordte pro irivicemut salvemini (Jac. (Ezech. xvin). Qua beali Joannis senierilia manifesle
v). Si ergo diclu, vel cogitatu, vel oblivione, vel repudiatur inepla Sloicorum dispulalio, qui dicerc
ignorantia forle deliquisli, vade ad fratrem, confi- ausi sunl conlra omnem generis humani sensum, et
tere illi, postula interventiouem. Si ipse te fragilita- affirraare, quod omnia pcccata sint paria, diceoles
tis suaeconsciura pure conOtendo fccerit, et lu ejus niliil distare ulrum liominem quis furatus sit, an
errata pie intercedendo dilue. Sed haecde levioribus bovera, an gallinam, quia non animal crimen, sed
dicta sint peccalis. Porro si gravius quid admisistl, animus fecerit. Quos Jovinianus secutus cst haereti-
induc presbyteros Ecclesise, et ad illorum examen cus, aslruens nullam nuptiarum et virgiriiiaiis esse
castiga te. (' dislantiam, non absiinentes in aliquo retribu.tioiiis
Esl peccalumad mortem, etc. Magna hic qusestioi privilegio simpliciler epulantibus esse praeferendos.
nascilur, quia aperle osleudit beatus Jpannes esse. ^, Omne itaque qttod inique committitur vel cogitalur
quosdam fratres pro quibus orare nobis non praeci-. ad peccatum referendum est. Sed sunt peccata
pitur, cum bominus etiam pro persecutoribus no-. quaedam ad mortem, de qualibus dicit Apostolus :
stris orare nos jubeat. Quse non aliter solvi potest, Quoniam qui lalia agunl, regnum Dei non consequen-
nisi fateamur esse aliqua peccala in fratribus, quse.' tur (Galat. v).
inimicorum perseculioiie graviora sint. Peccatuto. Scimus quoniam amiiis qui natus esl ex Deo, non
ergo fratris ad mortem est, cum post agnitiobemi peccat. Peccatum videlicct ad mortem. Quod et de
Dei, quae per gratiarii bomini nostri Jesu. Chrislii omni crimine capitali, e ae i.Tfospecialiter potest
dafa est, quis oppugnat fraternitatem, et adversus5 inlelligi quo violatur fraternitas, sicut et supra ex-
ipsam graliam, qua reconcilialUs est beo, invidentiae B posuimus. Sed et peccatum ad morlem peccatum
facibus agitatur. Peccatum aulcm non ad niortem. i usque ad tempora mortis proiraclum diximus rectfe
est, si quisquam non amorem a fratre alienaverit; posse inlelligi, quod omnis qui natus est ex Deonon
sed officia fraternitali debita per aliquam infirmita- peocat. Denique Davld rex mortale crimen admisit.
tem animi non exhibuerit. Quapropter et bominus inn Qttis enim nesciat adullerium ei homicidium mor-
cruce ait: Pater, ignosce iliis, quia nesciunt quid fa-. tem mereri perpetuam? Sed tamenDavid, quia ex
119 BED^I VENERABILIS OPP. PARS II; SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 120
Dee natus esl, quia ad^flliorum bei pertinebat socie- h. damnat et de Ecclesia expellit, audiamus in clausuia
salutis quod nobis eruclat. Altenda-
tateni, non peccayit usque ad morlem, quia sui rea- verbum bonum
lusveniam mox poenilendo promeruit. mus opera summi Regis quae dicit. Sequilur :
S'ed generatio Bei censervat eum, etc, Gratia Chri- Et scimusqueniam Filius Dei venit, etc. Quid enim
sti qua renati sunt fideles conservat eos qui secun- aperliusbis yerbis? quid dulcius? quid adversus
dum propositum vocali sunt sancti, ne p.eccatum ad omnes hsercses foriius poluit dici? Christus est ve-
mortem commiltanl; et si in quibuslibet pro hu- rus Dei Fiiius. Pater Christi Jesu Domini nostri
ffianse conditionisfragilitate deliquerint, ne abhoste verus est Deus. Venit Filius Dei sempitemus tera-
maiigho possint tangi, defendii. Item dicendum, poraliter in mundum, qui erat in mundo, et per
tandiu nos in generatione Dei permanere, quandiu quem factus est mundus, Neque aliam ob causam
j non peccaverimus ; imo qui in generatione Dei perse- venit nisi nostrae salulis , hoc est, ut daret nobis
•verant peccare non possunt, neque a maligno con- sensum cognoscere verum Deum. Nemo enim sine
lingi. Q«« enim communicaliolucis ad lenebras, Chri- divina cognitione ad vjtam venire, nemo Deum co-
stiad.Belial (11 Cor. vi)? Quomodo (inquit) dies et B gnoscere nisi ipsb docente poterat: sicut el ipse
nox misceri nequeunt, sic justitia et iniquilas, pec- dicit : Et ttemq tibvii Filium nisi Paler, neque Pa-
caturo et bona opera, Christus et Antichrislus, ma- treni quis novit nisi Filius, et cui volueril Filius re-
lignus et generatio Dei. vetare (Luc.-.x). Subaudilur : Et Patrem et Filium.
Scimiis quoniam ex Deo nati sumns, etc. Nos ex Utrumque enim Filius revelat, qui, in carne visibilis
Deo sumus ejus gratia et baplismo regenerati per apparens, divinitatis arcana per EVangelium suum
fidem, et ut in fide perduremus servati. Mundi vero modo palefacere dignatus est.
airiatores sunt hosti subjecti, vel nunquam regene- Hic est verus Deus, el vita mterna. Verum Deura
jalionis unda ab ejus soluti doniiuio, vel post gra- dixerat esse Filiuni, verum Deum hunc esse multo-
liam regenerationis denuo peccando ad ejus dominium ^ties repetit. Hunc dicif esse vilam seternam. Non
redacti. Nec sol.um roundi amatores, sed et illi qui utique ita sicut nobisvita promittitur seterna, quae
reccns editi necdum dignoscentiam boni habent ac sic ex lerapore nos suscipiat, ut nunquam nobis
iriali, propter reaium prsevaricationis primae, ad re- finem bene vivendi reponai; sed Filius vita sine ini-
gnum maligni perlinent bostis, nisi per graliaui tio. lemporis semper manens, sine. termino semper
benigni Conditoris eruanlur de potestate tenebra- roansura. ,
rum, et transferanlur in regnum Fiiii charitatis G Filibli, cuslodite vos a simulacris. Qui verum Deum
ipsius (Coloss. i). Unde iion ait simpliciter, mun- cognovistis, in quo vitamhabetis seternam, custodite
dum in. maligno positum, sed cum additamerito, Et -yos a doclrinis, bsereticorum, quse p.erpeluam ducunt
mundus (ihquit) totus in hialignb positusest. Nam ad mortem, quia, more illorum qui simulacra pro
sicut beatus Ambrosius ait : « Oranes hbmines sub Deo faciunt, gloriam incorruptibilis Dei pravis do-
peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est. > gmatibus in similitudinem corruptibilium rerum im-
El frustra nititur Pelagius affirmare quod parvuli mulant (Rom._)). Gustodite vos a philargyria, quse
recens editi non opus habeant graiia baptismalis esl shhulacrorum servilus. Observate, ne quas mundi
renasci, quia tam mundi nascantUr ab omni sorde illecebras:Conditoris amori prseponalis. Nam et hoc
peccati, quam fuit mundus in paradiso conditus iriier simulacra repulabilur, qualenus solius veritatis
Adara,' nullara scilicet ex illo Irahentes originalis curam studiumque habentes, in hujus visione me-
culpae maculam, in nullo existentes r.ei donec pro- reamini sine fine laetari. JVfundusenimlransil, et concu-
pria sponte peccare incipiant. Sed UQS,omissis An- pi&ceniiaejus. -Qtii aulem feceril volunlatem Dbtnini,
tichjistorum veiieuis, qu*. per lolam hanp Epistolam manet in wlernum (I Jbqn. n).
flle qui de peptore ^Domini fonte vitae potalus est,

IN II EPISTOLAM JOANNIS.

SemorElectm dbminceet natis ejus, etc. Quidajn JJ has scripsit Epislolas, vel quia nomen senioris, id
putant hanc et sequentem epistoiam non esse Joan- est, presbyterj, etiam pontifici propter maturitatem
,riis aposfoli, sed cujusdam presbytPri Joannis, cujus sapientise el grayitatis congruit. Unde et Petrus ait:
sepulcrum usque hodie morislratur in Epheso. Seniores ergo qui vobissunl obsecro ccnsenior el tcstis
Cujus etiam Papias auditor apostolofum, et in Hie- Passionum Christi (I Pelr. v). Senior, inquit, Eiectm
rapoli episcopus, in opusculis suis saepe meminit. dorhinmet nalis ejus, quos ego diligo in veritate, id
Sed nunc generaljs Ecclesise consensus habet quod est, vero amore diligo, illo videlicet qui secundum
has quoque Epistolas Joannes apostolus scripserif, Deum est. Vel certe quos ideo diiigo, quia. perseve-
quia revera multam verborum et fidei simililudinem rantes in veritate cousidero.
eum prima ejus Epistola ostendunt, et siraili. zelo Ef non ego solus, sed el-omnes, -etc. Quia conlra
delestantur bserelicos. Seniorem atitem se dieit haereticos scribere incipii, quia a fidei verilate exci-
Joannes, vel quia am provectus «rat aeiate quando derunt," recte omnium qui veritalem cognoverunt
*2I IN III EPISTOLAMS. JOANNIS. m
unam dileclionem in Spiritu sancto esse commemo- A ritum sanclum Deumomnipotentetn, aul aliud ali-
rat, ut ummimitale simnl el mulliludine caiholico- ' quid quod fecia fides confitetur negantes. Potest et
rum lerreat eos qui ab eorum societate se, citfti de Judscis accipi, qui omnino Jesum Christum ne-
pauci essent, segregarunt. Revera enim omnes per gant, qui Christum in carne necdum venisse ad sa-
orhera calholici unam veritalis regulam seqtiunlur; lutem mundi dejeranl, sed ad interitum suum ven-
non autem omnes haeretici et infideles unanimo er- • turum exspectant AnliGhfistum. -
rori coBsenliunt, verum non minus semet alter? Omnis qui recedit, el non permanet in dbclrina,
utrum quam ipsam veritatis viam impugnani. elc. Nolaverborum distantiam, et fidei coinplectere
Propter verilatemquw permanet in vobis, etc. Non veritalem. Non permanenlem in doclrina Chrisli,
aliatn, inquit, ob causam te luosque diligimus, nisi Deum non habere, permanentem aulera in doctrina
propler veritalem fidei, quae in nobis semper inex- ejus, Filium et Patrem dicit habere, ut ostendat
pugnabilis perdurat, quia videlicet eamdem eliam Pairem et Filium unum esse beum verum^ et coar-
vos invineibiliter custodire eoniperimus. guat eos mendacii qui Filium vel non esse Deum,
Sit vobiscumgratia, misericordia, pax a Deo Pgtre, B vel posteriorem aut minorem Patre, asseverant.
elc. Qiioniam negabant illius lemporis hserefici, Si quis venit ad vos, et hanc doctrinqm non afferl,
Marci»n scilicet et Cerintbus, verum esse Filium Dei eie. HaecJoannes de schismalicis sire bsereticis de-
Doininuni nostrum Jesum Christum, et ei a nativi- testandis, quae verbis docuit, etiam faclis exercuit.
tate humana principium dabant, recte Joannes etim Narrat enim de illo auditof ejus sanctissimus et
ad confulandos blasphemos, Filium Dei Palris esse martyr fortissimus Polycarpus, Smyrnseorum an-
commemorat. Gratiam quoque et misericordiam et listes, quod lempore quodam cum apud Ephesum
pacem ab illo sicut ei a Deo Patre fidelibus esse balneas lavandi gratia fuissel ingressus, et vidisset
dandam icsiatur, ut eum sequalem. et coseternum - ibi Cerinthum, exsiliret continuo, et discederet non
Palri demonstret, ejus doira eadem quse Patris esse lotus, dicens: c Fugiamus hinc, ne et balnese ipsae
"designat, sicut et ipse Dominus de sua et Patris corruant, in quibus Ccrinlbus Iavat se, veritatis
eonsubslanlialitale loquens, ait : Qumcunque enim inimicus. > Idem etiam Polycarpus Marcioni ali-
Paler fecerit, limc el Filius facil similiter (Joan. v). . quando cuni oceurrissel, dicenli sibi: c Agnosce
Et nunc regb te, domina, hon tanquam mandatum nos, » respondit: c Agnosco, agnosco primogenilum
novumscribens libi, elc. Arguit hoc verbo*hsereticos, Satanae. >"Tanta tunc apostoli atque eorum discipuli
qui nova dogmata, reliclis his quae ab apostolis au- "^ in religione cantela ntebantur, ut ne . verbi quidem
dieranl, indueere tentabant, ac per hoc fralernse communionem cum aliquo eorum qui a veritale de-
charitatis fosdera dissipabant. Dicil ergo se nequa- viaverani habere paferenlur; sicut et Panlus dicit:
quam novum mandatum scribere, sed hoc solum . Hmreticum hominem, post primam et secundam cor-
hortari, ut antiqua fides in omnibus et charitas illi- replionem, devila, sciens quia perversus esl hujusmodi
' bata ' et peccat, cum sit a semelipsodamnatus (Tit.:ni).-
permaneat.
Quoniam multi seduclores exierunt in mundum, Salutant te filii sororis tuw Etectm. Sicul adver-
elc. Et de haereticis potesl intelligi qui' confitentur sariis veritatis ave djcere prohibet, ita e contrario,
quidem Jesum Christum incarnalnm, sed in aliqua electos ex persona electorum salutat, ut et inlideles
parte fidei ejus non recte senliunt, aut veram ejus detestentur ab omnibus bonis, si forte vel.siccorrigi
carnem, aut verara animam, aut veram divinitatem, velint, et Qdelium seraper ad invicem pax augescat
aut verum ejus Palrem Deum, aut verum ejus Spi- et charilas.

IN III EPISTOLAM JOANNIS.

Senior Gaio charissima, etc. Qui vel qualis fuerit D gratia commodorum, sed solo perennium bonorum
iste Gaius, in processu Epislolse monsiraiur. Quia eum diligere videtur intuitu. Fuisse aulem Gaius
videlicet et fidem Christi quam perceperat bonis Corinthi videtur, ex eo quod Paulus in illa moratus
accumulabat actibus; et siipse ad prsedicandum ver- civitate, Epistolam scripsit ad Romanos, quos et ex
4ium minime sufficiebat,,eos lamen qui prsedicarent ejus nominesalutal.Sed et in Epislola-ad Corinthios,
de faculialibus suis sustentare gaudebat. Hiinc autem Gaii quasi civis Corinlhii meminit, dicens : Gratias
csse Gaium arbilramur, cujus in Epistola ad Roma- agoDeb mee, quod nemiriem vestrum baptitavi, nisi
nos Paulus meminit, dicens : Saltttat vos Gaius hosp:s Crispum et Gaium, ne quis dical qubd in nemine meo
meus et Ecclesimlotitts (Rotn. xvi). Quia enim hospes baptizali eslis (I Cer. i).
et qui suscipit et susciuitur appellari consuevit, erat Charissime, de omnibus oralionem (acio, elc. Hoc
hospes universae Ecclesiae-, quia omnes qui ad se (ihquil) a DominO crebris exopto precibus, ut quod
vcniebant, et praedicatores videlicet et auditores bene agis bche perflcias. Et sicut nunc anima tua,
verbi, benigne suscipiebat, sicut et hujus Epistolae id cst, interna mentis intentio, prospere agil, id est,
sequentia manifeste declarant. Unde et Joannes proficit in eieemosynarum operibus abyndantibus, et
eum in veritate diligii, hoc est, non tempoialium beniguilale animi dapsilis, et pecuniarum faculialo
123 (BEDiE VENERABILIS OPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. m
quas indigentibus largiris, ita semper virtutibus ple- A juslum in nomine justi, mercedem justi accipiet
liam Domino adjuvanle vitam ducere possis. (Matlh. x). ...-,-
Majorem horumnon habeo gratiam, etc. Id esl, ut Scripsissemforsilan Ecclesim, sed is qui amal pri-
eos quos prscdicandovel baptizando filiosDeo genui, maluni gerere in eis, elc. Diotrephes, ul videttir, erat
cognoscarn, veritatem et recte fidei et bonse opera- liseresiareha temporis illius aliquis superbus et inso-
lionis observaiiles. lens, malens nova docendo primatum sibi usurpare
Charissime, fideliter facis quidquid eperaris i« fra- "ficicntise, quam antiquis sanctaeEcclesiae, quseJoan-
tres, etc. Fideliter facis, dicit pro.eoutdiceret: Sicut nes prsedicabat, humiliter auscultare mandatis. Unde
vere es fidelis, i(a facis, ostendens ex operibus fidem bene Diotrephcs specioseinsulsus, sive decor in*a-r
luam. nieris interprelatur, ul perfidiam cordis eliam nomine
Pronbmine enim profecti sunt,: nihil accipienles a signet. '-....
gentibus. Cum dicit pro nomine, subaudiendum est Propter hoc, si venero, commonebo ejus opera. Id
Domini Jesu Cbristi. Sic enim loquebanlur anliqui. est, in omnium noliiiam manifestius arguendo pro-
Duabus autem ex eausis pro nomine Domini sunt ducam. Juxla illud aposloli Pauli : Quid vuliis, in
profectij aut ad praedicandum videlicet nomen ejus virgaveniam ad VQS?
propria sponte venientes, aut propter nominis sancti B Qum facit, verbis malignis ganiens in nos. Notan-
fiderii et confessionem a civibus sive a contribulibus dum quodlinguas detrahentium, sicut nostro vilio
suis patria expulsi. rion debemusexcilare, ne ipsi pereant, ita persuam
Nos ergo dcbemussusciperehujusmodi, etc. Jungit maiiliam excitatas debemus sequanimiter tolerare,
se beatus Joannes, qui omnia dimiserat propter ut nobis raeritum crescat; aliquando autem etiam
Christum, personse fideltum divitum, qualenus eos compescere, ne dum. de nobis mala disseminant,
ita alacfiores reddat ad miserendum pauperibus et eorum qui audirebona polerant, corda innocentiujn
peregrinis: riee discredendum est illuro vcraciter corrumpant. Hinceslquod Joannes detracforis sui
dipere potuisse quod Pauium dixisse legimus : Ipsi linguam redarguit, ne suam praidicalionem non audi-
tcilis quoniamad eaquw mihi opus erant' el hisqui rent qui audire poterant, et in pravis moribus re-
mecuin sunl miniptraveruntmanus islm. Oinniaoslendi nianerent.
vebis,quia sic laborantes oportet snscipere infirmos, Charissime, noli imitari malum , sed quod bonum
ac mcminissenerbi JDomini, sicut dixil : Bealiut est est. Quod bonum illum imitari velit, subdendo aperit,
magjs dare quam -accipere (Act. xx). Cooperalores dicens:
atilem eos dicit veritalis, quia qui-spiritualia dona Demelrio lestimonittm redditur ab omnibus. Quia
babenlibus , temporalia subsidia tribuit, in ipsis v videlicet ipse snsciperel infirmos, et egentes.pro ve-
' donis
spirittialibus cooperator existit.- Nam cum ritate sustentaret. Hunc ergo Gaio imitandum pro-
pauci sint qui spiritualia dona perceperunt, el multi ponit, ut similiter omniumlaude possil et ipse dignus
qui rebus temppralibus abundant, per hoc se diviles exislere.
virlutibus pauperum inserunt, dum.eisdem sanctis Paa; libi. Salutant te amici, etc. Amicis graliam
pauperibus de suis diviliis imparliumur. Hinc ete- pacis mandat, et salutis, ut per haec Diotrepben cse-
nim Dominus ait : Qui recipit prophelam in nomine terosque veritatis inimicos, a salule ct pace vestra
vrophetw, meicedem prapltetw acciviei; et qitirecipit monstret exiraneos.

m EPISTOLAM JUDTE.
Judas, Jesu Christi servus, etc. Judas aposlolus , Domini noslri graliam transferenles in luxuriam.
quem in Evangelio Matthseus etMarcus Tbaddsetim Oomini nostri gratia mollivit duriliam legis, quia cum
appeljant, scribil conlra eosdem fidei corruplores, illa diceret, Si quis baec vel ilia feceril, lapidibus
quos et Petrus et Joannes in suisdamnanl Epistolis. bbruatur ; si quis hsec vel illa feceril, flammis com-
. Clmrissimi, einnem solliciludinemfaciens scribendi buratur ; Dominus , laxata districiione legis , dedit
vobis, etc, De communi eorum salute dicit, de illa ;D per Evangelii gratiam licentiam, purgandi scelera
. salute quse ipsi et illis, eral communis. Omnium commissa per poeniteniiam et eleemosynaeJruclus.
namque electorum. una et conimunis est salus, fides, Sed hanp ejus gratiam transferunt in luxuriam , qui
, et dileclio Christi. riunc tanto ljceiitius ac liberius peccanl, quanto mi-
de admissis fa-
Deprecans supercertqri semel traditm sanciis fidei. nus se vident staiim asperitate legis
Depre.cans non ajiam fidem discere quam eam quse cirioribus examinari. .
semel tradita est vobis ab apostolis, sed pro hac cer- JE*solum Deminatoremet Dominumnoslrum Jesum
tari semper usque ad mortem.. Chrislum negantes. Solus Dominator est Dominus no-
Subinlroierunt enim quidam homines, etc. In hoc sler Jesus Cbrislus cum Patre et Spirilu sancto, sicul
judicium dicil, in hanc daranali.onem, quam.impii solus Dominator est Paler cum Filio et Spiritii san-
faciendp merentur. Unde Domiiius dicit: El pro.ce- cto; sicut et solus Dominator est Spiritus sanctus
dent qui bona fecerunt i» rcstirreclionem vilm; qui cum Patre et.Fiiio. Sola Dominatrix est lota ipsa
verbmalaegermt, inresurrectionemjudicii iJoan. v), Triniias, Pater el Filius et Spiritus sanclus. Quam-
id est, damnalionis.
i85 IN EPISTOLAM JUDJE. 126
cunque enim in eadem sancta et individua Trinitate 4^ reliquerint suum domicilium, id est Ecclesise unita-
personam nomines , solus Deus est. Et cum loSam tem, in qua Deo renati sunt, vel certe sedes regni
simul Trinitatem nominas , soium verum Deum np- ccelestis, quas acccpturi erant, si fidem servarent, et
niinas. Unde recle intelligendum quia quicunque ante judicium grariter, et gravius in judicio univer-
haereiiei Patreni Chrisli verum Deum bonum et ju- sali damnabit.
Stum esse denegant, solum Dominatorem et Domi- Sicul Sodoma el Gbmbrrha, et finitimmcivilates, etc.
num nostrum negant. Quicunque Jcsum Christum Quia dederat exemplum damnationis in eos qui solum
verum esse Eilium Dei negant, et hi ulique solum Dominatorem et Dominum nosfrum Jesum Christum
Dominatorem et Dominum nostrum negaut. Qui- pegant, commemorato iiileritu vel populi murmu-
cunque Spirilus sancti potentise derogant, etiam hi rautis et infidelis in dpserlo, vel erigemium se con-
solius Dominatoris ei Domini nostri majestati con- tra auctorem nequam angelorum, ita dat exemplum
tradicunt: quia nipiirum idem Pater et Filius ei posnaeillorutn qui Domini nostri Jesu Christi graliam
Spirilus sanctus, solus Dominator et Dominus no- transferunt in luxuriara , commemorans iiiceiidium
sler est. Sodomorum.
Commonereautem vbs Vblo, scienles semel omnia. " Similiter et ii carnem quidem maculant, eto. Sub-
Qmnia videlicet arcana fidei scientes, et non opus audiendum est, et hi damnandi stint sicut Sodomiiae,
Aabenles receulia quasi sanctiora a novis audire qal carnem maculaverunt, sicul populus non cre-
magistris. dens qui majestalem divinse polentke blaspliemabal,
QuoniamJttuspopulum deterra Mgypli salvans, sicut angeli qui domioationem sui Creaioris sper-
etc. Jesum non filium Nave, sed Dominum nostrum nebant.
dicit, oslendens primum quia non ipse a partu san- Cum Michael archangelus cum diabblo ditputans,
clse Virginis, ut hseretici affirmant, principium ha- etc. De quibus Scripluris Judas lestimonium hoc
buil, sed juxta mysterium sui nominis-ad salvationem assumpserit, non faeile patet. Sed tamen sciendum
credentium Deus aeternus exstitit; deinde insinuans fluia simile his aliquid in Zacharia propheta reperi-
quod ita credentes salvat -propitius, ut etiam juslus JSIUS.Ipse enim dicit: Quid oslendit mihi Dominus
damnet iccredulos. Ita enim clamantes ad se de affli- Jesum sacerdblemmugnum slantem ebram angelo Db-
.ctione jEgyptia primo salvavit humiles , ut «ecundo ntini, et Satan slabat a dexlris ejus ul adversarelur ei.
murmurantes contra se iit eremo prosterneret su- El dixit Dbininus ad Satan: Increpel Dominus in te,
perbos. Quod ideo inculcat, ut etiam nunc memine- Satan, etincrepel Dominus inte, aui elegil ierusatem
rimus illum sic per aquas baptismi, quod Rubrura ,^ (Zach. m). Sed hoc in loco facillime intelligitur quod
rnare signabat, salvare credenies, ut eliam post ba- Jesus sacerdos desiderabat populum Israel de capli-
plisma humilem in nobis requirat vitam, aique a vi- vitate Babyloniseliberari, alque ad palriam lerram
tiorum sorde secretam, qualem merito eremi secrela redire. Resistebat autem illi Salanas, nolens Dei
conversio designabat. Quam profecto vitam , si quis populum liberari, sed rnagis hostibus e't genlibus
vel a fide deviando vel male agendo violaverit, quasi mancipari; ideoque illum angelus qui populi adjutor
reversus cordein ^Egyptum, non ad promissamregni ev&t, increpabat, afe[ueab injuria ejusdem populi
patriam pervenire, sed inter impios merebitur inter- removebat. Sed quando de Moysi corpore conientio-
ire. Aliler: Secundo eos qui non crediderunt per- nem cum diabolo Micbael habuerit, incerfiim habe-
didit, quia justns judex nonuullos culpis exigentibus, fflius. Attamen non desunt qui dicant eumdefn Dei
et nunc et postmodum percutit. Solos quippe pcena popuium Moysi corpus appellatum, eo quod ipse
a suppiicio iiberat, quos immutat. Nam quos prae- Moyses illius populi portio fuefit; ideoque Judas,
Senlia mala non corrigunt, ad sequentia perducunt. quod de populo factuni legerat, recte de Moysi cor-
i Angelosvero qui noiiservaverttntsuum principalum, pore factum dicere possiL Sed ubicurique et quando-
«tc. Etin hae sentciitia, jsicut in prsecedente, primb cunque hsec altercatio facla angeli ciim diabolo fue-
reminiscendum, quod iesus Dominus noster prsevai:P rit, diligenter intuendum, quia si Micliael archan-
ricatores angelos punivit. Qiii enim homo in fine Sse- gelus diabolo sibi adversanti hlaSpheffiiam dicere
culorum de Virgine liatus, Jesu nomen angelo di- noluit, sed modestb illum seftaone coercuit, quanto
ctante, accepit, ipse ante omnia ssecula naius ex Pa- magis hominibus omnis Maspbemia cavenda est, et
ire Deus, omnem creaturam cum Palre , ut voluit, maxime ne majestaiein Creatoris verbo indisciplinato
disposnit, eta prinoipio superbientes angeios ita sub offendant.
caligine aeris bujus damnavit, ut eosdem in die ju- Vm illis qui in via Cain abierunt, etc. ViaCain ab-
dicii graviores reservaret ad poenas. Et ideo jure "euni, qui propler invidiammeliorum nomeri sibi doc-
sunt damnandi qui Christum Jesum nori Deum ye- torum quo bonorificentur aSsumuiit. Et errore
rum, sed hominem fuisseiantum, et de utroque sexu "Balaameffusi sunt, qui pro amofe terrestrium coni-
progenitum contendunt. Deinde inferendum quod qui modorum, veritatem quam ipsi noruut impugnant.
angelis peccantibus non pepercil, nec liominibus Conlradiclione Core, qui vivus ad inferna descendit,
parcel superbientibus; sedet hos quoque, cum suum intereunt, quicunque appetiiu indebiti primatiis sese
principalum non. servaverinf, illum videiicet quo ab unitale sanctae Ecclesiae secernunt, seientesque
fer gratiani adoptionis filii Deieffecti sunt, sed de- et prsevidentes quantum inal.i gerant, ad sceleruia
127 BEDJE VENERABILIS OPP. PARS II. 15ECT. I. - EXEGETICA GENUINA. 128
tamen tartara descendunt. Et quidem Cain de fratri- A "_ quasi in spumas levissimas dissolvuniur el pereunt.
" Sidera
cidio cogitantem Dominus corripuil, sed eum invidia ermntia, quibusprecclla tenebrarumin wler-
saivari non sinit. Balaam autem adversus Dei popu- num servala esi. Sidera errantia , quae sunt seplem,
lum iter agerilem Dominus veluit, sedamor pecuniae, nunquam iri eodem loco ubi pridie fecefant, ortum
ne obtemperaret, obstitil. Core superbieritem Moyses vel occasum faciunl; sed modo ad infima zonaebru-
Domino in se loquente lenire curavif; sed euffi ela- malis desceridunt, roodo ad alta zonse solstitialis as-
tio, qua fervebat; insariabilem reddidit. Sic profecto, Cendunt, modo rnediam zonae aequinoctiaiis lineam
sic faciunt hseretici, qui ad increpationem sanClse repetunl. Sic nimirum, sic sunt haeretici, qui ltieem
Ecclesiae emendari despiciunt; qtiin potius fraires veritatis promitientes nunqtiam in eodem stalu do-.
gladio malaedoclrinae, sicul Cain, inlerficere, irialo cendi perdurantr; sed modo sic, modo sic, doctrinam
consilio decipere sicut Balaam, conlra doctores suam informanles, ipsi utique quam sifcOnteninenda
calholicos erigere sicut Core, ad suam ipsorura per- iucis ostentatio quam pollicenlur insinuant.- Et qui-
dilionem, contendunt. dem inler planetas, id est errantia sidera, notissima
. Hi sunl in epulis suit maculw, ele. Maculatus est, sunl, luna, lucifer, qyi el vesper. Qpae nonnunquam
quipeccat: macula est ipsum scelus quodoperalo- in bono accipiunlur,-cum sol Dominus, luna Ecclesia
remsuuracontaminat. Et ideo hserelicos quos arguit, •' est, lucifer Joannes Baptista, qui Dominumin carne
maCulasappellat; quia non solum in commessalio- nasciturum naScendo, et testimonium lucis ei prae-
nibus et ebrietatibus suis sive carnalibus seu spiri- bendo, prsecessit. Sed el in malo lcgimus solem,
tualibus pereunt ipsi, sed et alios perdunt et inqui- dicente Domino de seminibus jactis in petrosa :
nant. Sole aulem orto, ilaiim afuerunl (Malth. xm). Quod
. Nubessine aqua , elc. Nubes sunt sancti praedica- exponens ipse subjungil : Perseculione aulem orta
torcs, qui, conversalionem habentes in ccelis, mira- propter verbum continuo scandalizantur (Ibid.). Solis
-culiscornscani, et pIuuntscrmonibus.be quibus ergo ardor, fervorem persecutionis indicat. Lunam
Deo dicitur : Et veritas tua usque ad nubes. Sed In malo legimus .: Slttllus ut luna mutalur (Eccii.
nubes sunt sine aqua baeretici, qui posuerunt in xxvn). Luciferum in maio: Quomodocecidistide cmlo,
ccelum os suum per verba superbise; sed aqua Lucifer (Isai. xiv)?'Quod nonsolum de primo diaboli
sapientiae audieittium corda non. irfigant, qui a casu, sed de membris_quoqueejus quaeper haeresim
veniis circumferuntur ,.quasi ad suggestionem spi- deEcclesia riiunt, intelligi potest.Yesperum in malo :
rituum invisibilium, in diversos viliorum raptanlur Et vesperum super filies lerrw consurgere facis (Job.
errores. xxxvm). ^Quiael Antichristus et ministri ejus, quam-
Arbores aulumnales, infrucluosw, bis morluce,era- •' vis se iransfigurent velut angelos lucis, non tamen
dicatw. Morluai pst arbor, quoe non facit fructum divinae luci lestimonitim perhibent, sicut lucifer
bo.num; quse vero eliam roali operisfruclumprotu- soli; sed magis opera tenebrarura suis sequacibus
lit, bis morlua arbor appellalur. Et si ijle qui boni ostendiint; instar stellae quoeVesper dicitur, quse in
operjs fructum ferre noluit, pro sua sterilitate dici- Occidente vespertina apparens seculurse noctis prae-
lurexcidendus, et in ignem miltendus; quid putas cursor ,existit. Sidera, inquil, errantia, quibus pro-
illum mereri poeiiarum,qui velperverse agendo, vel cella tenebrarutnin mternum servata est. Reete enim
alios perverlendo pessimos fructus altulit? Nec mi- in tenebras lormentorum mitlenlur aeternas, qui in
rutn, si infructuosae et bis mortusedicanlur esse ar- Ecclesiam Dei sub nomine lucis tenebras inducebant
bores.quso eradicatse esse probantur. De sanctis errorum, Merito procella percelleutur suppliciorum,
enim dicilur: In ckqritale radicati, el fundati (Ephes. qui in similitudinem tempestatum marinarum, pa-
111).Qui vero a charitaiis soliditate se eradicare noni cem fidelium turbabant.
liment, merito si quld boni fruclus habere videnlur, . Prophetavil autem et de his septimut ab Adrim,
admitlunt. Merito tales aulumnalibus arborihusi Enoch, etc. Non contraomnes eos homines dicit,
comparanlur,. ut desperata eorum salus oslenda- j) sed contra omnes impios, neminem illorum relin-
tur. Autumni enim tempore non solum pomai qtiens impunitum. De quibus subdilur :
nulla nasci; sed etiam ea quae nata erant ma- . Et arguerg omneshnpios. Seplimum sane ab Adam
lura sblent decidere. Cui yidelicet tempori assi-- dicil esse Eno"ch,qui haecpropbelavit, ut coniirmet
milantur hi qui et fruclus fidei ferre ipsi negligunt,i exemplo quod superius ait : Quiajam blim prm-
et ea quse fideles quoslibet facere bona conspiciun» I tcripli fuerant in tale judicium impii homines, qui suo
exstirpare atquein caduca student negotia convertere.• iempbre subinlroierunl ad subvertendamfidempibrum.
Ftuclus feri maris despumanles suas confusiones, -El arguere (inquil) bmnes impibs de omnibusbpe-
Fluctus feri maris sunf perversi doctores, qui et in) ribus impietatis eerum, elc. Vera quitlem est iiaec
semeiipsis inquieti semper, tumidi, tenebrosi ett senlenii.i, quia Dominus in judicio veniens impios,
amarisunt, et pacem Ecclesise quasi stabilitaiem. fir- non soltim de operibus, verum eliam de verbis ar-
milatemque obicum semper impugnare rion cessant. guet, et judicabit iniquos; atlamen sciendum quia
Sed talesrecte dipuntur despumantes suas con.fusio- liber Enoch, de quo illam assumpsit, inter apocry-
nes, quia, instar tumeniium undaium, quanto altius> phas Scripturas ab Ecclesia deputalur, non quia
se superbicntes atiollunt, tanto amplius confusi,, dicla lanti. palriarcha. abjici iiliaterius possint, aut~
129 '' EXPLANATIOAPOCALVPSIS.— EPIST. AD EUSEBIUM. . 150"
falsa debeant sestlmari, sed quia liber ille qui sub A a seipsp salvari posse pronunliet, sed omncs Spiritug
noriiine ejus offerlur, non vere ab illo scriplus, sed sancti in nos pelamus adventum, quo inspirati ar-
sub litulo nominis ejus ab alio quodaro editus vide- ^denlius orare valeamus, ne forte cum his qui Spiri-
tur. Si enim vere ejus esset, non esset Ddei sanae tum non habcnt, ideoque animales perseverant, a
confrarius. Nunc autem quia mulla incredibilia con- sanclse Ecclesiacsociefate segregemur.
linet, in quibus illud est de giganlibus, quod non Et hbs quidem arguite judicaios, illos vero salvate
habuerinl homines patres, sed angelos, merito doctis de igne rapientes, etc. Quod ait in limore ad cuncta
clarel non csse viri veracis scripta quae mendacio tria quae proposuerat jungendum est. Quia et apo-
sordent. Unde et liaec eadem Judac Epistola , quia slatas quisquis arguit ac damnabiles ostendit, in
de apocrypho libro testimonium habet, primis tem- timore debet agere , ne forle sibi suisve quos diligit
poribus a plcrisque rejiciebatur. Tamen auctofitale aliquid tale conlingal. Et qui de incendio vitiorum
jam et vetustateetusu meruitutinter sanctas Scriptu- allerum castigans eripuit, considerare se debei, ne
rascomputetur.maximequia lalelestimoniumde apo- et ipse tentetur. Etqui poeniienlimisereturproximo,
cryph'oJudasassumpsil,quod non apocryphum ac du- etiara illura necesse est hoc circumspecte agere, ne
bium, sedveraelucislucidaesset verilateconspicuum. forte plus juslo vel sevefus exislat vel pius. .
Hi sunt murmuralbres, querulosi, etc. Tanlo B Odientes et eam quw carnaiis est ritacutaium luni-
amplius quisque murmurat, el queritur de prse- '
cam. Carnalem tunicam corpus noslrum dicit. Non
senlibus Ecclcsise iaboribus, quanto minus in se autem corpus nostrura odisse debemus, sed macula-
desideria carnis exstinxit. At contra sanclus Da- luiii hoc omnimodis deberaus odisse, et quantum
niel et cseleri coelesiiumdesideriorum viri, quantura valemus agere, ut hoc immaculatum reddamus, ut
obnixe supernasola desiderani, lanlum conlemptiiis de carnali spirituale mcrealur effici. Quod quianon
transitoria cuncla quse videntur adversa despiciunt. nostri arbitrii potestale, sed Dei gralia perficiendum
Hi sunt qui segreganl semelipsos, etc. Ideo seraet- est, recte subjungitur :
Ei autem qui polens est conservare vas sine pec-
ipsos reprobi segregant a sorte juslorum, ideo surit
animales, id est, proprias animae suae concupiscea- calo, etc. Bene hic dicit in exsullatione nos consti-
tias sequenles, quoniaro Spirilum unitalis quo Ee- tuendos anle conspectuin glorise Dei, quos superius
clesia congregatur, quo spiritualis efficitur, habere admonebat in timore Deo servire. Quia quanto magis
non merueruut. ldeo diffluunt, quia coagulum non trepidi de actibus nostris in prsesenli fuerimus, tanlo
babent charitatis. amplius in futuro de percepia mercede laetabimur.
Vos autem , charissimi,. superwdificantes vosmet- Soli Deo Salvalori nostroper Jesum Chrislum Do-
**
jpsbs sanctissimw veslrw fidei, etc. In Spirilu sancto minum ttoslrum gloria et magriificeniia. Haec clausula
pramus,quandoinspiraiionedivina compuncti super- et Patri ct Filio coaequalemet eoaeternam per omnia
num petimusauxilium, ad percipienda bona quse ex el ante orania ssecula, gloriam refert, ac regnum.
nobis ipsis habere nequimus. Ita ergo nos admonet Et eorum quoque qui minorem aut posteriorem Pa-
beatus Judas supersedificare nosmetipsos super fun- tre.Filium credtint coarguit errorera, cum dicit
damentum sanctse fidei, ita nos ad domus Dci, quas Deo Patri gloriam, magnificentiam, imperium et
eslEcclesia, lapides vivos adjungere, ita nos in di- potesiatem, esse per Jesum Chrislum Dominum no-
lectione Dei servare prsecepit, ul nunquam de no- trum. Et hoc non ab iniiio temporis alicujus, sed
stris viribus praesumamus, sed in divinse luitionis -ante omne sseculum, et nunc et in omnia saccula
adjutoriuui speremus, ne quis juxta dogma Pelagii sseculorum. Amen.

EXPLANATIO APOCALYPSIS.
* i,
EPISTOLA AD EUSEBIUM.

