Sunteți pe pagina 1din 100

ATALARIMIZIN

SÖZLƏRI

Bir yerǝ yığan: Vǝhid Gərüsli


www.sce.carleton.ca/~vahid

Tarix: 2005-ci yilin Fevral ayi


Ottava Şəhəri, Kanada
Mündǝrǝcat Cǝdvǝlı
(Bu kitabda, Ata-Babalar sözlǝri başlayan hǝrflǝ mürǝttǝb olmuşdular)

A.................................................................................................................................................................3
B .................................................................................................................................................................8
C...............................................................................................................................................................18
Ç...............................................................................................................................................................20
D...............................................................................................................................................................22
E ...............................................................................................................................................................33
F ...............................................................................................................................................................37
G...............................................................................................................................................................38
H...............................................................................................................................................................42
İ ................................................................................................................................................................48
K ...............................................................................................................................................................53
L ...............................................................................................................................................................58
M ..............................................................................................................................................................59
N...............................................................................................................................................................63
O ..............................................................................................................................................................66
Ö...............................................................................................................................................................67
P ...............................................................................................................................................................70
Q ..............................................................................................................................................................72
R ...............................................................................................................................................................75
S ...............................................................................................................................................................76
Ş...............................................................................................................................................................82
T ...............................................................................................................................................................84
U...............................................................................................................................................................87
Ü...............................................................................................................................................................89
V ...............................................................................................................................................................90
Y ...............................................................................................................................................................92
Z ...............................................................................................................................................................99

 Kopy huququ mǝhfuzdur-2005, Vǝhid Gǝrüslı 2


Bioqrafiya
Vəhid Gərüsli 1978-ci yildə Günəy Azərbaycanin Miyana şəhərində anadan
doğuldu. Vəhidin orta məktəb yilləri Miyana şəhərində və ali məktəb dovrəsi
Təbriz şəhərində geçdi.Vəhid bilgisayar mühəmdislik dərəcəsin 2000-ci
yildə Tehranin Şərif üniversitesindən kəsb etdi. Mühəmdislik dərəcəsini
alandan sonar, o bir yil Tehranin ən prestijli softver kampanilərində Softver
memar və databeys təhlilçi unvanlarila çalışdı. Vəhid 2001-ci yildə İrani tərk
etdı, Kanadaya koçdi və yuksək mühəndislik təhsilatin Kanadanin məşhur və
prestijli Vaterlu (Waterloo) üniversitəsində dəvam etdi. Vəhid 2003-ci yildə
yuksək mühəmdislik dərəcəsin Vaterlu üniversitəsindən kəsb edəndən sonra
Kanadanin baş şəhəri Ottavada vaqe olan üniversitə Karlton (Carleton)da PhD
təhsilin softver keyfiyyət fildində dəvam etdi. Vəhid oz təhsil dovranindan
müxtəlif yüksək təltiflərə nayil olmuşdur. Bu yüksək təltiflərdən bırısı, İran
islam cümhuriyyətinin 1996-yilindəki olkə səviyyəsində bərqərar olan üniversitə giriş riqabətdeydir ki
Vəhid 61-ci məqami ələ gətirdi. Deməlidir ki o riqabətdə, məcmuda 490,000 min nəfər oyrənci şirkət
etmişdir.

Vəhid-lə bu email adresdə əlaqə saxliya bilərsınız: vahid@sce.carleton.ca


Vəhidin rəsmi veb səhifəsi: www.sce.carleton.ca/~vahid

Biography (in English)


Vahid Garousi was born in 1978 in Miyaneh, Azerbaijan, Iran. He received his BSc degree in Software
Engineering from the Department of Computer Engineering at Sharif University of Technology, Tehran,
Iran in 2000. After graduation, he worked for one year in software companies in Tehran as Software
Architect and Database Analyst. He then left Iran for Canada in 2001 to continue his graduate studies. He
got his MASc degree in Electrical and Computer Engineering from the Department of Electrical and
Computer Engineering at the University of Waterloo, Waterloo, Canada in 2003. He is currently a PhD
candidate in the area of Software Quality Engineering at the Department of Systems and Computer
Engineering in Carleton University, Ottawa, Canada. He is expecting to finish his PhD by 2006. Among his
awards is the rank 61st in Iranian Nation-wide University Entrance Competition (Konkoor) among about
490,000 students from all over the country in year 1996.

Vahid can be reached at vahid@sce.carleton.ca


His home page is at www.sce.carleton.ca/~vahid

 Kopy huququ mǝhfuzdur-2005, Vǝhid Gǝrüslı 3


Təqdim edirəm:
Canlarindan geçən ana və atama,
Yusif və Sürəyya

 Kopy huququ mǝhfuzdur-2005, Vǝhid Gǝrüslı 4


A
Abırlı abrından qorxar, abırsız nǝdǝn qorxar? Ağlamaq fayda vermǝz.
Abırsızdan abrını saxla. Ağlamayan uşaqa süd vermǝzlǝr.
Avazın yaxşı gǝlir oxuduğun Quran olsa? Ağlınla gör, qǝlbinlǝ eşit.
Ağ divara hansı rǝngi yaxsan, tutar. Ağrımaz baş qǝbirdǝ olar.
Ağ köpǝk, qara köpǝk, ikisi dǝ köpǝkdir. Ad adamı bǝzǝmǝz, adam adı bǝzǝyǝr.
Ağ gün (adamı) ağardar, qara gün qaraldar. Adı var, özü yox.
Ağ gün qara günü yaddan çıxardar. Adı qulağına bitişib.
Ağac bar verǝndǝ başını aşağı dikǝr. Adı dillǝr ǝzbǝridir.
Ağac kökündǝn su içǝr. Adı it dǝftǝrindǝ dǝ yoxdur.
Ağac yaş ikǝn ǝyilǝr. Adın tut, qulağın bur.
Ağac kölgǝsiz olmaz, insan sevgisiz. Adam adamdır, olmasa da pulu, heyvan
Ağac öz kökü üstǝ bitǝr. heyvandır, atlas olsa da çulu.
Ağac tutan baş yarandan çoxdur. Adam başından böyük danışmaz.
Ağacı qurd içindǝn yeyǝr. Adam var ki, adamların naxşıdır,
Ağacı meyvǝsindǝn tanıyarlar. Adam var ki, heyvan ondan yaxşıdır,
Ağzına söz atıblar. Adam var ki, dindirǝrsǝn «can» deyǝr,
Ağzına su alıb. Adam var ki, dindirmǝsǝn yaxşıdır.
Ağzını qoyub allah yoluna. Adam var ki, yemǝk üçün yaşayır, adam var
Ağzını xeyirliyǝ aç! yaşamaq üçün yeyir.
Ağzının qaytanı yoxdur. Adam var ki, rǝhmǝt aparar,
Ağız deyǝni qulaq eşitmir. Adam var ki, lǝnǝt aparar.
Ağıl ağıldan üstündür. Adam qabağına çıxartmalı deyil.
Ağıl bazarda satılmaz. Adam qocalanda ikinci dǝfǝ uşaq olur.
Ağıl başın böyüklüyündǝ deyil. Adam yanıla-yanıla adam olar.
Ağıl insana sǝrmayǝdir. Adam yıxıldığı yerdǝn qalxar.
Ağıl yaşda deyil, başdadır. Adam gedǝr, adı qalar.
Ağıl gücdǝn üstündür. Adam gǝrǝk arxasız olmasın.
Ağıla paxıllıq olmaz. Adam gǝrǝk özü öz hǝkimi olsun.
Ağıllı bizi tapmaz, dǝli bacadan düşǝr. Adam odur, «Dur get»i «Buyur, ǝylǝş»dǝn tez
Ağıllı bildiyini söylǝmǝz, dǝli söylǝdiyini bilmǝz. başa düşsün.
Ağıllı bir dǝfǝ aldanar. Adam öz tayını-tuşunu tapmasa günü ahvayla
Ağıllı dostunu hǝr zaman xatırlar, ağılsız isǝ işi keçǝr.
düşǝndǝ. Adam paltar ilǝ tanınmaz.
Ağıllı düşmǝndǝn qorxma, dǝli dostdan qorx. Adam soruşub öyrǝnmǝklǝ alim olar.
Ağıllı kişi qışın qeydinǝ yayda qalar. Adam sözünü adama deyǝr.
Ağıllı olub dǝrd çǝkincǝ, dǝli ol – dǝrdini Adam hǝr düşmǝndǝn bir ağıl öyrǝnǝr.
çǝksinlǝr. Adam hǝr işıq gǝlǝn yerǝ pambıq tıxmaz.
Ağıllı uşaq bǝlǝkdǝ özünü göstǝrǝr. Adama adamlıq lazımdır.
Ağıllı fikirlǝşincǝ dǝli çayı keçdi. Adama sözü bir dǝfǝ deyǝrlǝr.
Ağıllıya işarǝ, dǝliyǝ kötǝk. Adamı adam elǝyǝn paradır, parasız adamın üzü
Ağıllının ağzı qǝlbindǝ olur, axmağın qǝlbi – qaradır.
ağzında. Adamı dindir, sonra qiymǝtini ver.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 5