MLECTISSIMO FRATRIEOSEBIO, BEDASALUTEM. D subjiciendos Ecclesise Judaeos, et teniaiionem orbis


Apocalypsis sancli Joannis, in qua bella et in- universi futuram, seque promisit cito esse ventu-
cendia intesiina Ecclesisesuse Deus verbis iigurisque rum; seplimo autera, tepidam ponit Laodiceam. Fi-
reyelare dignatus est, septem mihi (frater Eusebi) lius enitn hominis veniens, putas inveniet fidem in
videtur esse divisa periochis. terra (Luc. xvm)?
In quarum prima, post prsefalionem copiosam, ad In secunda autem periocha, descriptis in sede
roborandam fidem fragilium, ac Domini passio- Dei qualuor animalibus et viginti qualuor seniori-
nes, et posleriores glorias enumeratas, sirailerii bus, Agnum videt aperlis septem libri signati si-
Filio bominis Ecclesia cernit indutum ; qui, comme- gillis, confliclus et triumphos Ecclesiaereserare fu-
moratis bis quse specialiter in septem Asiaegesta turos. Ubi juxta consueludinem libri istius, usque
vel gcrenda sint Ecclesiis, generales toiius Ecclesiae ad sexlum numerum ordinem custodit, et prseter-
luetas describit et palmas. Ubi sexto loco consulie misso septimo, recapitulat, ac duas narratioiies,
m BEDJE VENERABILIS OPP. PARS II; SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 152
tfuasi ordinem-secutus, septimo concludit.Sed el A dicuiitur excedunl ejus modum, et potius ad Chri-
ipsa recapitulatio, pro locis intelligenda esl : ali- stum et Ecelesiam, cujus ille pars est, relata elare''
jjuande enim ab origine passionis, aliquando.a medio scunt. „Nec species [seniper exceditur. Saepe enim
lempOre, aliquando de sola ipsa novissima pressura, talia dicijniur, quap vel ei qtioque, vel ei fortasse
aut non mullo ante diclurus recapitulat. IUud tamen tanlummodo aperlissime eongruant. Sed cum a
fixum servat, jil a sexlo recapitulet. - specieiransitur ad genus, quasi adhuc de specie lo-
.-.. Tertia veroperiocha.sub specie septem angelorum quenle Seriptura, ibi vigiJare debet iectoris intcntio.
tuba canentium, varios Ecelesiae describit evenlus., Quinlam ponitregulara, qjiam de temporibus nuu-
Quarta, sub figura mulieris parturieritis, et dra- cupat. Potestautem (ut mihi videlur) etiam de nu-
«onis eara persequentis, ejusdem Eeclesise labores meris appellari. Hanc tropo synecdoehe vel legjtimis
etvictorias aperit; et ulrique mililiae praemiadigoa numeris, yigere diciu Tropos synecdoche est aut a
rependit. Ubi scptem quoqtte angelofum dicta com- parte totum, -aut a toto partem. Quo locutionis modo
memorantur, et facta,. etsi non pariter, ut supra. etiam illa de resurrectione Chrisli solvitur quaestio;
Hunc enim myslica solertia numerum p.ene ubique pars enim noyissima diei quo passus est, nisi pro
servat, cum etmorissit ejusdem Joannis, inEvange- tota die accipialur, id«st, adjuncta etiam nocteprse-
liis queque et EpisloJis, nihil tepide *t breviter B.terifa; et nox io cuj"us parte ultima resurrexit, nisi
dicere.^ iotus dies accipiatuf, adjiincto scilicet illucescente
Quinta autem perioeha per septem angelos, sep- die Dominico, non possunt esse tres diesettres no-
tem plagis novissimis terratn perfudit. ctes, quibus se in eorde ierrse prsedixit fulurum.
Sexla, damnationem jneretricis magnse, id est, Legitimos autem numeros dicit, quos eminentius
.'impiae civilatis.. divina Scriptura commendat, sicut septenarium, vel
<Spptinia, ornatum uxoris Agni, sanctse videlicet denarium, vel duodenarium, quibus plerunique vel-
Jerusalem de ccelo a Ded descendentis ostendit. , universifas temporis, yel rei alicujus perfectio desi-
Seplem quoque regulas Tychonii, viri inter suos gnatur. Sicut: Seplies in die laudem dixi libi (Psal.
erudilissimi, qui.bus ad inlelligendas Scripturas cxviii), nihil est aliud, quam semper laus ejus in ore
studiosi plurimum adjuyantur, breviler commemo- meo (Psal. xxxin). Tantumde.m aiHem valent, et
randas putavi, Ltarum prima de Domino et ejus cor- cum multiplicantur sive per denarium, sicut septua-
pore --est, quando a capite ad corpus, yel a corpore ^ginta et septingenli; unde possunt et sepluaginta
traiisitur ad capul , el tamen ab una eademque per- anni Jeremiae pro universo tempore, spiritualiter
sona non receditur. Una enim persona loquilur di- accipi, quo est apud alietios Ecclesia, sive per sei-
cens : Sicut sponso imposuit .mihi milratn., et sicut psos, sicut.depem per decem centum, siculduode-
spontam brnavit me ornamento; et tamen quid borum cim per duodecim cerifum quadraginla quatuor, quo
capiti, quid corpori, id est,.quid Christo, quid Ec- numero sjgnificalur universiias sanclorum in Apoca-
clesiae convenial, ulique iiHelligendum est. lypsi. ...,..'.,.
_,Secunda estde corpore Domini bipertito, vel po- Sextam regulam Tychonius recapitulatibnem vo-
. tius de Domini eorppre yero atque simulalo, ut cat.^Sic enim dicuntur in Scripturis qusedam, quasi
. sanclo Augusljno magis appeljari placuit, Dicit enim sequanlur in ordiiie temporis, vel rerum continua-
JJccJesia;,.Fusca sum et speciosq, ut tqbernacula Ce- tioiienarrenturjCumadprioraquaepraetermissasuntla-
-dqrt elutpeUis Salomonis {Can(.-i).,Non eriim ai't : tenter narratiorevocetur. Sieut ih Genesiquod dicitur:
Fusca fui et speciosa sum; sed lUrumque se esse lsli filii Noein tribubuset linguis suis. Ab his divism
dixit, propler conimunionem sacramenlorutn, et sunt insulm gentiuin super terram (Gen.x). Et ststtim:
propter lemporaneam commistioneui intra una retia Erat aulem omnis terra labii unius ei sermonum eo-
piscium bonorum et maiorumi Taheroacula qiiippe rumdemiGen. ,x>). Ita dicfum videtur, lanquam eo
Cedar ad Ismaelem periinent, quia non erit hseres jam tenipore quo dispersi fuerunl una fuerit omnibus
rum iilio liberae. n lingua, cum potius recapitulando latenter adjungeret:
Tertia de promissis el- lege,- quae' .-aiiomodo de Qualitef sint iinga.sedivisae.
spiritu et Jittera, vel de gratia et mandato potest ap- Septima ejusdem regula est de diabolo et ejus
pellari, Hsecsancto Auguslino magoa qucestiomagis corpo^e. Aliguando enim in diabolum dicitur quod
quaniregula.iquaesolvendisiestquEestionibusadhiben- nonin i.pso, sed in ejus corpore possit agnosci, sicut
da videtur.ipSa est enim quam non intelligenles Pe- Dominus beato Job, ejusdem hostis fraudes et yires
-iagiatiijVel condiderunt suam haeresim, velauxeruiii. exponens, jnter ,iiJiadicit: Nunqiiidad lepreces mul-
Quarta est de specie et genere. Species •enim pars tiplicabil, aut toquetur tibi mollia? Non enim ipse
esl. Genus aaiem totuni, cujus ea pars ,est. Sicut diabolus Jegjtur u.spiam poanitentiam aclurus, sed
"Uhaquaequecivitas pars >est iOtius provincise, et corpus ipsius quod damnalum in fine dicturum sit:
^n&qusequepfovincia pars est tolins orbis. Unde *t JJomine, Domine, aperi nobis (Luc. xm). Has ergo
ili "noritiainvulgi verbaista- vciicnmt', ut' etiain idio- regiilas non in Apbcajypsi tanlum, id est, iii Revcla-
r-%&intelligant quid specialiter quid generaiiter in tione sancli Joa.nnis apostoli", quam idem Tychoniui
qriocuhque prseceplo dmperiali sii consiilatum. Fjt et vivaciter inteilexil, fii veridice satisque catholice
bopjeliMft-de4iominibus, sicut. ea qus3 deSalomone disseiuit, prseter ea duntaxat loca in quibus, suae
433 EXPLANATIO APOCALVPSIS. — LIB. I. 134
parlis,id est, Donatistarum, schisma defendere nisus, 'A ut perccpta talenta cum usiiris referamus ad Domi-
persecutiones quas ipsi a religioso V-dlenlinianopriti- num. Curnque opus memoralum in tres libellos-re-
cipe, videlicet, ut haretiei pertulerunl, Ecclesiis levandse mcnlis gratia findi placuissei, ncscio quo
eorum el plebibus, domibusque el possessionibus sub enim modo, ul bealus Augustinus ait, c ita libri ter-
caiholieorum manum contraditis, et sacerdotibus mino reficifur Icctoris intentio, sicut labor viatoris
essilio relrusis, deflet, et mariyria vocans, iias in hospitio, » riilrilomiriustamcn ut faciiior quaerenti-
eariemgloriatur Apocalypsi fuisse praedielas; vertitii bus inventio redderetur, eadem capitulorum inle-
in omni quoque Scriplura canonica, et praecipue merata series, juxta quod in ipso iibello quondam
prophetica, easdeni vigere regulas, quisquis Vigilah- prsepositis brevibus d.istinxeram, peromnia videba-
ler intehderil, inveniet. Cujus quidem auctoris et ~ tur esse servanda. Nostrae siquideffi, id est, Anglo-
nos in boc opere serisum seculi, noftftuJlaquse ex- rum, gentis inertise consulendum ratus, quse et non
trinsectis posuil, breviandi causa OtnisimuS: plura dudum, id est, letriporibus beati Gregofii papae, se-
vero quaeilli utpote viro ingeniosO, et qui, sicut de men accepit fidei, et idem quanturn ad lcctionein
co dictum est, veluti rosa in spinis cffloruil, aperta, tepide satis excoluit, non solum dilucidarc sensus,
nec quaesitu digna, videbanlur, quantum vel magi- vprum senteniias quoque striiigerb, disposui. Nam
strorum traditione, vel memoria lectionis, vel etiam B eiaperla magis brevilas quam disputaiio prolixa me-
eaplu nostri sensus, altingere potuimus, superadji^ raoriae solet infigi. Opto in Clnisto valeas, dilectis-
cere curavimus. Nam et boc iri prseceptis habemos, siffie fraler, DedEstioeiuiseiiiperTnemoressedigrteris.

EPIGMMMA' ,
I)EBEATO EJCSAP0CALVPSI.
JOANNEET
Exsul ab humano dum pellitur orbe Joa nnes Submergit flammis, peste fameque suos.
Et vetitus Coici est cemere regna soli, . IIujiis quse faCies'studiumve ordove duelli,
Inlrat ovans coeliDomino dilectus in aulam Ars quae, quaeveplialanx.palma velarma forent,
Regis et altithroni gaudel adesse cboris. Pandere dum cuperem, veterum sata lata peragrans
Hieubi subjectum sacra lumina verlit in orbem, Excerpsi campis germina pauca sacris,
Currere .fluclivagas cernil ubique rates, Copia ne potior generel fastidia mensis,
EtBabel acSoIymara mistis conffigere castfis, Cpnvivara aut tenuem lanta parare vetet.
flinc atque hinc vicibus tela fugamque capi. Nostra luis ergo sapiant si fercula labris,
Sed milem sequitur miles qui candidus agnum, Regnanti Iaudes da super aslra beo.
Crimduce percipiat regna beata poli. Sin alias, animos tamen amplexafus amicos,
Squameus est anguis, per f artara caeca maniplos Quaecano corripiens, pumice frange, rogo.

LIBER PRIMUS.

CAPUTPRIMUM. C BeaiHs qui iegit, elc. Ideo doctores et audilofes


ApocaiypsisJesu Chrisli, quam dedil itli, etc. Fun- beali sunt, quia verbum bei servantibus tempus
daia per apostolos Ecclesia, quali vel cursu dilatanr bfeve laboris gaudia sequuritur seterna.
da, vel fine perficienda esset, ad roborandos coiiira Joannes septem. etc. Per has septem EcclPsias
mundi adtersa fidei prsedicatores Oportult revelari. omni Ecclesiae scribit. Soletenim universilas sfepte*
Ctljus revelatiorieiri mysterii Joarines, more suo, nario numero designari, quod septem diebus cuhctonS
Filii gloriam ad Patrera Mereris, Jesum Cliristum a hoc saeculi tempus evolvatur.
Beo percepisse testatur. Gratia vobis,-etc. Gratiam nobis opiat ef pacem a
Qucsoportet fieri cilo. Id est, qudeiri praeseriti lerii- Deo Patre aeterno, et a Spiritu septiformi, eta Jesii
pore sunt Eeclesiaeventura. Ghristo, qui in homine suscepto teslimonium pertiH
Et significavit. Mysticis eamdpm ApoGalypsimdi- buit Patri. Filium tertio loco nominat, de quo erat
clis innexuit, ne cunctis manifesta vilesceret. plura locuturus. Nominat et novissime, quod ipse
Miltensper angelum suum. Angelus enim Joanni in primus et novissimus, quiajaifj nominaverat illum in
Sgura Chrisli usus est, sicut jn sequenlibus mani- Patre dicendo, qui veiiturut est. '
festius apparebit. r Primogenitus mbrtuQrum_etc. -Hocest quod Apo-
iSeiuosuo Jeanni. Ut per Joannem, qui, singnlaris D slolus ait: Vidimus Jesum Chrislum prbpter passia-
privilegio castilalis, hsecprae cseleris cernere pro- nem mortis gloria et honorecorenatum. Et alibi, con-*
meruit eadera omnibus suis palam faceret servis. lumeliam crucis exponens, adjecit : Ptbpter tjiiod et
Qui teslimonium perhibuit Verbo Deij et lestimo- Dcusillum exattavit, et detiavit Uli nomen quod esl
niumJesu, elc. Ne de persona Joannis dubites, ipse super omne nomen, , <
est qui Verbo bei aeterno et eidem iucarnalo, sicut Et fecit nos regnum, etc. Quia Rex regiitn ei Sa-
vidit, teslimoniura perhibuit, dicens : Gv.jus glcriam cerdos ccslestis se offerendo pro nobis nos suo cor-
vidimus^gloriemquqsiUnigenitia Palre (Joan, 1), «ori adtinavit, nemo sanctprftnl est qui Bpiritbalitet
155 BEHJE VENERARILIS OPP. PARS II. SEGT. I. — EXEGETiCA GENUINA. 136
sacerdotii officio careat, cum sit membrum seterni A devicla ascendisset in ccelum, E.tsi enim noveramus
sacerdolis. - , Chrisium secundum carnera, sed jam nunc non no-
. Ecce venil cum nubibus, etc. Qui judicandus primo vimus. Bene autem, w MEDH*. Gmnes enhn, inquit,
venit occultus,- lunc judicaturus veniet manifestus. 1711« in circititu ejus sunl, offerenl munera.
Ilaec ideo commemorat, ut ad tolerantiam passio- . Vestitum pbdere. Poderis, quse Laline funica tala-
num eonfirmet Ecclesiam, nunc ab hostibus opprps- . ris dicitur, et est vestis sacerdotalis, Christi sacer-
sam, lunc cum Chrislo regnafurara. dotium ostendit, quo se pro n.obis' in allari crucis
Et qui eum pugnaverunt, etc. In eadem illum for- oblulil hostiarn Patri.
ma videntes judicem potentem, in qua velut mini- Et prwcinctum,ad mamillas zona aurea. Mamillas,
mum judicaverunt, sera semelipsos poenitentia la- duo leslamenta liic dicit, quibus sibi connexum
mentabunt. . sanctorum corpus imbuil. Zona enim aurea, chorus
Eiiam Amen. Quod novit certissime.Deo revelante sanctorum est, concordi cbaritate Domino adbaerens,
fulurum, hiierponens Amen, firmat sine dubitatione et lestamenla complectens, servantes (ut inquitApo-
venturum. stolus) unanimilatem Spiritus in vinculb pacis
Ego sum a et *>,initium et finis, etc. Initium, quem (Ephes. iv).
nullus prsecedit; finiS, . cui nullus in fegno succe- " -Caput autem ejus et capilli erant candidi, etc.
dit.. - Antiquitas et immortalitas majestatis in capite candor
Qui etl,etqui erat, etc. Hoc idem dixerat de Patre. ostenditur, cui prsecipui quique velut capiili adbae-
Deus enim Pater et venit et venturus est in Filio. _ renles, propter oves ad dexteram futuras, inslar
Ego Joannet, etc. Personam, locum, tempus, caur lanse, et propter dealbatorura innumerabilem lur-
sainque visionis insinuat. Quam se eliam in Spiritu bam, et eleelorum a ccelo dalorum, instar nivis
vidisse testatur, ne a carnali phanlasmate pularetur eflulgent.
illusus. El oculi ejus velut flamma ignis. Oculi Domini
Fuit in insula, elc. Historia nota est, Joannem a prsedicatores sunt, igne spirituali,et fidelibus lumen,
bomitiano Csesare propter evangeliura in hanc insu- incredulis prabentes incendium.
lam relegaium, cui luhc congrue secreta dalum est Et pedes ejus similes erichalca sicut in caminb ar-
cffili penetrare, cum ceria terrarum' spatia nega- denti. Pedes ignilos, novissinii temporis Ecclesiam
balur excedere.- . >" dicit, quae vehementibus est examinanda et pro-
Fui in spiritu in Dbminica die. Congruum quoque banda pressuris. Orichalcum quippe est aesmulto
spiriluali visioni tcmpus indicat. Solet enim Scri- n igne et medicamine perductum ad aureum colorem.
ptura terminos causafum, sicut saepe loci, vel cor- Alia translatio, quse dicit similes orichalco Libani,
poris vel aeris, sic etiam temporis exprimere statu- significat in ^Judsea, cujus Libanus mons est, Eccle-
tos. Abraham quippe angeli meridie, Sodomam siam esse persequendara, prsecipue novissime. Nam
vespere visilant. Adam post meridieffi ad vocem et templum saepe Libani nomen accepit, cui dicilur:
Doinini deambulanlis expavit. El Salomon nocte sa- Aperi, Libane, porlas tttas, et comedat ignis cedros
pientiam , non servaturus, accepit. tuas (Zach. \i).
Etaudivi post me, etc. Voce prius admonelur, ut Et vox illius lanquamaquarum multarum. Vox con-
ad visionem convertat intuiium. fessionis et prsedicalionis et Iaudis, non in Judsea
Et tnilte seplem Ecclesiis, etc. Non bis tanlum locis laiitum scd in multis populis resonat.
fuit tunc Christi Ecclesia, sed in septenario numero Et hqbebat in dexlera suastellas seplem. In dextera
omnis plenitudo consistit, Asia quae interpretatur
mundi in Christi, est spiritualis Ecclesia. Astitit, inquit, regina
elevatio, superbam altitudinem, quo pere- a.dexlris luis in veslitu deaurato {Psal.
ut divini XLIV).Cui
grinatur Ecclcsia, designat; et, niysterii aslanti ad dexteram didt :
Venile, benedicti Patris
mos est, in specie genus convenit, Nam et Apostu-
lus Paulus sepletn scribit Ecclesiis;non tamen iisdem mei, percipite regnum (Matlh, xxv).
Et de ore ejus gladius- ex utraque pnrle aculus
quibus el Joanries. Et licet ista septem loca figura
siut tolius Ecclesise septiformis, tamen gesta sunt in exibat.rQui de visibilibus et invisibilibus judicans,
his.specialiler quse incr«pat aut laudat. posiquam occiderit habet polestatem mittere in
,.Et cbnversus, etc. Pulchre hic forma describitur gebennam ignis.
Ecclesise, lumen amoris divini in pecloris casti ful- Et facies ejus, sicul sol lucet in virlute sua. Qualis
gore praeferentis. Juxta hoc .quod Dominus ait: Sint in monte discipulis, talis post judicium Domiiius
lumbi, vestri prmcincti, etiucernw ardenles (Luc. xn). . omnibussanctisapparebit. Impiienim injudicio vide-
Cujus interius exteriusque perfectionem per duas bunt in quem pupugerunl (Joan. xtx). Totus aulem
seplenarii numeri partes designat, dum in ea singuli hic Filii hominis habitus etiam Ecclesisc convenit,
quatuor corporis qualitatibus consistentes bominum cum qua una riatura ipse faclus esl Cbrislus, iioiio-
Deum suumex toto corde, lola aniraa, totaque viri rem illi saperdolalem, et judiciariam tribuens po-
lute, diligunl. testatem, et ut fulgeat, sicut sol, in regno Palris
Et in medio septemcandelabrbrum similein Filib sui (Malth. xm).
hiimihis, Similem Fjlio Iiojninis dicif, cum morle1 El cum vidissem ettm, cecidi ad pedes ejus. Taiiv
137 EXPLANATIO APOCALYPSIS. - LIB. I. 135
quara homo ad spiritualem trepidat visionem, sed Avivit. Qui et omnia creavit, et omnia moriendo
Domini clementia timor pellitur humanus. restauravit. Apia prsefatio palientiani suasuro.
Nclite timere, ego sum primus el novissimut. .Pri- Sciotribttlationem tuam et paupertalem,sed diveses.
mus, quia omnia per ipsum facta sunt. Novissimus, Beati enim pauperes spiritu, quoniam ipsorum est
quia in ipso restauranlur omnia. regnum ctelorum. Quod pulchre Fortunatus brevi
Et habee claves mortis et inferni. Non solum, in- versu exposuit dicens :
quit, mortem resurreclione devici;' sed et ejusdem Pauper in aagusto regnat haoendoDeum.
morlis habeo dominium. Quod etiam Ecclesiae Spi- Qui se dicunl Judwos esse, et non sunt. Coiifiten-
rilum sanclum insufflando iribuit. Quorum , in- tur se nosse beum, faclis autem negant. Judseus
quiens, dimiseritis peccala , dimilluntur eis, et cse- enim religionis est nomen. Unde el apostolus : Qui
tera. in abscondita (inquit) Judmus est, et circumcisio cor-
Scribe ergoquw vidisti, etc. Quae solus vidisii cun- dis in spiritu, ncn littera.
clis manifesta, varios scilicet Ecclesise labores, et Ecce missurus est ex vobis diabolus in carcerem, ut
malos in ea cum bonis, usque in iinem saeculi com- tentemini. Universali Ecclesise haec dicta conveiiiunt,
roiscendos. adversus quam diabolus inextricabiles semper ini-
Septem stellm angeli sunt seplem Ecctesiarum, Id B inicilias exercet.
esl, rectores Ecclesiarum. Sacerdos enim, ut Ma- Et habebitis tribulatianem diebus decem. Totnm
lachias ait, angelus Domini exercituum est (Ma- tempus significat, in quo becalogi sunt necessaria
lach. n). mandala. Quandiu enim lucem verbi divini seque-
CAPUT II. ris, carcerem necesse est adversanlis inimici patia-
a
Et angelo Ephesi Eccletix scribe. Hujus Ecclesiae ris. Quidain decem gentium persecutiones Nerone
et Csesare usque ad biocletianum signilicatas iutelli-
juxta nomiois qualitatem, partem increpat, par-
tem laudat. Epbesus enim et lapsus magous et vo- gunt.
Estb fidelisusque ad merlem, etc. Quo aecen dies
luntas mea in ea, interprelari dicitur.
ad morteui fidem ser-
Hmcdicit qui tenet stplem slellas in dextera iua. Id pertingant, ostendit, qui usque
vare suadet.
est, vos in manu sua habet, suaque potestate regit
el continet. Qui vicerit, nbn twdetur a mbrlesecunda. Qui fidelis
permanserit usquead mortem carnis, mortemani-.
Qui ambulatin medib seplem candelabrorum aureo- mse non timebit seternam.
rum. Qui in raedio vestri digrediens corda singulo- _ Et angelb
Pergami Ecciesiwscribe. Pergamus inter-
rum, et reiies invesligat. pretatur dividens cornua eorum , qui judicando
Scio epera tua, et laboretn luum, etc. Video te (in- distinxit inter virtutem fideliura, et Nicolaitarum
quit) opera bona solerler agentem, et injurias malo- perfidiam, ut cornua peccatorum confriogerentur, et
rum intolerabiles sequanimiter tolerantem; qui exaltarentur cornua justi.
pseudoapostolorum verba faclaque diligenter exa- Hmc dicit, qui habet ramphwam ulraque parte acu-
minans, nullatenus eis cedere voluisti. tam. Judiciariara potestatem congrue praemisit, qui
Sed habeo adversumte, quod charitalem tuam pri- erat victoribus prsemia, et peenam reddilurus erran-
mam reliquisli, etc. In quibusdam quidem cosptum tibus.
deseruisti atuorem, quem nisi recuperaverint, lucis Scio ubi habitas, ubi sedesest Satanm, etc. Approbo
eos promissae munere privabo. In quibusdam vero ' quidem patientiam tuam , quse inter reprobos, qui
pravorum exempla, idololatriam scilicet et fornica- - thronus sunt diaboli, commorata, me non no-
tionem, odisti. Hsecenim sunt facta Nicolaitarum, mine tantum, quo Cbristiana diceris, sed fide co-
sicut in sequentibus aperilur. lis integra eliam in tempore persecutionis cruentse,
Qui habet aurem audiendi, audiat, elc. Quae sin- sed improbo quod seductores etiam in te cerno
gulis scribit, universis se dicere demonstrat Ec- JJ doctores.
clesiis. Non enim Ephesiorum Ecclesia sola, si Etin diebusillisAnlipas teslis meus fidetis, eic. Qui-
eam non pceniteret, de loco suo moveoda eral, aut dam martyrem Pergamo passtim, alii bominum
Pergarais tantum sedes esl Satanse, et non ubique. Cbristum intelligunt, qui ab incredulis etiam nunc,
Sic et csetera singularum , omni communia sunt quantum in ipsis est, occiditur.
Ecclesise. Edere et farnicari. Hsec duo sunt principalia ,
Vincentidabe edere de ligno vitw quod est in para- quibus carnales quique militaul, quorum deus ven-
diso. Lignura vitaeChristus esl, cujus in ccelesli pa- ter est, et gleria in confusiene ipserum. Sed et omue
radiso visione, et in prsesenti Ecclesiae corpore, opus malum idololatria est, et fornicatio spiritualis.
sanctaereficiuntur animse. Tenentes doctrinam Nicolailarum. Nicolaitsesunt
Et attgelo Smyrnm Ecclesiwscribe. Huic Ecclesiae dicli a Nicolao diacono, quem refert Clemens de
de loleranda persecutione suggerit, cui et nomen zelo pulcherrimse coujugis increpalum respondisse
congruit. Smyrna eriun myrrha dicitur, quae mortifi- ut quicunque vellet eam acciperet uxorem, et ob
calionem carnis designai. hoc infideles docuisse quod apostoli cunctis pro-
Hcecdicil primus el novissimus,qui fuit mortuus et miscua communiaque feminarun consortia permit-
PATROL.XGIH. , 5
133 MbM VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I.' — EXEGETICA GENUINA. 140
terenl. Oicuntnr autem Nicolailae quaedam eliam A _ lictis ? Perdes, inquit, omnesqui fornicanlur abs te
'
fabulosa et pene gentilia de mundi praedicasse prin- (Psai. Lxiij".Et iderii qui KsecauiJil aposlbius Joiiii-
cipio, nec ab eis quse immolanlur cibos suos sepa- nes, cum de falsfs ffatfibus disputareV,ila coiieiii-
rasse. ,,..... sit: FiRbii, iriquiens, cusiodiie vos d sihiutacris (I
ViHcetitiddbe mdnna absconditum. Qui oarnis ille- Joan. v).
licet Vobis autem dico et '
cebram, hypocritis suadenlibus; coniejnpserit, cmieris qui Thyalirm esiis.
jure dulcediwepaWis;irivisibilis, quide ceelo descen- Sicut impiis pceniteriliairi suadef, et pcerian)iriiiia-
dit, saiurabitur. tur, sic ad patieiitiam plos pfaeriilis bofiafuf aiiernis.
Etdabo ittictHculumcandidurii.Id est, corpus nunc; Qui nbhcbghbveruht alitiudihes Sqiahw, etc. Sic
bapiismocarididatumv truic, incorruptioriis gloria re-. et quf opefaritiif iriiquitatem , non cogtfoscuht
fuligehs. •..:..;..;.. Deura, Jicet ipsurri pfaedlcerit. Hbc modo et beiis,
Et in calculo nomen novmn scriptnmi Ut filii Deij licel omnes noverit, nqn cognovit operarios iniqiii-
nbmirierHoret simus; tatis.
Qttbd neme sn.il,nisiquv accipit. Quia qui 'dicit se, Non "miliamsuper vos aliud pbhduf,eic'. N6il pk-
nesse Deum; etfhariddta ejits nbn custodit, mendax;. liar vos teritari sripfa \i qtiod potestis sustihefe.
esf.Non enimgustat hypocrita quam suavis est Do-. •B Aliter. Allendite, inquit, a falsis prophelis [MdXifi.
minusv vn). Non enini ego vobis hovaiii iriltio" ifocirliiam,
Et angelo Thyatifm Ecclesiw; scribe,- Tliyatirax sed quam accepistis, sefvaie iri firieiri.
traiislerlur in hostiam;. Sancti aulem exhibent cor- Qui enitn vicerit fdlia, eimed jussucustbdierii, ette.
pora siia hostiam viventem. In Christo habel Ecclesia haiie potestatem taiiquam
Rtec dicit Filius Dei,,qui. hqbel oculos lanqum flatn- corpusincapite. In qrio, securiduiii Apostolum, nobis
mnm ignis. Qui sunt eeuli flamiriei, iuferius aperit, Beus otnnia doiiavit (flomv vtn);
dicens : Ego sum scrulans renes ei carda : el daba? Et reget-iilas in vitga ferrea, Infle.vibilijuslilia regit
tmicuiqhevesliuni secundum,epera vestra, miies; Vrt fructum plus -afferant; destriiit vero con-
Et pedes ejus similes attiiclialce,, Et hoc exponi.t t tumaces, ut vel in aeieriium pereanti vel conteran-
quod hujus Ecclesiae novissima sint opera plurat t* ineiscupiditates teirenaej et veteris hominis Iuiu-
prioribus;. lenta negotia, quidquid de peccatorum limo contra-
Sed hdbeo adversus te,- quia permittis mulierem, ctum atque inolilum est.
Jexabel, elc. In luo quidem opere et fide laudabilis, . Etidabo illi slellqm tnatultnam. Chrislus est slella
es, sed in hoc viiuperabilis, quia pseudoaposlolorum maiulina, qui, nocle sseculi iransacla, lucem vfla3
6
synagogain, qtise se Ghristianam fingil' rion dignat sahciis promittit et pandit setemam.
inveetibrie feilarguiss Noifien Jezabel, quod fluxumi ,i ,.:..„..: .:.., ..CAPUT.HL v
Ei angeio Ecclesim$ardis scribe. Hdrib atigeiuiri,
sanguihls sonat, eonyenit hsereiicis. Et specialiter
fuisse conjicitur mulierin supradicia Ecclesia.doceiis! id eii s¥cefdbreiri SiiriuS soiefteiri in Biaiis coffi-
memorata facinora, quse figura esset totius Jezabeii giehdis afguit. Quosdairi iairieri in aibis airifiulariies
per orbem; cui etiam uianifestam comminatur ul- haijere cbllaudat, qjuibusrionien Safdis lapiclis \_\ii-
tionem. que preliosi cprigfuii.
El seducere servos meos, fornicari, etc. Utique.sub. Scib^operaiua, quia nbmehhubesqitbdvivas, eihtbr-
Glirisli Homine fornicationem et idololatriam spiri- iuus es, Tflbiquiiiem viviis esse videris, sed si rioh ui
fualem docebal. Nam quomodo, aperte idolorum! pravofurii cbffeCtlorievigilaveris, jairi ihter riiortuos
cnlturaro doceret, quae in> Ecclesia proplielarn se compulabefiis.
dicebat. Nbn enim invemo bpera iua pleiid cofaih Deo
Ecce mitto earn in lectum,Justo Dei judicio agilur, meb. Pleha cofairi Deo hoii stiht opefa recloris",si ribii
ui iri leeto pcena?:jaceat aetemse, quse miseros in, etcajteros excilare conteriderit, "quarrivisiibmihibus
lecto libidinis stravit. ™inribxius"esse yiSeatuf.
Et filiosejusinmortem. Filios bic poslerioritatem et't Vehidmadie lahquam fur. Siciit m evahgeTicapa-
opera iriulierls nominat, quibus mortem non momen- iraBoia , sic et, bic" exeiripib furis caveridi, vigilare
tarieam corporis, sed animse, miuator ieternaro. piserjibiiet. ,
' Et scient omnesEcdesim Sed habes paiica nbikiha in SardTs quiribri iriifui-
quia ego sum scrulans re-
/ neset corda.-.\x\ renibus, deleclatioAes; in corde, naverunlveslimentasua. Noridixif paiicos, sed paiica
cogiiationes significal. npmina. Proprias enim oves vocat upmiiiaiim; qfii
Et dab» hniciiiqueyestrumopera tieslra. Opera ergo0 Sioyseii riovii ex ribmiiie, ei siibfum ribriiirialcribit
Jiostra, ei dicta, possunt esse nota homiiiibus , sedj in ccelosanctorum
quo animae fiant et quo pef illa pervertire cupiamus, Qui vicerit, sic vestieiiiryesttihehiis dlVis. Oriiiies
soliis illP novit qui perspicii quid quisque cogitet,; ad • illorum provocat baHtuui qiii holosericaiii
qnid' quemque deleclet. Qua autem consequentiaa baptismi inviolatam servaverunl.
rbrnicationem et idololatriam, quse crimina sunt ma- Et angelo Philacteiphim Ecciesiwseribe. Pliiladci-
riifesta, pniiiens occultorum dicitur cognitor, nisi;i phia, dilectio fralerna interprelatur, cjfiiijauua regni
quia haec in minimis etiam possunt appellari de- aperitur, et a Domino diligi proiniiiitur.
iai EXPLANATIGAPOCALTtPSlS.— LiBi I. 112
Hcecdicii ianctuset verus, qui habet clavemDavid. A tribus amabilis Domini,sive fuerunt in vomilu. Erant
Id est regiara-polesiaieffi,quia sive ex David slirpe- enira ibi et quibus-diceret: Incipiam te evohierecx
natus, sive quisprophetia David, Cbristi est dispen- bre meb. Et quibus item : Ege quos amo, arguo et
saiione patefacta. castigb: Ex Grseco autem populusjusitis iriterpreta-
s Quixperitjel netho ciattdit, etc. Legis divinsBse-- tur.
creta soUns GbTisiipoieslate panduntur fidelibus, Hmc dicil Amen, teslis fidelis €t mriiif el<i. Arrien
clandarnnr inndeiibns. vere sive fideiiter interpretaiuri Christhs ergo, qui
Ecce dedi cerdm fe otlium apefium, efc. Janua est in divinitatis esseniia verilas, pet' Incafnationis
scienliaBeoeleslis, quaiti Ecclesisesuse Christus ape- mysierium prineipium ereauirse Dei facluiri se esse
rnit, nullius unquam vi aut nisu praeelutlitur. commemorat, utper' hsecad wlerafiliairipasSiDrium
Q«iamodicamhabesvirtulemietc. Causam ostendit, «onformet Ecelesiarri'.
quod ideo haec dona promereatur Ecclesia, ^uia non Scib opera lua, quia neque frigidus es, neque cali-
iri suis viribus, sed in regis Christi gratia confidit, dus, etc. Nec in fide fervidiis eS, ne'ciii1 totutrt infi-
lausque est proiegenlis bei et devotionis EceJesise delis. Quod si adhric irifldeiis esses; adhUKtibi spes
quod -modicaeitdei aperiatur: ostiurri Viacendi, et .converiendi nianereli nunc Vero qoia voluffiatem
" bomini, quam cogirovisti^ rtori facis, de' viseefibus
quod modica virtus fide roborelttr.
Ecee dabbde synagogaSalqnm,qui dicurit seJu- Ecclesisemete projicieris.
dwos esse, et non sunl. Hoc omni EcelesiseUIUGpro- Quia dieis quoddivesiUm-,et tbchpletafas,etc. Sola
misit, quia non Philadelphiae tanlum crediderunt «x fide contentus, justitiae tibi frustra .diviiias usurpas,
SynngogaJudxorum, Sieut in Aclibos aposlolorum sed si vere dives esse desideras, fervofierncharitaiis
invenimus. pressurarum ilamma probattim, ilerelictis omriibus,
Quoniamservastiverbum patientimmem, etc.Qtto- eme, aique ocrilbsinOntisrion sfibio'faliacis jactart-
riiam exemplum raeum servasti in adversis toleran- tiae; sed diviriae seieritia' periinge cbllyfio. Collyrio
dis,et ego te vicissim ab imminentibus servabo oeulos inungere;- bst ex^ecuiiorie'bbrii operis iritelll-
pressuris; non quidem ut non lenterrs, sed ul non gentiara Scripturae sanctSeptbrrieferi.
irinearis advefsis.Et licet Ecclesia seffipeTe^ercealur Egb qitbs -Arho. Wgito' e'i Castigb: Ne feTugiaspati
adversis, potest tamen hic hora teritationis et humi- radversa,-cuni hoc' speciaie s'it indicium a~ma~fia
liatio Judseorumsub tempore Anfichristi sigiiificar-i, DOriiino'.-
*t^ieut in sequeiilibus in sexto ssepius ordinC, sic Mmulare ertfb 4t pmhiieiitiahihge. Ostendif fuisse
Ol bhyin sexlo angelo riovissima perseculio desigrie- _ illic qui aeiririlaTidi feijiJeridique foisserit.
tur. ln qua quidem Judseorum mali decipiendi et Ecce sii gd bsfttthiit pttlsb; -eic. Osiirini qiiidein
deceptori, alii autem Eii« magni propivetaemonilis cordis tui exhortatiohis- dextera prilso, quam si li-
legem spiritualiter inleliecturi; et Eccresiaernembfis Ijeriter receperis, iWethfitfbitafftrtte"et eohseTedb'digrius
incorporaii, credunlur hostera: foriiteressg vieluri. babeberis.
Eecevenio cito. Tene_.quedhabes)elG'-Ife4olerando Qiti vicefil tfabwei seUefemecurniii ihrohb iheo.
lassescas.- Cito cnim auxiliabor, ne forte, te defi- Goflfessorem farticiperii dicii poteStafis et judicii.
ciente> alius.tibi decretam acciplat meTCedeffivSic Qui consetfere,inqnifyndsfecil ip 'ccetestibusih
"
Chri-
-sanctortim mimernm, qui apud Deunv ftxu» est, iffi- stb.
possibiieest zizaniorumcrescerilium perimia breviaiti. Sicttl ei e§&vici-,ei seaHCttrii"Pofreihed in iitfono
Si enim corona aiteri tradatur amissa, non vacat ejus. Vincens'Dominus iri ihfbtfOcurn Paire sedit,'
locus ejus qui quod lenebal amisil. quia post passionfs Cerfariiinii',ribst paimam resiir-
Qui-vieerit, faeiam illum columnam iit lempio.Dei rectioniS, clafiUSse brniiibiis qrioli pofestafi Pairis
mei, etc. Qui adversa pfopter me devicerii, gloriosus essei sequaiii' indicavii. Nota lri sirigiitis Ebclesiis
in lemplo Ecclesiaenullnm adversitalis tiraebil ullra primo DOmiiiuhisUarii iridicare poteriilarn, deiiinc
jacturam. Hte columnoe, id est, sancti viri, nuac D 0~peraEcclesise'iel laudahda vel vitripefarida, iriter-
suslinendo Ecclesiam muniunl, lunc eminendo de- rriista sempef adifiohitibrie; fei"6xe"re.Postfemo .
corant, sicut ilise duse in foribus lempli Salomo- mercedeiii qfjtriet in pfatseffli€t iii futufo polest in-
nisv .... teiligi, utrique parfi repeiidefe demtarn. Cum ver'0 ad-
Et scribamsuper eumnomenDei meu Quia videlicet jungil: Qui habet ahfes,hhdid't,^iires pfOcuidubiocor-
per adoptionem filii beidieirour. dls ad maudatorufnobedieriitam iniellfgiefecbnVeriil.
EtHomt>t,fiivi_ialh.Deitmii,N,ovce Jerusalem. Vwi- CAPUT IV.
tati Ecclesisesociabitur, quaegratia ccelesti in nOvam Post hwc vidi, et ecce oslium apetiuih ih cmlb.De-
viiam generata esi. scriptis Ecblesii» ripefib^irs, cjcfEfe ei ejuafis fiitura
El nomen meum novum. Hoc est nomen Christia- esset, recapitulat a Ciifisii fiaifivitatb, eadeiri aliler
»um, non quod novnm sit istad F-ilio Dei, qui harie dicturus. Toturi)eriim ieriipus EMeslae vafiis iri hoc
habnit claritatem anlequam mundus fieret, sed no- libfo figuris repeiitr Ecce, iriqriit, osiiam' aperium
vum Filio hominis qui fuit mortuus e~lresurrexlt, et iri ccelb. Convenienter osfiuni cfleteste ascerisurus
sedel ad dexterain Dei. aspicit, cui celsa mysteria pandi promiifuiitur. Vei
Etangelb LaodicueEccMw scribe.-Laodiciadiciiur quia bstiiim Ghristus eSt, qai illum cfedTdeipit nglum
U5 BEDJ>EVENERABILISOPP. PARS II. SECT. L— EXEGETICA GENUINA. 154
et passum, conscendit ccalum, id est, Ecclesiac alti- A malia plenu bculis ante et retra. Gunclas throni bei,
tudinem, el videt futura spiritualis effectus sicut id esi, Eeclesise parles, lumen Evangelii de prsete-
dicit. ritoruui fulurorumque scientia replet.
Et statim fui in Spirilu. El.vox prima qitam audivi. Et animat primum simile lebni, etc. Haecanimalia
Similis ulique priori voci, quae dixerat: Quod vides, multifarie, inlerpreianiur. Bealus aulem Augustinus
scribein libro(Apoc.i). juxta ordinem libri istius Matlhseum in leone dicit
El eccesedesposila erat i» coslo,el supra sedem se- intelligi, qui regiae dignilalis in Christo prosapiam
dehs. Ecclesiani in ccelesli conversatione positam narrat, qui et vici' Leo de tribu Juda. Catulus euim
Dominus inhabitat. Gregorius papa solium bei in leonis Juda (Gen. xxxxix). Et in quo ut rex a rege
visione Miclieae angelicas potestates interpretatur. timetur, a magis adoratur. Ubi etiam rex cura ser-
Quarum menlibus altius prsesidens, inferius cuncta vis rationem ponil, rex nuptias filio facil, ei ad ulti-
disponit. mum rex segregat oves ab haedis. Lucam in viiulo,
! El qui sedebat, similis eral aspectui tapidis jaspidis qui hoslia magna fuit in lege. Ejus enim non solum
et sardinis. Jaspidus color aquam, sardis igneffi si- principia circa templum et sacrificiadiversantur, sed
gnificat. Quibus duobus judicium novimus celebrari. et ita concludilur : E( erant semper in templb lau-
Sicul enim, inquil, in diebus Noe, ita erit et qdvenlus* danles et benedicentesDeum (Luc. xxiv). Facies vero
Filii hominis (Matlh. xxiv). liomiuis Marcum significal, qui, nihil de regali vel
_%Elirit in circuitu sedit, similisvisioni smaragdinm. de sacerdotali boraini potentia loculus, tanluui ho-
Iris, qui fit sole nubes irradiante, et post diluvium minis Christi gesla.simpliciter narrat. Aquila autem
primo propitiationis. indicio factus est, inlercessu Joannes est, qui nalivitatem Verbi velut ortum solem
sanctorum quos bominus illustrat Ecclesiam niuniri perspicaciter aspectat. Animalia autem, nunc evau-
designat. Qui bene smaragdo lapidi nimise viridi- gelislas, nunctotam significant Ecclesiam.Cujus for-
tatis comparantur; quo enim bseredilatem immar- titudo in Ieone, victimatio in vilulo, humilitas in
cessibilem fide perfectiori exspectant, eo potentius homine, sublimitas in aquila volante monstratur.
etiani caeteros orando protegunt, Singula eorum habebanl alas senas. Perfectione
, Et in circuitu sedis seditia viginti quatuor, etc. Ec- suae doclrinse Ecclesiam ad alta sublevant. Sena-
clesiam quam propter societatem fidei in una sede rius enim numerus ideo perfectus dicilur, quia pri-
viderat, eamdem per geminum testamentum de pa- mus suis partibus impletur. Unura quippe, quod est
triarchis et apostolis generatam, in viginti qualuor sexta senarii pars, et duo, quod est tertia, et tria,
sedilibus cernit, sedentem aulem propter judiciariam quod est dimidium , euradem senarium faciunt. Ali-
in Christo Sedebunt enim et judica- ^ ter. Alaesense quatuor animaiium, quae sunt viginti
ejus dignitatem.
bunt universa membra, sed inuno et per uiiuni ca- quatuor, toiidem veteris instrumenli libros insi-
pul. Nam quomodo poterunt sancti in judicio sedere, nuant, quibus evangelistarum et fulcitur auctoritas,
stantes ad dexteram Judicis? Possunt eiiam viginii et veritas comprobatur.
qualuor seniores in illis inlelligi, qui perfectionem Et in circuilu etinlus plena sunt oculis, etc. Sancla
operis, quae senario numero commendatur , clara Ecclesia et coram beo et coram hominibus se vigi-
Evaugelii prsedicatione consummant.; Nam quater lanter attendit. Cujus interiores oculos aspexerat
seni viginli quatuor faciunt. Psalmista, cum dicit: Omnis gtoria ejus filiw regum
Circumamictosvestimenlisalbis, et i» capilibuseorum ab intus (Psal. XLIV).Exteriores vero, cum conti-
coronas aureas. Id est, bonis operibus indutos, pe- nuo subdit: In fimbriis aureis circumamicla varie-
renni mentis memoria gaudia superna quterenles. tate (lbid.). Aliter. Sive lilteram altendas, sive alle-
Saepeenim capilis nomine mens solet inlelligi. goriam quseras, lucem semper ex Evangelio reperies.
Etde throno procedunt fulgura etvoces ettonitrua. Alia iranslalio sic habet : Plena ocutit ante se et re-
Hoc est quod Marcus ait: Illi autem profecti, prw- tro. Quia lux Evangelii in sonigmatalegis irradiat, et
dicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermanem j) novsegraiiae mundo fulgorem infundit.
cbnfirmante, sequentibussignis (Marc. xvi). Et requiem non habebanldie ac.nocte, etc. Sancta
El septem lampadet ardenles, ante thrbmm, etc. animalia cuncto tempore saeculiunam dominalionem
Urium Spiritum dicit septiformem, unus enira est beitatis, omnipotentiaffi et seternitatem sanctse Tri-
Spiritus. Septiformitas autem perfectio est et pleni- nitatis affirmant, manente intellectualis creaturae
tudo. Commemorato' vero Spiritu sancio, conve- perpelua in coelestibus laude.
nienter unda baptismi sequitur, in qua idem Spiri- Prbddebant viginti quatuor teniares ante tedentem
tus percipi credilur. inlhrbno, et adorabant. Animalibus personaniibus
Et inconspectu sedit, tanquam mare vitreum, simite laudem, id est, Evangelislis praedicantibus Christi
crystallo. Propler fidem veri baptismi refertur ad dispensationem, omnis Ecclesia, quse in prseposilis
vitium, in quo npn aliud videtur exterius quam quod constal el populis (hoc enim geminatus duodenarius
gestat interius. Crystallo quoque, quod de aqua in numerus significat), statim cadens in faciem, adorat
glaciera et lapidem pretiosum efficitur, baptisnii gra- viventem in ssecula saeculorum.
tia liguratur. Et miltebant cpronassuas ante threnum. Duo vide-
Et in medio sedit elincircuitu sedis, quatuor ani- licet assignanles quidquid virtulis, quidquid habe-
145 EXPLANATIO APOCALYPSIS. — LIB. !. U6
bant dignitatis. Quippe qui ex nihilo cuncta crea- /A bitat. Christus enim qui in humanitate Agnus, ipse
verlt. in Deitate dexfera Patris est.
CAPUT V. Ei cum aperuisset librum, etc. Cum passione sua
Etvidi in dextera sedentis super thrbiwm, librum Doniniis utriusque Testamenti pneconia in se com-
scriptum intus et foris. Hsec visio mysteria nobis sari- probaret impleri, Ecclesia, gratias referens, ipsa
clae Scripturae per lncarnationem bomini patefacta quoque se passionibus offert, ut, juxfa Apostolum,
demonstrat. Cujus unitas concors Vetus Testamen- impleat ea qumdesunt passianum Chrisli in carne sua
laro quasi exterius, et Novum continet interius. (Cotoss. i). Citharis enim ubi Jigno chordsc tendun-
Signatum sigillis septem. Id est, vel omni laten- tur, corpora mori parata ; phialis vero , corda lati-
lium mysteriorum plenitudine teclum, vel Spiritus tudine charitatis patula designantur.
sepiiformis disposifione conscriptum. Et cantabant canlicum nevum,etc. Sacramenta Novi
j Et audivi angelum forlem prmdicnntemvoce magna : Testamenti, quae in Chrislo sunt completa, cele-
Quis est dignus aperire librum ? Prsedicationem legis brant, illam ipsam ejus dispensationem laudibus '
insinuat. Multi enim prophetse et justi cupierunt vi- prosequenles, quam soli fatentur Christo compe-
dere quaeapostoli viderunt (Mallh. xin). Et de hac „ tere.
salute, ut Petrus ait, exquisierunt alque scrutati sunl B Et redemisti nbs Deb in sanguineluo, etc. Hic am-
prephetm (I Pelr. i). Hic est liber qui in Isaia et plius declaratur animalia et seniores Ecclesiam esse,
scienti litleras et nescienti irreserabilis est. Cujus quae Christi est sanguine redempta, et congregata de
tamen etiam illic ita praedicatur aperlio : In die illa gentibus. Ostendit etiaffi in quo ccelo sint, dicendo :
audie.nlsttrdi, verba libri (Isai. xxix). be quo et Eze- Et regnabunt super terram. Et vidi et audivi vocem
chiel : Et vidi, inquit, cl ecce mantts missa ad me, in angelorum muliorum in circuitu throni, el animalium
qua erat liber involulus, et expandit illum coram me, et seniorum.
qui erat scriptus intus el faris (Ezech. n). Ubi et hoc Et eral numerus ebrum millia miltium. Inriumera
quod Joannes tacuit, quid videlicet in libro scriptum millia populorum ad Ecclesiam confluentium Deuiri
esset, adjunxil, dicens : Et scriptw in ea erant lamen? Jaudant.
tatibnes el carmen et vm (Ibid.). Cuncta enim series Cui data est bmnis pelestas in cwlo el in terra. Si
Veteris et Novi Tesiamenti, poenitentiam pro pec- enhn filii Dei dicti sunt justi, cur non et angeli? Li-
catis agendam, regnum coeleste quaerendum, et fle- cet et coelestis quoque militia redemptiohi nostrae
tus infernales praemonet esse fugiendos. congratulando possit ista concinere. Sicut et san-
Et nentb poleral in cmlo, neque in terra, etc. Ne- ctus papa Gregorius exposuit, subjungens: c Vox
* namque angelorum esl in laude Condiloris, ipsa ad-
que angelus, neque ullus jusiorum etiam carnis vin-
culo absolutns, mysieria divinde Jegis revelare vel miratio intimae contemplalionis. >
invesligare potuerunt, neque respicere illuffi, id est, Et qualuor animalia dicebant Amen, etc. Populis in
coniemplari splendorem graliae Novi Testamenti. Ecclesia bomini laiides resonantibus, doclores idem
Sicut filii Israel in faciera latoris Yeteris Testa- confirmant, et, exempli gratia, Dominum sinml
menti, Novum continentis, non poterant a-spicere. adorant.
Et ego flebam mullum: Communem humani gene- CAPUT VI.
ris miseriam agnoscens doluit. Et vidi qubd aperuitset Agnus unum de siqillis.
El unus de senibribusdixit mthi : Ne fleveris, etc. Cum signa primo solvantur, deinde Hber aperiatnr,
Flere prohibetur, quia jam tunc impletum erat in certa ratione praeposteravit usitatum ordinem. Do-
Chrisii passione quod diu latebat mysterium, cum minus enim patiens et resurgens finem se esse legis
illo tradenle Spiritum, velumtempli scissumest (Marc. edocuit. Ascendens autem i» coeluin, Spiritu sancto
xv). Cui dicitur : Calulus kbnis Juda, ud prwdam,fili misso, secreiioris arcani munerc firmavit Ecclesiam.
mi, ascendisii (Gen. XLIX)elc. Sequilur, et descri- Tiine ergo librum aperuit, et nunc ejus signacula
bil quomodo et ubi vicerit Leo de tribu Juda. ' - JJ solvit. In primo igitur sigillo, decus Ecclesise primi-
Et vidi in medie throni et Agnum stanlem tan- tivse; in sequentibus tribus, triforme contra earri
qtiam occisum. ldem bominus qui Agnus est inno- bellum; in quinto, gloriam sub hoc bello triumpha-
center moriendo, leo quoque factus est mortem for- lorum; in sexto, illa quse ventura sunt tempore An-
liler evincendo. Tychonius agnum Ecclesiain dicit, tichristi, et paululum superioribus recapilulatis; in
quae in Christo accepit omnem potestatem. septimo, cernit initium qnictis seteriKc.
Habenlemcwnua seplem etocutos sepiem. Spiriuis Et audivi unum de qualubr animatibusdicens : Veni
in Cbristo septiformis, propter eminentiam pote- et vide. Nos quoqne gloriam EccJesisecernere magnig
sfatis: cornibus, propter illuminationem gratlsecom- Evangelii vocibus admonemur.
paraluT oculis. Et ecceequus albus, eic. Ecclesise, quse super ni-
El venit et accepit de dextera sedentis in lltrone li- veffi grntia de.ibata est, Dominus prsesidel, et spiri-
brum. Librum de dextera bei, dispensationem ipsam tualis doctrinse contra impios arma ferens, viclor in
lncarnaiionis a Palre et a seipso, secundum id quod snis coronam percipit. De quo dicitur: Accepit dona
Deus esf, dispositam accepisse Filius homiiiis dici- in hominibnt (Psal. LXVII),In quibns eliam. ccelQ
tur, quia ulerque cum Spiritu sanclo in llifono ha- prsesidens, a Saulo persequebatur. r'
«*«.
143 BED,E VENERABILIS OPP. PARS J.I, §f|CT. 1.-r EXEpTICA GENUINA. U8
J£' cum qperuisset sigillum secundu.huattdivi secun- ,A,et per hyperhatpn e.sse, ut non sub ara viderit, sed
dum animal, elc. Contrarium quoque equitalum sub ara occisos, id est, sub festificaiioiie nominis
sojerte.r attpndere juhetur, ut sicul ,de prpsperis Chrisli, sicut de Macbabaeisdicium est. Sub tesla-
Eccle.siae gaudium, sic de adyersjs .cautelam ex m§_i\^pa.c_e^er^nii.^I-^^^,yxii'.
praespieniia,s.uraat, Elfilamfibqnt vq,$e,m_qg!ia, d_icent_e,s,
Magnu.saninij-
Et exivit aliu.seguus.rufus. Xpntra yictricem yin- runi cjanjor, ma|;nu,m.,gs_t d.e.siderjum eprujij guaa,
cenfemque Ecclesiam .gpt eguus rufus, -jd .est, po- bonijn.um {a.cere yejje, jmyerunt. N]ec.enini fas est
pujus sinjster, ex se.ssore.suo diabQlosa.nguinpleiit.us. eas cr,edcre coji.lra .,Pei nutum qpidquam cupere,
Quamvis- legerimus apud Zachariam equum.Domini cum earum, desjderia ex ejus pe.ndeant ypluiitaie.
itifum ; sed ille suosanguine rufus, riic aJierJo. iTsa.ue.ouo,Dxtmi.ryesqijtctuset v.erus, nqn judicas et
Et.qui sedebqlsupet eutit, dqtum esf ei ut snmeret Vindicas,etc? Non hseg pdiQ inimicprum, prp quibus
pqcemde, ierra,.Sc\\ic§t, suani. Ecclesia y.erp sete.r- in iioe.saeculo rpgayerujrt, pr.ant, serl, ampre ^guila-
nam /pacem, quani sihi Christus reliqu.it, accepit, lis, .qua.ipsi judicj ut prp,pe..po4ti coj.co.rda.iit,dieni.
Eldqttts est illi gtqdius magnus, Sive in eos quos judicii, quo peccati regnum deslrualur, ef resurre-
prsevaricatores fidei, sive quos marlyres iacit. De ctjonem pxstin.Ctor,umcorppriim adyenire, precan-
qup ad bealum Jpb dicitur : Qtii fecit ettm.,applicqvit *tpT. Nam et Jios in pr.cesenli,cum pro.inimicis orare
gladium.ejus,(Jbb. XL),id est, y.eJ,,nelanluto sancios jpligin.ur, dicimus lamen bpniino orantes : Adtiejiiai
lentet quantum impjus, vclit, y,e.I,q.uodsuae rabiei in rggnuyi tttum (Mqtth. yi).
seips.uni yindicta redeat, Et dalce sunt itlis sirigulce siolm albw. SingUlas
. E_t.eccfi,equus,wger, etfi, Equus,|iiger, fajso.ruia mpdo siblas ba.bcjnlanimaetsanctorum de siia beala
caierya es.t fratruni, gui staterain^rectse..prpfessiopis ipiiripriaJItate.gaud^ntes. Resurgentibu? auiem cor-
habent, sed socios Isedunt per opera te,pebrar,u,ffi. poribus juxta Jsaiam, in tefra sija duplicia posside-
Duji) enim in jnedio ;ani.ma!iMTi dipiturNe lajseris, Bunt.
qstenditur i.llic esse. qui laed.il. be Mc prseciirre.nte, Et diclum est iUis.tit reauiescereni tempus adhac
equo dicit Apostolus : Fbris pugnm, intus liinQres, modicum,"etc. N.ondesiderium fesu.ffectipn)S abnui-
tritici dwarib ttnb, etc. Cave., inquit, ne
Bi.ii.hr.is tur, sed ex colligendoruni fratfum augmento diiTer-
dtemplp- pessimo fratrein tuum scandalizes pw»r tur. Nam et ipsa aniriiarum laetifia pptes.l stolis albis
ptcr quem Christus mortuus est, el sacri .sanguinis . figufafi, curi) bomiho reyelarite didicerint, et impios
chrismalisque porial insignia, Quia siv$ perfectj jne* iii fine damriandos, ei risque ad finem sajculi ffiultos
ritis,-,sive eiiaro minimi, quique in Ecclesia fide ta- sup numero per. rriartyriura esSe sociandos, aique,
rnen sanctaa Trinitaiis imbuti, omnes eodeu), jpev- & interna charitate perfhsj, tpaluerint hac consolalione
fecto pretio sangujnis do.minici sunt redempti,.,.l!?e.c cqpteiifi pro |ripplepdo, rrairum numerp hacieiius
immerilo bilibri et pon simpjicj libra fidei vcl operis sp gaudia.dif^m,
perfectio exprimitpr, ,quseutraque in radice geminaa ": jE| tij^t cM^auerHisset,sjgiyum sexlum, etc. Sexto
jipnsistit.cbaritatis., ._..... sjgjlio patefacjto jp-y(|"sinil perseculio" nuniialur, e.t
Et ecce equus pallidus, etc. Haeretici qui se ca;lhp- sicvj,t.jp,p^()i.ripipxt^ 10» criicifixo, wundum lenebris
licos palliant, morfe inhaliitatrice digni, perditorum ej^yp^cpnculi,. .,'. 'f. . . . .
posf.se rapiunt exercifum. .Diabolus euim et jniniptri Et sol .factus esl niger tdnquqm saccus. Tauquam
ejus, jJietonyinicft>s jcnors et infernus dicii sunt, eo Clpsti yel operia pqtenU.a,vel dpctrina lemporaliier
quod mullis causa inoitis etinfernoriim sint, Potest pb|curata,.ye.l.a defensione sil velata, cum ministri
.el simpliciter accipi, quod liic.spirif"jalifer rnorlUO?, ^.^ticlir.is.ti,jn seryps Christi grassari sumuntur.
ibi.pfiena sequatur seterna. . Et iuna.ibtafqcta est sictftsarigttis. Ecclesia soljto
El dqla est ilti jioieslas super qualnqxparles tex,rm, ,apiplius,prp Cbrislp sahpinem .lundei. Teta autem
JEcce Arii yesania de Alexandria nascens ,ad Ga,Ui- dixit, quia in tgfo orbe erit novissimus terrse motus,
cum usque .peryenit ppeanpni,. non ifapae tajilum ,Q aniea Ye^.sic^-scr^ijt'^^ per loc.a.
yerbi bei, sed et gladio,cprporaiibestia!iier,,pios ,ip- Et steiim cecidemnt super terr.qm,eic, Qulccelestes
sequeps. Alia EdjUp quaitam partera trapstulit, qu.ia ipJpcclesia "jpecje lenus fujgent, verifo novissimse
tresequi mali diajiQlp reclore. fidentes, coplrarquar- persecutionis "irapulsi_, terreni fpisse. ri.rpbabuniur.
tum.Ecclesise.calcjtrt-nt eqpiifitunii , Quoruni. bene ppera grpssis, iffimaturis yidelicet et
El cum apemisse} quintuni sigitt^m, ,etc. Quia Ec- inutilibus et caducls ficj frucfibus. comparaniiir.
,clesiani dixeraf jp .pijesenti muliipliciter a_ffliptam, Et_.cmium recessit sicut liber vivolulus, Slcut liber
dicit etgloriani atiimaruin ppsi -corppruni pcenaro. inypiutus mysteria qu.idem inius, sed foris nbn ap-
Vidi, inquit, eas sub ajtare, id est, in .secreiario parenfia cpnlinel, sip ef tunc Ecclesia, suis lanlum
J.audis aetgrnae. Ara4enim aurea et interitis posi.ta, et cogiiita, perseculibnem discrete vitaps recedet, ut
%.prppejdominiciporporis arcani, non ut exterior car- ab exlraneis abdjta non yidealur.
j.nem.et sanguineni,,sed spla offert bomino thymia- Et omnis ttwns el insulm de tbcis tuis iiblw sunl.
,,.jiiata,;laudis. )5|,,^ui, nupc exhibent corpora spa Dlyersa pro qualiiate pfficiorum vel yiriuiri niemo-
.ilipstiani yiventen), lunc, diruptis carnjs .yinculis, illi rjns Ecclesiaeriiem.bra, iiullum ab hoc.turbine prae-
.sacrificant hostiaiij ,}audis (Psal, cxv). Potest' aiiten) ditit alieiium, sed motus dissimilis, in bpnis scilicet
U) , -EXPLAN.VTIOAPOCALYPSIS. — LIB. I. ISo
fogigndoiprsecaveos,innialis <verocedens sequendo. A , libere noiarelur. >Namel ipsa crucis figura dilatatum
Et reges terw et pfincipes el tribum. Reges poteh- ubiqtie Oomini significat regriura, sicut vetus dictum
tes Iioffiinosaccipimus. Ex omni ehim gradu el con- comprobat:
ditione viiltiiiteWgi.Caelerum, qui tunc feges prseter Kespieedistinctisquadratumpartibus orbera,
urium perseculorem'? Ut regnuw fidei ctiii(5taiteiiere'probes."'•
Absconderuittse iit speluncis el iri petris montium, Neque enim frustra in fronte pontificis noraen Oo-
ctc. Cum infirmiof.es quique tnnc prseeelsoiHimini mini tetragramraaton scribebaiur, nisi quia hoc est
.Erclesia .roborarj exenit>lis, consiiiis rouniri, protegi signum in fronte ildelium, de quo in PsaJmo pro tor-
monitis et preeibus quaerunt obumbrari, quasi ipsos cUlaribuscanitur : DomineDominus noster, qnam ad-
super se mohtes pef affectnro compassionis cadere mirabile est nomen iuum in itniversa terra (Psal. vui),
df precantur. Monles mim excelsi cervis, petra refu- et cseiera, usquedum ait: i|?{destfuas inimicum et
girnn herinaciis(P-sal.cxih). defensorem (Ibid.).
itabsamdite nos a facie.sedentissuper thronum et; Et audivi numerum signatorum, eic. Hoe numero
ab wa Agni. Ul nos scilicet non reprobos, sed in fide finito, innumerabilis significatur tolius Ecclesiaeaiul-
siabiies, venturus inveniat, peccatls nostris sancto- *. titudo, quae de patriarchis, vel prosapia carnis, vel
r.umiatercessu et Oei miserationeeontectis. Sfidei, est imitatione progenita. Sienim, inquit, vos
Ei quis poierit slare? 111
e utiqne <jninunc vigilare, Glirisii, erge Abrahmsemen estis (Galal. ni). Ad aug-
jn fide stare, virililer agere, ^proeuraverit. Quod sii menlum autem perfectionis pertioel et ipsa duode-
liunc terrae motum juxta litteram ad ipsum diem ju- cJm duodeeies mu.lliplicafi, «l ad summam «liUena-
dicii referas, non est mirum si reges lerreni et prin-. rium perttci., qui est denarius numerus quadratus
cipes,-sanctorum tunc montium -pavidirefugia quse- solidus, significansiEcclesisestabilemvitam. Propter-
rant, sicut in divite purpuralo et paupere Laz«roi ea quippe duodenario numero «aepe figuratur, quia
|am factuin legimus. per orbem quadratum in fide consistit saoetaeT-rini-
CAPUT VII. tatis. Ter enim quatemi decus dipondius. Denique >et
P«sl hmcvidi quatuor angelos stare super qualuor• .apostoli eamdem inundoiidem praedicaturiduodecim
angulos ierrw. Id est, quatuor regna principalia, As-. sunt electi, jiumero 'SciJicevimysieriuiH operis sui
syrjorum scilicet «I Persarum, ^Grtecorumque, et; figurantes.
-Romanorum. Sicut enim in superioribus sigillis post Ex tribu Juda dtiodeciqt ntitlia signaii, etc. iGonve-
jnultiformes Ecclesise conflictus , triumphantium nienter et a Joda inchoat, ex ,qua tribu wtus e&t
gaodia vid.it animarum ; sic etiam nunc reguum An- -Doniinus noster; et Dan prsetermisil, ex quo dicitur
ticiirisli quse victoria sequatur .praecedentiummundi Antichristus esse nasoiturus, sicut scripiuto est:
jegnoruni,,quaeCbrisli Ecclesiae |uri jam «esserunt, Fiai Dan doluber in via, g_emstesin setnita, merdens
.probaiurus estexemplis. Grandes<enim>causae,gran- wngulasequi, ut cadal dsceusorcjus (Gen. XLix).iQuia
dioribus necesse est confirmenlur argumentis. .non ordiuem lerrenae generaijonis, sed juxta inter-
Tenentesqualuer ventos lerrw -, etc. Suo quodam- pretationein nominuro viriuies -iEcclesise decrevit
modo poienlalu omnia prscfocanles, nuHumproIibllu (Cxponere,qnaa a confessione ,el Jaude pra;senii, ad
sui juris respirare sinebant. ln lerris diversitas pro- dexleram vitae ^festinet ayewise. Hoc enira nomen
vinciarum, in mari insularum , in arboribus diversa Judae, qui primus, el Benjamin, .qui ultimus ponilur,
hominum qualilas «t conditio, designatur. Aliter. sonai. Primus ergo Judas, qui confessio sive lauda-
Qui-sunt angeli quatui>r, iidem quamor inielligendi tio interpretatur, ponitur, quia ante initia confessio-
.sunt venli, juxla Danielis propbeliam diceniis: Ecce nis culmen bonorum operuffi nullus apprehendit. £t
qualiior venticcelipugnabmiin mari magno, et quatuor nisi per coii'essioneiii renunliemus actibus malis,
Mstim ascendebanlde ntari_(Dan.vn). •noninformaraur reclis. Secundus Ruben , qui inter-
Et vidi alterum angeittm ascendenlemab orlu solis , pretatur tiirfensfilium. In filiis ppera designari, Psai-
efc. Daminus in carne natuS, qui magni oonsilii an- ./i mista testalur, qui in beati viri.benedictionibus infer
gelus est, naternae«cilicet voluntalis nuntius, visitq- csntera dicit: Filii tui, sicut nevellm olivarum (Psal.
vilnos Oriens ex alto (Luc. i), vexillum crucis, quo cxxvii). fit infra : Bl videas filios filiorum luorum
suorum fcontes signaret, afferens. (Ibid.). Non enim qui timeiDominum, nisi genjierit
El clamavilvocemagna qualuor angelis. Magna bo- filios, nepolesque susceperit, beatus esse non polest,
mini vox tst, praedicatio sublimis : Poaiilentiam cum virgines fideles potipr inerces exspectet, sed in
agite, appropinquavilenim regnum cmlorum. filiis opera,in filiis vero filiorum fructus operum, id
Nolite nocers terrm el tnari, neque arboribus. Ex est, mercedem designat ;i-ternam. Post Judam ergo
quo bominus passus esl, non hosiis solum adversa- Ruben, id est, post exordia divinae confessionis ,et
rii, sedel mundani principafus contrilum est impe- laudis, perfectio sequitur actionis. Sed quia per mul-
rium, sicul et oculis cernimus , el in stalua , quam tas tribulationesoporlet nos inlrare in regnum Dei[Act.
iapis de monte c.omminuitlegimus. xiv), post Ruben seqtiilur Gad , qui tentatio vel ac-
Quoadutquesignemus servos Dei noslri in frontibus cinclus interpretatur. Posl inchoalionera eiiim boni
ebrum? Ad hoc enim geiitium confracltim est impe- operis, majoribus necesse est hominera tentalionilms
rium, ut signo fidei, cuiiesliterant, lacies saiicloriim probari, alque-ad bella graviora succingi, ut ficiei
1S1 BEb^E VENERABILIS OPP. PARS II. SECT. I;-r EXEGETICA GENUINA. m
illius fortitudo comprobelur. Picente Salomone: FiJi, Aofdo
i et interprelatio nominum his significative posi-
accedens ad servilutemDei, sfa in jnslilia et tinwre, tos indicatin futuro judicio ad dexteram Christi regis
et prmpara animam lnam ad tentalionem (Eccli. n). seterni fuluros intelligas, Benjamin, ut praedixi, po-
Itemque Psalmista : Prmcinxisli me, inquit, virlute ad stremo loco supponitur, id esl, filius dexterm; tan-
bellum(Psal. xvn). Et quoniam beatificamuseos qui quam ipse sit finis ordinis, cum novissima inimica
sustinnerunl sufferenliam, ideo post Gad Aser, id morte destructa (I Cer. xv), felicitas haereditatis
esl, Bealus ponitur, congruo satis ordine. Beatus seternaedonabitur electis , sive unusquisque fidelium
enim qui suffert tentalibnem. qui cum probatus fueril, filius dextrae jure dicatur, seu omnis EcclesiaeeoeHis,
accipiet coronamvitw (Jac. i). Quia vero b.ujus beati- de qua canilur : Astilit regina a dextris tuis in veslilu
tudinis fida promissione securi non anguslanlur, sed dequrato, circumdata varietale (Psal. xuv). Ex singu-
spe gaudenles in tribulalione patienles, cum Psalmo- lis ergo tribubus duodecim sunt millia signati, quia
grapbo decantant : In tributatione ditatasli me; et in quibuscunque singuli fidelium virlutibus profece-
item : Viam mandaibrum tubrttm cucurri, dwn dilata- rint, antiquorum necesse est palrum semper fidero-
res cox meum (Psal. cxv)ii);et cum malre beati Sa- borentur, atque inforriientur exemplis, Duodenario
muelis exsultantes munt: Dilalalttm est os meumsu- ' enim numero propter apostolorum vel patriarcharum
8
per inimicbs. meos, quia twtala sum in salutari luo summam, ssepedoctorum, saepe lolius Ecclesiaefor-
(I Reg, n). Propterea Nephthalim succedit, quod est mam, designari ceriissimum est. Sive enim confes-
latilttdo. Sed et ipsum Manasses sequitur, qui inter- sione quique lanquatri in Juda laudabiles, sive in
pretatur oblilus, vel necessilas. Cujus nominis myste- Ruben operum prole praeclari, sive inGad lentatio-
rio monemur ut tenlationum prsesentium angoribus num exercitio fortes, sive in Aser cerlaminum
edocii, ea vero quae relro sunt obliviscentes, sic in victoria felices, sive in Nephlhalim largis misericor-
ea quaeante sunt, secundum Apostolura, extendamur, dise operibus dilatali, sive in Manasse posteriorum
ut carnis curam non in desideriis, sed sola necessi- obliti, sive in Simeon qnasi trisles adhuc in convalle
tate hnmansecondilionis astricti faciamus (Philipp. lacrymarum, semper autem gaudentes nomine habi-
ah). bequa Psalmisla, meliora suspirans, orabat: taculi in ccelestem suspirantes Jerusalem, sive in
De necessilatibusmeis efipe me (Psal. xxiv). Huic sup- Levi, qui in promissionibus vitse praesentiset futurse
ponitur Simeon, id est, audivit trislitiam, vel nomen congaudeant, additis bonis temporalibus selerno bono
habitaculi, ut hujus eliam qualitate vocabuli eviden- fundati, sivein Issachar futurse mereedis contempla-
tius inculcaret, et quid hic habendum, et quid sit tione firmali, sive in Zabulon, qui pro Christo suas
salubriter exspeclandum. lllis enim habitaculi coele- -. animas ponani, sive in Joseph, qui et augmento spi-
stis gaudium dabitur, quorum hic animus irucluosa ritualis subslantiae sludeant, et super Dei prsecepta
pcenitentia contristatur. Quibus el dicitur : Tristitia aliquid amplius vel in virginitate vel ex facultatum
vestra vertetur in gaudium (Joan. xvi). Proinde Levi suarum offerant quantitate, sive in Benjamin, qui
subnectilur, id est, additus. In quo inteJligimus sive felicitatis teternse dexteram indefessis votis exspe-
eos qui temporalibus aeterna mercantur, sicut Salo- ctent, in sua quemque.professione congruit palrum
mon dicit: Redemptio animm viri propriw divitim praecedentium regula quasi duodenario numero si-
(Proverb. xm), seu illos qui, Dei sequendo consilium, gnari, atque ex singolarum meritis personarum per-
percipitint in hoc sscculo centuplicia cum Iribulatio- feclissimam Ecclesise pulchritudinem, quasi centum
nibus, in futuro autem sseculovitam aetemam (Marc. quadraginta quatuor millium summam colligi.
x). His et quod scriptum est convenit: Qui addit Pesl hmc vidi turbam magnam, quam dinumerare
scienliam, addit dolbrem (Eccle. i). Nam et bealo Jobi nemo poleral. Finita recapitulatione, quam exempli
ad hoc tribulalionum acerbitas addebalur, tit probatoi causa interposuerat, regreditur ad ordinem, gloriam
prsemiorum merces amplior redderetur. Unde noni praedicans eorum qui nequitiam victuri sunt ultimse
immerito Issachar ei ordine recto succedit, qui in- persecuiionis. Et quod sequitur :
terpreiatur mercesi Quia, sicnt docet Apostolus, noni JJ Ex omnibttsgentibtis, el tribubus, et popnlis, et lin-
sunt condignmpassioneshujus temporis ad fuluram glo- guis, elc, potest et sic intelligi, quod, enumeratis
riam quwrevelabiturin nobis (Rom. vni). Frucluosius> tribubus Israel, quibus Evangelium primo prsedica-
quippe pugnatur, ubi merces certa speratur. Hoc au- lum est, salvationem quoque velit coramemorare
tem in habilaculo fortitudinis Deus operalur el per- gentium.
iicit, quod dicitur Zabulon, quando virtus in infirmi- Amiclislolis albis, ,el palmm in manibus eornm.
tate perficitur (11 Cor. xn), ut corpus quod ab ini- Stolis baplismum, palmis friumphum crucis, insi-
mjcis putatur infirmuro, et per cujus materiam animse) nuat, et quod sseculumin Christo vicerint. Licei cla-
quoque inferre nituntur interitum, Deo confortante,, ritalem quoque, quae per Spiritum sanClum datur,
experiatur inviclum, augroenlo succedente felici. slolae significent.
Quod vocabulum Joseph indicat, gratiarum videlicel1 Et clamabant vocemagna, dicenles: SJ/HS Deom-
addenda dona designans. Sive de talentorum dupla» siro, qui sedel super threnum, el Agne. Magna voce,
redhibitione usuras commodi spiritualis intelligas,, boc est, grandi devotione et indesinenti laude, pro-
sive in his quse votiva fidelium religione Redemptorii filenlur in throno, id est, in Ecelesia, Patrem Fi-
Deo redduntur. accipias. Atque ul bos omnes quos ett liumque regnare, Spi.ritu sancio nihilominus con-
m EXPLANATIO APOCALYPSIS.— LIB. II. ISI
regnante. Sic enim dictum est: Sedenti super thro- A rittnl et sitiunt justiliam, quoniam ipsi saturabunttu
num, et Agno (Apoc. v), sicut in Evangelio dicilur : (Matth. v).