Adamı işi ilǝ tanıyarlar. Alim olmaq asandır, adam olmaq çǝtin.
Adamı sözündǝn tutarlar, heyvanı buynuzundan. Allah ağzından eşitsin!
Adamın adı pisliyǝ çıxınca canı çıxsa yaxşıdır. Allah ağıl paylayanda harada idin?
Adamın ayağından çǝkǝn çox olar. Allah adamın ömründǝn kǝsib bǝxtinǝ calasın.
Adamın axır günü xoş olsun. Allah bacadan tökmǝz, gǝrǝk özün çalışasan.
Adamın başına nǝ gǝlsǝ dilindǝndir. Allah bilǝn yaxşıdır, mǝslǝhǝt onundur.
Adamın dili ilǝ ürǝyi bir olsun gǝrǝk. Allah bir yandan bağlasa, bir yandan açar.
Adamın dinmǝzindǝn qorx. Allah bir kǝsǝ qǝzǝb elǝmǝk istǝsǝ ǝvvǝlcǝ onun
Adamın dostu dar gündǝ bǝlli olar. ağlını başından alar.
Adamın ǝvvǝli olunca, axırı olsa yaxşıdır. Allah var, rǝhmi dǝ var.
Adamın malı gözünün qabağında gǝrǝk. Allah verǝndǝ yox yerdǝn verǝr.
Adamın öz yavan çörǝyi özgǝnin plovundan Allah verib, allah da aparıb.
yaxşıdır. Allah vermǝyǝndǝ bǝndǝ neylǝsin?
Adamın ölümü – mollanın bayramı. Allah qardaşı qardaş yaradıb, kisǝlǝrini ayrı.
Adamın üzünǝ baxarlar, halından xǝbǝr tutarlar. Allah dǝvǝyǝ qanad versǝydi, uçurmadığı dam-
Adamın ürǝyindǝkini bilmǝk olmaz. daş qalmazdı.
Adamın hüsnünǝ baxma, ağlına bax. Allah dǝrdi çǝkǝnǝ verǝr.
Adamların qorxusundan doğrunu demǝk olmur, Allah insana bir ağız, iki qulaq veribdir, bu da bir
allahın qorxusundan – yalanı. söylǝmǝk, iki eşitmǝk üçündür.
Adamlığı adamdan istǝ, xoş ǝtri – qızılgüldǝn! Allah kimǝ pay vermǝyi yaxşı bilir.
Adǝt qanun deyil, amma qanun qǝdǝr hökmü Allah kora necǝ baxsa, kor da allaha elǝ baxar.
var. Allah sağ ǝli sol ǝlǝ möhtac elǝmǝsin.
Az-az ye, hǝmişǝ ye. Allah tǝnbǝli sevmǝz.
Az danış, yaxşı danış. Allah heç kimi arxasız qoymasın.
Az danış, çox qulaq as. Allaha da özünü plov yeyǝn tanıtdır.
Az ye, öz çörǝyini ye. Allaha inanmayan bǝndǝyǝ dǝ inanmaz.
Az olsun, yaxşı olsun. Allahın işini bilmǝk olmaz.
Aza qane ol, çoxu allahdan istǝ. Allahın yarası da var, çarǝsi da.
Azın qǝdrini bilmǝyǝn çoxun da qǝdrini bilmǝz. Alma öz ağacından uzağa düşmǝz.
Ailǝ xoşbǝxtliyin açarıdır. Alnına nǝ yazılıb, onu görǝcǝk.
Ailǝsinin qǝdrini bilmǝyǝn el-obasının da qǝdrini Altmışında at minmǝk öyrǝnǝn qiyamǝt
bilmǝz. meydanında çapar.
Ay aydın, onun da üzündǝ lǝkǝ var. Altmışında zurna çalmaq öyrǝnǝn axirǝtdǝ çalar.
Ayağını yorğanına görǝ uzat. Aman deyǝni öldürmǝzlǝr.
Ayda-ildǝ bir namaz, onu da şeytan qoymaz. Ana evin dirǝyidir.
Ayaq islanmayınca balıq tutulmaz. Ana olanda kişi anası ol.
Ayaq üstǝ ölmǝk diz üstǝ yaşamaqdan yaxşıdır. Ana sǝbri böyükdür.
Ayaqqabı dar olanda dünya başa zindan olar. Ana tökǝni bala yığar.
Ayı meşǝdǝn küsüb, meşǝnin xǝbǝri yox. Ana ürǝyi – dağ çiçǝyi.
Ayının boğazına su çıxanda balasını ayağının Ana haqqı – tanrı haqqı.
altına alar. Anadan ǝmdiyim süd burnumdan gǝldi.
«Al ver» deyiblǝr, «al vermǝ» demǝyiblǝr. Anadan olmayan qardaş sayılmaz.
Alan olmasa, satan da olmaz. Analar bizi bu gün üçün doğub.
Alanda yaxşıdır, verǝndǝ pis? Anam elǝ çox bilir ki, kündǝni xırda tökür, atam
Alacağını yadında saxladığın kimi verǝcǝyini dǝ elǝ çox bilir ki, ikisini birdǝn ötürür.
yadında saxla. Ananın ǝrköyün oğlu hambal olar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 6


Ananın keçdiyi körpüdǝn qızı da keçǝr. Aslan ölǝndǝ dǝ aslandır.
Ananın canı övladdadır. Aslanın nǝ erkǝyi, nǝ dişisi?
Anası gǝzǝn ağacları balası budaq-budaq gǝzǝr. Aslanın qorxusu qarışqadan olar.
Anası namaz üstündǝ imiş. Aslanlar yurdunda tülkülǝr gǝzir.
Anasına bax, qızını al, qırağına bax, bezini al. Asta atın tǝpiyi bǝrk dǝyǝr.
Anasından ayrılan quzunu qurd yeyǝr. Astarı üzündǝn baha.
Anlayan bir qıldan da anlar. Ata malı tez tükǝnǝr.
Anlayana bir söz bir kitabdır. Ata malına göz tikǝn malsız qalar.
Anlayana bircǝ milçǝk dǝ sazdır, anlamayana Ata malından mal olmaz, özün qazanmaq gǝrǝk.
zurna-qaval da azdır. Ata oğlunun pisliyini istǝmǝz.
Arsız qocalmaz. Ata olmaq asandır, atalıq öyrǝnmǝk – çǝtin.
Aralarından tük keçmir. Ata olmayan ata, ana olmayan ana qǝdrini
Arvad almamış övlad arzusu elǝmǝ. bilmǝz.
Arvad ilǝ at – igidin bǝxtinǝ. Atadan qalan mal yanan şama bǝnzǝr, ǝriyib
Arvad var, ev yığar, arvad var, ev yıxar. qurtarar.
Arvad qohumu şirin olar. Atalar nǝ ǝkiblǝr, oğullar onu biçiblǝr.
Arvad iki olanda ev süpürülmǝmiş qalar. Atan soğan, anan sarımsaq, hardan oldun
Arvad yıxan evdǝn allahın xǝbǝri yoxdur. gülmǝşǝkǝr?
Arvad yıxan evi fǝlǝk dǝ yıxa bilmǝz. Atana necǝ baxarsan, övladın da sǝnǝ elǝ baxar.
Arvad malı alçaq qapıdır, bir girǝndǝ alnına Atana hörmǝt elǝ, oğlun sǝnǝ hörmǝt edǝr.
dǝyǝr, bir çıxanda. Atası ölǝn yetim qalmaz, anası ölǝn yetim olar.
Arvad papaq deyil ki, başdan-başa qoyula. Atdan düşǝn yenǝ atlanar.
Arvad, sǝn içǝridǝn, mǝn bayırdan, yaxşıca ev Ata-ananın qoca vaxtında oğul ǝlindǝn tutar.
tikǝrik. Ata-ana tǝrbiyǝ etmǝyǝni hǝyat tǝrbiyǝ edǝr.
Arvad şeytana papış tikǝr. Axırda gülǝn yaxşı gülǝr.
Arvadı ǝri saxlar, pendiri dǝri. Axmaq axmağı tapar.
Arvadı bǝd olanın saqqalı tez ağarar. Axmaq özünǝ düşmǝndir, özgǝyǝ necǝ dost ola
Arvadın axır hiylǝsi ağlamaqdır. bilǝr?
Arvadın biri – ǝla, ikisi - bǝla Axtaran tapar.
Arvadın ismǝti – ǝrin izzǝti. Axşamın işini sabaha qoyma.
Arvadsız ev, susuz dǝyirman. Ah yerdǝ qalmaz.
Arvad üzlü kişidǝn, kişi üzlü arvaddan ǝlhǝzǝr. Açaram sandığı, tökǝrǝm pambığı.
Arzu arzudan doğar. Ac ayı oynamaz.
Arzu bir, ümid iki. Ac aman bilmǝz.
Arzu quyudur, doldurmaq olmaz. Ac qalmaq borclu olmaqdan yaxşıdır.
Arzu geniş, ömür qısa. Ac qurd balasını yeyǝr.
Arzunun sonu yoxdur. Ac deyǝr: - Doymaram!
Artıq tamah daş yarar, daş qayıdar baş yarar. Tox deyǝr: - Acmaram!
Artıq tikǝ diş qırar. Ac toyuq yuxusunda darı görǝr.
Arxasını yerǝ vermir.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 7