Et cognoscantle verumel unum Deum, el quem misi- iVegue cadet super illes sol, neque ttllus wsttts
tti Jesum Chrislum (Joan. xvn). Subaudifur : Unum Transivimus, inquit, per ignem el aquam, et induxl
et verum Deum cognoscant. sti nos in refrigerium (Psal. LXV).
Et emnes angeli slabant in circuilu throni el senio- Quoniam Agnus, qui in mediethroni est, reget illos.
rtim et animalium. In omnibus angelis lurbae mullse Agnum in medio dicit esse throni, qui superius
personas exposuit Dominum adorantes. Omnes, in- Agnum a sedenle in throno librum dixerat accepisse,
quil, qtiiin circuilu ejus sunt, offerent munera (Psal. docens Ecclesiam unum esse Patri el Filio thronum,
i.xw). in qua per fidem inhabitat unus, tota Trinitas,
Ei cecideruni in conspectu throni in facies suas, Deus.
efc. Neque turbam, neque amimalia, vel seniores Et deducet eos ad vitm fontes aquarnm. Ad consor-
boc loco commemorat adorasse, sed solos angelos. tium utique sanctorum, qui fontes sunt doctrinse
Ipsi enim sunt turba, ipsi animalia et seniores. coeleslis. Potest et ipsa bei visio significari, in quo
Quamvis et de ipsis angelicis spiritibus intelligi pos- sunt tbesauri sapienlise et scienliae abscondili. Juxta
sit, dequibus ingentium salute congaudenlibus dici- B quod bavid ait: Sicut cervusdesiderat ad fantesaqua-
tur : Lwtamini, gentes, simul cum populo ejus, et rum,ila desiderat anima meaad le Deus (Psal. XLI).
adorenl eum omnes angeli Dei (Rom. xv). El absterget Deusomnemlacrymam ab bculiseorum.
Benediciioet clarilas el sapientia, etc. Sepfenariam Immortalium adepta pleniludine gaudiorum, omnis
Ecclesia virtutum laudem offert Domino, quam se mceror penilus oblivioni maridabilur. Beali enim
in singulis membris ab eo percepisse faletur. qui lugeril, quoniam ipsi consolabunlur. Potesl autem
Et tinus de senioribus dixil -mihi: Hi qui amicli visio hujus turbae stolatse de praesenti eliam tem-
tunt slolis albis, qui sunt ? etc. Ad hoc interrogat, ut pore intelligi, ubi spe salvi facli sumus, et quod
doceal. non videmus speranles, per patienliam exspecta-
Etdixit mihi: Hisunt qui venerunt ex magna tribu- mus.
latione. Per raultas fribulationes oporlet nos introire CAPUT VIII.
in regnum Dei (Act. xiv). Quis autera nesciat tri- Et cum aperuissetsiigillumseplimum, etc. Post in-
' bulationem Anticbrisii
caeteris futuram esse majo- teritum Anticbristi requies aliquanlula fulura credi-
rem ? tnr in Ecclesia, de qua baniel ita prsedixit: Beatut
Et laverunl slatas sttas in sangtiine Agni. Non de , qui exspcctatel petvenit ad dies mille trecenlostriginta
solis martyribus dicit. Illi enim sanguine proprio la- quinque (Dan. xn). Quod beatus Hieronymus sic ex-
vantur. Ecclesiam autem lotam sanguis Jesu Filii ponit: c Bealus, inquit, qui, inlerfeclo Antichristo,
Dei mundat ab omni dellcto (II Cor. vn), ideo sunt supra mille ducentos nonaginta dies, id est, tres se-
ante thronum Dei. Illi enim digni habentur illic in mis annos, dies quadraginta quinque prsestolatur,
Dei consislere ministerio, qui hic inter adversa fide- quibus est Dominus atque Salvalor in sna roajeslate
les nominis ejus confessores existunt. venlurus. > Quare aiitein post interfectionem Anli-
Et serviunt ei die ac- nocte in lemplo ejtts. More cbristi quadragesimum quintum dierum silentium sit,.
nostro loquens, seternitaiem significat. divinse scientiaeest. Nisi forte dicamus : dilatio re-
Et gui sedet in throno habitabit super iilos. Thronus gni sanclorum, patientiae probalio est. Nota quod in
Dei, sancti sunt, super quos et in quibus in saecula sexto sigillo maximas Ecclesiae' pressuras, in se-
lialiitat Deus. ptimo requiem, cernii, quia Oominus, sexta feria
JVonesurient neque siticnt amplius. Hoc est quod crucifixus, in Sabbato quievit, tempus resurrectionis
Dominus ipse promisil: Ego sttm, inquiens, panit exspectans. Hucusque de apertione libri clausi et
tilm: qui venil ad me, non estiriet, et qtti credit in me, sex sigillorum. Nunc vero recapitulat ab origine,
non siliel unqtiam (Joan. vl). Beaii enim qui esu- y. eadem aliter dicturus.

LIBER SECUNDUS.