B
Baba olmadı, vǝba oldu. Bağça mǝndǝ, bar mǝndǝ, heyva mǝndǝ, nar
Baba paltarı geyǝrsǝn, baba olarsan. mǝndǝ, könlüm ǝttar dükanı, nǝ istǝsǝn var
Babadan hümmǝt – nǝvǝdǝn xidmǝt. mǝndǝ!
Babanın ǝlindǝn nǝvǝ tutar. Bağçalar sarı, heyvası narı, hamı dinsǝ dǝ, sǝn
Babanın üzünü ağardan nǝvǝsi olar. dinmǝ barı.
Bablı baba ilǝ, su qullabı ilǝ. Bǝdnan gǝlǝn, bǝdnan gedǝr.
Bablı babın tapmasa, işi ah-vayla keçǝr. Bazar ata-ana tanımaz.
Baqqal, qǝssab – hǝr ikisi bir hesab. Bazar baqqalsız, meşǝ çaqqalsız olmaz.
Baqqal daşdan kǝsǝr, siçan baqqaldan. Bazar quruldu, hesab duruldu.
Baqqal ölülǝrin borcun dirilǝrǝ yüklǝr. Bazar içindǝ it qulağı kǝsmǝzlǝr.
Bağ alma bağlanarsan, dağ alma dağlanarsan, Bazar yansın, amma, mǝnǝ bir manat qazanc
qoyun al, yağlanarsan. olsun.
Bağ bağbansız olmaz, dǝvǝ sarbansız. Bazar olsun bazarın!
Bağ belǝ, bostan belǝ, tǝnǝklǝri şǝlǝ-şǝlǝ! Bazar çörǝyi çox olsun, bazarda olsun.
Bağ kǝsmǝk eşşǝkdǝn qalıb. Bazar şeytan yuvasıdır.
Bağ salan barın yeyǝr. Bazara gedǝr – yağış yağar, dǝyirmana gedǝr –
Bağ satıb, dağ alıb. qırğın olar.
Bağa bağ demǝyiblǝr, bax deyiblǝr. Bazarda bez ucuz olanda adam özünü öldürmǝz.
Badǝ ki, bir şǝrabdır hǝr kǝs ondan içmǝlidir, Bazarı kasad olan mǝrdanǝ gǝrǝk olsun.
ölmǝk ki, bir körpüdür, hǝr kim ordan Bazarın bazar, qadam sǝnǝ, mǝrdimazar.
keçmǝlidir. Bazarın ǝvvǝl!
Bağa bağban lazımdır, qoyuna – çoban. Bazara gǝldi qul alan kül başına dul alan,yerin
Bağa bax, barını gör. cǝnnǝtdǝ olsun, qız ǝlindǝn gül alan.
Bağa bax üzüm olsun, yemǝyǝ üzün olsun. Bazarın gözün çıxarıb.
Bağa baxarsan bağ olar, baxmazsan dağ olar. Bayquş gündǝ üç sǝrçǝ yeyǝr.
Bağa çanağından çıxdı, çanağını bǝyǝnmǝdi. Bayquş xarabalığı gülüstana deyişmǝz.
Bağanı ya öldür, ya dalısı üstǝ qoy. Bayquşun da dar olmasın qǝfǝsi.
Bağban bir gül üçün, min xara xidmǝtkar olar. Bayquşun ruzisi ayağında gedǝr.
Bağa yol gedǝ bilmǝz, evini dalında gǝzdirǝr. Bayram bǝyi olub.
Bağban tǝlǝsǝr, armud vaxtında yetişǝr. Bayram sümüyü ilǝ köpǝk kökǝlmǝz.
Bağbanın bar vaxtı, qulağı ağır eşidǝr. Bayramǝlisiz toy olmaz.
Bağbanın könlü olsa, nǝ gǝlib bağda paya? Bayırı kaşi-çini, içǝrisi toyuq hini.
Bağda ǝllǝşǝnin qurşağı qığ olar. Bakı yetim-yesir mǝskǝnidir.
Bağda ǝrik var idi, salam-ǝleyk var idi, bağdan Bakı Şǝrqin qapısıdır.
ǝrik qurtardı, salam-ǝleyk qurtardı. Bakıda qazan – Tiflisdǝ xǝrclǝ.
Bağda gülǝ baxarlar. Bakıda işlǝ – Gǝncǝdǝ dişlǝ.
Bağım var, bağım var, - tuman bağı! Bakılı cüt danışar, şǝkili – qaş-gözlǝ, dǝrbǝndli –
Bağında gül var ikǝn – gül üzünǝ, bağında gül kǝllǝ ilǝ.
qurtardı – kül üzünǝ. Bal verǝn çiçǝyi arı tanıyar.
Bağça bağın qıydı, bağban salxım da qıymadı. Bal dedim, bǝlaya düşdüm.
Bağlı qapıya xǝta dǝymǝz. Bal tutan barmaq yalar.
Bal tutanın arısı Şamdan gǝlǝr.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 8


Bala quşun ağzı böyük olar. Barlı ağacın başına dolanarlar.
Bala dadı, bal dadı, bala adam aldadı, şirini şirin Barmaq hesabı verir.
olur, acısı da bal dadı. Barmağı işin içindǝdir.
Balı da sǝnin, bǝlası da. Barmağın hansını kǝssǝn, ağrısı birdir.
Balı dibindǝn, yağı üzündǝn. Barmağımın beşini dǝ bal elǝyib ağzına soxsam,
Balı ǝli uzun olan yemǝz, qismǝt olan yeyǝr. deyǝr: - Zǝhǝrdir.
Balı olana doşab satmazlar. Barmağımın onunu da şam elǝyib gözünǝ
Balın yoxdur, bal kimi dilin olsun. soxsam, deyǝr: - Görmürǝm!
Balını ye, arısını soruşma. Barıt ilǝ odun dostluğu olmaz.
Balsız şanda arı durmaz. Barıtı qurtarıb.
Balçı qızı – daha şirin. Basılanı ǝzmǝzlǝr.
Balçının var bal tası, odunçunun baltası. Batırmayan ocaq başı qoymayıb.
Balağa girdi bağa, bir quş tutdu, o da qurbağa. Batman qara daşdan, yaxşılıq iki başdan.
Bala bağır ǝtidir. Bax mǝnǝ, baxım sǝnǝ.
Bala baldan şirindir. Bax mǝnǝ bir gözlǝ, baxım sǝnǝ iki gözlǝ.
Balalı qarğaya pay düşmǝz. Baxma deyǝnǝ, bax dediyinǝ.
Balasız da ağlar, balalı da. Baxmaq kirayǝ istǝmǝz.
Bahasına pul vermişǝm, gözlǝrim dǝ çıxsa Baxmaqla qarın doymaz.
yeyǝcǝyǝm. Baxmaqla öyrǝnmǝk olsa, itdǝn qǝssab olar.
Balaca ağaca çıxıb, böyük budaq silkǝlǝyir. Bahalıqda aldığımı,ucuzluqda sataram.
Balacanın dǝrdi dǝ balacadır. Bahalıqda çörǝyin ǝsirgǝyǝn ucuzluqda yalqız
Baldızıma Quran qǝnim olaydı, qaynanamı bağda qalar.
ilan çalaydı, qaynatama Mǝkkǝ qismǝt olaydı. Bacaran bal yeyǝr.
Baldız elǝ baldızdır, bacısı sağ olsun. Bacarana can qurban!
Baldız – çuvalduz hǝrdǝn gǝlǝr sancar, gedǝr. Bacarmadığın bir işi «bacararam!» demǝ.
Balıq balasını da ovlar. Bacarıq ağlın nişanǝsidir.
Balıq balığı udmasa – dǝryanı balıq tutar. Bacarsan hamının yükünü sǝn daşı.
Balıq başından iylǝnǝr, camış ayağından. Bacasının ǝyriliyinǝ baxma, tüstüsünün düz
Balıq istǝyǝn – özünü suya vurar. çıxmasına bax.
Balıq istǝyǝnin quyruğu buzda gǝrǝk. Bacı bacı deyil, qız qardaşdır.
Balıq kimi qulağı şır-şırdadır. Bacı ki, evdǝn çıxdı, ixtiyarı sǝndǝn çıxdı.
Balıq suda ikǝn bazarlıq olmaz. Bacı oğludur, haqq almaz, dayıdır, qu unun
Balıq sudan çıxdı – öldü. dişisini verǝr.
Balıq tora düşǝndǝn sonra ağlı başına gǝlǝr. Bacı oğlunu dayısı tanıdar bacı qızını xalası.
Balıq tutan islanmaqdan qorxmaz. Baş ağır, papaq yüngül gǝrǝk.
Balıq tutan suyu bulanıq istǝr. Baş ağrıyanda allah yada düşǝr.
Balığı ya öldür, ya sudan çıxart. Baş-başa vermǝyincǝ, daş yerindǝn qopmaz.
Balığı nǝ vaxt tutsan tǝzǝdir. Baş bǝdǝnin tacıdır, gözlǝr onun qaş-daşı.
Balığın böyüyü tabaq altındadır. Baş bostanda bitmǝz.
Balta ağac kǝsmǝzdi, sapı ağac olmasaydı. Baş vermǝk olar, sirr vermǝk olmaz.
Balta görmǝyǝn bağ meşǝ olar. Baş ǝymǝklǝ baş ağrımaz.
Balta öz sapını kǝsmǝz. Baş yoldaşı azdır, aş yoldaşı çox.
Banlayan toyuq mollaya düşǝr. Baş namǝrd ǝlindǝdir, nǝ kǝsir, nǝ bağışlayır.
Bar vaxtı bağbana salam verǝn çox olar. Baş ol, istǝrsǝn lap soğan başı ol.
Bar verǝn ağaca daş atarlar. Baş olmayan gövdǝ leşdir.
Barsız ağaca daş atmazlar. Baş olsun, börk tapılar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 9