Et vidi teptem angelos tlantes in r.bnspectuDei, etc. rum infeslalionem to.mpus Anticlirisli praecurren-
Ecclesia septenario saepe numero commendata praa- lium ; sexfa apertura Antichristi ef suorura contra
dicatioriisofficio mancipatur, ctijus prima tuba com- Ecclesiam bellum, et recapitulatione ab adventu bo-
munem impiorum in igne et grandine designat in- mini, inlerserlam ejusdem adversarii destructionem;
teritum; secunda propulsum de EccieSia diabolum, septima, diem judicii, quo mercedemDominus suis
mare sseculi ardenlius incendenlem ; lertia hsereti- redditurus, et exterminalurus est eos qui corrupe
cos Ecclesia decidentes, sanctse Scripturae flumina runt terram.
corrumpentes ; quarta falsorum fralrum in siderum Et alius angelusvenit. Non dixil, Postea venit, sed
obscurationedefeclum ; quinla majorem hsereticcr- angelos tubas accepisse proponens, redit exponere
1135 BEDTE VENERABJLISOPP. P;Af|S I.L .SgCT. I. -- EXEGETICAGENUINA. 156
qualitejr acceperint, Quoniam eisi apte iidyentu.mA fy (Apoc, j), Terlia yero pars malorum hoc utroque
Domirii praedicabatEcclesia, sed non nbiqu.e,.dp.nec caref. Terra enim hona, fructum proferens in pa-
ejus esset cpnfirmala Spiritu, tieffiia (li^ttc VIII), benediciionenj accipit a Dpmino
Et stelit ante qttare hqbens thuribulum qm^rn,_, Jn (Psa(, XXIII).Mala autem spinas ef fribulos generat,
conspectp scilicet apparnit .E.cclpsiae, jfactjisipse thu- cujus consumraatioin coffibusliqnem. SJcel arbprem
ribulum, ex quo Deus pdqrem suayitaiis accepit, et fruciiferam agricpla Pater excplit, sterilem yero
propifius factus es.t niun.dp, Alia Edjiio babet Super exeidens, igni pabulumjra3bet(Jfali/i. vii).
arqm, quo^ stip.er al.tare crupis ihur^julnm asuniq Et omne fenuinviride cgmbustumest. Qntnis caro
ai!reum,,|d est, jcorpus sunni immaculatum et Spl-r fenur\i(Isai. xt), qu.senunc luxns mg>llitiesaginata,
filu sancto^cpriceptum, ojuujeTit Patfj prpnobis. sole judicii fervenie, florem decoris amittit, et, ut
Et datasunliili incensamulta, etc. Oe orationlbus. Dominus ait, Aodiejn agrg esl, etcrqsin glibanum
sanctorujn obtulit incensa. Jpsj enira delegayif,Ec- milittur (Malih. yi). Tychpniu'' de lerfia parte sic in
clesia preces suas dicens: Dirjgalur qratip mea sicut hoc loco inquii. Tertiain hpstes iptestinps dicif. Cae-
incensumin cbnspecliiluo (.Psal. CXL).Accepisse de leruin quidquid praater Ecclesvarpest, tertia pars
orationibus sanctorum idern dicitur el oblulisse, quia dicta est, et Ecclesja terija, quae contra gemiiiura
peripspni omiiium possuni jireces ad beunuuavi- 9! raalum pugnet.
terperyenire. '_ Ei tanquam mont m.agnusigniqrdens, missusesl in
Et ascendil/umus ittcensbrumde orqtiohibussaitclo- mare, etc. Crescente religio.neChrisi.ia.na, diabolus
l^i.m,elc/ipjirislp Ppminp ,se |iostiam suayiiatis offer superbia tumidus, et igne.sui furoris ardens, in
r.fiptecpnjp.unciip cprdis sanctorum accepiabilis fa? mare saecuii missus est, dicente Domino : Si monii
ctaest, guse ab igne nascens, intimo, sicutfumus\ huicdixerilis,: Tollere, etjacta le in mqre, fiel (Marc.
sojet, ex.cjtare Jacrjnias. xi). Non quod ante ibi non fuerii , sed quod de Ec-
,E_{apfcpitqttgglns tliuriifulum, cl.c. Beneihuribu- plesia projecius, ampljus in guos jin^anire cpeperit,
Itjm tene.iiqpjetum induc.it. Non enim ad mensuram. lastu prudentiae camalis mortem illis infligens spi-
dat Deus Spiritum (Joati. ni). Quod proprie deChri- rilualem. Sapere.enim secundum carneni, mprs est
sli humanitale novimus adijnp.le.tum,in quo habilat[ (Rbtn. yiii). Non atiiem appstolos.caro et sanguis
ontnis ^ienifudo _pi_yinitatis corporqliler [Coloss. ji). docuit, sed Pafer qui est in ccelis (Mqlltt. xyij. In
Et misjl fn (ercgm. sjlc et Dpminus in Eyanj;ejio : illo enim' mari navem fidei regebant qupd p.lantis.r
J.gitetn,in.qiiit,vertimillerein terrain (Luc. xijj. Dominisecalcabilem praebuit.
El facla sutit,foititruq, pjpoces, etfulgurq, et terrm-. Et nwrtua esl terlia pars eorum, quwhabebqritqni-
pi,QtttsfT-ppjtrup cpmminat.ipjij^ supernse, et ypce. .5 mgs in mari. Quae halient sinimas dixit, ut os^len-
exi)p,r,taljppisteifujgure;$iracu}priim ierrim nipvit,( ileret vivos spiritualiter moriuos. Sicut Aposlolus
gpbji^laiji. ipseq^eptjbpsj, ,guib,usc|^myer.o sequen- de vidua delicipsa : Vfvens, inquit, morttiq est (I
Vi^u^JijsJiceptibbS,; ftpfflsjst,, jHis aufem; JYon, Tim. y). .
$edje$uci_ forbas{.Jqq.n,vn). EtJertiq pars nqviuntitileriit. Alia Edjtip dicendo :
El sf0$ni.ang$U,gtti hqbebant septemtubas, paxq-. c Et terliarri pariem nayium corruperuiil,» significat
veruiij,sejtt iu,b,a can$rent. Ecclesia, sepiiformj spi- quod iertia, quae raortua est, aliam fertiam , id ,est,
ritu inilaminata , se ad praadicandum fiducialiter r succedentem sibi, pccideril noxia traditione, el inu-
pr*paravit„ gjoriani sacculi tpbis cqejestibusquasii tilis imitalione doclrinse.
muros Jenchp dejeciura.Nam et illa septem dierumj E' cecidit de ccelb stellq magtia, ardens lanquam
.circuniitip, tptuin E?clesi,setempus"insinuat. facula, etc. Haeretici, quos Judas aposiolus sidera
, fy grimttt. .angel\is lub.qcecfrlt, .Rpcfe praaTjipaiio j seductionis appeljal, de culmine cadentes Eccle>.i3e
jfilagaruih |ubae, qpsesignum bejli est, cpmparalur. flamma suae nequitiae fpntes divinarum cpnantur
Exql.iq enipt, inquit, sicut luba yoc$mtuam etannun- inficere Scripturarum. Quarunj npn sensus tanium,
tta populo meb tcelera eorttin (Isqi, i.yiii). Et aljibi, , D sed fit verba ssepius infalsare non timent. Absintbii
(iiiiasil in gullure luo, quasi aquila super domumDo--'- nomine digni, cujus immislio modica, raagnam so-
mini [&se. viii), id esl grandi voce praedica "Sfabu- let amaricare dulcedinem.
chodonosor ad destruciionem templi venturum. El mulli hbminesmortui sunt de aquis. Multi enim
'
Et facla est grande et ignis, mixla sangume, etc.. (ul ait Apostolus) sequuniur eorum luxitrias, per quos
Pcenain gehennse sanguinolenlis operibus deberi,, timverilalis blasphemalur(II Pelr. n), lamen populo
prajdicatoruni .ypce.referlur dicentiuoj : Ad ealqrein11 Dei, Moyse docente, omnis aquarum unda ,poiabilis
niinium, transibmil,qb_qguisnivitim[lob, %%i\).P.p^ - esi. .. -
test eliani npmine s,apguiiiis, ip|a mojcsanimje spi- Et percutsq est tertiq pars sblis, el leAia purs
ritualis intelligi. .Hiinc versuin prychpnipssic expo-- M/mm,etc. Ecclesise .decus, instar si.derisreluceniis.
nit: c faclaest ira Dei, qua; baberel in semultoruma j$r.falsos fratres saepe.obscuratur, qui vel iri pn.s-
necem. » . . peris, vel in adversis saeculi, niinus eao.ifulgere sua
Et tertia pars lerrm combustaest, elc. iifita bono-i- ;.defec.lion.e laciunt.'-...."
niin in dqctoribus consislit ct audilpribus. Beafws s Et:diei non .tttceret parsieriia,Mnqctis similiier.
,#«jmjmj legit (igqujt j .efijttj qttdit _yer,i_«_prfipb§i«t JV,lja.JEditioJiisjhabet: Mt diei tertitt «pan*appanret,
157 EJPLANATIO APQCALYPSJS.T- LIB.il. IS8
ei iiocfissiiiuiitei'.id est, ad boi; percussa est Ut ap- A.tur : Nembdicit DominuiriJestttn nisiin Spiritu san-
pareret terjia ,pars diei et terfia iioctis, qqae .Christi cto (1 Cor. xn), id est, perfecle et vere,
et quaediaholi. Ad bofi, jnquap), per.cugsaesjt, jd est Jg,(dictMm.0 illis m omierfnl HQ^,gic. ,Qu,amIib:et
suis voltintatibus iradita, ,ut, redundanlibus ejt insp- hajrelici stpculajri potesta.te fujtiiemporaiilerln bq-
lescentibus peccatis, i.n suo tejnppre revelarelur. - npsgrassa.ri permiltptur, ajlifTiapiffim.e.n,jjj borai.
Et vidi el audivi vocem .M.niusaqmilce vQlqntis p.ef.- nus ait, occidere non possunt. tempus quippe sae-
medium casfiy.etc. Hujus aquilae y.oxper eximiorum culi quinque mensibus, propter quinque partitjim
in Ecclesia quotidie pervolal ora dqctoriUm,ciim ne- sensum quo in hac vita utiniur, sigiiifical. Qubd vero
quitiam haerelicomra, Anticbrisii sseviliam, diemque alia translaiio sex menses continet, eideni sensui
judicii, amatoribus terrae prsedicantgraviter adfulu- prorjter sex.aetates Sieculicorigruit.
rum, dicentes : ln nov.issimisdiebus in.stqbunt-iem- Et crucialus eorum ui crucialus scorpii eum percutil
pofa periculosa, el, crunt homines seipsbs amanfes hominem. Sicut scorpius a posterioribus veneiia dif-
(II Tim. HI); el icfra : Homines cbrxupli meiil.c, fundit, sic impietas malorurii a posterioribus nocet,
reprbbi circa fidem { Mid.), etalibi: Tmc revelabj- crim ariterioribus, id est; seiernis bbriis temporalia,
tur ille intquus qui adversalur et extoilitur supra bmne quae retro sunt', praeferri minis blandimentisve Gom-
quhd dicitur Deus, aul quad colilur{ll Thest, 11). B' pellit. Hunc scorpioneni contra Evangelii pairabo-
Et iiem : Dies Domini sicut fur in nocte , ita veniet. larn generatio viperarum suaesoboli Iradit.
Cum enim dixerint : Pax et secuftlat, tunc repentinus Et in diebusiltis qument hbtmn#s nwrlem, el non
eis supervenietinteritus (f Thess. v). invenienl eam. -Miseramvitam cita morie fLniri Jiia-
Decwleris vbcibusIritttn angelorum. Non quod an- lentes. Sicut beatus Cyprianus sub Deciana conti-
gelorum tubae plagas inferant mundo, sed venientes gisse lempestate conquestus : < Volentihus, inquit,
vel venturas suo quique tempofe prsedicent. iribri, uon permittebaiur «ccidi. * '.
' Et simililudiitestbcustaritm simiksequis pqralis in
CAPUT IX.
El vidi steliam de cwio cecidisse in terram, etc. prwlium. Id esl, similes novissimis persecutoribus.
Flamma haereiicbrum, de qua paucis memoraverat, In novissimo enim bello, quod descriptauws est in
quo fomile adoleverit expbnit : antiquus quippe sequente angeio, equos dicit pugnare. Vel sunplieir
hostis, quem Dominus vidit quasi fulgur de coelo ter -iiciitequi non propria raliojie, Lsedjnipeti" pr.ae-
cadentem (Luc. x), blasphemd dogmate corda siio- sidentis, aguntur in prrSeliuo)., iia pali docJpr.es ^se-
rum aperuit, eosque quasi fumum alta pelere, irii- monico acti Spiritu Ecclesiam iinpHg.nflnl.
quitafem in excelsum loqul, perdocuit. Et super capita earumlanquamcQmnm,simifesfluro,
Et ascendit fuinus pulei, sicut fumus fornacis ma- ** Seniores viginli quaiuor, qui suut Jjlfielftsiajjeprpnas
gnm, etc. Praenuntia magnae fornaeis, idest, novis- atireas babent. Isti autem simiies auro falsps sibi
simae persecutionis, hseretica fervet insania, non fingenles de victoria stulla triumphos.
imbecilliores tanluiri, qui, aeris instaf, terfae quo- El faciesearum sicutfacies hominum, elc. jjnfacie
dammodo coeliquecohfinia tangimt, sed excelsorum humaiia simulationcm ratiouis; in ycapillismulierum,
quoque Iumen obscurare laborans, non tamen «x- fluxos et eifeminatos inores; in dcniibus lconum, qui
stinguere vaiens. In errorem enim ihducentur, si et laniare, et naturalem solenl.affewe putocejjJ.imen-
fieri pntesl, etiam elecli (Matth. xxiv). tis ferocilatem famamque Joclruiae malse; in ferreis
Etde fuino exierunt locuslmin terram. Sicut saricli vero loricis obdnrata fontra veriiatcjn praicoi dia,
corpus sunt Christi, et membra de membro , sic et notat, Qui habentes formam pietatis,.virfutem aulem
membra carnium draconis cohaerenlia sibi alia -nas- ejus abnegan-ies(II Tim. iii), veniunl in vesiiineiilis
cuntur ex aliis, fumusque haereticaecsecilatis ore ovium, iiitrinsecus aulem siint lupi rapaees {Mfltih.
lsedentem pravorum gerieral superbiam. Qui "ferb m).
'
ejalionis excussi, terrena lameri non deseriiht. 'Nam El Vbxalaruin earum sicut vox cttrruum equorum
et fumus de quo gignuntur, alla licet appelens, iri .r. mttllorumcurrentium in belium. Expavescendum ma-
seipso semper deficit. gis quam exponendum-est, quod tantnm huic exer-
Eldqta est illis polestas, elc. Advefsariis potesia- ciiui vires accrescunt.^Primofumns ascendit. Deinde
libus haereiici coniparanlur, In facie velut iniiocui, Jocustas effert, quae et prius -scorpionibuS, et mox
sed in posterioribus venena servantes. oquis Jeonibusque .compar,antur. Qparujp et yirtus
Et prwteplum est illis ne twderent fenum ierfm sufficeret.si non etiam-lorjeaiae y^nireut. N.upcvero
neque omneviride. Osfendit locustas homines essfe, volatiles, et «urribus djcuntur simiJes esse heUan-
qupenon ad fenum, sed ad homines miltuntur. Ee- tibus.
num enim hoc loco simpliciter accipimus. Et habebanl caudas smiles^corpiouum, elc. Sicut
iVjsitanlum hominesqui non habenl signum Dei in scorpius palpando incedit, sed cauda ferit, ita fraii-
filbniibussuis. Signum Dei in frontibus suis illi ha- (Jiilenta pernicies malorum blanda et innoxia tii fa.cie
bere dicuntur, a quibus ut oportet habetur. Quorum videlur, sed dum occulle perimit, .quasi iatenter
supra numerum angelus qui ab ortu solis signum mortem trahit.
bei vivi attulit, inviolabilem fixumqne recensuit. Polest earum nocere hominibusmensibus sex. 4181)0
Illo eniin hic lecutionis genere uti voluit, quo dici- vitaio rursus insiuuat, ubi polestwaler* inendaciuju
159 BEDiE VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICAGENUINA. 1G0
vel ad capiendum inutilcs, vel ad cruciandum (empo- A ministri vero novissimaetempestatis, quod dictis et
raliter spirituales. signis suadent, boc etiam poenis extorquerit.
"Et habebant super se regem angelttm abyssi. Deus Et de ore ipsbrumproceditignis et fiimus et sulphur.
summe bortus licet occultis, justis tamen ju- Osiendit quod pro fumo hyacinlhum dixerat. Non
diciis congruum talibus angelum pracesse per- autem perspicue isla exeunt de Jjre ipsorum, sed
misit. noxia proedicatione pnenara sibi suisque generant
Vrnunum abiit, et eccet.eniunf adhuc due vw. Qno- audiloribus. Producam qnim, inquit, ignem de tnedio
niam tria vae ventura praedixerat, horum nunc unum tui, qui cbmedatte. (Ezech xxvm).
in haereticafrande jam venisse, duo autem restare, Potestas enim equorum in ore, et in caudis eorum.
memorat, quse in tempore Antichrisli et in die judi- ld Ost, in sermorie et officio; propheta enim docens
cii sunt futura pervefsis. mendacium, ipse est cauda. Qui partem quodam-
- E( sextus qngelus tuba cecinit, etc. Sextus angelus modo csecamet immhndam linguse blandientis volu-
mo- bilitale contegit, dicens impio : Bonus es.
prsedicatores novissimi certarainis exprimit, qui Nam el taudw eorum similes serpentibus,etc. Falsi
nente Evangelio, fraudes detegunt Antichristi. Cor-
nua quippe allaris "aurei Evarigelia sunt Ecclesiae " doctores antiqui serpentis, qui hominem decepit,
similes, principum pairocmio fulli, amplius nocent
prseeminentia.
quain si solo sermone suaderent. Sedet, inquit, in
Solve qualuor angclos, etc. Quanlum hoslis anti- insidiis cum divitibus (Psal. x).
quns cum satellitibus suis in fine mundi sit Eccle- Et cmteri homincsqui non sunl oecisiin his plagis,
siam persecultlrus, indicat, quia tempore dominicae etc. Quia falsosChrislianos et haerelicosdescripserat,
passionis in corde reclusus impiorum, ne hanc quan- nunc, uteorpus omne diaboli circumscribat, genti-
tumvelit noceat, divina potentia refrenalur. Euphra- lium quoque commemorat errorem, quibus nibil pro-
les enim, qui fluvius cst Babylonise, mundani regni dest his plagis non occidi, cumconstet eos in gentili
potentiam et pefsecutorum indicat undas. Isle est tunc quoque perdurare roalitia. Neque enim in illa
mons magnus, quem igne ardenie in mare missum persecutipne cogeniur gentiles supradictis consentire
prsedixerat. sed in sua incredulitate morientur.
Et soluti sunt qttatuor angeli. More prophelise, quae Et non egerunt pwnitentiamab homicidiis suis, etc.
nobis ventura designat, ipse facta videt in spiritu. Impiaereligioni improbos eliam mores adjungunt.
Quatuor vero dixit angelos, eo quodin quatuormundi Descripla Aniicbrisii saevitia, ad ostendendam ejus-
parlibus illa perseculio sit sacvilura. Hi sunt enim dem ruinam more suoexordium nativitatis Christi ct
quos superius vidit in quatuor angulis terrse stantes, C gloriani recapitula.t Ecclesise,
et propter consignandos Dei servos a lerrae marisque
laesioneprohibilos. CAPUT X.
Qui parati erant in horam, et diem, el mensem, eic. Et vidi alium angelumforlem, descendentemde cm-
Malignispiritus, qui singulis horarum et lemporum to,amictum nube. Dominus magni consilii angelus
momentis humanam esuriunt morlem, tunc ad exer- descendit de ccelo, nube carnis amictus. Sicut et
cendam Ecclesiam opportune perdendi liberius sse- lsaias ait: Ecce Domintts qscenditsuper nubemlevem,
vire permittuntur. Quid autem putas solnti facient, el ingredielur Mgyplum (lsui. xix), et. iris in capile
qui tanium nunc nocenl ligali? ejus. Circa bonos propitialionis rjromissio perseve-
Et numerits equestrit exercitus vicies millies dena rans.
millia, Hic numerus duplicilalenr dolosam perversi Et facies ejus erat ut sol, etc. Facie Domini clare-
dcsignat exercitus. Quod alia translatione, quae di- scente, idest, ejus nolitia per resurrectionis gloriam
tii bis myriades myriadum, facilius sentiri polest; manifestaia, pedes illius super monles evangelaaturi
liunc .nulem numernm evangelica quoque parabola et annuntiaturi pacem (Rom. x), igne sunt Spiritus
opponit regi habenti decem millia (Matth. iv), lan- sancti illustrali, et inslar columnsefirmali. Jacobus
qnam malorum duplicilas simplici fidei Cbristi resi- enim et Cephas et Joannes columnaevidebantur Ec-
siat, cui millia millium minislrant, e'l decies millies clesiaeesse.
centena miilia assistunt (Dan. vn). E'fia&e6a'inmanttsuaM6eMumaper'um. Hicest liber
Ei ila vidi equos in visione,etqui sedebantsuper eot, supra memoratus, quem, diulino tegmine clausum,
elc. Spiritus maligni quorum cordibus prahsident, Domini tandem gratia reseravit, ut, juxta prophetain
. corum sunt pcenis amicti. Legimus enim adorarites surdi etiam verba libri audirent (Isai. xxix). Et me-
bestiam igne et sulphure torquendos, et fumum tor- rilo facies ejus ut sol, quia librum jam gestat aper-
-meniorum eorum in ssecula sseculorum ascendere. tum.
Nota quod in plaga locustarum non se dixit equites, El posttit pedem suum dexterum super mare, sini-
sed equos tanlum vidisse. Hic enim magniludo per- strum autemsuper terram. Praedicatio fidei Cbristianae
sccutionum apertam conlrarise viriutis ostendii prae- terra marique propagalur. Sed, allegorice, forliora
sentiam. Denique hic capita leonum, illic vero facies membra in majoribus periculis, altera in competen-
quidem humana, sed dentes tantum sunt bestiales. libus sisluntur. Non enim patitur nos Deus tentari
Quia ssepe bseretici aliquid Iiunianitalis ostentant, super id quod possnmus (lCor. x).
tretempluniDeiet allare.Surgedixit,
n cunctis noiiquia hsecJoannessedibundusaudiebat,sed
ant, necprobisclaude,neintolum quiahocverboexcitanturcordasingulorum evan-
laleant.Proplerquodinferiusaudivit•.Nesignaverisgelicam Scripturam aclusquemefiri.Ibienimquan-
verbaprbphetice hujus(Apoc.xxn).Quodutrufnque lum singuliproficiant, quanlumque reguisedivinse
apudDanielemunoversiculocomprehendilur, cui P concordent,inveniunt.
perangelum dicitur: Signalibrumet ctaudesermo- Etadoraniesin eo. Quianonomnesquividentur,
nemusqueadletnpus slalutum (Dan.xn). in eo adorant,sicut qui confessusfueritin me.
Et angelusquemvidistanlem supramareel supra Partemdeniquejubet nonrecenseri,dicens:
lerram,levavitmanumsuamad cmlum, eljuravii,etc. Alriumautemquodestexlratemplum, ejiceforas,
Angelusper viventemin saeculajurat, dumChri- etc. tli qui uominetenusEcclesiae junguntur,et
stus,in nominePatris veniens,incommutabili sua necaltarinecsanciissanctorumappropiani, a fe-
dictaveritateconfirmat;Cotlum, inquiens, etterra guiaEvarigelii projectigenlibussociantur.Omiiis
transibunl, verbaautemmeanontransibunt (Malth. enimgloriaejusfilimregum abintus(Psal.XLIV).
xxiv). Et civitatem
sanclamcalcabuntmensibus quadragihta
Quicreavitcwlum et ea qumin iilosttnt,elc. Qui, duobtis.Nou solumdeEcclesiapeiluntur,sed et
mariterraqueconsistens, coslopalmamtendit,con- eamdemEcclesiamsociisgentilibustribussemis
grueper cceli,terrsemarisque, Creatorem jurat. annisimpugnant.Non quod illo lanlumhanc,id
Quiatempus ampiius nonerit.Eritutique,ut psal- est,Antichrisli temporeconcuicent,sedquodomne
musait,tempus impiorum inmlernum (Psal.Lxxx),sed . malorum corpusilloquasiad propriumcaputperti-
muiabilisssecularium temporum variefasinnovissima neat,in quibusjamnuncministerium operaturini-
tubacessabit.Canetenimtuba,el mortuiresurgent quitatis.
incorrupti,et hsereditas eorumin aeternumerit .1 Et dabodubbtisteslibus
meis,etc.Neseviliapravo-
Cor.xv.). rum terreretaudiehtem, Ecclesiam quoqueduobus
Consummabitur mysterium Dei,etc. Mysteriumexpopulisunitam,gratiacommemorat illustrandani
quod nunc evangelizatur,tunc consnmmabitur,essevirtutum.Quseel ipsacaputsuum, Ghristuni
quandoibuntimpiiin suppliciumseternum, jusli videlicelin carnedocentem, serapefintuens,tribus
auterain vitaraseternam (Mattli.xxv). semisannisprophetatura narratur. Mensesenim
I Et vbxquamaudivide cceloilertimloquenlem me- triumsemisannorum,id est, triciesquadrageni et
cum,etc.Domino futuritemporis mysleria pandente, bini,milleducentos sexagintadieselficiunt.Daniel
ac dicente: Appropinquavil enimregnumcmlbrumautemscribitdies milleducenios nonaginta tempo-
(Matili.x), Ecclesia
quoquemonelur eumdem prsedi- ris ejusdem,quoponendasitabominatio in desola-
candiperciperelibrum.Quamviset eidemJoanni tionem.
possinthsecdictacongruere postexsilium ad prsedi- Saccisamicti.Id est, in exomologesi consiiltiti.
candum reversuro. j«jSicutpropheta:Egb auiem,ait, dummihimolesti
: Etabiiadangelum, dicenseuutdarelmihilibrum.- essent,induebam mecilicio
(Psal.xxxtv).
AccedatadDominum qui velitdocendipercipere Bi sunldumolivw,etc. EcclesiaduorumTesta-
sacramenta. mentorumlumineradlata, Dominisemperjussis
El dixilmihi:Accipelibrum,et devaraillutn.id assistit.Namet prophetaZachariasunumcandela-
est,insereluisvisceribus, et describein latitudine brumvidil septiforme, et hasduasolivas,id est,
cOrdistui. testamenta,infundereoleumcandelabro.Hsecest
El facietamaricari
ventrem tuum,etc. Cumperce- Ecclesiacumoleosuo indeficiente, quodeamfacit
peris,obleclaberisdivinieloquiidulcedine, sedama- in lumineorbisardere.
riittdiuemsenties,cumprsedicare et operariccepe- El siquiseesvblueritnecere, ignisexietdeoreii/o-
risquodiniellexeris. VelcertejuxtaEzeehieJem in- rum,etc.Si quisEcclesiam laedit,ejusdem lsesionis
telligendum, qui cumlibrumse devorasse diceret, reciprocante judicioigneconsumitur condemnatus.
adjecit,Etabiiamarus in indignationespirilusmei. Omnesenimqui gladium,gladioperibunt
acceperint
Eldixitmihi:Oportel teiterumprophetare populis (Matth.xxw). UndeetCbaldaica flamma, qusepueris
etgentibus.Quidlibercomestus, et amaritudini mi- Deiingerebatur, ipsosministrosimpielSlis absum-
lemde Ecclesia benediciip .,,,,.
nusdePatrevineaesuae:Ntibibus, inquit,mandao,
s upeream iqtbrem (Isai. v). El posttresdieset imi ,
nepluant
Et peteslatem habentsuperaquas,etc. Nonsolum etc. Hucusque angelusfuiurumnarravit,et nnnc
aquassuspendunt, sedeiiamquse.descenderani in- inducitfactumquodfuturumaudit,regno.Anijchri-
tiles faciurit, quodeslveriereaquasin sanguinem. _ sti perdito,sanctosresurfexisse in gloriam,
BonusenimChristiodorde Ecclesiaifragrans, aliisB Et limormagntts cepiditsupereosquividerttnl eos.
bdormorlisin morlera,aiiisodorest vitsein vitara Deomnibus vivisdixit,quia.eljustisuperstites per-
(H Cor.xv)j. , timescentin resurrectione.dormientium.
Et cuhtfinierinttestimonium suiun,bestia,etc. Et ascenderunt in ccelumin nube,Hpcest quod
Aperteostenditomniahaecante novissimam per- Aposiolus dixit:Rapiemur in nubibus bbviam D.omino
secutionem fieri-dicendoCumfinierinltestimoniumin aera(/ jfness.rv).
suum,uiiqueilliidquodperhibentusquead r.evela- Et viderunl illosinimicieoruni,Hicseparavit inju-
tionembeslise,qusecordfbuseihersuraest iicpio- stosabIiisqubsincomriiune dixeralliinuisse.
rum.Nonquodttinceodemteslimonio noiinitaiiiur Et illaitorafactusestterrmmotusmagnus, etc.
liostifortiterresistendo, sedquodtuncEcciesia yir- Incurabente lerrorejudicii, omnisdiabplicivitas
iutuirigfatiadesiilueniia credalur,adversario pala«» sriperafenamcoriditacrimomriibus aedificaloribus
ilgriferiieiidacii.coruscante. Namfacteinejusprmce- siiiscbfftiet.Et denaritis enimei septenarius nume-
keiegeslds, iii Domirius ait (Job.XLI). rus est "pefrectus.Qiibdsi nonesset,a parletolum
El viiidei eos,ei occidctilios.Vincetin eis qui iritelligeridurri erat.
suecubuefirit,* occitietirieisqiiiproChristinominej. Et cmlertin iimoresunl missi.Quishominum
laiidaBilipaiieritiafuefiritiiiterempti.Autsi spiri-**gSofiabituf castuirise haberecor, cum virUiies
tualitervincetet occidet,partemtestiumaccipie- edeibfurii commoveijuniiir ?
mus.SicutiriEvangejro boroinus dicil:tradentvos Ei dederuni gloriam Deocmli.Jsti suntsuper.pe
m pfessuftim, etoccidentvos(Mallh.xxiv).Qnod tram aedificati, qui, aliisterraemptiirueptibus, de
Liicaseyarigelista prbpariedictuminsinuatdicens: siabiiitatesua, recfa bbfhiriuin confessioneclarifi-
Occiclehiekvobis(Ltlic. xi). Carii.Lmtabilurehiihjuslus,cuihvideritvindiclam
Ei jacebunicerpbrdebYum in plaieiscivilalisma- impiofuin. Quidani duosproplietas Eiiocbet Eliam
pjje: Si we; iriqiiit, .pefsecufi siiht, etvos pefse- inlerpretantur, qui, tribiissemisannispraedicantes,
tjueritiif.Nbriestefgohiifurijsi civifasliripiorum,cbrilfariibksecuturam Aiilichristj periidiamfidelium
ijiiaeBortiiririin bbriiimtiit,sefvosquoque cbrdacorifirmenl,
'criicifigere illisqueoccisls, taniunidemtemporis
ipkiusiudibrTdIiabeafeiianioccisos.Quaiiasaepe ssevltiarii ejusdemgfassalurarri , et, reinsiaurato
iaciahistoriaecclesiasiica refeft. certamine,a sanctis,quilatebrarum
demiirii praesi-
Qumvecalur Sbdoma,
spirilualiter etc.Idest,mula dio velut morluicredebanlur,esse superaiidam;
et teriebfbsa, iiecluriienuiiquefidei,necconfessio- quiprouniuscoriipage corporisidemprophelae re-
nisliabehsvoceffi. Cordeenim credtturadjustitiam, si surgeredicantur,acripsque illisvisisquijamroor-
ere qutemccnfcssio fil ad saluiem(Rbm.x). ilse iuipulabanlur, exaggerata persecutione multoseo-
pfoviricia?;irisigniiriipcbnse spiritualis visiBiliter
bis runi qui vel septenariovel denarionumerodigni
plagis,id esf,igiiedevorbhte, et aquain sahguinemcredebanlur essecasuros,dicentebaniele:Confir-
yefsa,pefcussse surit. mabitpiicJum inullishebdomada una et in dimidiq
Eividebuni depbputis et tribubus, eic.Noridixit: iiebdbmadis Iteslia,el sacriftcium,
deficiel elin templo
.Videbunlpbpiiliet iribus, sed riiiiiiide pbpulis, eritabominalio desblatwnis (Dan.ix). Et insubse-
t^iiialiiscfefifefifibus, saiiciospalaffiirridenf. queritibus: Et cumposiiafuerilabeininatio irirfeso-
Et corpora eorumnonsineriipbrii in mohumenlis.lationerh,diesmilleditcentinonaginta (2>an..xn).
Vbtbrri ebfuriidixitrif iriipugriatibneiri. Nbnquod Quiriumerus circatriuraannorumet.sexmensiurn
vaiearitfaceferieSitEbclesia iriSheiriOriah).
Sicrit: curricuiadiversatur.beniqueEiiasigneguondam
JVecvtfiiritratis,nec dlibssiriitisiiilrdre(Mdiih, perdlditadversarios,el ires se.rais anrioslaliians
ixiii), curiiintfeiit,Hfisiiripugnanfibus. Facierit imbrescontinuit,tandemque pseudoprophetisJnter-
aulenipefsplcue deviyofumoccisorumque ebrpori- iectis,persacrificium quodablat.iim fueraicooverlii
fius,quianecvivossirieritsacracelebfaiido in me- IsraeladBomirium.
"
165 EXPLANATIO APbCALVPSis. — LIB. fl. *66
\m secundum abiitf elecce vw terlium ventelctto,~A tuin crescet, doriec Omnem mhtabilitatem mortali-
Hoc vae secundum nbn ad recapitulaiioiiem, sed ad tatis absuniel, ipumhovisstriidimmica desiruelhr thors
prseliuin equorum, quod tuba sexfi angeli comirio- (J Cor. xv). Sive 'quia eadein 'Eccleila pattim" in
tum est, periinet. Prsedixeral enini aquila iria vae ccelo, sole Chrisio ffuiiuf, paffiin iii corpbre pefe-
de trium.yoceyentura tubarum. Sed. ibinon dix.it,'. grinattir a bbmino. Poiesf hic iriielli^i quod ait:
ne stalim lerlium sequi putaretur quod ad seplimuin Lceva ejus sub capite meb , ei dexiefa ejus' 'ah\p&a-
~
angelum et ad finem pertinet. . . bitur me ( Carit. viff).
El septimns angetus tttba cecinil, elc. Sex tubse /ii capite ejus corohdsielldruindubdeiM'. bubdenii-
prioressaecuU praesenlis selaiibus comparafsc varios rio apostoloruni numero caput ornatur Ecciesia,
bellorum Ecclesiaedenuntiavere concursus. Seplima sive Christum.. ihlelligas, stve ipsuin' pfiriibrSiiim
vero, Sabbali aelerni nunlia, vicloriam lantura et ejusdein Ecclesise riasceiiiTs, capiiis iibriilhe desij
imperium veri regisindicat. gnaluri). Posuisli, inquil, in capite ejus cbfdridmde
Et vigintiquatuor seniores adoraverunl Deum, eic. lapide prelioso (Psal. xx).
Ecce, inquit, vae lertium veniet in voce septirai El in ttiefb Ifabehs, et cldmavii paYlulriehi'.Eciilesiii'
angeli. Et cum cecinisset, non nisi Ecclesiam diiit. B;spifituaiilef et quos pafibfit pafit, ei."jStii geiiifbs'
Jaudanlein Deum et gratias agentem.. Unde intelii- " parturirc non desinif. Sicut Ipsa dicif: WtlibMmei;
g'rmus bonorum retributionera non esse, nisi vac ma- quos iterum parturio donec fariiieiur €hrisi'hih Vobis
lorum. (Galat.is).
Qm.es, etqui eras_,elc. Tu quidem, rebellanlibus Et cruciataiiif uipariht. Sic bbniiiiusiri Evarigelio:
licet impiis, a saccuio regnasti, sed eorum nutic Mulier, iriquit, cuhi parti', iristilinht hdb"et/tjttid.v'enU
furor te jndice pressus peribit. Dominus enim regna- Iwra ejus; cuih dutem pepefil' puetttfh^ jiam tioh me-
vit ,_irascantttr populi (Psal. xcvm). minii pressufm propief gdudfhtii (Jddii^ xvi); QuOd
. Et tempus morluorum judicari, et reddere merce- ipse dlsciprilfs cxpbiieris' adjfirixit': Et vos igiiur
dem, etc Ordini congruit evangelicae ieclionis, pri- huncquidemirisiitiuni liabeih ; itefum dittem videbff
mo quidem omnes gentes ante Judjcem congregait- ios, ei gducfevitcdr vestfutii (fbicl.).
das, deinde dexteros in regno Palris per multas M ecce'dfdca hia^iut fujTu!'"". efcVDiabblirs1Slevitsa
mansiones collocandos, impios vero extra termirios cfueriiris cbritfa Eccletiarii poientia terreiii regni
regni pulsos, flammis maiedictjonis esse torrendos. aftriatur. Iri septfem eriirii capitibtis" bBTries'Teges"
El .exlerrninandi eos qtii corrttpertint terram. Hoc suos, et in decem cornibus oriiiib fegrium tricil
est vse novissjmum. Hactenus de septem angelis jfc Ei caiidu djus Iraftebai teflidih pafieni Melldium
tuba canentibus, nunc recapitulat a nativitate Do- cceii, eic. Vires ei nialitiani hostis' ihdicat, queni
mini, eadem aliler ac latius diclurus. EccleSia Dbriiirio juvaiile tffevliicif-',qui iiiiiumefaffi
Et aperlttiti est iempldm Dei in cmto,eXL "Tempium partein angelorum, vel hominum, dotij fallenle
Obiriini "qiioridamin ferfa posifurii, afearii lesf"a> quasi cauda dejecerit. Caiida" eniin: btt pvaf^cseca,
mehii siib velaniine mystico clatiSam iegebai; hiiifc pars ittimiinda, sulqiie v~ela~iiilrie inlfiiUiida
edijffe^erii"»
auiem iii Ecclesia, quse est terripluKi Dei Vivi, cli- rie apparearit. Tychonius ihbre suo teriiaittJ partefri
jus corivefsaiio in ccelis est (Philipp. iii)', veio terii- iteJlarum quse cecidit falsol ffaires iiiferpfetsftuf,
pli veteris et medio pariefe maicefiae boihiiii san- quod aliera tertia Ecclesia s|t, et hbste% Ibifiriseci
guirie dlscissoy arca IflcarnaiipniS ejus5 tbio jam iertia.
parimtuf brbi. Quasl enim~niaiina crjefefis in arirb '- Ei tirdco tteift diile mttlieremih(^ttnifeferis'M:,
ihuhdo," divlfiifat esf ift Cbrpofb sarictO". •fiiiumejiis devbrhrei. liiiidjaltir EccleiTae"diabdltfs",
i£t fqciq suiii fulgurd et voces, efc. flaec Oibnra itderri Clirisli Cohieiideris in cordibuS eisfinguere
virtuies sunt cofuscationis"," et praedibaiibnis, 'et cfederitiun); ut qrieri) illa dbcbhdb g^ritiil TJpstV qfia'si
bellorum Ecclesiae. Haecdixerat facla el in descrt- bccidat dd*ctum^Cujtis iri Herodi6doli ilgufi bsterisa
ptionti pr'sedicationis i?eptem!atigelbrum ab adyentu; fj est, qui ,,sicut hostes inlestiiii, Dbmfriurirrit -
pbrt-
bornlni; cufli stetisset super aifarn, sed generaiiter riiat, adorafe s'e velle simulai.