Baş sınar bel içindǝ, qol sınar kürk içindǝ. Başmağını geyǝ bilǝrsǝn, yerişimi yeriyǝ
Baş hara gedǝrsǝ, ayaq da ora gedǝr. bilmǝzsǝn.
Baş ürǝkdǝn su içǝr. Başmağını cütlǝdilǝr.
Başa düş, başımı yar. Başmağından xeyir görǝn, patavasından çǝkǝr.
Başa düşǝnǝ milçǝk sǝsi düşmǝyǝnǝ zurna- Başmaqçının başmağı yırtıq olar.
qaval. Başmaqçının başmağı olmaz.
Başa düşǝnǝ can qurban. Başqasına köynǝk oldun, mǝnǝ barı xiştǝk ol.
Başaçığın qaçan yeri – papaqçı dükanı. Başqasına pislik edǝn özünǝ etmiş olar.
Başbilǝnsiz iş olmaz. Başqasının ǝli ilǝ aş yeyǝnin qarnı doymaz.
Başda oturan baş olmaz. Bez istǝyirsǝn – Zǝncana get, ölüm istǝyirsǝn -
Başda tük olsun, daramağa nǝ var? Gilana.
Başdan papaq apardır. Belǝ ağzın var, çoxlu saqqız çeynǝ.
Başlı başın saxlasın, mǝn başımdan bezaram. Belǝ dǝ qalmaz, belǝ dǝ getmǝz, bir gün olar
Başı ağ, ürǝyi qara! bǝxt oyanar.
Başı baş edǝn – ayaq, ayağı ayaq edǝn – dayaq. Belǝ yatan öküz Yük götürmǝz.
Başı başına, başmağı da ayağına. Belǝ malın var, apar Cǝfǝrabad bazarına.
Başı bǝdǝninǝ ağırlıq elǝyir. Beş barmağım kimi bilirǝm.
Başı böyükdür, beyni yox. Beş ilin öküzü, qırx ilin qazısın aldadır.
Başı daşdan-daşa dǝymǝyincǝ ağlı başına Beş gün yaraq, bir gün gǝrǝk.
gǝlmǝz. Beşdǝ alacağım yox, üçdǝ verǝcǝyim.
Başı ǝlhǝd daşına dǝymǝsǝ olmaz. Bǝd övlad xǝtaya ürcah olar.
Başın keçǝl, gözün kor, bǝs sǝnin haran yaxşıdır? Bǝd at özün gözlǝr, yaxşı at igidi.
Başına quş qonmayıb ki? Bǝdbǝxt ova çıxdı, dağları duman aldı.
Başımı qaşımağa vaxtım yoxdur. Bǝdbǝxtin atı çox getmǝz.
Başımı yarır, ǝtǝyimǝ qoz tökür. Bǝdǝn başa deyir: - Saxla mǝni, saxlayım sǝni.
Başımı kǝs, xatirimǝ dǝymǝ. Bǝdǝnini tǝmiz saxla, qǝfil ǝcǝl gǝlǝr.
Başımı sındır, mǝzǝnnǝmi sındırma. Bǝdrǝng özü dǝ bir rǝngdir.
Başın bǝdǝninǝ ağırlıq elǝyir? Bǝdǝsili başa çǝkǝrsǝn, sürüşǝr ayağa düşǝr.
Başın böyüklüyü dövlǝtdir, ayağın böyüklüyü Bǝdǝsildǝn ǝsil olmaz, doyunca qızıl qala.
möhnǝt. Bǝdǝsildǝn ǝsil olmaz, qaçan qızdan – xanım!
Başın tükü ayağına salama gǝlib. Bǝzǝn az tamah çox ziyan verǝr.
Başına dǝyirman daşı qoysalar xǝbǝri olmaz. Bǝzǝn dǝli dǝ ağıllı söz deyir.
Başına gǝlǝn başmaqçı olar. Bǝzǝn dirilǝr ölülǝrǝ hǝsǝd aparır.
Başına gǝlǝn bilǝr. Bǝzǝn düz yerdǝ dǝ insan büdrǝyir.
Başına tǝnbǝki oyunu açıb! Bǝzǝn tanrıya da ağ olur insan.
Başında köhnǝ hava qalıb. Bǝzǝnirǝm ağadan qorxuram, bǝzǝnmirǝm –
Başından böyük danışma! xanımdan.
Başını qatlayıb it qabağına qoyma. Bǝzǝnmisǝn bu kündǝsǝn, bǝzǝnmǝsǝn nǝ
Başını daz eylǝmǝ, hǝr daz bir taledǝ olmaz. gündǝsǝn?
Başını divara vurur. Bǝy verǝn atın dişinǝ baxmazlar.
Başını itirǝn tükü üçün ağlamaz. Bǝy dediyin nǝdir, bǝyǝnmǝdiyin nǝdir?
Başını yarıb ǝtǝyinǝ qoz tökür. Bǝy ilǝ bostan ǝkǝnin tağı belindǝ bitǝr.
Başlanmış iş yarı olmaq demǝkdir. Bǝy ilǝ dalaşmaq dirǝklǝ gülǝşmǝyǝ bǝnzǝr.
Başlı başın saxlasın. Bǝy ilǝ bǝy dalaşdı, nökǝrin başı yarıldı.
Başmaq palçıqsız olmaz. Bǝy ilǝ dost olanın tövlǝsi dolu olar, samanlığı –
Başmaq cütlǝnǝndǝ mǝlum olar. boş.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 10