ab brigirib usijue' iri fineffi' beinde descripsit per Ei peperit puerum mascutttih. SeriipSf ECcleSla,
partes, quetnadmbiiiJm faetai sint: ita et nifnc; ut dfacbne licet advefsanle, Cbrisium pSril, MaSicrilufn
lemplum Dei in coslo apertum sit, et pugnse secu- autem dixit victorem diabbli qui feinihain vicefaf.
tae.dicens: Sairi quis filiiis nisi maSculiis?"Q«t felkutus Vsi
GAPUT Afi. omnes gentes in virga ferred ( P0. n j'", inilexirjliii
justitia regit borios, cbhfringit maloS. Quod iff sti-
Et signtttn magnum appqruit in cwlb. Qubd nuric perioribus eliam Ecclesise promittituf'-: 6W& ei
quoque appafet iu.EGciesia, Deum ex Jiomine fieri. pbtestaiem super gentes, et reget eas in vifgit prrea
Mutier amicid sole, et luna sub pedibtts ejus. Eb- (Apoc. II ). Nam et Ecclesia qiibtidie gigtiit Eccle-
cjesia Christi lumine cincta , gloriam calcat tempo- siam , mundum in Cfiristb regeniein.
r.ilem : Orielur, inquit, in diebus ejus jusiilid , el Mt raplus esl filius efus ad 'Deiirh, efc. W66 t<Jiri-
abuhdanlia pacis denec exloUatur vel iiUerficidiur stuin
spiritualiter iri audtiofuni' inente riasceiiteiri
luiia ( Psal. LXXI). Id est, abundantia pacis in lan-
apprehendere non potest ifnpielas, qiiia Ideta cufn
167 ,BEDiE VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA- 138
Patre regnat in ceelis, qui nos quoque resuscilavit, A Et nen dilexefunt animas suas usque ad mortim.
et consedere fecit in coeleslibusin Chrislo. Merilo animas pro Christo contemnunl, qui per
Efmulier fugit in seliiudinem. Ecclesia sub spe sanguinem Christi tantum vicerunt adversarium.
viyens aelernoruih peregrinatiorie praesenlis ererai Propierea tmiamini, cceli, el qui habitalis in eis.
gaudet, accepta potestate calcandi super serpentes Hic habitatores cceii, etangelos, et homines sati-
et scorpiones, et super omnem virtutem draconis ctos oportet ihtelligi, et utriusque convenit in bo-
rufl instar Israeliticie plebis, qube pane ccelesli mino gratulari, curoiet homines angelis socianlur,
pasta in eremo, yisu senei serpentis, serpentes vi- et angeli humanse in Chfislo substanliaefaroulantur.
cit ignilos. Vw ierrm el mari,:qttia detceridit diabolus, elc.
Ubi habet locum paralum a Deo. Esto miJii, iri- Sicul gaudium redemptis, sic pereuniibus planctuni
quit, in beum proteclOrem, et in locum refugii, ut docuit exspectaridum. Magnumque vseillis immiiiet,
salvum me facias. quos nequissimus hostis possidet iratus.
Ut ibipascanl illam diebus hiille ducentis sexdginta. Et postquamvidit draco quod projeclus est in ter-
Isto dierum numero, qui tres semis annos facit, ram, etc. Inexiricabili aslu diabolus Ecclesiam im-
oiniiia Christianitatis tempora complectitur, quia pugnans, quanto plus dejicitur, tanto magisperse-
Chrislus, cujus haec corpus est, tantuni in carne B quitur.
leroporis praedicaverit. Et dalw sttnl mulieri duw atw aquilte magnce, etc.
Et faclum esl prwlium magnum in ccelo.Micliaelet Ecclesia duobus fulta teslamentis, tumulluosa sae-
angeli ejus, elc. CcelumEcclesiam signilicat, in qua culi venena cavens, menlis aflectu quolidie soli-
Micbaelem cum angelis suis contra diabolum dicit tudinem quieti et modesli spiritus petil, ita gau-
pugnare, quia secundum bei voluntalem pro pere- dendo canens : Ecce elongavi fugiens, et mansi i»
grinante Ecclesia orando, et adjutoria minislrando, soliiudine ( Psal. u\ ). Nec dissonat quod.ibi co-
confligit. Quem et baniel in novissima gravissima- lumbse quaerit, hic vero aquilse percipit alas. Sicut
que pressura in auxilium dixit Ecclesiae venturum , enim illa propter donuni Spiritus sancli, sic et haec
unde ab eo putant Antichristum esse perimendum. proptef celsum volatum, aciemque sublimem, qua
Ita vero angeli ejus esse dicuntur, quemadmodum mundo corde Deum cernit, Ecclesia figuralaest,
et angeli noslri. Dominusait: Angeli eorum sempei cujus renovabitur sicut aquilsejuventus.
vident faciem Patris mei ( Maltli. xvm ), eorum sci- Ubi alilur per tempus, et tempora, et dimidium
licet quorum cives sunt. lemporis. TotUm lempus Ecclesiae designatuf, die-
Et draco pugnabat, et angeli ejus. Angeli Satanse ruiri numero superius comprehensum. Tempus enira
non 1121tantum qui ei natura sunt et volunlate si- " annuiri significat, tembora duos, dirriidium temporis
miles, sedethomines eorum laqueis irreliti, sunt sex ineiises.
inlelligendi. Et misit serpens ex ore suo aquam lanquam flumen
Et non valuerunt. Silicet, toto lempore. post mulierem, etc. Impeium perseculorura aqua
Neque Ibcusinventus.esl eorum amplius in ccelo. Id significat. Unde dicilur : Forsitan velut aqua absar-
est, in hominibus sancfts, per ejectionem ejus coe- buissenlnbs (Psal. cxxm). Ecclesia ergo non solum
lum jam factis, qui credenles semel expulsum eum verbo Dei sublevata, sed et vl perseculionuin pro-
amplius non recipjuni. pulsa , festinat evolare de muiido.
Et projectus est draco ille magnus in terram. Anti- Et aperuitterra as suum, et absarbuit flumen. Terra
quus hostis de spiritualibus expulsus, arclius in haec sancta Domini caro est, quse
terrenis includitur. Hoc est de coelo prsecipitari, tiens mortem susceplam deglu-
et in lerram mitti. Cui dicilur : Terram comedes temporaiiter sibi prsevalentem, nos
docuit. Potest et Ecclesia intelligi,
cunclis diebus (Gen. ui). In qua terra sanctorum pe- quoque deglutire
monitis et precibus oris inimici caventur in-
dibus conteritur, sicut scriptum esi: Super aspidem cujussidiae.
et basiliscumambulabis.
Nunc factaesl talus et virlus et regnum Dei nostri, - - El iralus est draco in mulierem, etc. Videns non
etc. Evidenter ostenditur iri quo cceloista fiant. In posse continuari persecutiones quod ore sanclseterrae
Ecclesia nanique factain novimus victoria Christi averlantur, magis se armavif mysterio facinoris in-
salutem. Pro qua dicit: Dala est mihi omnis pole- sistere, quo possit jugiler insidiari.
slas in ceelbet interta.( Matih. xxvui). Non. quam Qui cuslbdiuntmandata Dei, etc. Mandata Dei in
semper ipse habuii, sed quam in Ecclesia ex tem- fide Jesu Christi custodife, boc est pugnare cuui
pore quo ipse voluit, tanquam caput in membris dracone, et ipsum provocare in prselium. Et gratias
habere ccepit. Deo, qui saevi draconis evacuavit incosptus. Ecce
guia prbjeclus esl accusalor frairum noslrorum. eniin, Dominum in carrie natumexstinguere molilus,
Congralulantur angeli saluli fratrum suorum, id est, ejus resurrectione fruslratur. Post apostolis fiduciam
civium futiirorum, nuric autem peregrinorum. doceridi refringere laborans, quasi mulierem, id est,
Qui accusabatilles dnle cohspectum Dei noslri die totam Ecclesiam de rebus humanis auferre salage-
ac nqcte. Quos et prosperis raale uti, et in adversis bat. Sed et hoc frustra nisus passim nunc singulas
non habere patientiam suggillat. fideliuin impugnal anates. Uade et sequitur :
!69 EXPLANATIO APOCALYPSIS. — LIB. II. 170
Et stetit super arenam maris. ld est, super mulli- A . ore blasphemat, sed in mysterio facinoris, quod facta
ludinem populi, quem projicit ventus a facie lerrae. dissensione, et revelato homine peccati, nudabitur.
Illius, sine dubio, qui hostis machinas absorbere Tunc enim dicet: Ega sum Christus (Matlh. xxiv);
solet, idem hoslis insidias et bella excitaturus in- nunc vero : Ecce hic Christus, el ecce illic (Ibid.).
sistit. Ad Deum autem significat, adversus Deum.
CAPUT XIII. Blasphemare ncmen ejus, et tabernaculum ejus.
Dignitatem sibi nominis Dei impius usurpans, eccle-
Et tiirfide mari bestiam ascendenlem.Varias habet siam quoque suarn nominare prcesumet.
beslia pro raiione locorum inlelligentias. Hic ergo Et datum est illi bellum facere cum sanctis, elc.
corpus diaboli de populo nascens impiorum signifi- A loto partera. Quaevinci potest, cura violentia tem-
cat. Hoc etenim mare quod supra abyssus intelligi- poris, si fieri potest, etiara electi quatientur. Ut
lur. Unde et draco rex dicitur oranium quee in aquis conderohentur Judsei, qui, non credentes
veriiati,
et
sunl, cujus in mari secundum Oavid confringun- susceperunt mendacium
lur capita,
Et adoraverunt eam omnet qui habitant tetyam.
Habenlem capita septem el cernua decem, efc,
j. Omnes dixit , sed habitantes terram. Recedentes
Oslendil id esse septera capita quod decem cornua.
enim, inquit, a te, in terra tcribentitr (Jerem. xvn).
bixerat enim draconeni septem diaderaata super Qttorum non tunt tcripta nomina in libro vitm
seplem capita geslare; nunc dicit bestiam decem
Agni. Justum est eos qui morlis auctori serviunt in
diademata super decem habere cornua. Septem libro vitsenon scribi, et qni simulaloria nece bestiac
namque el decem, idem est siculi seplupla accipiet in deludunlur Agni qui abstuiit peccala mundi carere
isio swctilo.El alius evangelista, centupla (Malth. xix). consorlio.
Agni, inquit,
Et super capiia ejtts nomina blasphemiw. Reges Qni accisus esl ab origine mundi. Agni, ut Pelrtis
enim suos deos appellant, tam mortuos, et velut in
ait, iiiunacttlali, prmcogniti quidem ante constiluiio-
coeltim atque inter deos translatos, quam ctiam in
nemmundi, manifestati autem novissimis lemporibus
terris Augustos, quod est nomen(ut volunt) deitatis.
(1 Pelr. l). Alia enim Editio Agnumsignatum ab ori-
Alio autem loco totara ipsara besliam plenam dicit
gine tnundi Iranstulit. Potest et per byperbaton intel-
nominibus blasphemise.
ligi, quod sanctorum ab inilio nomina sint in libro
Et beslia quam vidi, similis eral pardo, etc. Pardo, vitae
conscripta.
prbpler varietatem gentium; urso, propier malitiam Si quis habet aurem audiendi, audial. Quoties
et vesaniam; leoni, propler virtulem corporis et
C Scriplura hoc dictum interponit, inlentum prse ob-
linguae superbiam similatur. Legimus in baniele
Chaldseorum Persarum Mace- scuritate rei quserit audilorem. Ne enim momenla-
regnum leaense, urso,
donum pardo comparalum. neum diaboli regnum magni penderetur, cogitationi-
Et dedit itti draco virlutem suam. Sic Apostolus, bus humanis occurrit dicens: Qui in captiviiaiem
de diaboli corpore loquens : Cujus esl, inquit, ad- duxerit, in caplivitatem vadet, id (esl, diabolus et
ventus sectmdum operaiibnem Salanw in omni vir- bestia, qui suis nunc relibus gentes captivare vide-
erit cum suis cito capiivus.
ttite, signis, et prodigiis mendacii his qui pereunt lur, ipse
(II Thess. n). Qui gladio occideril, opbrtel eum gladio occidi. Qui
Et vicli unum de capilibut ejus quasi occisum in Ecclesiam nunc vel carnali vel etiam spiriluali ffiorle
moriem, elc. Antichrislus, ad capita regui terreni persequitur, hunc Dominus Jesus interficiet spirilu
oris sui, el deslruet illustratione adventus sui,
perlinens, imitatione veri capitis noslri se quasi oc- Hic est patientia et fides sanclorum. Promiseral oc-
cisum resurrexisse, et pro Chrislo qui hoc vere per-
cidi homicidam, sed quia nemo coronatur nisi qui
fecit, se suscipiendum audet exhibere. Cujus com-
menti dicilur in Simone Mago praecessisse fallacia. 'egilime cerlaveril, nunc animis opus esse dicit,
-
Et admirata esl universa lerra post eam. Genus nunc pectore Urmo. Descripla generaliter bestia
in deinde aperlo ore blaspbemante,
ponil pro specie, dicens adorari bestiam, ctim ipsum primo hypocrisi,
capttt simulatitium sub nomine capilis vere occisi et describit earadera in solis prsepositis, simililer in
viventis, terreni sint homines adoraturi. hypocrisi, deinde revelalam.
Et adoraverunldraconemqui dedil polestatembeslim. Etvidi aliam.besliam ascendenlemde terra. Aliam
Illi dicunt adorare se beum, qui dedit polestatera dixit de officio.Aiias una est. Quod est autem mare,
Christo. hoc, leste Daniele, esl terra. Cui quatuor bestias
Et adoraverunlbesliamdicenles: Quis similis be- ascendere de mari cernenti per angeium dicilur : Hw
slim? Ipsi dicunt : Qu'e similis Christo ? Aut quis quatuor bestim magnm,qualuor regna consurgentde
illum polesl vincere ? terra (Dan. vu).
Et datutn eslei bs, tbquens magna et blapltemias. El habebat cbrnua dub similia agni, et loqucbalur
Qui exlollilur, inquit, super omne qtwd dicitur Deus, ul dracb. Agni cornua praefert, quo draconis venena
aul quodcolitur (II Thess. 11). lalenler inserat. Quia, per hypocrisin sanctilalis,
Et daia est illi poleslas facere menses quadraginta eam quam in se veracitcr habuit Dominus, singula-
duos, elc. Ante enim tres semis annos 11011aperto remsibi inesse el sapientiam menlitur etvitam. De
PATBOL. "XCm. -,, 6
171 BEDJE VENERABILIS OJPP. PARS II, SECT. |. _ EXEGETICA GENUINA. 174
h.ac be^Ua,bpm.i.nus: Altendile, inquit, g pse_u.dbpr.Q- ,A besiise,idesi., ut populus adpret diabolj inyeiilipnem.
phelhj, quivefiiunl ad vps in vest.inien.lis ovj^iii,. irt- El facief_emrtes p.Msi/fose' magnos_,etc, Non omnes
iririsecus aifteni sunt lupi rgpqces,(M.Qtth. vji). sjn.e exceptipne, quasi et gen.liies^ sed qui ad Jioc
bisci-
E\ofitne,nt;po.teslqlempxXoris,b,esligi,fq.cieb,qt, niysterium perlinent.,
puli miseri maglstrum..sequu.nturin. pinmbus. Habere characlerem.in dextera manu aut in {rqnti-
$A fSP.Jf(.'rr.gm, e.t itthqpitq.ntes.in._eq.,qdqxare bus. Character est myjsterhiminiquitalis, quod by-
be$tia_mp^imap^ Viiriseductionis qsiendji, e,t corpus pocritse sub nomine Ghristi in opere et professione
sibi mancipasse, et aninja.ij)qua» haj|u'tatio ipsp. accipiunt. . •
Cu)'us,tcttfqtae$tp'.aj"'«,
m,ox(;%..Id igsl,.quae,se sjrpu- Et nequis possfe emere aul vendere. ki hac ven-
laytt m.or.iemres.u.rgenrh).yicis.se.,Hun.c en.irn Scri- dendi et raercandi mentione rjpcuit, q,uod sicui.in
ptjira nqp ojicisum, se.dyeiu.tocci.sum, di.xerat, sicut hono symbolum!Ecelesia tradidit prolufurum nostrae
dij.Judajjs ijictjim gst : Ipjsi aiuepi. non, ipiraverunt saluti, ita illi in roalo tali se definitiorie co.areten.l,
in prseiorium, ne contaminarenlur:.,Horj e.nii» affir--- ut nec niercaiidi' aui vendendl lifientia detur, sicut
mavit evangelisla potuisse inquinatissimos,inquinari, mercatores qui una navi portanlur, uniformi sjgno
si pfseioriutn intrassent; aut JiiiJseiiahiorurii' scele- tenentur.
furri conscii yefe inquiriati iiriiuerurit, sed quid si-. * Nisi qjiy hqbec cliqr_q,cierei)i,
nfiyiinis,beslim.,ete. Id
mulassent quasi affirmans felulit. es.t, qui cprn.irjupicat fraudi, ill.i.us.CJi^cter enim,
El fecil signa magtta , iid ul eliani ignem faceret i.d est, iiota, et nqjm.enbestiae, et nunieTus nominis
de cceledescehdereiriierrani. Mi.racuiumignis, quasi ejus unun) est. JS[t-.mei:us enin), bpminis cst, ne
waxiraum caeteris praenilii, til quia DominusChristus eum putemqs, juxta. quprunidam o.pinionem, vel
discipulis Spirilu sancto iri igne venierite vjrluium !c]iaboH\m. gsse,yel dajmpnem, sed unpm de homi-
dedit gratiaro, ipse quoque siios, quasi simili cha- nibus, j«j,gup, tptus Sata,nas hahj.laturus est cor-
risniaie, aslu fallenfe decipiat. pora.liter.. Es,,t eni,m. hpmp peccati, filius perdi-
Et seducit habitanles ierrain, etc. Adventus enim tionis..
ejuVerit, sicut diclum est, secundum operationem . Hic s.qpiettiiqest, Qui hqbfit intelleclum, efc. Hjc
Satanaein omni viriute, ietsignis, et prodigiis raen- nuinqru.s,aptid, Gijapcos.in npmine Titaiiis, id est,
dacii (JJ Tliess. ii). Quse soief anibigi utrum propter- gigantis, dicitur inveniri, lioc rop.dp.T enim CG.C,
ea dicia sint signa et prodigia meridacii, quoniam E y,I?j. T Gcc, A ), N.L, Et hpc sibi nomen Anfi-
mortales sensus per phanlasmata decepturus est, ut «hsistiiS,,qjiasj pmiiibus pofenf.iaan.teeejlat, usu.rpa-
quod non facit, facere Videatur; an quia illa ipsa n tuin.ijce.putatur, et ipsum. se esse jac.tap.s,de quo
eiiam, si erunt vera pr.odigia, ad meiidacium per- scrip;lu,m est : Exsuliavit; ut gigps qd cttrreiidam
trahenl credituros non ea potuisse nisi divinitus vwnija^piwcmlgjegremQ.ejus, c\c, (Psal, xyiu),
fieri, virtutem diaboli nescientes, qui non phan- Ponit autem Primasius e.t aliud n,pmen, eumdem
tastico, sed vero igni et turbine taritam faniiliam mimeru,pico^pIecAens, A,i, N L, T ccc, E y, II XL,
sancti Job cum lanlis gregibus absumpsil. Sive au- Q.LXX,?.cc,, quo4 significat 1/L.qiiori. cQnirarium.Sed
lem hoc, sive illo modo signa ffiendacii dicanlur, jej,yerbum A,i,,-P c, N L, Q.LXX,r CCGC, M XL,E V,
hoc est, sine dubio, in quo illa tentatio cunctis ma- id. esj},,nggp. Jflerquse et -personije,qualitas et operis
jor apparebif, quarido pius marlyr et corpus tor- Anliebristi insinuetur asperitas. Sed operosa cxposi-
mentis subjicit, ei tameri ante ejus oculos iniracula flone. in.dige', quojppdp se. lantus appetitor laudis,
lot facit. lali yelit cb.aractcre potnri,. Ali.ter senarium nitme-
Dicens habitanlibus in terra, ut faciant imaginem rum, qup mundus faetus est, perfectipnem operis
besliw, etc. Id est, esse ejus similes, et sic ei lacere si|riificare qtiis nescia.t?; Qui s,ive.simpjejf, sive per
iroaginem, ul alia Edilio dicit: Sicui habet plagam de defiem centumye; mnliiplicatus, ejusd.eniperfectio-
gladia et vixit. Id est, ea falsitate se dicant com- nis, sexagesjnium cenlesimumque fruclum derapn-
mortuos, et consurrexisse Anticbrislo, quasi ille et jj strat., Erat atitem pondus auri quod afferelmur Sa-
Deum medialorem inler se suosque conslituat, non lomoni per sipgulps annps sexeentorum sexaginta sex
' enim sicut
bominus noster Jesus Ghristus babet roillia lalentorun). Quod prgo yero regi jure rnunus
j alterum, inter quem suosque mediator sit. et debefur et splviiur, lioc eliajn sibi seduclor i.lle
;• Et dalum esl ilti ul daret spirilum imagini besttw. tyranjips.e.xigere' ' prsesjjmet.
' Id
est, ipsi populo qui haiic falsitaiem impleverit CAPUT xiy.
bestiae se constituendo-imaginem, spiritum veritatis El vidi, el ecce Agnus stabal super montemSjpu.
*e d.are sjjxiujayit, Id esl, boinmus Jesus fjhristus, Ecc.lesiaesuaecer-
Et «l loqualm.imagb besliw. Non lantum vulgiis tamin.um fasqe desudanii exe.mplq virlutis ef prp-
miserum simulato per ignem spiritu deludei, verum • loctionis rounimine praestabat. P.stenso enim cpr-
eliarn d.ocendis.aJ.ii.seffl.cieiidpne.um, pp,re, qup.ddracpnis et virlute confusum, ef nota-
JJ| facigl uf (fuipunquenoji adpr.averMilimgginem in.m. es,t caulerio, ne corpu.s Agni besiiae lipoeres
b0iw, bccidqntttr, Npn illam imaginen) qijam se succubuisse furori, oslendil Ecclesian) spJLiipJujgore
djtcujnt fieri, s,ed ijlajai cui sijiiilein. populum fa- numerpque gaudeniem. Nolaque besiiam in arena
cAunj,.Fatfit ejgp ut im.agobesliae adoret imaginem maris Agnum in moiile Sion coiisisterc.
175 EXPLANATIQAPOCALYPSI.S.— LIB. II. 174
Ef eu.millb cenium quqdragiftla,qmluqr milliq.,.A^ciiharis yestrU, utique tale, qqale nemo ppterit
Nujnerus.hlc flni,tus pr.o ijjJiniio debejt. inteliigi, et dicere nisi yrQg.Sjc enjm yo.syidit jn Apocalypsi qui-
secreti significaiiQne mysjferii, yirgiri.ajj,aptus, exa- dam prse cjeleris dilectus Agno, qui discumbere
mini, quod Deum ex toto. cprde.,, ipta anima, lola- super jjectus ejus SQlitusera.t, ipse vos yjdit duode-
que Daenie,diligens (MQllh,.xxn), cofpojjj qupque cies d,uode,namilHa sa.nctprurn ci.il).?i;cedpruniilli-
qupd ex quatjjpr gualilnlibu^ su.bsijstit, jlliest i.iue- batse virginilaljs iti cprpore, invlolatae yeritatis in
grit.ate sacratum. "Jer enini terni noyern, et quater corde. Sequimini Agnum, quia etAgn.i carp ulique
quaterni sedecun., S^erjeciesiauteni nftveni, ceiitum virgo. Sequiininj eum virginilate cprdis et carnis
quadraginta, quatupr. adimplent. Ut cun) de liis qui quocunque ieril. Qnid est enim sequi, nisi, imitari?
in cariialis yitaj consliluii lii.erilp in monte Sipn cum quia Chrislus pjo nQ.bis-pg.ssffses^, vpbis relinquens
Agnp vjdentur, iam. pei;fecla mullitud.o ceriiatur, de exemplum, ul se.qucnqiii^ vesligiqejus.t (| Petr. ij).
caeterisEcclesise njerabris rm.iidubjtetur. Hi empti sunt ex qmqibus primiiim Deq et Agno.
Habenliq nbtneii ej.us et nbmen Patris, ejus scri- De illo sancto et immacuiaio Ecclesiae grege quasi
ptum in (rbittibus suis. Ostendil quae sit imi.fatio sanciiores puripresque hostiae prp voluhtatis suae
notaein fronte cprp.pjis bestiae, dum bepni et fliri- meritis a Spiritu sancto eliguriiur : quod Aposlolus
stuni dicit scriptps in frontibus E,ccjesi'ae. B de eis praecepium, Douiirii non habens' (/ Cor. vu),
El atiditij Vbcemde ccelb, tanquqm vocem qquqrum obsecrat ut exhibeaiit corpora sua hosiiam vivam,
multarum.. Jlagna yox sanciorum, magna esf devqiio sanctam, Deo placen.lem(Rqm. xn).
charitatis, quani s,e de cqelo audisse. refe.rt, cum cos Et in ore ipsorum tton est invenlum mendaciuni,
qui vocem, edideruni jp Sj.p.n,mpnte stare prcedice- Non so.ljiuspudicitise nieritp, divino cpmitaiui virgi-
ret. U.| ostendat se mpp,lem pion ijpn aliud, dixisse nes copulantur, nisi el ab omni cpntagione peccaii
quam Ecclesiara, quso, ad devincenda grayamina inimaculatam gesserint vilarn. Hanc visionem fy-
pjcessurarum, sublimi con,teraplatipn,js erecta gau- chonius non de virginibus speciajiier, sed de tota
dio, Regis sui ceriamina laude simul el imitatione generaliler interpretatur Ecciesui, qtiam despondit
co.ncelebrat. Hp.c est eni.m veraciter Agnp sianti aposlolus ttni virq vjrginem caslum exhibere Chrisio
psajlere. (llCor.xi), jta concludens : Npn dixit,( Non fuit
Et vox quqm qudivi sictit cUliarmdommcithqrixan- in ore eoruni niendacium, sed npn esl inventum.
tium in cith,qris. Cum ci.tharislae be*t pmpes sancli Sicul Apostojus dicit : Ei hwc quidem fuisiis, sed
smt, qiji cqrnem stiam crucifigenies cum viliis et qbluli eslis (I Cqr. yi). Et iniquilas injttsti. itoh no-
canctipisceniiis(Galqt. v), laudanl eum |n psalterio C cebilei,qua die conversus fuerit ab iniqutiale sua
ef citha.ra (Psql. CL), quanto amplius illi qui evan- (Etech. xxxtii), et polerii esse yirgo, et dplu.s in
gelicae priviiegio castilatis totos se Domino faciuiit ore ejus nori inveuiri. Virgines enim bastos dicit et
holocausium, sinffulariter abnegantes semetipsbs, et pudicos.
tollentes crucem suam (Luc. ix) sequuntur A^num Et vidi allerum angelum volqnlem per mcatunt ca-
quocunque vadit (Ajiqc.xiv)! lum, habenlemevangeliummleihum. Quoniam eccle-
Et cqnlabqn quasi canticum novuni qnte sedem. sise peregrinariiis iri saeculo ancipitem variamque
Vetus eral canticuni": Beattis qui sedern in Sioriet cum dracone pugnam descripserat', restat titrique
domesticos in Jerusajem liabet. N.pyim verb est: militiae dignatn rependere inerce<iein,et qiisevel ma-
Lwtare, slerilis qttm ttan pqris (Galql., iv). El item, Jos pcenae,vel praeniia bonos seqiianiur,' "bsle'ndere.
Dabb, inquit, eunucliis, dicil Dbminus, in djoiriqmea Pfjedicator ergo, per mediaiii (iiscurrens ficcjesiam,
el in miiris meis locum el nomen tnelius a filiis el Evangelium regni portai aeterni.
filiabus (Isai. LVI). Ul evangelharet sedenlibussuper terrqm. Cpnvenil
El nemo pqieral dicere caitticum, nisi, elc. Singu- eos qui coelesti aiiolluntur volalu, terrenas quoque
lariter canlicuni Agno cantare est, cum eo i,n per- raentes de sede sui lo.rporjs prsedjca.ndoleyare,
peluum prse cunctis fidelibus etiam de carnis in- n' Et super omtiemgenlem,etc. Prsedicabitur, inquit,
corruplipne gaudere. Quod tamen elecii caeteri caii- hoc Evangelium in toio orbe, et iunc veniei con-
licutn audire possunt, licet dicere nequeunt, quia summatio.
per charilaiem qoidem de illorum ceisitudine lseti Titnele Deum, el date illi honorem, elc. Tanto ma-
sunt, qnamvis ad eorum praemia non assurgunt. gis, inquit, saluti vestrse prospicite, quaiito vos
Virgines enim sunt, elc. Haec pulchre beatus Au- citior exspectat retributio, quse in aelerrium iiiu.iari
gustinus virgines adnionendo exposuit. c Perg'Ue, rion potest, bominura mundi factorem",'et'noh fem-
''''
inquiens, sancti Dei pueri et puellse, mares ac femi- poralem bestiaelyfannidem formidahieS.'
nae, celibes el innuptse, pergiie perseveranter in El alius angelus secuius est, dicens ':'Cittdit, cecidit
finem. Laudate Dominum dulcitis, quem cogilalis Babylen illa magna. Civiiateni diabol.iruihosahi;jam
uberius. Sperate felicius, cui servitis instaiilius. cecidisse dicit. Sive iriore Scriy^iurae.'' quaeTsolet
Amale ardenlius, cui placetis altentiiis. Lumbis praeteritum ponere, quod novit' ihevitabiJIicT adim-
accinctis ei lucernis ardentibus exspectate Doini- plendum. Sive qupd superbi l\inc"a Domiho dejecii,
riuin, quando veniat a nuptiis. Vos afferetis ad quando a diabolo sunl iiiflali, sictit Psalmisfa in-
iiuptias Agni cauiicuni iiovuni, quod canlabilis in quit : Dejecisli eos dum atXevarentttr(Psai, LXXH).
175 BED/E VENERABMLIS OPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 176
1 Qum a vino irm fbrnicatienis sum polavil oinnes A mortis, requiescere docet. Currienim dederit dileclis
qentes. Civitas impiorum ex omnibus congregala suis somnum, hwc est hwreditas Domini(Psal. cxxvi).
gentibus, ipsa genies, id esi, sua membra vino de- Propter frigus autem piger arare noltiii, mendicabit
briat erroris. Domini vero civitas vineam Sorec ergo sestate, et non dabitur ei.
exefcens non vult inebriari vino in quo est luxuria Etvidi, elecce nubem candidam, etc. Hactenus
(Ephes. v), ne prorriisso vitse priyetur denario. " prseconum voce praemissa, nunc personam resiat
Et angelns terlius : Si qttis adoraverii besliam el ipsius demonslrare judicis. Qui ad judicium ve-
imaginem ejus. Id est, diabolum, ei caput vituli niens, gloriam divinilaiis nube carnis obumbrat, ut
occisum. videant impii quem compurixerunt (Joan. xrx).
! Etacceperit characleremin fronte tua, etc. In fronle Habenlem in capitestio coronam auream. Qualis sit
aut in manu dicens, significat diabolum quosdam bsec corona, superius in mulieris habilu descripsit :
professione nefanda, quosdam vero lantum opera- El in capile ejus cororia stellarum duodecim(Apoc.
tione notare. xii). Quamvis el victoriam possit significare rc-
Et hicbibet de vine irm Dei, elc. Dum dicif: El hic gnantis.
bibet, ostendit esse ei alium qui biberit, ne separet Et in manu sua fdicem aculam. Judicialeni scilicet
eum qui licet genlibus visibililer non miscclur, B dirimendi senlentiam, quae nullaienus evilatur.
earodem lamen sub Christi nomine adorat bestiam. Intra ipsam quippe sumus, quolibel fugere conenmr.
Juste autem qui calicem irae fornicationis propi- In falce enim quidquid includilur, inlus cadil.
nant calice Domini slernuntur, non ut, juxta Jere- JElaliter angelus exivil de lemplb, clamans, elc.
roiain, malitiam cordis evomanl mundandi, sed ut Angeli, quos lerrse messores in Evangelio legimus,
damnati pereant aeterna morte soporandr. et qui"omnes sunt tn ministerium missi prbpler ebs
Et cruciabititr igni el suiphure, eie. Pcenam ma- qui hmredilatem capiunl salulis (Hebr. i), singula
lorum sancli cum Doffiino regnantes semper videre pensantes Ecclesiae merita, qtiotidie Domino renar-
possunt, ul hinc majores ereptori suo gratias agen- rant.
tes, misericordias Domini in seternum canfent. Non Jlifte falcem tuam, et mete, etc. Ecce, inquit,
- enim eos justo judici concordanles visa pravorum abundante
iniquiiate , refrixil charitas multorum
tormenta contristanl, sicutnec divitem in flammis (Malih. xxiv), et aestumalorum incumbe.nte, messis
sepultum visa Lazari requies refrigerare valebat. mundi pene jam virere cessavil. Ne ergo grana jam
- Nec habent requiem die uc nocte, etc. Leonera di- inalura
decidant, propler electos brevianlur dies
cunt liominiprostrato parcere, sed hsec bestia leone (Ibid.), et zizania quidem paleasque flammis, fru-
r
ferocior, quo magis adoratur, eo majores irrogat ctum vero coelestem horreis reconde felicibus
pcenas. (Matth. XIII).
El si quis acceperit characlerem nominis ejus. Be- Et alius angelus, etc, habens el ipse fakem acu-
sliam sanctus AUgustinusimpiam civitatem, imagi- tam. Si Chrislus visus. esl in nube candida messor,
nem vero ejus simulalionem avis , id esl, fallaci quis est vindemialor, nisi idem propter geminum
iniagine Christianos, characterem autem nolam cri- EcclesiaeAuctum eleganter repelitus? Quia qui se-
minis interpretatur, qriam adorari, et, subjici ei, minavit bonum semen in agro suo (Matth. xm),
et consenliri, dicit. ipse quoque vineam in loco uberi planlavil, sed
Hic patientia sanctorum est. Licet bestia ssevierit, utraque cultura cuslodum incuria degeneravit.
non tamen sanclos passio contristel lemporalis, quae Et aiius angelus exivil de allUri, qui hubet polesla-
selerna bcatiludine remuneranda est, cum e conlrario tem supraignem, elc. Duplexesl, ut Hieronymus ait,
persecutores suos lemporaiiier superbienies selernas angelorum officium. Aliorum qui praemia justis tri-
cuffi bestia viderint luere poenas. buant, aliorum qui singulis prsesunt cruciatibus.
El audivi vocemde cwlo dicentem: Scribe. Pulchra Sicut dicilur : Qui facil angelas subs spiritus, cic.
jam praedicalorum concordia. Ecce enim Domini hic JJ Possunt duoangeli, quiaridam messem etmaiurain
regnuro venire, ille civitalem diaboli cecidisse; iste praedicarit vineam, Ecclesiae preces inlelligi, qu;u
flammas impiorum, alius healorum prsedicat re- magna voce, id est, magno quotidie desiderio re
quiem, qui suam vocem et de coelo emittit, el di- . gnum Dominiadvenire precalur, dicens
gnam meraoria aeterna litteris mandari prsecipit. Mitle falcem luam acttlain, etc. Sicut messis, sic el
Gaudent enim justi, quia nomina eorum scripta sunt vindemia partiffi terrena, partim coelestis esi.
in coelo; delenlur vero impii de libro viveniium. Utriusque autem maiuritas finem indicat sseculi.
Beati mortui qui in Demino moriuntur. Gratias tibi Queniam maturw sunt uvm ejus. Id est, consum-
ago, Jesu, qui beatificas eosin coelo, qui in te mo- mata sunt peccata. Quamvis el bonorum quoque
riuntur in terra. Quanto magis illos qui et in tua et perfectio maturitas dici possil. Nam, ut sanclus papa
pro tua fide felices.ponunl animas! Gregorius ait, c quamlibet mundi finis ex ipso suo
Amodo jam, dicit Spirilus, ut requiescanl a tabort- ordine pendeat, perversiores tamen quosque inve-
bus suis, elc. Sicut impios dixerat perpetuo re- niens, quia digne ruinis illius opprimantur, iono-
quiem non habere, sic e confrario lideles priscjs tescit. >
adjutOs operibus amodo jam , id est, a lempore Ei misil angelus falcem suam in lerram, etc. Qtii
177 EXPLANATIO APOGALYPSIS.— LIB. III. 178
habet falcem inessorian), ipse nabel et vindemialo- ,/___.peccasti, et sanguis te persequitur. Dictum est supra
riara. Unum est enim judicium et uno tempore fiet. de equis :
Sed in messe et vindemia, initium oslendif, et finem Per stadia mitle sexcenta. Id est, per omnes qua-
ejusdem pressurae. tuor mundi partes. Quafernitas enim est conquater-
Et misit in lacum irw Dei magnum, elc. Si ad ma- nata, sicul inqualuorfaciebusquadriformibuset rolis.
los tantum messis haec, et de vindemia perlinet, tor- Qualer enim quadringenleni, mille sexcenti. Tycho-
culaf pcenam significat. Si autem et ad bonos, cal- nius messorem et vindemiatorem Ecclesiam inter-
eatio torcularis el tribula arese Inutilia conlerit, uli- pretatur, post persecutionum fiammas clarescentem,
lia probat. Sicut ait Apostolus, pretiosa metalla"igne et potestatem ligandi solvendique tenentem. Ange-
probari, lignum vero.Jenum stipulamque consumi lus de lemplo vel altari rubentis imperium dicens
(/ Cor. in). Quod ulrumque extra ccelestem Jerusa- Domini, non perspicua voce, sed suggestione Spiri-
lem agitur. Lacus aulem irse eo loquendi genere no- tus sancli,
qui operatur in suo corpore, docens jaim
minatur quo dicitur : In die mala liberavit eum Do- tempus esse raalorum anathematizandorum, liabens
minut (Psal. XL). potestaiem super ignem, utique illum qui exiit ex ;
El exiit sanguis de lacu, etc. Exiit ultio usque ad ore testium, et comedit iniraicos eorum. Hucusqua
rectores populofum. Usque enim ad diabolum et ejus B de conflictu Ecclesise et utriusque maturo fine certa-
angelos novissimo certamine exiit ullio sanguinis minis.
sanctorum efifusi. Sicut scriptum est: In sanguine