Bǝydǝn gǝlmiş nökǝrǝm, dişlǝrini tökǝrǝm! Bǝxtin gǝtirǝndǝ bǝdbǝxtliyini yadan çıxartma.
Bǝyǝ bel bağlayanın heybǝsi çiynindǝ gǝrǝk. Bǝxtini buzda sına oğulda, qızda sına!
Bǝyǝ inanma, suya dayanma. Bǝxşiş atın dişinǝ baxmazlar.
Bǝyin ǝli cibindǝn çıxınca, kasıbın canı çıxar. Bǝxşiş var xalvarla, hesab var dinarla.
Bǝyin kölgǝsindǝn it kölgǝsi yaxşıdır. Bǝhanǝçiyǝ bǝhanǝ ǝskik olmaz.
Bǝyin çeşmǝsindǝn su içmǝ. Bǝhslǝ Hǝccǝ gedǝn yollarda sǝrgǝrdan olar.
Bǝy evindǝn küt gǝldi, dalınca da it gǝldi. Bǝşǝr şeytansız olmaz.
Bǝkmǝz satana da lǝnǝt, bǝhmǝz alana da! Biz bu saqqalı dǝyirmanda ağartmışıq.
Bǝla başının üstünü alıb. Biz qane olduq qaza, qaz özün qoydu naza.
Bǝla bǝla gǝtirǝr. Biz dǝ adǝm övladıyıq.
Bǝla bǝla üstündǝn gǝlǝr. Biz evlǝndik – gülüşü dǝrdik, sǝn evlǝndin –
Bǝla gǝlǝndǝ «gǝlirǝm» demǝz. barmağın bala batdı.
Bǝla hǝmişǝ yaxşı adamı tapar. Biz gǝldik gǝlin görmǝyǝ, gǝlin getdi tǝzǝk
Bǝla cana gǝlǝcǝksǝ, mala gǝlsin. yığmağa.
Bǝladan qaçan bǝlaya düşǝr. Biz gülünü dǝrdik, siz gülabını çǝkǝrsiz.
Bǝladan qaçmaq olmaz. Biz ondan yoğurt umuruq, o bizdǝn ayran istǝyir.
Bǝlaya sǝbir gǝrǝk. Biz ümid olduq daza, daz özün qoydu naza.
Bǝlasını mǝn çǝkdim, sǝfasını ellǝr. Biz çörǝk vermǝdik çörǝk istǝyǝk, biz çörǝk
Bǝlǝdsiz yola çıxan yolun azar. verdik ki, çörǝkli olaq.
Bǝlǝdçiyǝ yol göstǝrmǝzlǝr. Bizǝ gǝlǝn keçǝlin saçı dabanından olar.
Bǝlǝdçiliyǝ gedǝn yorulmaz. Bizim eşşǝk ǝvvǝldǝn quyruqsuz idi.
Bǝlin dǝ yandırdı mǝni, hǝrin dǝ yandırdı mǝni. Biyara get, bekar qalma.
Susadım su istǝdim, suyun da yandırdı mǝni. Bikar sözü ilǝ arvad alma.
Bǝlin şǝkǝr, nazın kim çǝkǝr? Bikar oturmaqdan, bikara işlǝmǝk yaxşıdır.
Bǝlkǝ dǝ qaytardılar. Bikardan hamı bezar olar.
Bǝlkǝ getdin gǝlmǝdin? Bikarlıq kürlük gǝtirǝr.
Bǝlkǝyǝ heç nǝ vermirlǝr. Bildiyindǝn danış, bilmǝdiyin sǝni güdaza verǝr.
Bǝlkǝni ǝkiblǝr – bitmǝyib. Bildiyini ǝlindǝn vermǝ.
Bǝndǝ bǝndǝyǝ neylǝr, tanrı gözdǝn salmasa? Bildiyini soruşma.
Bǝrdǝ Qarabağın darvazasıdır. Bildiyinlǝ çǝkǝsǝn.
Bǝrǝkǝt ondur, onu da düzlük Bildir gedǝn bildirçin, hanı sǝnin bir qıçın?
Bǝrǝkǝt harda var? – Böyüklü yerdǝ. Bildir ölüb boz eşşǝk, bu il gǝlin ağlayaq.
Bǝrǝkǝt hǝrǝkǝtdǝdir. Bildir yedim bir ǝncir indi dǝ qarnım incir.
Bǝrǝkǝtin bir yanı xırmandır, bir yanı nǝnǝnin Bildirçinin bǝyliyi darı sovrulanacandır.
ǝtǝyi. Bilǝn ilǝ bilmǝyǝn bir deyil.
Bǝrkdǝ-boşda ǝli yoxdur. Bilǝn söylǝmǝz, söylǝyǝn bilmǝz.
Bǝrkdǝn bir çıxar, boşdan iki. Bilǝnǝ bilmǝyǝn tay deyil.
Bǝrkdǝn-boşdan çıxmış adamdır. Bilǝnǝ bir tikǝ, bilmǝyǝnǝ iki tikǝ?
Bǝslǝ qarğanı – ovsun gözünü. Bilǝrǝk yanan ağlamaz.
Bǝslǝsǝn atlas olar tut yarpağından. Biliyini atasına vermǝz.
Bǝxt dönǝndǝ burunun suyu gözǝ damar. Bilik ağlın aynasıdır.
Bǝxti yar olanın yar sarar yarasını. Bilik daşı ülgüc altda bilinǝr.
Bǝxti yox idi, bǝdbǝxtliyi kömǝk elǝdi. Bilik insanın bǝzǝyidir.
Bǝxtim bǝxtindǝn küsüb. Bilirǝm nǝ yuvanın quşusan!
Bǝxtim olsaydı anadan qız doğulardım. Bilmǝdiyin işǝ başını soxma.
Bǝxtin yatdı, sǝn dǝ yat.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 11