LIBER TERTIUS.

CAPUT XV. cunctis posset genlibus adorari, templum illud se-


Et vidi aliud sighum in cmlo magnum [et mirabile. cretorum Dei, unius quondam urbis moenibus
Instaurato -rursus ordine, easdem plagas perse- inclusum, toto jam spiritualiter coepit orbi rese-
culionis novissimae narraturus, intenlum fieri vo- rari.
luit auditorem dicendo : Signum magnum et mira- Et exierunt septem angeli, habentes sepletn piagat
bile. de templo. Hoc est, quod Marcus ait: llli aulem pro-
Angelosseptetn. Id est, Ecclesiam sepliforrai gra- iC fecli praidicaverunt ubique.
tiara plenam. Vesliti lapide mundo candido. Qualqttbt (ait ApQ-
Habenles plagasseptem novissimas.Quoniam in illis stolus) in Christb baptizati estis, Christum induistis
consuriunata est ira Dei, novissimas dixit: quia sem- (Galat.m). Ipseest enim summus lapis angularis
per ira Dei populum percutit contumacem septem eleclus. Vel si nurnerum singularem pro plurali po••
plagis, id est perfectis, sicut frequenter in Levitico-; situm intelligas, varia virtutum ornamenta significaf.
El perculiam, inquit, vos septem plagis (Levit. xxvi). Alia iranslatio linteamen candidum habet, morlifi-
Quaenovissimae fulurse sunt, cum Ecclesia de medio cationem cordis doctoribus indicens, juxta illud :
ejus exierit. Castigacorpus meum et serviluti subjicio, ne forte aliis
Et vidi tanquam mare vitreum mistum igni. Fontem prwdicans, ipse reprobus inveniar (1 Cor. IX).
videlicet bapiismi perlucidum, igne sancti Spiritus Et prwcincti circa peclora sonis aureis. Qui prsedi-
consecratum. Vel etiam quod ad ignis pertinet qua- care fortia velil, non solum morlificet corpus, sed
litatem, raartyrio rubricatum. et peclus auro sapientiae stringat. Vel cerle zouis
Et ebs qui vicerunl besliam et imaginem ejus, etc. aureis pectora stringere est cunctos mutabilium co-
Qui fraudes vincum bestiae, consequemer igneo gilationum rootus per solius Dei amoris vincula re-
baptismo superstare videntur, studenles, juxta Apo- D stringere.
slolum, supercertari semel traditae sanctis fidei Et unum ex quatuar animalibus dedit septem an-
(Jud. in). gelis, etc. Istse sunt phialae quas' cum odoribus fe-
Habentes citharas Dei, el cantantes, etc. Id est, runt animalia et seniores, qui sunl Ecclesia, qui et
corda laudantium Deo dicata gerentes, el utriusque septem angeli. Eaedem quippe phiake, el suavitatein
Teslamenti veritale canora. Vel carnem ligno pas- supplicationum et iram suppliciorum continere di-
, sionis extentam. Ubi non tantum sonus vocis, sed cuntur, cum a sanclis pro regni Dei adventu fun-
etiam boni operis significalur effectus. duntur, quando judicia Dei non jam occulla sicut
Magna et mirabilia epera tua, Damine Deus omni- abyssus, sed aperia ut phialee, justis laiura salu-
pblens, etc. Hoc carmen in uiroque reperi Teslamen- tem, impiis vero prsedicuntur inferre perniciem,
to, ubi Dominus et verax et roisericors, a cunctis sicut Apostolus ait: Quia Christi bonus odbr sumus
canitur sseculis judex adorandus. Repetit quod pro- Deo in his qui salvi fiunl, el in his qui pereum
posuerat, dicens: (II Cor. n).
Et ecceaperlum esl lemplum tabernaculi lestimonii Et impletum est templum funtb, etc. Praedicatura
!n ccelo.Concinit carmini visio. Ut enim Dominus a gentibus Ecciesia, prius ipsa cbarilafis igne cale-
179 BEDiE VENERARILISOPP. PARS li.§ECiv I. -^ EXEGETICA GENUINA. 180
sceris, fiiiiuim piae confessionis eriiiifft, 'gfa'tias Deb Asiiut aiigeli, hoc est et altare Deb gratias agcns, id
super inenarrabili dono' ejus agens. esi, inieriOr affectus sahctSfunJ.vel ariglloruin , Vel
'Ei hemo poieral iritrbire ih lehipihrh, eic. ISeirio hoiriTriuri)", qrii dbcerido populis pfsesiirii.
potest Ecclesiae inembris incofpofafi, 'iiisi qiriri)y- Et quartits effuditphialam suam in iolim, 'Stci 'Pef-
steria 'fideiautiieris 'cliscita praVdicatoiibus,quia Je- seciitofes Ecclesi*, 'qti'i, sdfis itistar afdehiis', "semgn
sus cbhsiiiuius esi. a Deo judex vjvofuin ei mortub- Vefiii Dei arefaciefe riioliuiiluf, 'futiirbcfbiiiariai stint
riirii. Quod si furiiuiriabdiia jiiflicidfuij) Dei iritef- afdofe gehehriae. Vel si solein, spleridbfeiri"sapieii-
pretafis"arcaria, fnbflaiibus 1i«c irripeftetfabilia iha- tiuiri hiierpfeiafis , riori ahgeTb solerii pefrtiiideriil,
nent et clausa, dbriec, finitis praesehiis saeculi pla- sed eiiiem sbli diiium e~s'tSisia afficefe Ifoffiiries et
gis, adveniai boihirius, qtii et iJlumTrietet abscon- jgtiii rjiiia iliim "saplbriiesvifi, cruciatibus victii riiale
dila fenebraruni (l C'bi:iv), et njhTiifgstelt'quariliiiri agenrli erfore tariguritbf, iiibfuiri exenVplo'persuasi,
vel uiiliiaiis ad pVobaridamEccleslsl!Tidemi vel jii- iriiifliii qiiiqiie terripofalibijs desideriis ihardesciint.
stiliae a'd excaecaridbsJudaebs qui cliSfifaieriiverilatis Quarnvis ~et"aestus,u't fJixiirius, possitlhilelligi, quod
ribri feceperuiit, ut sblvi fieftirit, adveh't'us'coiiiferai diaboli corpus de slabilitate sanctoruin irremediibi-
Arilicnristi. liter cruciatuf, ,et ad biasplieriiaiidiirijihcilatuf. be
'
CAPtJT XVI. qiio proplieia: Zeius, iriquit, appreheiidit pSpulum
El audivi vocem magnam : Ile et effundileseptem iherudiium; et ituricignis ddversdrioscomedit.Et riunc
phialas, elc. bata est poieslas Ecclesiaj judicium uiique excepto, scilicei 'ultYmiiJiiris fgriejudicii.
irrogare-damnandis, et absolutionem misericorditer El msluaverunthomines-wslu magno. Inpraesentia-
dare conversis.Et omnibus quidem angelis in terram rum quidem , quanium permittitur , clarificat suos
fundere mandatum est; sed iidem' lerreni bomiiics diabpius. Quam claritaiem et laelitiam Spiritus san-
pro varielate peccaiorum varia quoque vocabuia ctus plagas definivit el dolores. Nam et supra legimus
sorliuntur, "ut sicut .prsedicalipnis et vindiclae, sic exercitum diaboli occidisse homines igne , fumo et
etiam noxae .plenitudo septenario riufriefb cerise- sulphure. Non quod perspicite occiderit, sed his
retur. ,; , .,, _. , _ pcenis consentientes destiriayerii.
Et abiit primus, et effudil phialam suam in terrdm. Et quinths effuditphialam sttam etc. Sedes besiise;
buplici modo prajdicalores .phialas iroe Dei effiiri- id est, regnum ejus , tanquam judiciana polestas,
dunt, du.m pcenas impioruni yel eisdem impiis iffp- hujusniodi pltfgis , id est, lerfenae feiicitafis faisa
gant spiriiualiter judicando, ut Pelrus Simoni: Pe- , coiitenebralur laetitia, et lucis efficilur aliena , tit
cunia, inquit, tuq lecumsit in perdilionem(Acl. vin); p Psaimus : Dejecisii, ihquit, eos dum difevarehlur
yel sanclae Ecclesiae, manifestant .prsedicando, ut {Psat. LXXII).Non euini dixit, postquara eievatj sub'f.
idem dixit: QttibusjudiciurAjam olim non eessdl, ei Et commanddcavertihttinguas siias pfw dolofe.sicut
perdiiio eorum non dormilat (II Peir. n). Pbtest et justus labores Iructuuiri stioftini riiariducabif, iia irii'-
teriius modus inteliigi, quo quisque peccaibr, au- pius quoque dignis blaspheniiae suKpceriis expbsiliis
dita prsedicatione veritatis, grayiori coriVradictibriis quasi Jingua sua satufatuf. Siiii ergo nbcebarit bla-
vulnere corruropitur. De qub boiriinus : Si hon v'e- spliemariies ex ifa Dei, qua irarispuncti gaiidia exi-
nissem, inqriit, et locutuseis 'fuissem, peccdluih iion slihiabant.
habcrent (J_oan.xv). El blasphemaveruntDeittncwli, elc. Noh ad ipsbruni
Et faclum est vitlnus swvum, eic. Qui, Domiribde- duriiiam retuiit, sed acl jusiaiii i'ridi'grialioh'emDei,
•relictb, r/iaboium veriefahiur, ejusdeiri impiefatis qui lale gerius plagae dedit, iri qub hori fecbrdeSfuf.
vulriere pessiriio spirituaiiier mierlbuni. Naiinquis"corpbraliier afflictus, ribn seniiat niariurii
fci secundus effudii phiaiam suam jri mare, ete. Dei sicut Anliochus ? Riasphemaverurit eriiih","dixit,
Qui non solum cliaraclere noianlur Antichristi, sed rioii aperte, sed lri peccatis luxuriariies.
et servorum Christi, stabiliiaiem undis amarSe Et sexlus angelus effudil phialam suani Iri fluitien
persecuiionis insectantur, spirituali jam iiiiipne, n iliud maghum Ettphrafen, etcvPereurite popuVo, Ba-
quam sanguinem vocat:, punierilur; ei qui se byionis afiiuentia , in qub niliil vivuffi, riilill vlfitle ,
vivere jactabanl,, mortis prbbabuntur auctori sef- quod igni apluin non sjt, remanebit. Hocesi qiibd
viisse. supra dixit : Aruit messis lerrm (Apdc. xiv), sancti
El tertitis effudit phialam suam super flumina, etc. regis obviarii Soli jusiiiise properaril. Aliter. Sicut
Et hi quoque qui, ut suum yirus incaulis infundaiii, dum superbil impius , ificendilur paupef, ita p~esii-
,dulcia se propinare fingunl, digna plagaeperennis ferite iiagellato sapleris astulibf fieU Solito auiera
ulfione plecteniur. more prseleiniisso, septiriio bhgelb Tecapitulai ab
Elaudivi angelumaquarum dicentem, Justus es, etc. origine breviier.
I ln angelo aquarum, orones angelos populorum dicit, Et vidi de ore draconis el de bre iesiiie , eic. ^pi-
.inieTiori affeclu divinis laudibus conciepantes, quod ritus diaboli, et Anticbrisli, ei praepbsTlbrumcorpofis
, vindicans sanguinem servorum suorum homicidas ejiis, qui pro iiumero partium unius corpbfisihf.ifius
. iiiorte potaverit. djcitur , ranis similatur, animaniibus scilicet locb ,
El audivi alterum ab altari dicenlem: Eliam^ Do- visu , molesioque strepilu horreiitipus. Qriae cum
mme Ueus omnipotens,vera etjutiajudkiu lua. Quod aquarum incolse videantui', iii sordibus lamen et
181 EXPLANATIO APOCALti^lS. — Llfe. Hl. 182
coenbvoliftaniiir-.Hypocfiiae quipTpeaquaffi vifae fcfiisiLpsci. Mcapltoiatabfeadeiii pe~rlicui»ibiie,fuinarii
promiltenies, in sordibus quas credenles iri aqWa describens iinpiae civitalis.
deponrtni jfloftui 'delliescuiit. Sic Ptfarab; qiit ut Et 'faciij"suiilfiiigwra"etvoWs,e\L tum iii fihe sae-
populum petderet ih bapvrstrio_ jpsristfeuin iirtMre iebii talis frierlt iribtttdlw, qudlis hoh 'fuit ab imiio
ausus', ibidem necatiis eSt. \Matih. xx"jv),'sitria p'a¥iil'f maxima darebiiht. Std
Sunt tnim spifitus dwmoriiefnihfdiieiites siffiHl.Ita 'tntum' a 'ptfti bbiiortrii; "afia paftfe friaibrurii, aft ex
waiitque stcrit eifam pfer irfagb* PlfaWorflsfcreflerVdi utraque parte sibi altrinsecus coeant, ribii iiic satis
sunt signa facturi. Nec fihffieriio eWum flye^Triit Jeiufeet.Sicut J96'ysiet magis rabiiiffi e^t Piiafaoiils.
facla merifiohe ratrkurii , riVsiiit friilVisffe-S Satanse 'Et "fac'tdest cfimlashiagna ih ires paries. f rifoffne
foric qufcque'similrapffedicarblSignafabtriroS'.tjsqufe bellum impia civifas iiifeft iEciieisiaj'Cbristi. Quiiin
ad sigiiurn eriffij rbriarffm suis hiagi inCaiftaiioritbits fferitiM et Judsel aperfb 'beftatiiiflib,haiffetTcisubdola
valere petrMssi -SuiiU !d'efe'c'iibn'e,Tais! ffatfes 'pirb^vrsihMfarii fexeinpiii
Et procedehl-VdfegesVoiiusteffw'; 'ebnyrVgdrefHtis "Quodfet 'supfa iii tfibbs equis iriMis, rosib, ntgrb fe't
in prMittm-,elt. Sifeirtsarieti reges sririi; 'qnlbus; Bdf- pallido, figuratum est.
plirate stccatb, via paiirJilur Orieiifis', ifa eiitfrti $¥5vi Et civitaWs^ehtium cecTde¥uiit:W$si, omri^erbbur
reges terfse 'dicrihtiir, qui-flon ex fbfo brbe aduhtfm B tdriciaque gentiuhi. Jucuriuitaseriiiri lirijiibtum r~uM
JoCftSifebflfrfegali,~sfed srib quaeqriiigens to lbcb' s*aW- «esfinagria,et |audfujriiniijuifefditfo.
ctos inipgnefil. ©TembWemDotriiriitriSghuVri, iotuffi
, El Babyldn magria ih memofiam venil driie Heum ,
teriipiis •dicita DbMfii pssiorie. Pblfest ei-Uies riccipi 'eic. furic Babjion cadit, afii iraiu' Dei bibit, ciim
judicii* earii exefciiuS'df'aboli pef ioltfrii ieffipus viiSe poteslatem accipit adversus Jerusalem , praicipue
piaesefliTs'cbifgregafus boiriitib ffegi piosierhettdus flbviSsrffiafh.PrbPetga ip§aiii 'dtxft beciaisffe tefrse
'Oceiirrei. triofu qiifemfattt Ecrilfeiiai'.Qobo!'si ail laieiti' jrfdicii
Eifcevehibsfcut ftii: Alia ediiib ebriiequertlius lfS- •referas, i'Miffipiui iriirifeiborifttriDfebveWieij^miiririie
het': Ad diem mbgriuih JJe» 'QhMpefiiitti. Ecce fetiit dicit in COtilfesabiHibtiiiisWiDeus.
vitftii. El omnis insula ftigil, ei htoiiieshon suhl muenti.
Realtts qui vigilal et kustotiii t/eVffffienras'ri&, 6YC.
Ecclesia, q'ase; pfbpter IfibiiMiis eibiWeiiiilirii;in-
Bedti 'quofM iecta Wti peccdia\Pffi. xlii); qui iur- stflis coriip'arhtuf 'a!crii"o~hiibus;k pefsei^uYoriimSe
pitudirieriiviiae rbprblfeiisibilis ahte justbiuni bciulc-s catila ilWcMbils abscorfdW;'
in judicio subsequehiis ubfii opeiis tegirrine veiaril. E't 0'&ndbincig'hmicui4aimhihrdesceMii<Ue'cMb'ih
Et ifl EvahgfeTib,boiriiims, iii exeihplb Ttiris caVehdi, hQiiiities,
' - " C Gtairab itle -TieiialferitOSimiJaTuY' >q"jsefei
sfeiVosvTgiiaretitaecTpit. et sequajudicio^prodiversitatbciilpiaf-
pondere gravis
Et rohgiegiibfiiWs i'ii Wciiffl qiti vocdiHi HibiaYce
rum, -singolisin#iga*ar>:Et omnes plagaejEgypti fi-
Hermagedon. Hunclocum alibi exponit, diceiisi 'Cbn-
Hi 'e't'iifcwhiiefhrii c'dstrdsan- gurae fueruntplagarurii spitituaJiurii.
greigaviliUifs pfwlHihi, El blmphemeveruitlhomines Deum; etc. Quia alia
clofUih,'ei chitdiiih eticTam(Apb'c.xx), i'd est,'EfccTe- speccata oausa sunt peecatU alia poena peccatii alia
siattj".-Pbtest ei e coriWarlo!o'crisitiifthtum diajjbius
in bWffiitre iiiihofe utrumque. Sicnt Jsaias: Eceetu (iiiquil) cralus >es,et
inteiligi' qiii pefaito ; usiitiiiaiae S,s"iV|}.Hic blaspliemare Deum
peccavinius (Isah
Deitatis inflaio, priores, id e^sl,qrioiiffaTria Dbrrilrib et peccatum agnosciiur, et "peetfa
propter grandinem,
ihteidictaS, feciipeTare %'efaudebit irisidias. Heffhia-
"sWehxdiis peccati.
gedori eriim i-o/iiesufreciibfii 'pribfa, Vjto* CAPCT XVII.
bosus inlerpretatur.
Et sepiirhus effuitit phialaih siwm iri derem, etc. Vehi, bs'teh'ddhilibi damiiaiidhenlmereificismhghw.
Sicut siipra sanguis uliioriis usque ad frerios eiifub- fetc. Perditoriifii riiiiliitu'ii'6,qii*', rfelicioCffeatbffe,
friiri, imriVundoSvidelieei spifitus exivii , !sib ei Wie dsemonibus se prostravit consiuprandam, ih fltfcti-
•curiieakdaVipbfcstafes aieriaSnovissiftia'perriiWdeTfelij I)u~s,id esi, tti fiscofdiii ~p6puibru~ni "serJefferiifemo-
iiilib ; Tacuiiriessfe, fd esi , finis axieSseriajfaiiif , faiuf. E conirafib aiiieai ifriiiitudiiViS cffedeh-
ariiiiia tVria. QuoS'dfespbiidit
qdtihdb\tii Apbstblus ait) hovissimaiiiiiriicddeslruetitr "iiurii erat c'6r Uriiiifjfel
mors (I Cor. xv). Haclenus sub plagarum iidiSJiWe 'Aposiolos tinl viro viTgiifeirn iiasiairi exiiibfefe
peVsefcVJtiO iiovisfeima descHbiluf , qua? Tycliohius Cbristo.
birihes a cbbtraTib vult intelligi. Plagdesl, iiiquieris, Cttrii qud fbrnic&tisuriix'eges,lenw;'Ae. Uhtviefsilas
insanabilis,et ira magna accipere potesiaibin peccaiidi patiibus 'pt^etiiliiet. Regfcs eiiiiri fet irihaljliblbffes
"riiaxiiiibih %'aiictos, hec tOrripi adlitic riiajflfe ira tetrse surit singiili letfeha- siiperbe p'e'tenifes,''rfubSll-
Dei. Proveiiltis eriim beatifudiriis maloruih iriors est, lecebra saecuii, vitiorum libitlirffe'ctfristuprai''efiri-
sifeul e cohff'ari'6 tormetita ei IiUrtiiliWfibEcclesijs 'sania iiientis debriat.
'dafifas est. Nairi ipso tefnpbffe ilioesus etil oniriis Et abslulil me in deserluhi tii Spiriiii: Opfrffiiii
pbpiilus iiriptus alo 0'mhi plaga cofpbris ; quasi qui pbiiit 'divinitalis fbseWfiam, crijris piBcseriliapafadi-
acceperit loiarb ssevieiidi 'potestaiem. Nec opus erit sbs e'st.
turie adihipletibrie pecbalbium ; et ifbe bohsuiiihia- Et vidi mutierim sedeiittih supHfti'estiSm'coccirietim,
lione aliquem malorum flagellari, el a furofe cbiri- eic DiabolUs ihVpieiaie'ctueritiis, bMspheriYtTS, tii-
iS3 DEbjE VENERABILISOPP. PARS H. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 184
flatus, corruplelam pravorum fastu prsesumptionis A I adversilate temporis, et infirmitatem refoveal, de
extollit. brevitate.
Habentem capita sepitm et cbrnua decem. Id esl, Et beslia quwerat, et non est, et ipta oclavaest, etc.
habentem reges mtindi et regna, quorum et Domino Anlichristus qui in fine saeculiregnaturus est, propter
gloriaro in roonte monstravit. Et septenario enim ejusdem quidem corporis impiorum , cui caput esl,
ssepe et denario numero, ut supra diximus, univer- unitatem , ad regnorum mundi perlinet numerum;
sitas indicatur. sed propter singularem nequilise potentiam,suietiam
Et mulier erat circumdata purpura et coccino.In loci proprii continetur ordine.
purpura fucus simulati regiminis, in coccino cruen- . Et decem cbrnua quw vidisti, decemreges sunt, etc.
tus habitus impietatis demonstratur. Nondum regna mundi in persequendo Ecclesiam,
Et inaurala auro et lapide preiieso el margarilis. suam plene potentiam demonstrarunt: quae iicet
Id est omnibus illecebris simulataeveritalis. Quid sit nunc quoque plurimis dominentur, acrior lamen erat
denique intra hanc pulchriludinem, exponit, di- gloriationis insanse potenlia, cum etiam signis dece-
cens: perint plurimos. Quidam, perseculione novissima
Habens poculum aureum, etc. Aureum poculum propinquante, decem reges fuluros, qui orbem intcr
plenum immunditiarum hypocrisis est, quia hypo- ** ' se dividant, juxtaDanielisquoqueprophetiam, inter-
criiae foris quidem parent hominibus quasi justi, pretantur, qui de bestia quarta dixit: Et habebat cor-
intus autem pleni sunt omni spurcitia. Quod enim nua decem; elecce cornu atiud parvulum ortum est de
virus in auro, hoc est, bestia sub habitu meretricis medioeorum ; et tria dc cornibus primis evulsasunt a
latens. facie ejus (Dan. vn); et Antichristum, de Babylone
El in fronle ejus nomen scriplum mysterittm, etc. nalum, iEgypti regem et Africseet iEthiopise supe-
Hsec quidem corriiptela sfalim in ipsa facie nutrix raturum, quibus inlerfeclis, etiam seplem alii reges
victori colla submittanl. Alii autem ad praevaricalio-
oslendilur esse viliorum, sed quia prudenti tantum
ratione discernilur, roaxime preliose ornata, mysti- nem significandam in undenario numero positum di-
cum lioc esse nomen indicatur. cunt Antichristum.Undecira enim denarise perfectio-
nis transgressionem designant.
Et vidimulieremebriam de sanguinesanctbrum,etc. Sed potestalem tanquam reges una hora accipienl
llnum est corpus adversum intus ac foris: quod post betliam, Tanquam reges dixil,
quia velul in
licel videatur loco separatum, in commune tamen somnis regnant, qui Chrisli regno adversantur.
unitate spiritus operalur. Sic pronepotes pravoru-m Hi unum consiliumhabenl, etc. Id est pari consensu
sensu Zachariam lapidasse accusantur, cum ipsi non ^I tota inlentione diabolo
rnilitaiit, hoc esl enim post
fecerint. besliam accipere regnum,diabolumimitando,Christo
Et miralus sum, cum viderem illam, admiraliane adversari.
magna. El dixit miht angelus: Quare miraris ? elc. Id IIi cum Agno pugnabunl, etc. Ne saeviliam hostis
est, diabolus quondamin mundo principabatur, qui, antiqui humana timeret inflrmitas , septicipitem
Domino crucilixo , ejectus est ibras; in fine autem1 describit bestiam ssecularis regni cornibus armalam,
mundi, de carceris sui laxalur ergastulo, spiritu oris; Christo triumphante devinci, quem in stiis irium-
Domini peribit in seternum (II Thess. n). Tychonius1 phare designans adjecil:
besliam ad omne corpus diaboli refert, quod dece- Et qui cum illo sunl, vocati, electi, et fideles. Prae-
dentium et succedenlium sibi generalionum pro1 rnisit bene elecii, mulli enim sunt vocali, pauci vero
cursu suppleatur. Maxime, quia mulierem , quam1 electi.
super aquas multas, id est, populos sedentemi Et decemcornua quw vidisti, etc. Gloriam niundi,
ostendere promiseral, super bestiam oslendit se-• quam nunc lascivo complectuntur amore, maximo
dentem. tunc incipienl odio deteslari, cum se Agno vincente
Septem capita, seplemmbntes sunf, etc. Capita,> u viderint in fine damnandos. Potest et aliter intelligi,
inquit, besliae, reges mundi suiit, ob tumorem su- sive quod inter superbossemper jnrgia sint, sive
perbise montibus adaequati praecelsis. In quibus Ia- quod omnis qui diligit iniquilalem odit animam suam
sciva requiescit impietas, ut et vi premant et fraude> (Psal. x).
decipiant. Et desolalam facieni ittam et nudam. Ipsi enim per
. Quinque ceciderunt, unus est, et alius nondum ve- iram Dei desertum faciunt mundum, dum ei dediti
nit. Cum in septenario nuroero plenitudinem mun- sunt, el injusle ulunlur.
dani descripsissei imperii, cujus ultima. pars, id esi,, Et carites ejus mand\iicabunl,e.tc. Luxibus eam so-
Antichristi nondum venerat regnum, consequenlerr liiis desliiutam gehennaeignibus comburent.
quinque reges praeteriisse, sexttim adesse, septimumi Deus enim dedit in corda eorum, elc. beus, in-
ven.turumesse testatur. quil, judex juslus fortis, eteui juslitia semper placita
Et cum venerit, oportet eum brevi temporemanere,. est, lalia permisit impiis pro poena. peccati prioris
Quia et superbos nos et infirmos Dominus conspicit,, operari: pro quibus inerilo finem totius imponeret
dies qups singulariter raalos iiitulii, misericordilerr orbis, sicut in Sodomis et diluvio faclunt Evangelia
breviatos dicit. Profecto ut et superbiahi terreat, dee leslanluri
185 EXPLANATIO APOCALYPSIS. - LIB. III. 186
Vtaent regnum suum bestiw, etc. Id esl, diabolo A , teritse vitae prnesentia remanserit, dicenlibus : Quid
pareani, donec consummentur Scripturae, quibus nobis prafuit superbia ? aut quid divitiarum jaclanlia
Deus dixit quarto regno terram consummare, sicut cbnlutil nbbis ? Transierunt hwc omnia, tanquam um-
in Daniele legimus: Quarlum erit fegnum super ter- bra (Sap. v). Vel cuni inpraesenti, rerum affluenlia
ram, quod istis omnibus regnis prmvalebit. Et unitier- cessante, et contrilione gentium diversarum instante,
sam terram devorabit,el evertel, et delebit (Dan. vn). pravorum volunlatibus adimplendis circumflttens ;
Et mulier quam vidisti est civitas magna, eic. Sic et carnalitim deliciarum ablata fuerit occasio.
infra sponsam Agni contemplari jussus, vidit civita- Cuin viderinl fnmnm iticendii ejus. Id est, indicium
lem sanclam descendentem de ccelo. Quam cum de- perditionis, quoniam fumus ignem praeit. Quid enim
scriberet: Et reges (inquit) terrw affereni gloriam est aliud grassatio ista mundi elconlritio, quain fu-
suam in illam (Apoc.xxi). Duae sunl enim in mundo mus inslantis gehennse ?
civitates: una de abysso, alterade ccelestibus oriens. Longe slanles propter limorem lormentoruni ejus.
Unde et eamdem impietalem, quam sub habitu mere- Longe stanies non corpore, sed animo, dum unus-
tricis nudaise atque corabustse descripserat, nunc quisque sibi limel, quod alterum per calumnias et
desertae civitafis comparat ruinis. '
potentiam pati videt.
CAPUT XVIII. B Dicentes: Vw, vm, civitas illa magna Babylon, elc.
El post hmc vidi alium angelum descendentem de. Spiritus dicil nomen civitatis, verum illi mundum
cmlo, habenlempoleslalem magnam, etc. Angelus hic plangunt exiguo admodura tempore pcena inlercep-
fortis et illuminans terram, et ipse Dominus incar- Inrn, omnemque induslriam labefactalam cessare.
natus, et Ecclesise doctores possunt intelligi; qui El negotialores terrmflebunl et lugebunlsuper illam,
ceelesli lumine praediti, casum mundi praedicant, di- etc. Cunctas mundi pompas, et ea quae vel sensibus
centes: Appropinquavitregnumcmlbrum(Malth,m,iy). corporis suavia, vel exlernis sunt usibus accommoda,
Cecidit, cecidil Babylon tnagna, etc. Ne limeas (in- deficere lugent. Species enim metallorum ad visum,
quit), o Jerusalem, terrense polentiam civitatis, quae odoramenla ad olfactum unguenla ad lactura, viiium,
eo ipsospirilualiter cadil, quotibi nefandorum prae- triticum et oleum ad gustum, pertinent. Jumento-
valet infestalione civium. Isaias quoque describit rum porro et mancipiorum vocabulo caetera humaiai-
Babylonem monslris inhabilandam immundis. Nulla tatis auxilia perire quseruntur; duplici genere, ul
est enim nisi diaboli civilas, quse omnem antmam dixi, quod deflcianl ista mundo. moriente, vel quod
capial immundara, in qua omnis immunditia per miseri superstiles eorum inleritum qui mundi gau-
orbem commoralur. (_ dia morte reliquerunt quasi suse civitatis ruinas de-
Et mercalores terrm de virlule deliciarum ejus di- plorent, qui et ideo, metu poensesimilis, longe stare
vites facli sunt. Divites peccatis dici eos qui pro abiwi- dicuntur.
danlia temporali suas inielici raercatu animas cpra- Qui diviles facti sunl, ab ea longe stabunt, Ubicun-
niutant. Nam nimietas luxuriae pauperes potius quam que dicit Spiritus ditatos ab ea, delictorum divitias
divites facit; signiflcat. Inferius enim ubi injustorum vox est di-
Exiie de illa, populus meus, etc. Sic et Isaias: cenlium : Vw, vw, civilas illa magna, in qua dilati
Exite de medio earum, el immundum ne teligerilis. sunl omnesqui habenl naves in tnari, reruin divitiae
MundaminiquiferlisvasaDomini(lsai. LII). Praetaun- intelligiuitur. Putantenim suae faciionis solertia se
tiala Babylonis ruina, inducil discessionem, quse est esse dilatos.
Babylonis ruina. Cum enim discesserit Lot a Sodo- Quw amicla erat byssinb el purpura el coccb. Nun-
mis, funditus tollentur. quid civitas amicitur bysso aul purpura, et non ho-
Reddile illi sicul ipsa reddidit vobis. De Ecclesia mines? Ipsi ilaque se plangunt, dum supradiclis ex-
enim exeunt in mundum plagse visibiles et invisi- spoliantur.
biles. El bmnis gubernatbr, et nautm longe slelerunt, etc.
Et duplicate duplicia secunduni bpera ejus. Ut quse •p.Nunquid omnes mare navigantes adesse poterunt,
lemporalibus ffuebatur deliciis tormentis crucietur utvideanf incendium civitatis? Sed omnes sseculi
seternis. cultores et operarios dicit tiniere sibi, videnies spei
Quia in carde suo dicit : Ijiedeoregina, el vidua nan suse ruinam.
sum, etc. Quia praeseutibus deleclata limiriis ultio- Dicentes: Qttm est similis civitati huic magnm? ld
nemnoluil praecavere fuluram, ideo in brevi tempore est, iioii posse mundum-jn integrum reslitui
ei spirituali etcarnaliclade punietur. E-contrario au- El miserunt pulveremsuper capita sua. Id eslprin-
lem cives coelestis palriae, qui proponurit Jerusalem cipuin suorum faciem exprobrantes; a quibus seducti
in principio laelitiaesuae, nolunl in lerra aliena can- peribant; vel cordis sui, quod esl principale homi-
licum Dominiresonare (Psal. cxxxvi), id est, in prae- nis, sera pcenitenlia vesaniam accusanles.
senti percipere gaudium futuro sieculo debitum. Qubniam una hora desolala esl. Nota singulas lu-
El flebunt et plangenl se super illam reges terrm, gentium personas non solum jacluram divitiarum,
etc. Hic fletus regum, et inercatorum et uautarum sed et r.epentinam improvisamque deflere ruinam
Babylonis, dupliciler intelligi potest, vel cum in die saeculi falleulis.
judicii, tota mundi gloria pereunte, impiis sola prae- Exsulta stiper eatn, cmlutn\et tancti apbstoli et pre-
187 BEJMS VENERASILISOPP. PARS II. SEGT. I. ^ EXEGETICA GENUINA. 188
plieim. Sibet TOiniritiiii) Evangelib'fiVinarh mlridi 1Apsalriti qui principMim"-'Ifabentbaudate Dbminuin,
prajaifeeiistffifttiiiVftuihWitifi&snfflfiefi, WspTcite"A apud HebraJOs;ab alleluiaificipiunt.
levdie eupWdvesWd (tiitc. xxi), id fest, exMIaraTfe & ,fUhms "ejfftsascendit in swcuta smchierum.
cbfda. ' Asc*»M(JI'dixlt, whhscendel. Seffiper autem in pfer-
vadit Babylon; et jarn CTematurin parle,
'(jiuehiamjudicavit Deits juaiciuih veslfum de ilid. dilibrieiti
Hoc est iiiud quod judiciuiri ariimsesaiictofurij ma- sibut Jerrisalemifaiisilittparadisam, ©ominotnani-
ffestariieiii 'paupere et diviie.
gno clamorfequaereliant: iJhqueqvia, 'Dbmine Deus,
sanclus et 'veftis, 'iioh juaTcas ei vindicas sahguihein lEt Viginliquatitoi SehiQres cecideriinl, et qualitbf
ribslrum (Apoc. vi)? ariimalia adordveruftl Dewri. Nori lahibruin tatiium
Et suslulii uhiis ringeius 'foftis idpiderit,.qitdsihib- officiff; sed siimnfae""dultfediriedevolioriis Ecclesia
lctremmagnum; et misilin mare, dicehs: Hdc tmpeiii Dfeumireiiefaiiit.
tiiitiitur Babyton. 'Sivfe'(iit alia dlcii Ediiib)': Sic im- Dieeiiles': Amen, alieluia. Haec vetba cum inter-
in fideffi sive veriiatem et lau-
petit dejicieiur Rabylbri niagna civiicis.Civiias ssfefeuli preiari qufeaiit(nam
pio peccaiorutri poiidfetfeel effbrfe, ihstatmi rriblae deffi Dbffiiriiv'rit dixi', Watisferuritjit)', ptoptef reve-
comparalur. Iu circuitu enim irripii atnbiilarit. Qhae,*' rentiam tamen sanctitatis ptiriite iilis linguae'setVa-
jure iluciibns ullloriis absbfbeiur, quia feivesjferusa- tur aucloritas. Nam 'ei aUelbia Dominicis diebus
leiri Hucilbus obpfessit iiiiidieirtsliis,cbrii supfefflu- totoqiie Quiflqflagesiirioiempotepfbfter'^
niiha BabylbhiS sbileiiifes, ccelWstisSiori absfentiam riectidnts',quse ih bbrrilM est iaWdfef&luta, febiVtiritie
flerebi. Aii eriiiri T>BmIiiBsabciferfes"scahaaii taii canit "BcclesiiK
pceria plfeeieridfes.rEtEeciesia ipif&eih lapicSisiiriiia- Et vwacde ihrono exivit, diciris : Laudem dicile
tbr, Jsfedsiabili *t firriio; qiit teriipesiafuiri spferiiai Deo nosirb, etc. Cum boe impefat faciendum, et
iifciiistfs'.Pbiest triola^fetiaujproebritrilifenepoeriafuri) mfetnotai'factum; apptobatam sfervoffffnlaudem.in-
iritelligi. Nath et beatus ignailus retttrr rjixisse pa'S- dicai eleetoruUi. Piisilli, inquit, e't maghi, quia par-
sufiis: c fftinreriiufri bei isuiri, betttarurfi dferitibiis vitas rioft riocet irigenii, crifus cot et JingQa DomtM
mfeTat,rit paliis fbriridtis'eiiiciat. L> laude repleta est.
..Vex cithafmddruhieitdusicbrMm,fefc.DfeiJlis quin- Eluudivi^quasivocem ttibw magnm; et quasi vocem
qUe serisibtis Soriiitri disiuleiai; qriefri "riuriciritfer aquafum mullafuhi, efc. Magria vox canenliuni, ma-
alia deriiuridbrllclt'aii'fefii. At 's'i oTcetfet: QufedvisiiI gna-cordis est devotio; quse muliipiici rfepeiitn lao-
pulchfum; buMu fearibfuiri,iaciri plarium; "odoraiii dis et (ruiiiam impiorum, el gloriam Domini suo-
siiave, guslri 'delfeciahllfe,fJe saecuioliarisiiuf urri est. (. rumqne concelebrat aelernam.
El ohtriis aflifex oiiiriti 'aftis 'nbii inveiiteiur iri ie, Et 4-emiisgloriam •ei, qttia mnemnt mipliw Aghi.
sunt Agni, cuffi Ecolesia Dbmfno in tba-
amplitis, etc. Omnia, inquit, quae ad usum vfeijti- Nuptise
cutiditafem liifriiarise viisfe pe'ffirj'en(, toiiuriiuf ab lamoregni ccelestis sociabitur.
Et uxot ejus prwparavil se. Operibus jusliliaesem-
iiiipiis. Ei 1'dj'e'cilcatisaffi, dicferis: ,
Qtwniiimihercdlbfes tiii erarit principes terfm. ld per insistendo spirituali se convivioet perenni regno
fest, qubniitriiin vtta itta percepisli boria (Litc. xvi). dignam exbibuit. Potest et juxla Evangelii parabo-
Et ih ea sangitis praphelarufh ei iaitcloriiih ihvenlus Jam accipi, quae vjrgines narrat veniente sponso s*r"»
esi, etc. Nuhquid feadem civitas 'occldit ajiostbios, gentes, suas ornare lampadas, id esfc, sua secuffi
qnse et prophetas, aut omnes sanctos? Sed liaecest\ opera numerare, pro quibus seternaiB percipere
civitas quam Cairi rfaifis sui sariguirie fiiiidavii, el. beatitudinem exspectant.
vocavit nominfefilii shi Eiiocb, id csl, posterilatis Et dalum est illi, ut caoperiat se byssinosplendente
suaeoibriis. Naffi sepieiii geriefaiibnes dfescriiilsesuat candide. Dalum est illi factis suis indui. Quo conira,
Cain. In ejus civitatis aedificiumfundilur oiiiiiissmi- impii, qui, juxta Isaiam, telas araneae lextint-, «on
guis justits d saiigiiiiie 'Aliiljusli usqiie ad sanguihem: operientur operibus suis. Opera enim eorura opera
Zachdriw (Matih. xxiii), id est, po"puli et sacef- TJ inutiiia.
dotis. Et dicit mihi: Scribe.: Bealiqui ad nwnam nuptia-
rum Agni vocalisunt. Non ad prandium, sed ad coe-
CAPUT XIX.
iiain vocatos narrat, quia 'nimirura iri fine diei con-
PosthmcaudM quasi voceminagnath tubarum mul- vivium 'ecena est. Qui ergo, linito praesenlis vitae
larum in cmle dicenlium: Alteluia, elc. Hsec nunc ex; tempore, ad reffecfionem supernae contemplationis
parte dicit Ecclesia; tunc autem perfecte «lim dis- veniunl, prolfecto ad cflenai» Agni vooantur.
cessio facta fuerit, el cum aperlius viiidicata. ' Hmcverba verq Dei sunt. Id esl, veraciter evenient
Qum cerrupil lerramin prostitulione suu; etc. -Duo > quae ftitura prsedixi.
nieretricis facla commemoral, quae se videlicel ma- Vide ne feceris. Gonservus tuus sum, el fratrum
is corruperit, el borios .persecufa sit, quibus duobus5 tuorum. Supra dixerat : Ego sum primus el twvissi-
cnncta reor pravorum crimina comprehendil.. mus (Apoc. l). Ostendit ergo aogelum niissnm esse
El iierum dixerunl : Alleluia. EccJesia Dominumi iii figuram Dominiet Ecclesise. Nam et in.line dicit:
snper judiciis ejus indfesinentiaffectu collaudat. Al- Ege Jesus misi angelum meum iestificari tbbis hccciit
leluia enim dicilur Laudate Dominum. beniquei ecclesiis(Apbc. xxn).
m EXPLANATIO APQGALYPSIS. — LIB. III. 190
Mabentiiim mtfhiohium Jesu. Postqua-na Dominus A J exp.osuit justificationes esse sanctorum, juxla quod
Jesus hominem assumptura super cuelr/s elevavit, PsalmistU ait : Sacerdetes lui induantux justitia
arigelus ab bbmirie timiiit adorari, super se videlicet (Psql. cxxxi).
adbrans homineih Deum, quod ante Incarnalionem El de ore ipsius procedil gtadius acutus. Sic et
Doinini ab hbhiinibus faCium, et nequaquam ab an- Isaias : Et pbsuil, inquit, bs meum quasi giadium
gelisprohlbitum esse legimus. acutum (lsai. XLIX).Et Aposfolus : Et gladium Spi-
TesliiiimuUmJesu esl spiritus prophetiw. Quidquid rilus quod estverbum Dei (Ephes. vi).
enim spiritus prophetiae dixif, testimonitim est Jesu, Etipse calcat lorcuiar vini furoris el irm Dei omni-
qui habel testimonium a lege et propbetis-. Ne me polentis. Calcal enim nunc quoque, donec eXtra ci-
fergo, inquit, pro Deo adores, cum illius ego virtuti- vifalem calcet.
bus lestiirioniufn perhibere venerim, Hactenus de Et habel in veslimerilde'itri ifemore suo scriptum :
ruina Babylonis, abhinc de gloria Jerusalem futur-a-. Rex regum et Dominus dominanlium. Hoc esl noinen
Et vidi'c'Shim aperititn; et ecce equus albus, elc. quod hemb superbofuni cogrioscii. Ecclfesiseaufem
Oofhinus quiTest via^ veritas el vila {Joan. xiv),et ribri alrameiilo, sed spiriiu Dfeivivi, in labuiiS'sclli-
cui per pfopbetam dicitur : Quoniam fecisti mirabilia, cfet cordis iriscfibftur (H :Cof. ni). Fferiibie eriim
cogitationes aniicjuas ftdeles, amen (Ihai. xxv) : ad 8I ptisffefitas semihls dfesigbatuf. tlridfe fei ABraiiafti,
debellandas aereas potesiales candidi •corporis* id iie 'pbsteritas ejiis alifenigeriisriaisceretur, ititef sfe
esf, immaculati conscendit sedem. sefvuriique suuiri tfeftiurii ifesiiriirjriiuriiffeniiifadbi-
Et in justitia judical ei yugimt. Judicat ut rex sae- buit. De qub Apostoius tahquari) htbiiuo tfaiifi 'sfeiSeri'
culorutn. Pugnat, quia in suis membris Semper cohr-- suscitahs, aii : tri Chrislo eiiim Je*su'pif Evdtigiiiitm
passus dimicat. egbv%sgeiiui (I rCbr.iv). Potfest*e'tsifciritfeiligi;qiTbi
Oculi aulehi ejus sicttt 'flariitnaignsis. Ocrilos Dei Ecclesia servieridb iii 'Christb fegrifet, fet 'dbniirieiiif
aliquando praecepla dicit, aliquarido spiriium. Lu- abriiiharitiuffi. In vestimenib fetiam iffem'ribriiendfe-
cerna (inquil) pedibus hieis verbtim luum; Domine scfibifur, quia mysterib haliviiatis fei Opeffepayib-
(Psal. cxviu). Et de Spiritu : Ignem veni mitler* ih nis iliius nobis ffiajeslas regniimqae 'abetitiir. Expo-
terram (Luc. Xii). nit in sequentibus quid Ific liabitus tfeiisfeifexeifcittls
Et iri cdpiieejus diudematamittta. In quo facienws sipflicfet, laborein Viilfelicetnovissiirii ceffaffiinis et
"virfutem, in ipso multitudo sanctorum ^cownatuqi gibriairi feghi SequfehliS.
"dicitur bsbere decotem. Ei vidi unum ditgeluin sidhtem in sote, etc. Id fest,
Habens ndriienscriptum quod nemo ttoiiil riisi ipse. praBdicalioriemiri Ecclfesia, qiise quanfb ri)'agispte-
JNtsiipse, ait, quia in -illo est <omwisEcelesia; Vetbi '»"riiitur, iahto iiicet clafius, fetiibetitis iiribiiai.
'
enim Dei perfecta cogniiio illis tnanifestatnrv; qui Dicens oihnibus dvibusfeXLAvfesappellat sanctos,
corpus Gbfisfi et Tnembffi esse meruerunii fjodem in cceli vita degenles : Wicuriqiie 'eiiiittfiiefil ibrptts,
modo et Dominusait: JVemoascendil in ewlum, nisi tliiic corigiegabuhiur'dquitie'('Si&iih. xxiv). QuoS in
qtti de cmlo'descehdiv,Eilius hothinis qui>est in tsmlo Uriutn corpus ffedigeiis, dixfeiiii aquilarri Vblaritfeiii
(Jban. m). ih inerJiocosli.
Et vestiltiseral vesleaspersa sahguine. Yeslis Gbri- Venite, congregamini dd 'ccMhaihmdghdrh'D'e,i,feic.
sli ipro locis intelligi debet. Hic ergo videtur •ipsum Veiiite, inquit, qui esiirltis et sititis jusiifiani
-opusindicare passionis, ut in*qUo albo nativilas in- (Haiih. v), ad epuias reghi veiiiiifi, Ubi, siipfefbbruin
corrupla, in veste sangiiinoleivta mors innoxia, desi- furore represso, divinse jusiitisi»lufefesaiieiriirii.
gnelur. El cdrties equofitm et sMeniiitih iii Tpsis. H6s teor
Ei vocabaturnomen djus VefbuinDei. Quia idem-quii eqifiles Tilbsessfe qtios iri'apei'liori'fe'sigiJlofrifb ctrnira
Iiotho passiirus-ad tempus appatuil; in principio •Deus ; eqini'hiDohilni aibum veriiksedfeScfipsefat.
apttd iOeumeral(yoan.i).Verbumeiiimdiciliir., quia rii- "Elifdi beslidm, ei feges leffw... htl facienduhtpfw-
'hilinsubstanlianaturseejus visibilevel corporeum e"st,, lium, elc. Coena illa Dei quomodo parafa sit expo-
vfelquia per eum omnia condidit Pater. Cujus ad inte-".'*' hit, diabolo scilicfei Ecclesrahi impugnaiite , 'sed
grumnotitia naturaesibi tantum, ul superius ait, et Patri i .vifclb.
cognita est. Pax enim Dei exsuperat omnem senmm; TitSiJifissi'sWhihi dde iii 'sidgnuhi fgnis ardeiuis 'et
(Philipp. IV), id esi, ea pax qua beus ipse sibi paca- 'Mphuris, etc. iidfetbf sTgffficare diabbiuiii fetAri-
lus est omnem creatnrae, sive humanae, sive etiam tifclirisibia taiiio lifajofe quaiififeseifeibsliobiihes vei
angelicae, transcendit inlellectuiii. Sapientise enim difcdiriories pcfeiiiipiectendbs, quaift'6 'graviiis "'festVi-
ejus non est numerus. Nam quod dicitur : El cui; vferiifemfiariiiiiis cbriferfeiiiaYi sulpbiJfels, qbarii ciib
veluerit Filius revelare(Maitk. x)), id est, Filium et, "riibfiiurum'iciu~gladittrueidati. 'Nisi fbiie pfaebcfcii-
Pairem novii, ad moduin creaturae respicit. " •patam lii ebs diviiUiih^ilhiticat SbVetfeibiiferii. 'Qui
Et exercilus qui sunt in cmlo, sequebantur eum in enim non cfediderit, jciihjtthiciiustst (Jddii. 'iif). Sive
equis albis. Id est, Ecclesia in corporibus candidis AiilifciirisffimpaeutlbpfopiifetaiBdiciutriVsive nsefeti-
imitabatur eum, quae propter agonem ceriaminis 'cos intfeiligas. Ndllus feniffitnofialiiiih dufiicispefccai
sui jure nemen accipit exercitus. baereiicis, qui Cliristum ]i6siqiiaiii bbgnoveririt, he-
Vestiti bjfssine etlbo mundo. Quod ipse superius 'ganl
191 BEDiE VENERABILISOPP. PARS II. SECT. J. — EXEGETICA GENUINA. 192
Et emnes aves saturatm sunt de carnibus ebrum.. A j tigaveris super terram, erunt ligata et m ceelo
Si nunc IsDtabiiurjuslus cum viderit vindictam im-- (Matth. xvi).
piorom, quanto tunc amplius, cum ipsi judici proesens, , Et animas. decollatorum prepler teslimoniiim Je-
tinus cuni eo spiritus efficietur. Possunt autem aves3 tu, etc. Subauditur quod posl hic dicturus est: Re-
etiam immundi spiritus inlelligi, qui de Suoruminter- gnaverunt cum Chrislo mille annis. Regnat itaque
itu satientur. Hanc coenamTychonius sic exponit : Ecclesia cum Christo in vivis et mortuis. Propterea
c Omni lempore comeditEcclesia carnes inimicorumi enim, sicut dicit Apostolus, mbrtuus est Chrislus ut
suorum, dum comeditur ab eis, satiabilur autemi et vivorum et morluorum dominelur (Rom. xiv.). Sed
in resurrectione de eormn carnali opere vindicala. >i ideo martyrum tanlum animas commemoravit, quia
ipsi prsecipue regnant post morlem qui usque ad
CAPUT XX. mortem •pro verilate certaverunt. Quod vero se-
Et vidi angetum.... habentem clavem abijssi, etc.' quitur:
Et qui tton adbraverunt bestiam, etc. Simul dfevi-
Recapitulans ab origine, plenius exponit quomodo
yis et mortuis debemus accipere, qui sive adhuc iu
supra dixerit: Bestia quam vidisti, fuit, el nan esl, et
ascensura est de abyssb, et in interitum ibit (Apbc. , ista mortali carne viventes, sive defuncli regnant
8 cum Christo, jam nunc modo quodam lempori liuic
xvn). J3ominus ergo palerna pfsedilus potestate[
descendit in carnem cum principe mundi bella ge- congruo, per tblum hoc intervallum quod numero
mille signiiicatur annorum.
slurus, atque illo ligato, vasa ejus erepturus.
Cwterimorttiorum nonvixeruntdonecconsummenlur
Et apprehendil draconemserpenlem anliquum, etc.
mille anni. Quicunque toto islo tempore quo agitur
biabolus deorsum fluens interpretatur. Grseceautem
dicitur criminator. Satan, adversarius sive prwvaricu- prima resurrectio, id est animarura, non audierunt
vocem Filii Dei, et ad vitam de morle transierunt,
lor. Draco ergo, propter nocendi malitiam; ser-
profecio in secunda resurreclione, quae carnis est,
pens, propter fallendi astutiam; biabolus, propter in seciindani mortem,.id est, seterna tormenla, cum
status sui casum; Satan , propler obstinationem'
Domino adversandi nominatur. ipsa carne transibunt.
Hmc est (inquit) resurreclio prima. Utique qua re-
Et ligavit eum per annos mille. Id est, ejus pote-
stafem a seducendis hominibus qui liberandi fuerant surgimus per baptismum, sicut Apostolus dicit: Si
cohibens refrenavit. Quam si totam vi vel fraude consurrexisliscum Chrislo, qum sursum sunl qumrile
Sicut enim prima mors in hac vita est
permitterelur exercfere, in tam longo tempore plu- (Coloss. ifi). cum anima
rimos infirmorum deciperet. Milie annos dixit par- «( per peccata, qua\peecaverit ipsa morie-
tuc, ita et prima resurreciio in Jtac vita esi per re-
tein, id est, reliquias mille annorum sexti diei in missionem
quo natus est bominus et passus. peccaiorura.
El misit eum in abyssum. In corda ulique populi Beattts el sanctus, etc. Id est, qui servaverit quod
reriatus est.
persecutoris. Non quia ibi diabolus ante non erat,
sed quia exclusus a credenlibus amplius ccepit im- Sed erunt sancti Dei et Christi. Alia Editio habet,
SacerdoiesDei et Chrisli. Non autem de solis episco-
pios possidere, qui non solum alienantur a beo,
verum etiam gratius odiunt servienles beo. Quod! pis et presbyteris diclum est, qui proprie vocantur
et bominus vi.sibiliterostenditur, cum eum de homi- in Ecclesia sacerdptes, sed sicul omnes Cbristi dici-
nibus in porcos excluderet. mur propter mysticum chrisma, sic omnes sacer-
Et clausit, et signavil super illum ne' seducal am- dotes, quoniam membra sumus unius sacerdotis.
De quibus apostolus Pelrus : Plebs, inquil, sancla,
piius gentes. Interdixit, ei velut signaculo regali
prseclusii, ne seducat gentes, sed quae in vitam de- regale sacerdotium(I Pelr. n).
stinaise sunt, quas antea seducebat, ne bco reconci- Ei regnabunt ctim Chrisle mille annis. Retulil Spi-
liarentur. ritus, cum haec scriberet, regnaturam Ecclesiam
Ppst hmc oporlet eum solvi modicolempore.Tunc nI mille annos, id est, usque ad finem mundi, unde
solvelur, ut sanctus Augusfinusait, quandoet breve posset dubilari. De perpetuo enim regno manife-
, stum est.
leinpus erit (nam tribus semis annis legilur lotis
suis suorumque viribus saeviturus), et tales erunt; Et cum consummati fuerint mille anni, etc. Con-
cum quibus belligerandum est, ut vinci tanto ejus summatos dixil a toto partem, nam sic solvelur ut
impetu insidiisque non possinl. Si autem tiunquam supersint anni tres et menses sex novissimi certa-
solveretur, minus apparerel ejus maligna potenlia, minis. Sed praeter hunc tropum recte diciiur fini-
minus sanctaecivitatis ficielissima palientia probare- tum tempus. Non enim compntandaesunt lam exi
lur, minus denique prospiceretur quam magno malo, guae reliquiae, cum seplingenti ef quot Deusvolueril
ejus tara bene ususfuerit omnipoiens beus. anni hora ab apostolo appellali.sint.
El vidi sedes, et sederunl super eas, etc. Quid in Et exibitel seducet gentes, etc. Ad hoc tunc scdu-
istis mille annis quibus diabolus ligalus est agalur cel, ut in boc prseliumcongrpget. Nam et antea mo-
indicat. Ecclesia enini, quse sedebit in Chrislo su- dis quibus polerat per mala multa et varia seduee-
per duodecim thronos ad judicandura, jam sedet, bat. Exibit enim dic.ium est: in apertam perseculio-
judicans, quaea suo rege uieruit audire : Quwcunqtit iiem de lalebris erumpet odiorum. Porro Gog et
195 EXPLANATIOAPOCALYPSIS.— LIB. III. 191
Magog, vel a parle totum significant, vel, juxia in-.Aprius faclum est quam essent mortui judicati. Ideo
terpretalionem nominum, quse lectum et de tecto di- recapitulavil qttod intermiserat, et exsequitur ordi-
cuntur, occultos et apertos indicant hostes. Et te- nem, dicens:
ctum enim ipsi sunt, quia in eis nunc clauditur et . Et judicalum est de singulis, etc. Significat autem
regitur inimicus: et de lecto ipsi erunt, quando in corpora de terra, et animas de suis locis esse con-
sunt odium. '
apertum erupluri gregandas. Bonas enim morlis nomine, quse lantutn-
Et ascenderunl super lalitudinem lerrm, elc. Non modo solulionem carnis, non aulem et poenam per-
utique a*dunum locum venisse, vel venturi esse si- pessse sunt. Malas aulem inferni vocabulo designai.
gnificati sunt, qtiasi uno aliquo loco coarclanda sil ,Potest et ad litteram accipi, corpora omnia etiam
dilecla civiias, id est, Ecclesia. Quam potius no- quaefluctus absorbuit, vel bellua devoravit, esse re-
mine latitudinis terrse in omnibus tunc gentibus surreclura. Quod Tychonius sic exponit: c Gentes
persequendam, et nec mililiam suam deserluram, quas hic inveniet vivas, ipsi sunt mortui maris. Et
vocabulo maluit intimare castrorum. mors et infernus dederunt mortuos suos, ipsae suni
Etdescendil ignis a Deo de cmlo, et devoravitebs. gentes sepultse. > Cum autem dixisset: Et judicati
Non exlremum pulandum est id esse supplicium, sunt singuli secundum opera, breviter subjecit quo-
sed ignis potius invidenlise quo cruciabitur, adversi- S modo et mors infernus missi sunt in stagnum ignis.
tas de firmitate sanctorum. Firmamenlum esl enim Diabolumdicit et suos, quem supra in equo pallido
ccelum. Hic est ignis qui exiil ex ore testium Dei, et sedenlem infernus sequetur. Repelit enim quod
devorabit inimicos eorum. Nam in novissimo die non evidenlius prseoccupandojam dixerat. Et diaboius,
super eos pluet ignem, sed congregatos ante se et qui seducebat eos, missus est in slagnum ignis et
judicatos mittet in ignem seternum, de ,'quo et hic sulphuris. Quod vero ibi obscurius adjunxeral, quod
subdilur : fetbeslia et pseudoprophefa, hic apertius edisserit.
El diabblus, qui seducebat eos, missus est in sta- Et qui iwn est inventus in tibro vitmscriplus. Id est,
gnum ignis et sulphuris, etc. Id est, diabolus ultimo qui non est judicatus a Deo vivus. Unde mihi rectius
judicio in ignem mittelur aelernum, ubi et omnes dicere videnlur, qui supra libros apertos conscien-
quos praemisit, id est, maxima pars impiae civitatis. tias singulornm et opera palefacia interpretantur.
Beslia quippe pro locis accipienda est, nunc diabo- Librum autem vitae prsescientiam Dei (quse falli non
lus, nunc Antichristus , nunc ipsa civitas impia. potesl) de illis quibus aeterna dabitur vita, in quo
Potest autem ignis nomine de ccelo descendentis snnt scripli, id est ante prsecogniii. Finilo judicio
etiam repenlinus impiorum inleritus designari, cum quo malos vidil damnandos, restatut ctiain de bonis
Dominus adveniens interficiet Anliciiristum spiritu C dicat.
oris sui (II Thess. n). Exponit lalius quomodo judi- CAPUT XXI.
cante Christo diabolus cum suis sit missus in ignem. Et vidi ccelumnbvumet terram novam, etc. Isto fiet
Et uidt thronum magnum candidum, etc. Eum »se •rdine, quod superius prseoccupando jam dixit, vi-
dixil in throno vidisse sedentem, a cujus aspectu fu- disse se super thronum sedentem, cujus a facie fugit
gil terra et ccelum. Peracto quippe judicio esse de- coelumet terra, judicatis videlicet impiis. Tunc fi-
signant ccelumef terra, cum iucipit esse cce luro no- gura hujus mundi supernorum ignium conflagralione .
vum et lerra nova, mulatione scilicet rerum non praeteribit, ut, ccelo et terra in melius comroulatis,
oronimodo inleritu earum. Prwteril enim figura hu- incorruptioni et immorialitali sanctorum corporum
jus mnndi (I Cor. vn); non dixit el substantia. Ea- congrua utriusque commuiationis qualilas conveniat.
dem namque in melius commutanda esse creditur. Quod aulem ait:
Et vidi morluot magnos et pusillbs slanles in con- Et mare jamjton est. Ulrum maximo illo ardore
speclu throni. Cum enim sedefit Filius hominis in siccetur, an et ipsum in melius vertatur, non facile
sede majestatis suse, tunc congregabuntur ante eum dixerim. Coelum quippe iiovuin et terram novaro ,
omnes gentes. non autem et mare novum futurum legimus. Nisi
Et libri aperti sunt, etc. Alia Editio .habet: Qui forte ut assolei prophetica locutio propriis verbis
est vilae uniuscujusque. Libros ergo apertos Tesla- Iranslata miscere, turbulenfam hujus sseculi vitam ,
inenla Dei dicit. Secundum enim utrumque Testa- quse lunc cessabit, maris nomine figuravit.
menlum judicabitur mundus. Libruro vitae uniuscu- Et civitatem santtam Jerusalem novam, etc. De
jusque memoriam dicit gestorum nostrorum, non coslo descendere isia civilas dicitur, quoniam ccele-
quod librum habeat commemoratorium, occultorum stis est gratia, qua Deuseam fecif. COmposiiamsicut
cognilor. sponsam et ornatam viro suo ; esi enim allera Jeru-
Et judicati sunt mortui ex his, etc. Id est, ex Te- salem, quac non viro suo ornatur, sed adullero.
stamentis judicati sunt secundum quod ex eis fece- Ecce labemuculum Dei cum hominibtts, elc. Ipse
runt, aut non fecerunl. Possunt etiam libri, facia Deuseril eleciis setermc bealiludinis praemium, quod
justorum inlelligi quorum dum ex comparatione re- ab eo possessi possidebunt in aeternum.
probi damnantur, quasi in expansione librorum le- Ei abslergetDeusomnemlacrymam ab oculis eorum.
gunt bonum quod agere ipsi noluerunt Tania illius civiiatis et tam celsa de Dei munere cla-
Et dtdit maxemortuossuos, elc. Hoc procttl dubio> ritas apparebit, ut iiulla remaneant vesiigia vetu-
tSS BEDJI VENERABILISOPP. PARSII. SECT. 1. — EXEGETICA GENUINA. lf/C
statis. Quaridoquidemet corpora coalestis incorruptio AChristus
. est, qui ail: Claritatem quam dedisti miln,
sublimabit,- el mentes seterni Regis pascet intuifus. dedi eis (Joan. xvii).
Et mors nltra nen erii, etc. Prsedixerat enim mor- Tanquam lapidi jaspidi, sicul cryslalium. JaspMi,
iem in stagnum ignis missam. Nam etiam sic eadem pro candore Virtutum ; crystallo, pro interna meniis
potest senfenlia iutelligi," ut, sancla civitate novis- puritate el ftdenen ficla (I Tim. i).
simo judicio glorififcata, dolor, luctus, et mortaiitas Et habebalmurum magnum et altum. ld est ine-xpu-
tantum in gebenna remaneant. gnabilem fidei, spei, charitatisiiue firmitaiem. Po-
Ei dhit tnihi. Scribe; elc. Et dixit mihi : Factum tesl el ipse Doininus Eoclesiam undique protegens ,
esi. Haeccredi oporlet, non exporii, praesertim qiiia murus magnus intelligi, de quo et Isaias ait: P-one-
sic dicit fiactumesse de praeterito, ut dubitare qufem- lur in ea mmus el antemurale (Isai. xxvi) , id est,
quam non sinat de fultiro. Domini protecfio et intercessio sanctorum , qui iier
Ege sum Alpha; etc. Sicut in initio libri boc se faciiint ei docendo ad corda credentium.
esse-testalus est, ita hoc tertio oportuit repeli, ut Habens porlas dubdecim,. Hae porlae aposloli sunt,
negueanteeum Deus, sicut Isaias dicit, nec posteum qui suo vel scripto vet opere cunclis primordialiter
«redatiir alius (Jsai. xun). Ei quia de iine mundi gentibus Ecclesise pandebant inlroitum.
sermo est, potest ipse saeculi cbnsommator qui B El in portis angulos duodecim. Doctores scilicet
Crfeatofdiclus intelligi. apostbloriim: vesligia fidei et verbi mysterio se-
Ego sitienti dabe, ete. De hoc fonte irrorat nunc quentes.
credentes iri via, qufemvincenlibus uberiim baurien- El nomina scripta, etc. Memorinm veterum pairnni
dum pfsebelin patria. Utrumque autem gralis. Gratia significat prsedicatorum cordibus insitam. Cnde et
enim bei vita, seterna Cbristo Jesu Doiriino riosti-o. pontifex tabernaculum ingressurus rriemoriale patrum
El de pteniludine ejus oinnes accepimus, gratiampro_, in rationali pectoris ferre jubelur.
gratia (Jaan. )). Ab orienie portm tres , eici Hac tam solerli reor
Titiiidis autem, elincredulis, el execralis, etc. Blan- descriptione portarura, duodenarii niimefi voluit in-
dis semper, ad cauielam insinuandam, austera per- dicare mys.lerium, quo idcircb vel summa apostolo-
iuiscet. Sic et psalmus cenlesimus quadragesimus rum , vel Ecclesiae sit figurala perfectio , quia per
quarlus cum gratiain miseralionum Domini abun- eam orbi quadrato sanclse Tririitatis efat fides inti-
danler intimaret, repente districlum ejus jiidiciiim manda.
, infert, diceus : Gusfodit Dominusomnes ditigentes se, Etmurus civitatishabens fnndatnenla duodecim,etc
et^omnes peccatores disperdet (Psal. CXLIV).Timidos Quod sunt poriae, lioc fundamenta; quod civitas, lioc
autem conjungit incredulis, quia ille limet expeririJ ** murus. Possunt autem et patriarchse fundamento-
periculum ceriaminis, qui dubilat de praemio vin- ium vocabulo designari, qui nomina in sfe apostolo-
centis, rum, id est, figuram, lenrierunt. Per illos emm fun-
El omnibus^mendacibus pars eril in slagno ardenli. dainenta hsec civitas , quamvis per aposfolos ; quasi
fts.ten.ditmulla esse jgenera mendacii, sed pericuio- per porlas, latius sit crediluris aperla iiaiionibus. Et
sissimum et maxime detestandum est quo in reli- nolandum fundameiita, cnm pluraliler dicaniur,
gioo.em.peccatur, de quo supra. Dicunl, iiiquit, se doctores ve! viitutes Ecclesise,cum vero singulariler,
Judaeosesse, et non sunt; sed meniiuntur, sunl eniffi ipsum significare Dominum, qui est fundameiitum
s.ynagpgaSatanae. fundam.eiitor-um.
Et venk unm de seplem angelis, etc. Praedicalores Et qui loqiiebaiur mecum, elc. Christus qui est
iidem qui plagam septenariam, id est, universalem sapienlia Dei (7 Gor. i), attingens a fine usque ad
irfogant impiis, Ecclesiae quoque fulura gaudia pan- finem foriiter,et disponens omriiasuaviler (Sap. viu),
dunt; . sanctam meiitur civifatem. Quia omnia in numeio ,
teni, ostendam tibi sponsam uxorem Agni. Spon- et mensura, et pondere coristifuens, unicuique !ide»
sam et uxgrem dicil Ecclesiam, quse, immaculata Jv lium spirilualium distribuit dona graliarurri. Pos-
permanena, spirimales semper Deo fllios generat. sunt et Eccifesiaedociores corpore fragiles, nienle
\7el quod nunc Deo desponsata, lunc ad immortales cfelestes inielligi, qui merita solerler exaffiinent sin-
est perducenda nuptias. '
gulorum.
i Et sttstulit me in spir.ilu,in montem magnum e' al- Et civilas in quadw posita est. Idcirco civitas in
tutn, etc. Post ruinam Babyionis civitas sancla, qnae quadro pnsiia et ex omni parte sequali dicitur di-
spunsa est Agni, supra moiiteni posita videiur. Lapis mensione iocata , quia nulla sinilur inaequaiiiate 110-
eniffi prsecisus de monte sine manibus comminuit lari. Perfectum enim secundum aposlolum esse, id
simulacrum glbrise mundanae, et Crevit in montem est, sapere , pacem habere,' vefe est in solidilale
magniim, orbemqufe implevit universum (Dan. n). quadra subsisiere.
Dfiscendenlemde cbzloa De*, habenlemclariiatem El mensus est civitatemper stadia duodecim. Id est,
Dei. Tunc enim amplius decora videbitur, quando Ecclesiam fide factisque conspexit, vel doiiavit esse
per Spirilum qub ejus sponsus creditur concepliis et perfectam. Quatuor enim principalium pferfectio'vir-
genitus, imaginem plene ineruit porlare ccelesiein. tutimi fide sanclae Trinitatis s.ubliioata,qiiasi riumero
" '
Luniea ejus simite lapicli prelioso. Lapis preliosus denario dignitaiem componit Ecciesise.
197 . EXPLANATJO APQjeALjESJS. - CIB. IJl>, 198
Lbiigituao,et tqlitudo et aliiludo ejus mqualiu,stmh 4. P-WfeWph.ixi, et qttq$i coetunxcurn s.erenum est
Hsecest illa soliditas veritatis invicta;, qua Ecc]esia; (EfP9,4., xxiy). E^echiel, qupqu.edic.it quod. locus in
longitudine fidei, latiiudine charilatis, allitiidine spei, qu,p thrp,o,U,s Dei.sjt sapp.hjri babeat sin)i.lil.udiiiein;
subnixa, circumferri non sinitur omni venjodoctrifl» et gloj;ia DoJJ)inii,n jipc c,qlprecon.sistat,, qu.i portat
(Ephes. iy)„ quarum si unam mjnus, habugrit, per- iffiaginen) supe/qcejesiis,, ut -jui, talJs. est, cum
fecta Ecclesiaestahilitas non erit, possjt dicenq : N.ostra quteni conversatib in
A.p.p,s,loIo
Et mensus est muros ejtts cevlu.W: quadr.agbitq qm* cmlis.esl(Phil.ipp.. m), Qtij.ra,di,isperpussus solis, ar-
tuor.mbitiorum. Haecsumma qiiad^aturarn d.uoden^rii dejhte.ra ex se emi,ttit fulgprem. Quia ccelesiibus
mimeri continet (duodecies enim djtiodeni,. ceniuni se,mper inlentus, s.a,nctp,rpmauinius.,, d.iyini liiniinis
quadraginta quatuor iiunl), significans. et jpsa slabi- qpptidie ra,d'i? innpvalus, compunclior qqpdsimmodo
lem civilalis sanctae perfectionem. atque ardenlior aeterna.g,ei;guipit,aiiisqije,ipquirenda
Jftnsura hmnims quw esl angeli. Ex honjjplbjis suadef, Nam qupd, ip mar] fiubr.p reperiri dicitur,
enim conquisrta constet Ecclesia, etCluisti pro.mjsr Signjficatper bomini pa|sion§nj et sacrj baplisraaiis
sioitibus sublimaia, sequalitatem sperat angeforum. layacrum, ment,es raprlal.Ium;ajtj pr.sesumendacceles-
Quantum autem ad lilteram , significavil sibi ange-r tia s.ublimiier erigi.
lum in hominis apparuisse figura. »' Tenittm chalcedbifius. Clialcedonius quasi ignis lu-
Et eral slruclura inuri ex lapide-jaspide. Hoc esl cernse pallenli specie renjtet, et Ijalje". fulgQrem
quod PetTus apostolus ltortatur : Et vos lanquum sub dio, non. in dpmo, Quo.demonstraniur h,iqui coe-
tapidet vivi supermdificamini domos spiriluates (I lesti desiderio subnixi, horoinibus lamen latcnt, et
Pelr. n). quasi ni abscQndilo, jejuniuro, eleemosynaspreces-
Jpsa vero civitasaurum mtmdum similevitro mundo. que suas, agunt. Sed cum, vel doctrinse, vel aliis
Ecclesia auro figuratur , quse in candelabris aureis sanctorum usibus in seryitute , ad publicum proce-
et pbialis proptef sapientiae cullum saepecompta de- dere jubentur, mox- quid fulgoris intus gesserint
scribitur. Vilrum aulem ad fidem veri retulit, quia. ostendunl. Nam quod sculpturis resislere, radiis au-
qnod foris videtur, hoc est et inttts, et nihil simula- tem solis ictu, vel digitorum attritii si excandeat, pa-
lum est et non perspicuum in sanclis Ecclesiae. Po- Jeas ad se rapere dicitur, taljbus merito congruit qui,
lest et ad illud tempus referri, quo sibi invicem co- a nullo suam for-liludinem.vinci per.naittenies, ipsi
gilaliones in alierulrum perspicaciter declarantur. potius fragiliores qupusque in sui luminis aidorisque
Fundamenla riiuricivilatisomni lapide pretioso bf- jura conjungunt. De quorum uno dicilur: Itle erat
ttata. Variorum nominibus Japidum , vel species vir- ( tttcerna ardeifset luceif$ (Jaan. v). Ardens videlicet
'
tutum, vel ordo, vel diversifas, indicatur , quibus amore, lucen&secmone. Luiiien eniin virtulum sua-
tota Jerusalem ccslestis exstruilur. Diffieileenim est rum inlernaj charitatis oJeo, ne deficiat, semper
singulos cunclis florere virtutibus. Denique Isaias, refovenl. Elquodapud Nasamonas:,.quae estjEihio-
ciim ejusdem eivitatis ornatum describeret, dicens : piaa provincia, naseitur, indicat eoS sub. ardenti
Ect-eegb sternam per ordinem taptdestuos , el fundabo fervore dileclionis , fama lainen obscura quasi ni-
tein sapphiris (Isai. uv), et reliqua, stalim quasi ex- granti cute sordere.
ponens subjecit: Eniversos filibs lUbsdoctos a Do- Quartum smaragdus. Smaragdus nimise viridilatis
mino (Ibid.). est, adeo ut herbas virentes , frondesque et gem-
Fundumentumprimumjaspis. Jaspidura multa sunt mas superet orones, inficiens circa se viriditate re-
genera. Alius enim viridis coloris , et tinctus quasi percussumaerem, qui meritoet viridi pr-oficitoleo,
floribus apparet. Alius smaragdi habens similiiudi- quamvis natura iiiibiiatur. Gujus genera pltiriina ,
nem , sed crassi cojoris, quo omnia pliantasmata sed nobiliores Scyliiici. Secundum locum tencnt
fngari autumant. Alius nive et spuma marinorum Baclriani. Terlium ^Egyptii. Significat autem animas
fluctuum quasi mislo colore obrulilans. Per jaspidem fide semper virentes , quae quo.magis adversilaie
, ergo fidei viror immarcescibilis indicatur , quse do- p saeculi, quam frigora Scythiae designant, tentantur ,
minicse passionis sacramenlo per undam baptisma- eo amplius hsereditatem immarcescibilem et seler-
tis imbtiitur , atque ad omnes spiritualium gratia- nam conservatam in ccelis et merite concipere spe-
rum flores proQcientibus meritis instruitur. Hanc Tando, et in proxiinos salagunt spargere prajdieando.
effim qui babuerit, vanos timores fugat, monente Qu;e etiam calice Dominicaepassibnis, et internae
bealo Petro apostolo : Adversarius vester diabolus pinguedine charitaiis, quaeper Spiritum sanclum da-
tanquam leo rugiens circuil, qumrens quem devoret, . lur , ad conlemptura mundi proficiuni. His quoque
cuiresislile fories in ftde(I Pelr. v). El potest cum ejusdem lapidis patria tellus pulcherrima ratiohe con-
sponsa dicere : Dileclusmeus candidus el rubicttndus gf uit. Tellus locuples , sed inhabitabilis. Nam cuni
(C.dnt.y). Unde merito ex hoc lapide et hic sfructura auro el gemmis affluat, gryphes tenent universa ?
muri, et apud Isaiam propugnacula ejusdem civita- alites ferocissimi, vel polius ferae volantes. Sunt
iis muniunlur pariter eiornaniur. enim quadrupedes, et corpore quidem leonibus,
Secuitdumsdpphirus. Hujuslapidis colorem pariter capite vero et alis aquilis similes. Arimaspi cum his
et sacramenium Moysesexposuit, cum Dei habiliim dimicant, qui uno oculo in fronte media fcrunfur
describens diceret: Sub pedibus ejtts quasi opus ta- insignes, ut accipiant hos Iapides , mira cupiditate
199 BEDiE VENERABILISOPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICAGENUINA. 260
et feris rapienlihus, et Arimaspis cuslodientibus. A cife figurantur hi qui, inlelleclu supernaa veraeqne
Hanc enim lerram virtutum tbesanfis abundantem, sapienliae fulgentes, verba exhorlaiionis in prexi-
adierat Psalmista, cuni dicebat: Ecce elongavi fu- mos, vel eiiam virttitutn signa, quasi scintillas ignis,
giens, et mansi in soliludine (Psal. LIV), id est, a effundunt. Quorum, ut Arator ait:
mundi illecebris animos elongando sublraxi. In hac Mentibusiristatamor,sermonibussestuatardor,
contrarias slbi bestias offenderal, cum imprecans quod quia solo spirhualis gratiae munere geritur,
ail: Mttta efficiaritttrlabiq dolosa , quw loquurilurad- tleceiitissime septimo fundaraenlo chrysolithus inest.
versmsjttstum'iriiquitatem in sttperbia el contemptu Septiformi enim ssepe numero solel Spiritus sancti
(Psal. xxx).in hac quoque gazas desiderabiles inve- gratia figurari, de quo supra dicifur : Et a septem
nire se manifestat, cum admiratione delectabili sfecu- spiritibus qui in conspectuthroni ejus sunt (Apoc. i).
lus adjungeret, dicens : Quam mdgna muliitudo'dttl- Cui sensui consonal cliam hOc quod ejusdem lapidis
cedinis lum , Domine , quam abscondisliiithenlibusle genUsquoddam caerulei viridisque coloris invenitur.
(Ibid.), et caetera usque ad finem psalmi. Conlra Unde et apud Hebraeos, a rriarinicoloris similitudine
hujusmodi alites semen divini verbi nobis praeripere tharsis appellatur. Viror quippe ad iritegritatem fidei,
anhelantes', quique sanclorum invigilant simplici ° quae iniiium sapientiae dicitur, aqua vero tropice ad
per ccelesle desiderium intentione , quasi uno oculo Spiriium sancium pertinet, Domino attestaule qui
admirandi, ut gemmam fidei caeterarumquevirlutum ait : Qui credil in me, sicut dicit Scriplura, flumina
invesligafe et effodere queanl; Quo enim quseque de venlre ejus fluenl aqum vivm- Roc autem dicebat
virtus celsiorest, eo pauciores habet culiores , gra- de Spirilu, quem accepturi erant credentes in eum
vioremque ab immundis spirilibus persecutionem (Jcan. vn).
lolerat, qui velut gryphes horrendi meritorum de- Oclavum berillus. Berillus est quasi consideres
jectione terrestres , sed superbae meniis altiludine aquam solis fulgore percussam, rubicundum ac de-
Volucres, divitias spirituales non sibi ad usum pos corum redderecolorem. Sed non fulget, nisi in sex-
sidere , sed hominibus auferre indefesso labore de- , angulam formam poliendo Dguretur. Repercussus
certant. Et-qtiia tania fidei sublimitas per Evange- enim angulorum splendor illius acuilur. Significat
liura mundo innotuit, aple, propter quatuor Evan- aufem liomines ingenio quidem sagaces, sed amplius
gelii libros , quarto loco smaragdus poniiur. supernse gratise iumine refulgentes. Nam quod aqua,
Quinlum sardonyx. Hic-ex onyche candorem, ex sensus aliitudinem designet, Salomon testis est, qui
sardio ruborem trahens, ab utroque nomfensardo- ail : Aqua profunda verbaex oreviri (Proverb. xvnt).
nychis accepit. Sunt autem genera ejus plurima. Sed noti est perfecti fulgoris vel humana vel etiam
Alius enim terrse rubrse siraililudinem tenel. Alius , divina sapientia, nisi operum quoque el consumma-
quasi per huraanum unguem sanguis enileat, bico- tio subnectatur. Nam senario saepenumero perfectio
lorapparet. Alius tribus coloribus, subterius nigro, designalur aclionis, maxime cum in hoc numero
roedio candido, superius roinio, consistit. Gui com- mundi hujus sit opus consuinroalum. Quodque te-
paranlur homines, corporis passione rUbicundi, nentis manum adurere dicilur, procul dubio palet
spiritus puritate candidi, sed mentis sibimet hu- quia quisquis sancto viro conjungitur, ejus nimirum
militale' despecti, cum - apostolo proleslantes : Etsi boriaeconversationis igne recrealur.
exterior homo noster corrumpitur, sed tamen inte- Nonum topaxius. Topazius lapis quantum inven-
rior renovatur de die in diem (II Cor. iv). Et ilerum: lione rarus, lantutn niercium quantilate preliosus
Nihil milii consciussum , sed non in hoc juslificatut est. Qui duos habere fertur colores : unura auri
:tum (1 Car. iv). llemque Psalmisla : Quanquam in purissimi, et alterum aetherea claritate relucentem.
imagine Dei ambulet henw (Psai. xxxvm), id est, Pinguedo rosea, verecundaquepuritas, vicinus lapidi
de virlute mentis, tamen vane coniurbabiiur(lbid.), chrysopraso magniludine vel colore, quia maxime
id esl, de infirroilate carnis. Quae quoniam et pas- lampas curo solis splendore percutitur, omnium
sio in corpori.s infirmitaie versatur : Qui enitn occi- JJ gemmarum superans pretiosissimas clariiates, in
dunt corpus, animamnon possunl occidere(Luc. xn); aspectum suum sihgulariler provocans oculorum
et humilitas de ejusdem corporis fragilitate descen- cupidissimam voiuptatera". Quem si polire velis,
dit, cum dicilur : Infelix ego homo , quis ine liberabit obscuras; si naturae propriae relinquas, irradiat.
de corpore mortis hujus (Rom. vn). Recte sardpnyx Hic regibus ipsis fertur esse mirabilis, ut inler di-
quiiito fundamento inserilur, nam corpus noslrum yiiias suas niliil se simile possidere cognoscani.
quinque sensibus subsistere certum est. Cujus pulcherrima nalurae qualilas conlemplativaj
Seiclum sardius. Sardius, quiex integro sanguinei vitsedecori diguissime comparatur. Hanc enim reges
coloris est, martyrum gloriam significat, de qua sancti, quorum cor esl in manu Dei, cunclis bono-
dicitur : Preliosa in cbiispectu Dbmininwrs sando- rumoperum diviliis, universisque virtutum gemmis,
rum ejus (Psal. cxv). Meritosexlo loco positus, cum merito prseferunt, in eam maxime purse suacmentis
Bomious noster et sexta aetale saeculi incarnatus, el iniuilum acieinque dirigentes, tanlo ardentius cce-
sexla feria sit pro lolius mundi salute crucifixus. lestis vitse dulcedinem animo coiuplectentes, quanto
Septimum chrysoliihus. Clirysolithus lapis quasi frequenlius supernse gratiae fuerint splendore reper-
aurum fulget, scintillas habens ardenfes. Cujus spe- cussi. Habent ergo sancti viri aureum colorem ex
20i - EXPLANATIO APOCALtPSlS. — LlB. 111. 1S>2
internse flamma charitatis, habenl el aelliereum ex A Quibus omni custodia discretioiiis cor servare . prae-
supernse coniemplatiorie dulcedinis. Qui saepe prae- cipitur, ne vel liiinia sensus subtililate callentes,
sentis saeculi lurbine, velut attiilu limse, vilescit. altiora se quserere et fortiora se scrulari audeant
Non eniin facile polest animus uno eodemque rno- (Eccli. m). Gloria enim Domini celare verbum, id
nieiito terrenis labqribus, aerumnis, curisque et do- esl, caute de Deovel homine Chrislo philosophari;
loribus, angi, et iJla ccelestis vilae gaudia, trariquilltBi vel rursum desidia lorpenle ad infirma fidei initia
niemis statu delectalus inlueri; quin polius ingemi- afque elementa exordii sermonum Dei relabantur.
scendo proclamat : Turbaius est, iuquiens, prm irai Quin potius via regia gradientes, a dexteris et a si-
ecnltts meus, inveteravi inler emnes inimicos meos nisiris per arma justitiae lulaii procedant (II Cor.
(PsaL yt). Quod vero in insula Thebaide, quae To- vl), aptaque temporis observantia cum ccelo faciem
pazion appellaiur, unde et ipse nomen accepit, inve- ninlantes, suis inspectatoribus dicant : Sive enim
niri dicitur, dupliciler intelligendum est, quia et ille menle excedimusDeo, sive sobrii sumus vobis (U Cbr.
prsccipue,.id est, jEgyptiorum regiones, monacho- v). Quasi hyacinthus nubilo circumdalus, loquitur :
rum gregibus abundent, et quicunque Soli justiiiae Non angusliamini in nobis, angustiaminiaulem in «i-
vicinus habitaverit, setherei nimirum Juminis fulgore . sceribusvestris(II Cor.yi). Et iterum : NiliU enim
coloretur. Et pulchre sicut in octavo ordine aciivaj. B jttdicavi mescireinlex vos, nisi ChristumJesnm, et hunc
vllse perrectio, sic in. nono speculalivae suavitalis crucifixum (I Cor. n). Et quasi in serena luce.visus
geroma ponilur. Sive quia nnvem ordines angeio- ail: Sapientiam aulem loqtiimur inter perfecios[Ibid.).
rum, quorum vitam imiialtir, in Scriptura sancia- Duodecimumamelhistus. Ameihistus purpureus est
reperiantur, sive quia aperfectaebeaiiindinis denario permisto violaceo colore, et quasi rosaeriilore, quas-
uno tantum, ut ita dicam, gradu mortis abest. Cui damque leniter flammulas fundens, sed et qoiddam
summo desiderio propheta suspirans aiebat : Ideo iii purpura illius non ex toto igneuin, sed quasi vi-
dilexi mdndata lua sttper aurum et lopazton (Psal. num nibens, apparet. Purpureus ergo decor cceleslis
cxvni), id est, super omnem probatae actionis clari- regni habitum, roseus vero atque yiolaceus, humi-
tatem, superque omnem, quae in hoc saeculo fieri lem sanctorum verecundiam preliosamque mortem
potest, «oritempraiivi gaudii sublimiiatem, dulcissi- designat. Quorura videlicet mens principaliter in
mo mandatorum luorum delectabat amore. Quorum summis erigitur, eiiam cum extcrius perpeti abjecta
primum et maximum esl: Diliges Dominum Deum cernuntur, Domiriici semper inter adyersa memores
tuum ex toto corde, tota ariitna, tota virtute (Siatth. promissi: Nolite limere, pusitlus grex, quiq compla-
xxu), quod non nisi in illo coelestis regni ciilmine ad ^, cuit.Palrivestro dare vobisregnum (Luc. xri). Quique
integrum perfici posse certissiniuin est. llanimam cliarilalis non adse lantum invicem, sed
Decimuin chrysoprasus. Chrysoprasus est, viridis ad ipsos etiam persecutores spargentes, posilis ge-
aureseque commislurse, quoddam eiiam purpureum nibus implorant: Domine, ne slaluas illis hocpeccar
jubar trahens, aureis inierveriientibus gultis. Nasci- tum. Atque inter calicem passionis biben.dum, iliius
tur autein in ltidia. Qui significat eos qui viridilalem potius vini quod laelificat cor hominis jugi recorda-
«ternse patriae, perfectae charitatis fulgore prome- lione debrianlur(Psal, cin), quod Dominusse novufn
reiites, eametiam casteris purpurea roariyrii sui luce cum discipulis suis in regno Patris bibiturum esse
patefaciuni. Qui, quando in eoquod prseseiitemvitam promisit (Mailh, xxvi). In jaspide ergo fidci yiridi-
despiciunt, selernam gloriam praeferuni, Doinini in tas. In sapphiro, spei CGelestisaltitudo. In cltalcedo-
carne apparentis exempla sequuniur, jam velui in nio flaminacliaritatis iotenue figuralur. ln smaragdo
india, id esl, prope solis orlum, merilorum suorum autem ejusdem fidei fortis inter adversa confessio.
fulgorem ostendunt. Et quia velut Sol in regno In sardonyche, sanclorum inter virtutes humilitas.
Patris fulgere, regique suo, cui nunc compaliuntur, In sardio reverendus martyrum cruor exprimitur. ln
luuc conregnare desiderantes exspeclant, jure • in chrysolitho vero spiritualis inter miracuia praedica-
decimo loco sunt positi. Per denarium enim quo p tio. In berillo, praedicaniiurn perfecta operatio. In
Domiuicaevirieaeculloresremuneranlur, seterni Regis topazio, eorumdem ardens contemplalio monstraitir.
percipienda iinago iiguratur, ubi quod in nono gradu Porro in chrysopraso, beatorum marlyrum opus
non polerat, perfecta dilectione Dei et proximi per pariteret praemium. In hyacintho, doctorum ccelestis
omnia Decalogus implebitur. ad alia sublevalio, el, propler infirmos, liiiniilis ad
Oiidccimumhyacinlltus. Hyacinthtis in ^thiopia ; huinana descensio. In ametbyslo, ccelest.is serbper
reperiwr, caeruleum colorem habens ; optimus qui. regni in humilium animo memoria designatur. Sin-
nec raruS est, nec densitale oblusus, sed ex utroque gulique lapides preliosi, singulis sunt fundamentis
temperamenio lucei, el purificaium suaviter florem depulati. Quia licel omnes perrfecii, quibus civilas
trahit. llic auiem non ruiilat sequaiiter, sed ciiini Dei nostri in monte sancto ejus ornatiir atque fun-
facie coelimutalur. Sereno enim perspicuus aiquei dntur, spirilualis gratise sinl luce lulgenlfes, alii tamen
gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque mar- per Spirilum datur sermo sapientim, alii sermo scten-
cescit. Indicat autem animas ccelesti semper inten- lim, alii gralia siutilaium, aliigenerq linguarum,alleri
tionideditas, alque angelicaequodammodo, quanlumi fides in eodem Spirilu, etc. (/ Cor, xn). Cujus arlifex
mortalibus fas est, conversationi propinquanles. et conditor Deus, qui est fundamenlum fundamen-
' '
PATBOL.XCUI. 7
«203 BED^E VENERABILIS OPP. PARS II. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. 204
lorum, et pro nobis etiam ponliifex fieri dignatus est, A Et afferent glbriam el Iwnbremgenlium in eam. Eo
ut proprii sanguinis hostia ejusdem mcenia civitatis quod ex omriibus gentibus sit congreganda.
abluefet pariter atque riedicaret, omnia qusecunque Nec ihlrabit in eam aliquid ccinquinatum,etc. Illius
habet Paler, propria poSsidet.Unde in peciore summi tempbris descfibit Ecclfesiam,quando , jam malis de
pohtificis' iiderti lapides et ipsi patriareharum nomi- medio segregatis, soli cum Christo boni regnabunt.
riibus inscripli jubebantur" imporii, ut puleherrimo Sed etnuncomnis immundus elmendax non est in
mysterio paridalur, omnia spiritualia chrismata quae Ecclesia, nec videt lumen civitatis Dei qui eam odil,
singuli quique sanctorum virilim et ex parie perci- quia tenebrae excaecaverunt oculos ejus.
piebant, in mediatore Dei ot honiinum homine Jesn CAPUT XXII.
Chrjslopafitetet perfecte fuisse cbmpleta. Ilsec de Et oslendit mihi fluvium aquw vitw, etc. In fluvio
iapidibus pretiosis copiosius fortassis quam comraa- vitae civitatis medio meaufe nori adhuc celebratio
licuiri interpretandi genus decebat videor exposuisse. indicilUr baptismi, sed fruclus jam illius revelalur
Nccesse fenimerat eorum naluras patriamque dili- sacramenli. Modo enim Ecclesia seminat in Spiritu,
genfer exponere, deinde sacraffientum invesiigare ul lunc de Spirilu metat vitam selernam (Galat, vi).
sblertius, sed et ordinem numerpsque prosequi. Et ex ulraque parie flumiiiis lignum vitw. Lignum
"* vitae circa fonicin vitae cernitur. Quod sive
Quaniuravero ad ipsam rei profundilatem perfinet, gloriam
videor mihi pcrpauca, et lisec brevlter strictimque sanclae crncis, sive DoffiinumChristum inlerpretaris,
dixisse. Leclbremque supplex obsecro ut si recto me jam et anle baptisma revelatum in Veteri Testamenlo,
traffiiie viderit incessisse, agat Deo gratias. Sin vero et nunc, bapiismaiis clarescente mysterip, ccelesti
secus quam volebam evenisse deprehenderit, errori fruclu sanclos iinbuit. Non enim aliud nomenest sub
meoveniam inecum a Dbmino deprecetur. Sed haec cceiqdatum homihibus, in quo opbrleal nas salvbs fieri
JiacteniiS; videamus et reliqua. (Act. iv). Idemquippelignum, quod Joannes inaurea
Et dubdecim portw dubdecim margaritm suril per Jeriisalem, Moysfesin paradiso florere descripserunt,
singulas. Offinis gjoria capitis refertur a"dcorpus. Salomori dixit ligrium vitaeesse amplecientibus eam.
Et sicut lux vera qumiliuminat omnemhominem(Joan. Hunc fluvium pulo Jordanem figurasse, ultra quem
i), sanctis donavit lumen esse roundi, sic et ipse, Moyses populis moniia salutis, et intra quera terram
cum sit margarila'sirigularis, quain negoliator sa- reprotnissionis Jesus aperuil.
plferisvenditis omnibus cmat (Matih, xm), suos ni- Afferens fructus dubdecim, per mentes singulbs red-
hilomirius riiargaritarum fulgori comparat. deris fructum suum. In duodecira mensibus omne
Et plalea civiiatis aurum mundutn, eic. Iisdem me-• _ lenipus insiiiuai vitae, scilicet illius ubi dicitur : Et
tallis plateas componit, quibus ciyitalem jam dixe- anni tui iwn deficient(Psal. ct). Et ilerurn : Eril men-
rat adorriatam ; mulii Onim surit eiiam viiaelaiioris> sis ex mense, et tabbalum ex sabbato{Isai. LXVI).Ubi
et inferioris, summis in Ecclesia cineii virtutibus,, prsesens Domini vuitus, aeterna saniias, aeternus vitae
et ptiritaie rrieritis et radib fulgent bpetis. cibus es(. Polest fetsimpliciter intelligi quod per do-
-
Eiiempluhi hoh vidiiin ea, etc. Quamvis, inqtiil, la- clrinamduodeciffiapostolorumcruxClirislifructificet.
pidibuscivilatem dixerim exslructam, non insedilicio) Et felia ligni ad sqnitatemgenlium. Si fruclus mer-
laiiien roateriali significavi requiem esse sanciorurri,, ces beatse immonalitalis accipitur, reclefolia per-
qiiorum ipse Deus unica domus et lux et requies est..,. petuus iritelligilur cantus, quod in sanitatem cadat
Ei civitasnon egetsoleneque luna uilttceant inea. feliei jam sorte canentibus. lbi enim gentium curatio
Quianon lumineaut elementis rnundi regitur Ecclesia,, vera, redemplio plena, felicitas sempiterna.
sed Christo seierriosolededucitur per muridilenebras. Etvidebunt faciem ejus. Praetniumfidei nobis visio
Namclaritas Dei itluminabit eam. lpso eriimluminee Dei servalur, quod summum esse bonum Philippus
fruemur in patria, quo nunc regimiir gradientes ini intelligens ait: Dbmine, ostendenbbis Patrent, el stif-
via. Eodem in formaii inter bona malaque discernimus,, ficilnobis(Jodn. xiv). Sollicite enim fueratcommeu-
quoliiric heatificaii, sola quse .bonasuritceriienius. . jj dandum iioc sanctos visuros et habituros specie,
; Elambttiabttrii geiites pet lumeh ejtts, Sigpilicatt quod credunt viVentesex fide.
qiiodidem ipse Agrius nunc sit peregrinanlibus via,, Elnomen ejus in frbntibus eorum. Confessionorai-
ijiii tuiic civibus vita. riis sancti nunc intet hostes servata, lunc victores
Ei feges tetrm affefentgloriam suam et honorem inn in patria glorificat."
illdm. Reges hic spiriluaies dicit, qui curiclas virtu-i- Et nox ultra non erit, ete. Non ibi fragililas cor-
lum Sriarum diyitias Ecclesiaeconferant laudibus. porum, vel quiele noctis, vel ignis eget lumine,
Efpoftm ejustion claudentur per diem, nox enim n quando erit Deus omnia in bmnibus (I Cbr. xv), q»i
iibh efivillic. Luraen Agni perpeturiffi, irto ipsum n est lux vera (Jbari; i), et requies seterna sanclorum.
pfbiumine sempilfernb in illa civilate, sublato rio- )- Quaesi ad allegoriam verba referas, non ibi prophe-
ctis teiripore, meriJbratTuturum. Quod autem portae B tarum exborialio, non legis est pradicatib necessa-
ribriclarideritur, plenissimce sectiritatis indicium est.t. ria, quaenunC lucerna dicitur esse in obsciiro loco,
Nori enim ibi jamdicituf : Vigilate et orale ne inlre- i- quonram in Dei contemplatlone rebus explelis tenetur
'iisihieiilaii6riem(Matih, xxvi), sed potius -Vacalele perfecta promissio.
etviiteii; quoniamego stim Detis (Psai. XLV). Et dixil mihi: Hmc verba fidelissima el vera tani-
505 EXPLANATIO APOCALYPSIS. — LIB. 1H. ~M
Nou de Joannis diffidentia dubitabat, sed veram vi- A lfic promiltunlur, id est, ligni vilse, Iii proCul dubio
sionem omni Ecclesiae, in qua et parvulos futuros per portas inlrant iu Ecclesiam. Portas scilicel justi-
noverat, commendabat. -• tiae, quas sibi Psalmista postulat aperiri (Psal. cxvii)*
El DominusDeusspiriluumprophetarumnhsitangeium Qui autem aliunde tenlat ascendere, ille fur est et
tuum. Ne.dubites, inquit, de persona monenlis. Deus lalro (Jban. x); de quibus et hic subdiiur :
enim ipse qui spirilus prophetarum coelesli solet im- Fbris aulem canes, et venefici,el impudki, etc. 'Cfln*.
buere visione, hsecme tibi misitpraemonstrare futura. cta enim rabies improborum el nunc intrinsecus
Ostendereservis tuis quw opertet fieri cko. Docuit Ecclesiam lentat, sed cum iniraveritpaier familias, et>
se, utdixi, omnium generaliter uiilia-prospexisse. sanctis secumad nuplias inlrantibus, clauseritostium,
Bealus qui servat verba prophelite libri hujus, etc. lunc incipient foris stare et puisare osfium (Luc-.xm.)
Subaudilur, beatus sum. Sic enim bealus Dionysius Ego sum radix et gcnus Bavid. Geminam Itic per-
Alexandrinus antisles bos versiculos connectit, dtim sonae suse naiuram expressit, quod idem factor sit
quibusdam haeresibus ex hujus libelli occasione sur- David secundum diviniiatem, quifactus est ex semine
gentibus el errorem redargueret, et ejusdem prophe- David secundum carnem. Qtiam Dominus qusestio-
liae sensum ab omni nubilo carnalis inteliigemiae nem Judaeis in Evangelio proponil, quomodo vide-
purgatum ad aelerna et ccelestia promissa transferre'. B Hcei Christus fllius sit David, cum eum David in
Ceciditit adorarem ante pedesaitgeli, etc. Aul seniel Spiriiu suum Domiriufflvocet? (Matth. xxn).
factum iteravit, quod cohibilus non est ausus repe- Stella splendida el malutina. Qui post noctem pas-
tere, aut magno -visionum stupore perculsus, adorare sioriis unius appaTendo lumen resurrectionis.et vilaa
se voluisse iterura coufiielur. .verbis etexemplo sseculis ostendit. be quo ad bealuin
Conservusiuiis sum, etc. Nola quoties et Joahnein Job dicilur : Nunquid producis luciferuminitCmpore
prophetam et bunc libruin propbetiam nominel; uain suo? (Job. xxxvui.)
mulia huic cum prophetis concordia, nec in sensibus Ei sponsus et sponsa dicunl: Veni. Caput et corpus
lantum, sed et in verbis. Quot enim hic Isaiae, quot Ecclesiae, singula membra coliorianiur ai| fidem.
Zacharise, aliorumque propheiarum versus invenies! Eiqui audit, diCat: Veni. Quisquis interuum in
Ne signaveris verba propheiim libri hujus, elc. Fu- mente fidci vel charitatis lumen percepil, atl hoc et
turo propinquante judicio manifestari oportuil divina alios convocei.
praecepta, judicia, atque promissa, quorum observa- Qui vult, accipial aquam vitie gtatis. Sic liberuni
tione praemium mites acquirant, neglectis poenam convenitur arbitrium dicendo : Qui vttlt accipiat, ut
contuniaces iricurrant. ^, confeslim gratia praedicelur in eo. quod seqtiitur c
Qui twcet, noceat adhuc, el (jiiiin sordibus est, sor- Aqtiam vitmgralis. Nullis utique merilis ptaecedenli-
descaladlwc; OccuJta hic Dei judicia, sed justa de- bus. Et ipsum enitn velle, fiei donura est.
raonstrat, quibus mali homines in pejus proficere St.cjiuis.apposuerit att hmc, apponet Deus supet
p.erraiifuntur, id est, perveriire ad sunlmam nequi- illum piagas seriplas in libro islb. HaJe propler
tiam, ut possit justum invenire judicium. Huic illiid falsatores dixit, nori propter eos qui simpliciter quod
simile est: Aut facile arborem bonam et fruclum ejus seutiunt, dicunt, in nullo proplifetia mutilata.
binum, attt faciie arborem malam el fruclum ejus ma- Dicit qui lestimbhitim perhibet isiorum : Etiam, Ve-
tum(Mqtth. xu). nib citb. Idem Christus tesiimoniiim perhibet, qui se
Ego sutn A «I a, elc. In A Verbi divinitatem, et in Ecclesise yenturum annuntiat, Cui more Cantici can-
Q.susceptam humanitatem designat. Principium sino ticorum Ecclesiarievote resppndet :
termino, quod crebra in hoc libro repetitione firma- Anten, veni, Dbiriine Jesu Christe. Quae quotidie
: Adveniat regririmtuum (Matth. vi). Et
twysive propter unius Christi divinitatem et liuma- clamat orans
nitatem sacpe insinuandam, sive ttt unius naturae lota in psalnio : Psallam .el intelligam in via .immgculata,
Trjnilasintimelur, quaeper prophetam dicit: Anle.me quando veniesadme (Psah t).
nonest [ormdtus Beus, et post me nonerit (Isai. XLIII).D Gralia Domini hostri Jesu Ghxisli curii omnibusvo-
. Ol sitpotestas eorum in ligno vitw. Dignum prse- bis, Amen. Eant Pelagiani, et sua virtute lidenles,
iniuni stolis candidis, id est, vitae immacuiatae pro- Domirii se gralia privent. Aposlolo autem Paulo
mitlit, videlicet ulDomini aspeClu, qui esl vita aeter- praesidium quserenle ac dicente : Quis me liberabit
naj potiatur. fJeaii enitn mundo cerde; qubniam ipsi de corperemortis hujus?(Rom. Vn.) Respondeat Joan-
Dettmvidebunt(Matlh. y). nes nomihis sul memor, et dicat: Gratia Dei per
,Et,per pbrtas intrent in civitatem.Qui Dominiservanl Jesum Christum Doininumneslrnm (ffrirf»),Et ne sibi
mandata dicentis : Ego sum ostium, per me si quis Donatistsede singulari Dei mnnere blandiantur, au-
inlroierit, salvabitur; el ingredielur et egredietur, et diant quod cum gratiam Dei quasi vale ullimum
pascua inveniet [Joan. x); illa utique pascua quse et commendaretj adjecit, Cuiriomnibusvobis. Anien. ,

Minime obstupeat Ucjtor non videiis a hobis hicdnri Expositionem in S. Pauli Epistplat
rjuam veteres Venerabiiis Patris editioneS Kabenfr. Hanc exegesim , Bedce minus revte attri*
buendam quam Floro diacono, sub isto nomine, inler sequentis SciptQres s(sntlit ad annw#>
8u0, edemus. EDIT.
BED JE VENERABILIS ,

.ANGI.O-SAXONIS
PRESBYTERl,

OPERA
EXEGETICA,
SIVE

OMNIUM EJUS OPERUM PARS II.

SECTIO SECUNDA. — DUBIA ET SVURIA.

DE SEX DIERTJM CREATIONE

LIBER SENTENTIARUM EX PATRIBUS


COIXECTARUM.

"
FE PRIMA DIE. A mul hon poiest enarrare, ila et Domiuus fecil. Quia
hoc prius enarravitj.quod originemliaibuit,et posifea
Un principio creavit' Detts cmhtm et ierram. Is|ud quod cxinde faciuin fuit, quamvis utrumque siinul
-capituJum-omniumlibrorum feaput est. Oinnis enim fecisset. Dt.quod sola origine prior est in faciehdo,
Scripiura divina bipartiia est, Yetus Testamentum, . priorut sit ex lemporeenarrando. ErgO~dumoporle-
ei Novum. Alia "quippe sunt, ubi inlerria iritimari- hat Scriptura sancla iitrumque enarrasset, et res
iur, ut esf : Ih prittcipio erat Vetbum (Joan. i). Alia ge.stasquam. res narralas, quod fexindefaclum est,
•factanarranlur, ut est : In principio fecit Deus cos- raiio erat ut prius eriarnisset iinde aliquid fa-
lum et terram. Aliarfuliira pronumiantur, sicut dici- clum erat, quam illud, qUod exinde faclum est,
lar : Cum veneriLEilius hominis in majestaie sua propter lardibres i.ntellectu, ut capere potuisserii,
'(Mallh.y). Alia vero suht, quaeagehda prsecipiuniur, quia res corporeaeex.aliquo fiebani. Quianihil intorest
ut est: Diliges preximum luum-(5fall/i.~v).Quomodo intercrealionem cceli et lerrae, et lucern, nisi hoc
lanium, quod fest inter verbiim ef .vocem. Qriare
lergo bipartita cst? Quia suntalia quaesecundum figu- nondixit:
r.airidicta suntr, ui es.t Canticum canticorum; et est: Ihptincipio fecil Deus cwlum el terram',
AtidivitAdamvbcemDominiDei deambulaiitisin para- sed dixit : Creavit, propier infonnitatem malerise,
diso (Gen.111).Et alia sunt secundumreriim gestarum et ilerum sensum spiritalem.
/idero, ut est, secundum qnod pqpulus de ^Egypto liem Becapilttlatio.
traiisierit et quod jnare pedibus ambulavit. Alia vero
siiht, quae utroque nioUodicta sririt,*ut esllransitus ln principio creavit Deus cmlttm el terram. Princi-
inarisRubri. Et miracula iila quse Dominus inEvan- pium Cririsius est, sicnl ipse in Evangelio ait :
geliofecit. Dicii vero : In principib creavilDeuscmlumB Ege prihcipium', qui el loquer vobis. In hoc igiiiir
et terfam, Inquirendum esl in quo. prjncipio creavit principio fecit Deus cpelum, id esi,. spiritales, qui
Deilsccelum et lerraui, utrUm in principio lemporis, coelesliaineditaiitur et quaerunt. In ipso fecit el car-
an in prineipio ut esset hoc initium creaturae ejus, ex nalfes,qui terrenuffi necduffi deposuerunt. Terta qu-
quo aiia essecceperunt. Non enim Deo semper cose- teiri erul ihanis ei vacua, id est, Quia riondumerat a
roari distiiicta. Et vacua, id est, quia litloribus non
ii.erna fuerunt, Dicam.usqiie: Inprincipia sibi com- erat
\icfno fecit Deits catum el ietrain, lioc est in nnigeuito circuindala, vel vilibus ornaia : id est, arbori-
vel animalibus.
JFilio.qiii esiSapieiiiiaPatfis,de quodicit Apbstoltis: hus
ChristUmDei viriulem ei Dei sapienliam(I Cof.i); ct Iiem Recapiititatio,
lin psalrao dicit c Omnia in sapienlia (ecisti(Psal. cm). Terra aulem eral inanis el vacua. Terra sciiicet
Et itferum dfcit :
Apostolus Quiain ipso condita sunl carn.is nostrae ihariis ferat ei vacua, priusquam do-
dmnia,qum in ccelosutit ei in terra, visibiliael invisibi- ctrinae acciperel forniam. Et ieitebrwerant super,fa-
iia (Cblost.J), nain et evangelistade Christo dicit: In cieniMbussi,quia non eral lux qusesuperfundereiur,
hoc.mundoerql, et mundus per eum_faclus,est(Joan.i). quod si esset, utique superesset. Sed quomodo erat?
Tariien quaerendum est, quod in principio primurii ld festaer spissatus luce carens diurna.
-Deus fecit coeliimet terram , an lucem. Et si prima Iteni Recajhtulatio.
lux creata fuil, quare non dixit : ln principio creavit
Deuslucem? Intfelligendumesi, quod ^imul creavit Et lenebrw eranl super faciem abyssi. Quia dejjcto-
' cceltim, el lerram et lucem. Qoia nihil interesJ, nisi rum caccitas,et-ignorantiaeprofunda (ibscuriiascorda
origo lanluin, sicut homo duas parabolas cognilas si- nosua icgebal^£f sp rittts Dei ferebalursupec aquttt.
209 DE SEX DIERUMCREATIONELIBER. Slfl
Unde ail bealns Aposlolus : Super etninenlcm,Inqnit, /A sicut ia Caeterascrealuras repetit, quas creavit, ut
seieniiamcharitalis Chrisii (Ephes. 111).Et alibi ait: in flrmamcntodicil : Fiat (irmamentum,et itentm :
Superexaltat aulem omnefn intetteclum(Philipp. )<v). Fecit Deus flrmamenium.Ideo quia nori erat necesse
Ergo aliquid inchoalum ostendit, super quod spiri- ul dixisset : Fecil_ Deus tticem, quia iiilellectualis
lus Dei ferri dicerelnr, non loco, sed omnia super- creatiua erat, id sunt angeli. Quando autem dicit
anle atque praecellente poientia. Duo quippe sunt, Fiat firmamenium,vel caeterain aliiscreaturis hoc iii
propter quod amat Deus creaturam suam, ut Crea- sit et cogniiioneangeliCadicit, quia nec niirum esl si Deus
maneat. (Ji sit formata, et maneat in praecepto sanctis angelis suis, in priiiia lucis condilione ad se
toris. Ergo Spirilu» Dei ferebatur tuper aquas, ul es- conversis, prius voluit osfendere quid erat deinceps.
sel quod maneret; quamobrem prius res informalas, facturus. Quando vero dicit: Et fecit Deus, id est in-
ei postea Spiritum sancium nominavii, quia omnis propria natura rerum. Jam non erat opns lioc de an-
exiguus amor rebus quas diligit Subterponitur. gelis iterum repetere, quia illi lunc, sicut diximns,
conversi fiierunt ad agnoscendumCreatoreni suum.
Recapilulatio. Cum enim selerna illa et immulabilis, quae non est
Id
Et S.piritusDei ferebalursuper aquas. est, Spi- facla, sed genila, Sapifenliain spiriialem alque ra-
rilus Dei Pairis. Et de ipso Spiritn sancto ail Apo- lionalem creaturam se transferl (sicut in animas
slolus : Qui non habet Spirilum Christi, hic non est sanctas, ut illuminali lucere possenl), fit in eis quse-
ejus (Rom. vm). Si ergo nihil inlerest inter perso- dam lticulenta rationis affeciio, qnre potesl accipi
na.riiPalris, el Filii, etSpiritus sancti, quare non facia lux, cum dixerit Deus Fiat tttx. Jam enira ferat
dicit: Qni non babet Spiritum Spiritus, vel: Sicut di- JJ spiritalis crealio, qure coeli noniine significata est,
cil Spiriius Patris, vel S|iiritus Filii ? Quare non dicit cum scriptum sit : In principiocreanitDeuscmlumet
Paier Spiritus, vel Filius Spiritus ? Quia non babet terram; non coeli corporei, sed cceli incorpprei, in
relativum modum unde reddere posset, sicut dicit quo intelliguntur omnes sancti angeli.
Servus Domini, aul Dominiservus, vel Filius Patris, Et vidit Deus tucem essetbona. Quare lucem
et Paler Filii. Quia si dixisset Pater Spirilus, osien- tantura laudavit, et nonqttod noctem. Id esl, quia nox ad-
disset Deum esse Patrem Spirims. Yel si dixissel huc, nec dies factaeerant, sed lanlum lux ahgelica,
Filius Spirilus, demonstrasset Spirilum sanclum Pa- quia indigniimeral Deo rem informem laudare, quse
trOin esse Filii, quia non est nec Paler nec Filius, adhuc formaia mm erat, sed rem illam quae formala
sed de divina subslaniia processit. Quamolirera non erai laudavit, id est, lucem angelicam.
dicil Spiritus sanctus nalus a Patre vel Filio, quia Et divisit lucema tenebris. Quid estdivisio. Iucis a
non est natus sicul Unigenitus, nec factus sicut nos, tenebris, nisi disiinctio formataeab informi.
ut per adoptionem gratiae filius vocaretur. Et qun- Appeitavilgue lucem diem. Quamobrem appellavit
modo Spiriius sanclus coaeternus dicilur Palri et Fi- lucein diem, quia dies adhuc non erat formata. Idem-
fioTQuia dixit Spirilum sanctum ex Patrc et Filio que dies circa speciem factaerei appellatus est.
procedentem, et coaeternumesse. Semper enim pro- El tenebras noclem. Quare simililer iioctcin appei-
cessit, nam non semper dalus est, quiasemper po- lavit, quaeadhuc minirae formata erat, quia nox ista,
test fieri donum non per datiini. Seinper enira Spiri- qusenobis noiissimaest, facileamesse absentiam sotis
tus sanctus processit, et a Palre paratum fuit dari. super terrain. Quia , decidente sole, vocamus vespe-
Nam lunc non erat qui eum accepisset, neque angeli, ram; inchoante mane, appellamus diem. Nox autem
neque homines, nisi soius creator omnUiin. Et si p^* hic privatio operis cst, aut nox ipsa possibilitas est
tres uttum sunt, Pater, et Filius, et Spiriius sanclus appellata, quae in rebus est factis, unde fieri pblesi,
( I Joan. y), quare ergo nori dicitur Paler niissus a1 etiamsi non mulenlur. Et iierum secundum sensum
Filio, vela Spirilu saucto? Ordo palernse reverenliae1 spiriialem.
servalur. Recaptlitlalio.
Recapitulatio. Dixit quoque Deus : Fial lux. Id est, illuminatio
Spirilus autem Dei super cor nostrum tenebrosuni credulitalis appareat. Prima eniin die lucem fldei
el iluiiluiii, quasi super aquas jam superferebatur. In dedit, quia priina est iri conversione fnjes. tlnde et
quo subsistemes requiesceremus, cujusque vivifica- ipsum primum in prseceptis mandatumest : Dominus
remur flatu, et cujus unda ablueremur. Deus tuus, Deusunus est. Propter qtiani fidem ip.se
»E CREATIONE {.UCJS. Dominuseiiam invisibiliter in mundoapparere voluil.
Deus juxta praesentisesuae gratiam divisit
Dixil quoque Deus : Fiat lux. Lux autem isla est Jam lunc id est, filios Dei et lucis, a peccatoribus, lan-
visibilis, an invisibilis? Invisibilisvero justos,
dieilur, quia quam a lenebris : isfosvocansdiem, illas nccterii.Nam
crealio angelica est, quam oculi nosiri non valent Ecclesia lucis nomine justi appellantur, audi
Ratio eniin erat ut die sidera in quiain
prospicere. quarta : Fuislis, inquit, aliqttando lenebrw,
coelofabricassel, quseoculi nostri potuissent prospi- Aposiolum Dbiiiine(Ephes. v).
cere. Isia creatio angelica, est lemporalis, an in- nunc aulem lux in et mane dies unus. Quid est ve-
? enim erat in intem- Faclumquevespere
temporalis Tempnralis angelis, spcre, uisi ipsa perfectio singnloruiii operfim ? el
poralis iu Deo. Temporalis er.U, quod dictum intel- j)
id inchoaiio sequenlium.
iigiinusexpressum ab aeterno Deo per Verbuin coa?- umrie, est, DE SECUNDAME..
lernuro in CTeaiuraspiritali, quam jam lunc fecerat,
cum dicluin est: In principio creavit Deustmlutn el Dix-t quoqueDeus :Fial firmamenlum.Idem pro-
lerram ,'sed ista loculionon lantum sine aliquo sono, pler firmamentumstabilitatis, sive prbpler inlrans-
scd eliam sineullo corporali motu,crealura spiritalis gressibilitatem superiorum atque inferiorum aqua-
ejus mente atque ralione quodam inodo infixa per riiin. Natiiram lamcn aquaruni illic jam non vaporali
Verbum Patris coaetcrnum; sed mulium ac ditlicilli- tenuiiaie, scd giaciali soiiditate pendere sestimaulus,
mum est capere quomododicitur, Deo nnn tempoia- propler sideruin naturas miligandas, ne creaturas
liter jiibente, neque id lemporaliter audienle creatu- D.i subterposiias nimio ardore concrement. Quo-
ra, qui comemplaiione veritaiis oinnia tenipora ex- modo aulem quaelibetaquae ilii sint, ubi eas niiiiiine
cedit, sed intelleciualiier sibimet expressas, cum diibitemus"' Quia major est Scripturae hujus auclori-
Patri coaelernaSapiemia lanquam intelligentibus lo- las, quam oiunis humariiingenii capacitas. De ccelO,-
culionis ad ea quaeinfra sunt transmiltenteS, ui fie- rum aulem consistentia quserendaest raiio".Doiriinus
rel lemporalis motus in rebus lemporalibus, sive hic ununi lirinamenluin (aclum commemorat, Apo-
formandissive adniinistrandis. stolus auiem se in lertium cceluin rapium' fuisse
Et fucla e.t lux. Id esl, crealio angelica, quia illi leslatur. Quid ergo dicamus, nisi quia cunglob'al<e
tuuc cognoveruntaguoscere vel intelligere Creatorem ininima: guilx in nnum faciiini collcciioiicmiinant,
suum. Quare iicrum non rejtetit; ELfecii Deut lucem, et-propter gravitatein p'»iJei"s uon cas sullcri acv
2« BEDiE YEFTERABILBGPP. PARS II. SECT. II. - DUBIA ET SPURIA. 212
sustinere, sed ejus ponderis ad inmm defundendo A , Deum, conlurbent, liceatque ei germinare bonorum
<latlocuin. Hsec est pluvia. Ergo aer inter vapores operura fruclurii secundiim genus. Diliges proximum
kumidos, unde. desuper nubila globenlur, et maria in subsidiis necessitatum carnalium, habens in se se-
subterfusa volurit Intelligere ccelum esse inter aquarij men secundurn similitudinem, ut fex sua infirmitale
etaqiiam. Secundum vero coelum, quod spiritu cer- compatianlur ad subveniendum indigentibus, produ-
nimus, undfeanimalibus plenus discus illfead Petrnm censel Iignum forli robore. Et fructiferum, id est,
in exsiasim meniis descendit. Terlium vero coelum, beneficium ad eripiendum eum quj injuriam paiitur
quod merite cognoscimus, ita secretum atque remo- de manu poienlis,'et,praebendo proteetionis umbra-
lum vel oninino mundatum, vel a carnis sensibus culura valido robqre, justi judicii.
abreptum, ut ea quac in illo coelosunt ipsam Dei Et vidit Deus quod esset bonum:,et ait: Germiriet
substantiam Verbum, pferquod facfa sunt omnia, in terra herbqmvirentem, el facientem semen, el lignum
«haritate Spirilus sancli ineffabililer vjdere valcant. pomiferum, faciens fruclum juxla genus suum, cujus
El dixit Deus : Fiat firmamentum tttter medium semeh in semelipsositsuper terram. El factttm esl ila.
equarum, et dividat aquas ab aqttis, Spiriius ergo Dei Et protulit terra herbam virentemel affereniemsemen,
jscribendus aderat, quasi quis ab eo requirerei, quo- juxta genus suum, lignumquefaciens frucium, et ha-
modfefacturo sit recie responderil. DixitDens: Fiat, bens ttnumquodquesementemsecundum speciemsuain.
M est, quod in Verbo Dei aelerno erat ui fieret. Et vidit Deus quod essetbonum, factumqueest vespere
Deinde incipit narrarfe uiiumquodque factum. Ciiin et mane dies lertius. Quid est enim, quod ista omnia
audivimus,E< sic fqctumest, intelligimus factam crea- in uniim dicit iraperavit fieri, et terram germinare,
tnram non excelluisse perscriptum in Verbo Dei ter- B et aquas congregare, nisi quod ista omnia iu terra
minos generis sui; curiiyero audivimus i.Vidit Deut radice liguntur ? ldeo ad camdem diem pertinere di-
quiabenum est, inielligimus in henigno Spiriiu ejus, cunlur quia quarovis longe lateque per incremenia
non quasi incognitum post factum placuisse, sed po- sua diffunduntur, tamen de locis propriis nexibiissuis
titis in ea bonitate placuisse, nt maneret factum, ubi non movenlur. Quia arbores vivunl, vivunt tamen
placebat ul fieret. De figura auleiri cceli breviier di- noii per animam, sed per viriditatem, quia ille suc-
eendum est, hoe scisse auctores nostros, quod veri^ cus infundiiur in radice, deinde in qualitatem arboris
tas habet; sed Spiritum Dei qni super eos loquebatur elficitur, et postca in effusione ramorum, et exinde
noluisse ostendere nullo salute profuiuro titilia. De in viriditate foliorum. Unde dicit: Et ligiiumpomifie-
<*a auterii contentione, quse inter plures de flgura rum, quia omnia ligna fructum non faciunt, quia hic
cceli fieri solet, ulrum in modura extensoe peliis, an fruclus intelligilur, quia unaquaeque arbor habet
sphscrae vsl camerae consisiat, non videmus quod usum suum, et unaquaequeherba similiter utilitatem
prohibeat pellfemexiensara in modum cameraecur- suam tani in manifesto, quani in occulto
•«ari, vei quasi sphserac in rotundum sinum ex- DE DIE QUARTA.
tendi^
llem Recapiltttalia. Dixit atilem Deus: Fianl luminaria in firmamento
Deinde secttndadie dispbsuil Deus Jirmamenlnm,id cmli, ut dividantdiem acetnoctem, et sint in signa et
est, solidameiitum sanciarum Scripturarum ; firma- el tempora et dies el annos, luceantin firmamentocxli,
Hienlum euim.in Ecclesia Scripturae. divinae intelli- illuminenl terram. Et faclum esl ila. Fecitque Deus
guritur,
' quiacoeuJin plicabitur sicul liber. iQ duomagna luminaria: luminare majus, ut prmesseldiei,
et luminare minus, ut prmesselnocii, et stellas, et po-
Discrevi.tquesuper hoc firmamentttm aqitas. Id est, suit eas in firmamentocmli, ttl luceant super terram, et
ecelestes populos angelorum, qui non opus habent diei ac twcli, et dividerent lucem ac tenebras.
lipc susciper-eiirmamentmn, ut legenles audiant ver- prmessent
lium Dei (Matth. xxiv). Videnl enim semper eum, et Elvidil Deus quod esset bonum, et facium ctl vespere
diligunt.. Sed superposuil ipsum firmamentum legis et mqne dics- quartus. Ut quod ibi erat in Verbo Dei
sr.ae.super infirniitateni inferioruin populerum, ut ibi sscundum genitam Sapieniiam. Deinde factum esi in
spiritales suscipientes cognoscant qualiter discernant creatura spirilali, hoc est in angelis. Deinde facta
Inier carnalia el spiritalia, quasi inter aquas supe- sunt ipsa luminaria, ut essent in genere proprio, ut
iiores el inferiores. sinl in signa ct tempora. Quis non videat quam ob-
scure positum sit quarla die ccepisse tempora, quasi
DE DIE TERTIA. superius illud triduum sine.tempore praeterire po-
Dixit vero Deus : Congregeniuraqum qum sub cmlo tuisset, quaesuaetamen creationis lempus habuerunt,
Vint.in locumunum, et appareal arida. Quid est ergo quia muiuo creatura nomen accepil, siderurri lamen
distinctione illud triduuni non habuerunt.
quod non ait : Fiat arida visibilis, vel aqua congre- :.Luminare majus, ul prmessetdiei, quia diem clare-
gala, nisi quia propinqniOra sunt eidem informilati, scfere non posse cognosciraus, nisi solis luinine ad-
quam ccelesiia corpora, ut de his per innumeratio-
nem dierum infirrria rerum condiunlur. ldeo rioluit juvctur, nec noctem stellis apparenlibus, si luna
inferri, ut similiier cum superioribus fieri imperarct, dcsit, quemadmodum illius prsesentia illustratur.
sed congregataeaquae apparere per se infirma reruin n" Quaerunt lamen utrum ista praecipuacoeli luminaria
jpssil. Ubi ergo corigregataesunt aquse si lotam ler- teqiialiler valeant, sed diversa intervalli distantia
ram prius occiipavcriini, illic, scilicet quo retraciae terrae oculis noslris majora minoraque appaream,
sunl ul terra nudaretur. Et si aliqua pars anlea arida quia sicut prius ccelumfiunt faclum est, ita prius ornan-
apparebai, ubi congregari potuisset, non ergo toium dum erai. Quaria dife sidera, quibus lucescen-
libus super terram habitatio illusiralur inferior, ne
abyssus occupavil, sed magis intelligendtim est, aut habilatores
in modum nebulae prius aqua terram occupasset, aut ejus in lenebrosam habilationem indu-
lerram longe .lateque obsidens, qi:a cavum locum cc.reiitur. Ideo succedenlibiis motibus, infirma infe-
prsebnissel, ubi percurr.entes aquas capere poluissent riorum corpora quieti reparantur, factum est cir-
ut apparecei arida. cumeunte sole. diei noctisque vkissiludo propter
vicissiludinem dormiendi vel vigilandi. Nox auiem
llem Recctpilulatio. illa ne indecora remaneret, luna. vel siderum luco
Posi htec die tertia collegil in uqumaquas inferiores dccorata est, utipsos homines consolaretur, quibus
salsqs. Jloc est, boiniiies iniideles, qui cupiditaiura iler car,pentibus eliam-operantibus nocturna neces-
lempestaie et Tenlalionuin carnalium iluctibus qua- sitas compeliii, vel animalia, quae solis lucem ferre
liuniur, et in se ipsis quasi amariiudo includunlur. non possunt, aequanimiter consolentur.Quandovero
Segtegavilqueab eis.aridam, populorum scilicet fon- dicit : Dixit Dens Fiat, infeljigimus Scripturse
leni.fidei sitieriiem ; obiixitque dehinc superborum iiitenlionem ad aeternitatem Verbi Dei recurreniem,
Bmites, et coercuit eos, ne iiir.buleuiis.'.iniquiiaiiim non enhn invenit aliqua recreanda quam in Verbo
suar.unr fljtctibus aridam, id est,, animiini siticnLeiu D.ci.iion irivenissel creala;, non ergo toiies disif
213 DE SEX DIERUMCREATIONE LIBER. 214
Deus Fial illa, vel illa, quoties in hoc libro reperilur A/ vel fluidum est, hoc piscihus datum est. Quidquid
scriplum. Unum enim Verbum ille genuil, iii quo aiilem huffiidum vel vaporaliter suspensnm est, boc
dixit omnia, priusquam facta sunl singula. Et sinl in volatilibus traditum esse manifesie cognoscilur, qnia
signa el tempora : non secundum haereticos vcl sicut pisces maris pinnulis suis in aquis natant, ita
piiilnsoplios,qui vana signa sectantur, sedsecunduni volatilia cceli in aere quasi in aquis d.e pinriulis.suis
verilatem signorum. Signa aulem el lerapora ad volitare videantur. Et ideb sub firmamento coeli vo-
lunain vel ad sidera cccli pertiuere dicunlur. liiqui- litare dicuntur, non in firmamento coeli, quia illlc
rendum est si coelum in gyro versaiur, an sidera spalium contiguum est, ubi volitare aves non pos-
circumeunt. Id intelligendum est, quod sidera cir- siini. Aer iste a confinio luminoso coeli usque ad
cumeunt, coalumautem lirroiter stat. iluidam aqiiarum el niidam lerram fluxum esl; rion
El faclum est vespere el mane dies quartus. Cur omnis lamen ad terram perlinet, sed de quo incipit
vespere vel mane nominavit, de nocte autem nihil a sursum versuin iguis, graudo, nix, glacies, spiritus
indicavii ? Quid ergo aliud noctem dicamus, nisi ab- lentpesiaiis. Quidqtiid autem superius cst, propter.
seniiani lucis, quae inter vesperam et mane restare tranquillitatem ad ccelum perlinere dicilur. Et dse-
videbatur; an quia prima lux angelicani significavit inones habitare in aere.dicunlur; el propiferea eos
creationem, qui contemplando crealorem suum, cum suffert aer sustinere, quia aerea imagine utuntur, et
concordissima cbaritate sine caecitatis ignorantia exinde iifipugnam humanum genus, qtii statim
Cieatorem in perpeluum laudare non cessant? Sed qtiando creati fuerunt de conspectu Dei projecli sunt.
tameu initio operis et fine lucide cognoverunt quod llnde Salvator in Evangelioaddiscipulos suosloqui-
vespere et mane vocatur. Et iterum secundum sen- j} ] lur, dicens : Vidi Satanam sicut fttlgur cadeniemde
sum spiritalem. cwlo (Luc. x). Quomodo enim cadere dicilur si non
llem Recapitulatio. steiit; idemque non perseveravit in consortio san-
ctorum angelorum, sed stntim quam cito se ipsum
Deinde quarto die emicuerunt luminaria, (Irma- aspexit in claritale Dei, erexit se in supferbianicon-
nienlo legis inlixa, id esl, cvangelistae, doclores, et ira Creatorem suum. Et dixit : Ascendamsuper atii-
. Scriptur;e sanclaedispulando cohaerenles, et omuibus ttidinem nubium, et ero similis Allissimo. Et staiim
inferioribiis lumen sapientiae demonsirantes. Prodiit projeclus est de altitudine coeliin aerem cuffi oinni-
eiiam simul et caeteramicantium siderum turba, id hus saiellitibus suis, qui euin secuti sunt, qni non
est, diversarum virlutum in Ecclesia numerositas, perstiteruut in divino amofe, sicul illi qui firinati
quae, in bujus vilse obscuritate , tanquam in nocie, suni, ut si velint peccare non possint, qnia ipsi iri
refulgentes, divitlant in hoc firmaraenio Scripturae principio propriura arbitrium.habueruni, sicut nunc
sensibilia et intelligibilia, quasi inter lucem perfc- humanum geuus videtur babere. Illi autem de pro-
ctorura et tenebras parvulorum, et sint in signis prio arbitno lapsi fuerunt, ct senlenliam Dei acce-
virtutum et roiraculorum. Sunt etiam in lempora et perunt, ui, si velint, repararenon possint. Et ilerUm
annos, quia praedicaiores propriis temporibus vivunt dixit Dominus : Ille ab initio homicida fuit, eiinye-
et transeunt. Verbum autetn Domini manet in mter- rilale non sletit (Joan. vni). Quoinodovcro ab iriilio
num. Quare aulem priino terra germinaverit, deinde homicida fuit? Idemque primum Adam jugulavilin
facia sunt luminaria, nisi quia post opera bona venit paradiso, quando poma comedere suasii, et de im-
iiluminatio lucis ad contcmplandam speciem super- f. " mortalitate factus est mortalis, et poslea humanura
nse virtutis ? genus usque ad advenluin Salvatoris jugulavit.
DE QUINTADIE. Quomodo in veritate non stetit ? Quia non ffieruit
accipere quod ei promissum fuerat, ut cum Creatore
Dixit eiiam Deus : Producanl aquw replile animwi suo in perpeluum cumreliquis angelis permansissel;
viventis, et volaliie super terram sub ftrmamentocmli. sed projectus est in lerram cum suis, ubi sine dubio
Creavilqtte Deus cele grandia, el omnemanimam vUi pcenam patiuntur, quia in.aere ignis sidereus eis
ventem alque molabilem, qttam produxeranl aquw ini dominalur, el sibi pro genere suo quasi quidam car-
specie tua, et omne volalile secundum geimssuum. Et: cer depulalus est, quousque veniat lempus diei ju-
vidit.Deus quod esset bonum, benedixitqneeis dicens :: dicii, et in igiiem seternum millenlur, Vbi esl flelus
Crescile, et mulliplicainini, el replele aquas maris,, el stridor dentium (Luc. sm),aer vero saepesuscitatur
avesquemuUiplicentursuper terram. Et facium esl ve- ct forliier congelatur, et facit nivem, aliquando au-
spere etmanediesquinius. lem magis constringitur, et procella efficitur, aji-
Quidest ergo quod prius ornavit aquasde replili- qtiando vero coruscationes et tonitrua; et ad imum
bus, antequam terram de animalibus ? Ratio eratt de funderido dat locum, quia aer isia non suffert
quia prius visibilis apparuit, ut prius ornaium suumt sustinere, tamen omnia ista per provideniiam divi-
accepisset, aul quia in principio ccelum recepit or- nam et occulto judicio Dei fiunt. Sed umeu alii ista
namenlum suum, id est, de angelis, quando creatii quatuor elementa mundi ad qtiirique corporis sensus
fuerunt. Simililer autem -et terra, qu.im de lierbisi relferuut: igneni ad oculos, aerem ad auditurn, humo-
vel de arboribus vestivil; ratio enim erat ut aquaei rem ad odorem et guslum, lactus ad terram pertinere
reccpissent ornamentum suum de reptilibus, vel aer• D dicunl. Dicunl etiam nec videri sine igne posse
de volaiilibus. Quid est enim, qtiod saepe legimus des aliquid, nec tangi sine terra, ac per hoc elemenla
creatura coeli el terrae et maris simililer, quomodoi omnia in hominibus inesse ; sed unumquodque eo-
creati fuerunt, de aere aulem nibil indicavit? Noni r»m ex eo qiiodaraplius babet, accepisse vocabulum.
enira .irbitrandum est ut illud elemenlum in hac: ldeo aulem caloris privatione cum corpus niinie Iri-
Scriplura praetermisissei, nisi quia consuetudo estt gescil oblundit sensum, quia niotus frigescit, qni ex
divinae Scripturae crjelumet lerram lotum mundumi calore inest corpori, dum ignis aerem, etaer liu-
appellare. Et ideo aesiimandumesl, aerem ad ccelumi niida, et liumor terrena, afflcit, subtilioribus scilicet
ci lerram perlinere. Et quidquid est humidum, velI crassiora peneiTantibus. Qtianto autem quidquid
vaporaliter expansum , lioc ad lerrara pertinef;; sublilius est in natura corporali, lanlo est vicinius
qu.dquid enim lranquillum et quielum csi, ad cceluml iiiilurae spiritali, quamvis longe distante genere ,
pertinere dicitur ; et quod ita sit aer aquaesimilis,, qhaiidoquidem illud corpus esi, illnd non esl. Ac
ut ex ejus halalionibtis pinguescere probatur; spiri- per boc quoniam sentire non eslcorporis, sed.animse
lum procellae faciai,'id est, venlum el nubiltffiicon- per corpus, licet acute disseratur secundum diver-
Ira, et ut p.ossel volalus avium sustinere; non enimi sitalem corporeorum elemenlorum scnsus esse cor-
dixil : Producant aquae reptile animae viventis, etl poris distributos; anima- taraen cui senliendi vis
pr-oducataer volatilia super lerram ; sed dixil : l'ro- iuest, cum corporea non sit, per subli.liuscorfjtis
ducmtt aguw replile animce vivenlis,et volaiile sttperr agitat vigorem senliendi. Inchoat itaiue moluiii in.
tsrrqm^ quia aer ex aqua fif. El quidquid undosuini onuiibus sensibus ad sublilitatem ignis, sed nouiii
«5 . BEDJi VELNERABILISOPP.PARS II. SECT. II. — DUBIA ET SPURIA. 216
omnibus ad idem perlinet., in visu enim pervenit A 1 buator, ut bealus Augustinus dicit quod t beslioein
represso cadore, usque ad ejus lucem; in audilu, genere suo concives stint.»' Et quando vident bestiam
tisque ad fejus liquidiorfem aereffi calor ignis pene- de cive aliorum, staiim inler se litigant, quia arit-
trat; in olfaclu.auiferiilransit aer purus, et pervenk malia vivunt et sentiunt; arbores autem, sicut dixi-
ad humidam exlialationem, unde crassior haec aura mus, vivunt, et non senliunt. Horao vero vivit, ei
subsislit; in gustatu et lianc trarisit, et pervenit us- seniit, et intelligjt, quia liiibel discernendi discre-
que ad humbrem corpulenliorem, qtto etiam pene- tionem inler bonum et malum.
tralb alque transjecto cum ad terrenam gravitalem De crealione Iwminum.
pervenit, tangendi ultimum sensum agit, Inquiren-
dura est auteni quando minimi pisces, vel animalia, Et-vidit Deus, qubdesset bonum, elait: Faciamu*
«iye vermiculi, quod Scriptura non meminit, creaii homihem adimaginem el similitudinem noslram.
ftiissent, dura ratio inquirenda est, ab eleplianlo Prppter insinuandam pluralitalera personarum
.lriaximo usque ad vermiculum minimum, quoffiodo dicit.Patris, et Filii, et Spirifus saucti. Iilico statim
creali fuerunt. Ergo ratione debemus intelligere subjungit dicens : El creavit Deus homitiem,nt osten-
unde veniat ista minima creatura, dum Sferipturah.ic deret majestatis unitaiem, ejus ad imaginem, idem
niliil indicavit; iritelligendum esl enim, quando ut immorlalis permaneret. Et similitudiiiem, idera
Deus separavit aquas ab aquis,. tunc minima ani- ut intellectum mentis habuisset, non ut animalia
malia,. quae de aquis effieiuntur, in ipsis aquis na- liabent, qui nescirint discemere boiium et malura.
lnra illorum eonsistebat. Et illivermes.quide corpo- Ill.e aulem non lineamentis corpora induit, sed iniei-
ribus mortuoruin srinl, unde venirint ? Intelligendum -r>] leclum inentis, ut intelligeret Creatorem suum in
esl, quod in corpora habent eoruro vigorem nascen-' perpetuum sine morlalitate laudare. !lle vero cum in
di. Si aqua legebat terram, an terra aqVnun,id (sic) honore esset, non intellexit, comparatusestjumentit
aqua tegebat terram, quasi aliqua pars terrse elapsa insipientibus, el similis factus esl itlis (Psal, xi.vui).
fuerii super aquam, stalim erupla est aqua in locum Dum enim Ille noluit-praecepiaCreatoris suiobser-
suum terra reveriitur. Quomodo autem dieit in alio vare, quod ei praeceptum erat, factus est inorlatis
Joco : qvia ipse super maria fundavil eam, et super ul jumentum in.corpore, non in anima, quia immor-
"fiufttina prwparavil illam (Psat. xxin). Si hic aqua talis permanserat. Quare iterum non repetit; Et
fecit hominem, sicut in caeteiis creaturis quas crea-
tegebat terrain, id aut de altiori terra hoc dicit, ubi vii?
inontes esse videntur; aut de insulis illuddiciura Idque non necesse erat, quia intellectualis
est, nbi lerra altior est quam aqua. Sed magis hoc creatura erat sicut angeli, ita et homo. Quia boc est
secundum sensum intelligendum est, quia simplices ei fleri, qtiod est intelligere Yerbuin Dei Patris, per
m Ecclesia super.prudenles fundati sunt; et ita aquse quem facia sunt omnia (Joan. i). Quare non difeit
vivae dieunlur, quia suslentant eos.quos infirmiores Secundum genus, dum propago hominis manifestis-
esse conspiciunl. Quia quantum est inter lunam et sima sit? idque non erai opus, dum Adam talis
sidera cceli, lantum est inter sanclam rusiicitaiem ct creatus fuit, ut immortalis permaneret, et tcmpora
. sariclam sirapliciiatem. Pisces au.teraunde procreanr transirent, el illa immortalis permaneret; aut quia
iur, de aqua, aut de semetipsis ? Id iulelligendum de illo huffianum genus, processurum erat, non d«
est, quia de aquis procreantur, dum dicit : Produ- _ diversis creaturis, sicut snnt diversa genera anima-
cdnl aquw replile animm viventis. Betiedixitque eis *( liuro, vel piscium velvolucrum.
dicens l Crescileet multipiicumini, quare isla anima- Non eriim ita fuit de homine, ut diversa genera
Iia benedictionera accipere merueruntsicuthomo?ld homihum fuissent super lerram ;. sed de uno homine
ut ihlellignmus, isfam benediciionein in cseteris aui- Immanum genUs processit, quia bomo praecellit
nialibus pcrmanere. aiiimalibus, quia mens ejus erecta est ad ccelum, et
Item Recapitulalio. inielligii jSreatorem suum iu cceluin quaerere, qui
euiii creavit.
TJt iteriim inter hsec die quinta faeta. sunt inaquis Et praisit piscibus maris,. et volalilibttscmli, el be-
reptilia aniifiariini viv.aruin,hominessciJicetrenovati sliis universwque cnealurm. Id est, ul semetipsum
iii vitam per baptismi sacraraentum; facla sunt et inielligeret ad imaginem Dci factum , duin tanlis
volatilia, id est, tanct;c aniffiae ad superna volantes, aniraalibus inlelleclu mentis prsecellit.
Et creavit Deus liominemad imaginein suam, ad
DEDIESEXTA.
imaginem Dei creavit illum, mascutum et feminam
Dixii quoqtte Deus : Producat lerra animam viven- creavit eos. Q.uidest enini quod feminam dicit cre-
terit in genere suo jumenta cl reptitia et bestias tetrm: asse cum masculo, quae adhuc rion erat formala,
secundum species sttas, et jum_enla, et bmnereplite idque de Adam processura erat, quia sicut in semen-
terrmin generesuo animw viventis, lem arboris multa occultantur. Primo cnim in radice
Et simplicia animalia, quse data sunt in usum hu- iigitur, deinde iu quaiitatem arboris, et postea in
, mano geneii;. reptilia vero, qui reptant super terram, effusione ramorum. Et exinde in viriditate foliorum,
? serpentes vel caetera sunl. Et besliae lerrae sunt, et caetera; ita et femina in corpore Adam latebal,
ursi, leones, pardi,vel caelera ; besiiseverodicuntur, D 1 quia de cosla Adoefabricala fuit.
quidquiddeniibus aut ungulis pugnat. Quaerendaesl Benedixitqueeis dicens : Crescile et multiplicamim
enim ratio, si isla animalia venenosa in prineipio, et replete lerram, et subjicke eam, et dominamini pi-
qiiando creata fuerunt, habuerunl venenum sicut scibusmaris el volalHibustmii el universis animanlibus
"nuiic. Intelligendum est quod sicul lunc creala fue- quwmeventuf super lerram..Quare homo istam bene-
ruiit, ita perinaneiii. Sed tamen in principio no- diciioiieiu accipere meruit? ld ne inculpare viderelqr
cendi .potestaiem nou habuerunt, sicut probare iu procreandis Dliis, quod dixisseni peccaiuin esse
possumus ,de serpentibus , quaudo vinera invasit filiosprocreare. Ita et Dominus benedixit boniinem
liianmii Pauli, et nihil ei nocuil, quia polestatein iii procreandis filiis, ut declararet nulluui exinde
habuil invadendi, nocendi aulem non habuit polesta- pcccaium habere, si legitimo nuberentur. Si ergo
tem. Siiiiililer. de besliis, quando Daniel missus in Adam tali.s creatus fuit,ul immortalis permaneret,
laciim Ieonura fuij. Non ei nocuerunt, sed lingebant quid esl quod dicil : Crescileet multiplicamini? Hoc
pedes ejus. Aut propierea ista aiiiiiialia venenosa vero intelligendum est, quia non secundum concu-
creata fuprunt ad terrendum hoiiiinem, quia Deus pjsceniiaui carnis, neque ullain volunlaiem malam
pr.aevide.bateura peccantem, ui intelligeret pcenas debuerunt filios procreare, vel sicut nunc in dolore
infernales, quia alibi dicit :• Veriiieseotum twn mo- pariunt fliios, sed sicut quisque iroperat membra
riunlur, el ignis eorttm non exstinguitur {Isai. LXVl). sua aliquid exercere, vel manum in operando,
Qiiatnobrem bestiae inter semetipsos noceut, dum de vel pedem in ambulando, ita et illi debueruui
originali peccato non liabent uode eis -vindicta-iri-.. in paradiso fetus procreare. Si autem sic debueruat
'
217 DE SEX DIERUM CREATIO.NELIBEfl. 218
feliis prorreare, quid est quod in paradiso, ante- A A DE DIE SEPTI5IA." -
qnam projecti fuissent, non coierunt simul ut lilios Iqitur perfecti sunt cceli,cl terra, et omn.esornatus
prpcrearent? Quia mox creata mulier transgressa eorum. ComplevilqueDeusdie septimooptis siium qitod
esi, el de alla imrr.ortalitate in imo profundo pro- jecerat. Et benedixildiei seplimo,el sanctificavitillum,
jecia est. Qunmodo igimr corpora. illorum debiiernnt quia in ipso cessaveratab omni eperesuo, qttod creavit
miitare, si illi immortales permanerent. Id intelli- Deus ui faCeret. Id est, perfecit creationem cceli et
genduni esl, quiasinon peccassenl, mori omnino noii lerrae. Cceiumcum omni ornamenlo suo, lerrain au-
pottiissent, sed corpora illorum sine mortalitate, tern cum omni opere suo.
postquam numerus ille implelus fuisset, juxta nume- Et complevit die seplimo opus suum. Die sexto,
rum angelorum in melius mutari debuerunt. quandodixit : Consummatumest, el iiiclindlo capite
Dixitque Deus : Ecce dedi vbbis omnem ber- tradidil spiritum (Joan. xix). Et die seplimo requie-
bam afferenlem semen, et lignum pomiferunt , . vil in sepulcro, et lunc omnia consummala stnit
ut habealis ad vescendum. Si Adam immorlalis quae de ipso scriptaeranf. Judiei autera istum diem
aot roortalis fuit; et si mortalis, quomodo irri- in umbra observabanl, quod eis a Deo per Moysen
mortalis? Et si animalis, quomodo spiritalis ? El praecepturaerat; nobis autem ipsa dies requiem si-
si spiritalis, quid est ergo qtiod cum cseteris anima- guificavit,quia si opera nostra in bonis operibus con-
lilius in commuiie cibum sumpsit? Morlalis erat et summamus, cum Cbristo in aeternum requipscimns.
immorlalis.quia poiuit mori; immortalis, quia potuit Quia sabbatus requies interpretaiur, quia Cliristus
non mori. Quia si non peccasset, mori omnino non est requies nosira, iu qtib requiescimus,quia ipse per
potuisset; postouam autem peccavit, mortalis faelus B } mo.rlemsuam transtulit nos de morte ad vilam.
est. Mortalisenim eral, et immortalis. Mortalis erat Et benedixild:ei seplimo,et sancitftcavilitlum. Quare
sua conditione, immorlalis Dei beneficio, quod ei benedixit diei septimo, in quo nihil creavit? Ne forte
prsesiabat a ligno vitae, a quo ligno, cum peccasset, indigensapparere viderelur, sicut bomo posl laborem
projecius est, ut potuisset mori. Si isla vox fuii fessus est, el dicit; Gratias ago Deo rneo,quia perfeci
aerem perculiens, aulquomodo isle sermo intelligen- opusmeum. Non enim Dominusila fecit, sed diem in
diis esl? Ipse sernio ejus ante omnem aeris sonum, quo niliilcreavit,iildemonstraretquodDeonostro nul-
etanle omnem carnem, et nubis vocem, in illa sum- l.iisfuit labor cuncta crcare, quia tantum dixit Fiat, et
ma Sapienlia per quam facta sunt omnia, non quasi facia sunt. Ideo ipse in die septimo requievit, jjt nos
liuuianis aurihus instrepebat. Quid est ergo quod nos in ipso fecisset requiescere. In quo benedixit diem
per Cbristum renati sumus, ipsam immortalitaiem septimum? In nullo, nisi a semetipso, quia a niillo
non accipimus, quam Adam habuit ante peccatum ? . beatus, nisi a semeiipso ; a nullo sanctilicatus, nisi a
Non enira accepimus quod in Adara perdidimus, id semetipso. Quia quamvis omnia non. fecissef, non
esi, corpus animale; sed tanto accipimus melius, exinde fuii deterior, quia apnd Deum nihil muiabile
quanlo spiritale corporali praeponitur. Unde ait Apo- cernilur , nec in scternilale , nec in veritate,
slolus : Seminalur corpus animale, surgit spiriisle nec, in voluntaie, sed fixiim ac immutabile cuiu
(I Cor. xv). Non enira recepimus iininortalitatem ipso omnia permanenl. Quid enim est istedies?
corporis spiritalis, sed recepimus justiliam, de qua I|tse est primus, jpse est secundus, ipse novissimus,
per peccatum lapsusest Adam, de qtio dicit lieatus quia repetitio est diej septimi. Et isti tres dies qui
Aposlolus : Renovaminiautem tpirilu mentis vestrm, .Q praecesserunt, aniequam sidera in ccelo posuisset,
el reliqua (Ephes. lv). Quomodoenim debeinus reno- peninent ad Uies, an non ? ld iiitelligendum est, quia
vari?Idest,renovabimurigituravetustatepeccati,non ail dies peninent, quia ante lux non erai.quain oculi
in pristinum corpus animale, in quo fuit Adam, sed nostri potuissent prospicere, quia major est.Scripto-
in nielius, id est,in corpus spiritale, cum eificiinur rae hujus aucloritas quam omnjs humani ingenii
sequalesangelis Dei calesti habilatione. Renovabi- capacitas. Quia sicui Chrisius aliter est lux, aliter
mur eiiam spiritu mentis nostrae secundum imaginem lapis, lux proprie, lapis (igiirate, ita etiam alia
ejusqui creavit nos, quam peccando perdidii Adain. fuii lux angelica, altera lux siderum. Quare non
RenovabimUrautemetiam carne,.cumhoc corruptibile benedixit diem primum, in quo lucem augelicam
induet incorruptionem, et mortale hoc immortalita- creavit, vel illum diem in quo omnia perfecil ?
tem, til sit spiritale corpus, in qnp nondum mntatus Non eniin sancliiicans diem , in qtio hoc fa-
est Adam, sed mutandus erat, quia iu corpore por- cere inchoavit, neque eum in quo hoc perfecit, ne
lamus imaginem terreni liominis, ininenteauiem ima- iliis vel faciendis vel factis actio ejus gaudium ftiisse
ginem cceleslis hominis. Undeiterum ail Apostolus: ' videretur, sed eum iu quo ab ipsis in semetipso re-
Sjeslcorpusanimale, estel spiriluale, sicut scriptumest: quievit. lpse lamen illa requie nuiiquam caruit, sed
Factus esl priinus homo Adam in animam vivenlem, nobis euiii per diem septimum ostendit, significans
tibvissimusAdam in animam vivificaniem; sed non IIOIIpercipere requiem suara, nisi post perfeclionem
primum qiwdspirilale est, sed qttod animale, poslea operis. Et ideo in hac die vespera non successisse
spiriiale. Primus Iwmo de lerra terrenus, secundus cognoscitur, quia requies nostra post perfectioneni
homode cmlocmleslis.QuaMterrenus, lales el terreni , operis sine iine in gaudium erit, quia in ipso cessa-
p
(I Lor.xv). liiduamuscl iinaginem ejus qui de coelo Vdrat ab omni opere suo, id est, nova mundi inco-
est. Imaginem autem terreni hominis nb ipso exurdio gnita fabricari, quod creavit Deus ut faceret, quia
htimani generis induimus. Imaginem ergo coelcstis nsque in