Bilmǝyir harada bişib, deyir: - Mǝnǝ dǝ bir Bir bulud ilǝ qış olmaz.
çömçǝ. Bir başımdır – min bir xǝyalım.
Bilmǝk olmaz – kǝsilmǝmiş qarpızdır. Bir-bir dǝnlǝ, hǝmişǝ dǝnlǝ.
Bilmǝmǝk eyib deyil, soruşmamaq eyibdir. Bir birǝdǝn ötrü yorğanı yandırmazlar.
Bilmǝsǝn bir bilǝndǝn sor. Bir-birinǝ çörǝk borc verǝrlǝr.
«Bilmirǝm» baş ağrıtmaz. Bir-birinin bǝhsinǝ, qılınc yolur tǝrsinǝ.
Bilsǝydim atımın ölümünü, qulağı dolusu darıya Bir böhtan min ziyana bǝrabǝrdir.
satardım. Bir buğda ǝkmǝsǝn, min buğda biçmǝzsǝn.
Bilsǝydim, dǝrdim olmazdı. Bir bu gün iki sabahdan yaxşıdır.
Bir abam var ataram, harda olsa yataram. Bir var Koroğlu, bir dǝ var kor kişinin oğlu.
Bir abbası verdik dindirdik, bir manat verib Bir vermǝ, bir dǝ istǝr, yatmağa yer dǝ istǝr.
susdura bilmǝdik. Bir vuran min «vur» deyǝndǝn yaxşıdır.
Bir ağaca çıxanda hamı budaqları silkǝlǝmǝ. Bir qazanda iki kǝllǝ qaynamaz.
Bir ağacdan bel dǝ olur, kürǝk dǝ. Bir qapıda iki dilǝnçi olmaz.
Bir ağızdan çıxan min ağıza yayılar. Bir dedilǝr, on eylǝ.
Bir ağıllı baş min başı saxlar. Bir qarı ilǝ bir qoca dığ-dığ edǝr hǝr gecǝ.
Bir adam ki, sǝhǝr yalan danışdı, axşamacan Bir qarnı ac, bir qarını tox.
yalan danışar. Bir qatı nazik, min qatı yoğun, qatyarımı haradan
Bir adamı tanımaq istǝsǝn, ya ortaq ol, ya yola tapım?
çıx. Bir qaşıq ilǝ doqquz abdal yemiş, birini ağzı boş
Bir adamın payı iki adamın ac qoyar. qalmamış.
Bir adamın payın özgǝsi yeyǝ bilmǝz. Bir qaşıq ilǝ doqquz abdal keçinǝr.
Bacarırsan aslan ol, tülkü olmaq asandır. Bir qǝlbi ki, tikǝ bilmǝyǝcǝksǝn, niyǝ sındırırsan?
Bir adamla dost olmaq istǝyirsǝnsǝ, onun Bir qǝpik verin – canını alın.
dostuna bax. Bir qǝpik xǝsisin bir dişidir.
Bir arxdan min at su içǝr. Bir qız bir oğlanındır.
Bir ayağı burda, bir ayağı gorda. Bir qıza qurban olsun – doqquz qoca, min qarı.
Bir al, iki ver, hardadır bu bolluq? Bir qoz üçün daş atmazlar.
Bir almağın bir dǝ qaytarmağı var. Bir qoyundan iki dǝri çıxmaz.
Bir anaya bir qız, bir kǝllǝyǝ iki göz. Bir qoyundan sürü olmaz.
Bir at, beş götür. Bir qorxan bir ordunu pozar.
Bir ata doqquz oğul bǝslǝr, doqquz oğul bir Bir qoca yeddi oğula ǝvǝzdir.
atanı bǝslǝyǝ bilmǝz. Bir qulağın dar eylǝ, bir qulağın darvaza.
Bir atıb iki vurur. Bir qulağından girǝr, o biri qulağından çıxar.
Bir atım barıtı var imiş. Bir dağarcıq dǝni var, boş dǝyirman axtarır.
Bir arxa ki, su gǝlib, güman var yenǝ gǝlsin. Bir dağarcıq unum var, yeddi qara günüm var.
Bir arşın quyunun dibinǝ düşüb. Bir dana bir naxırın adını batırar.
Bir axurdan at da yeyǝr, eşşǝk dǝ. Bir dana iki dana olsa bǝslǝrǝm.
Bir ac qudurar, bir yalavac. Bir dadan peşman, bir – dadmayan.
Bir acıyanda özünü saxla, bir giciyǝndǝ. Bir daş altda, bir daş üstdǝ.
Bir barmaq qatıqdan ötrü tuluğu yırtma. Bir daş at, ya bir qaya sal.
Bir baş bir dǝriyǝ sığmaz. Bir daşla divar olmaz.
Bir baş idi, dörd ayaq, gǝlin ötürdü bayaq. Bir daşla doqquz qoz düşmǝz.
Bir baş haraya olsa sığışar. Bir daşla iki sǝrçǝ vurmaq olmaz.
Bir başa bir qoz yetǝr. Bir de, beş eşit.
Bir başa iki qapaz cǝfadır. Bir deyǝrsǝn, beş deyǝrǝm.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 12


Bir dǝ gǝlin ollam, oturub durmağımı bilǝrǝm. Bir yandan bağlayan, bir yandan acar.
Bir dǝ uşaqlığa qayıtsaydım qırx il imǝklǝmǝyǝ Bir yara vur, karlı vur.
razı olardım. Bir yastıqda iki baş, il başında üç baş.
Bir dǝ cavan olsaydım sahibi-tǝcrübǝ olardım. Bir ye, bir allah yolunda ver.
Bir dǝli bir quyuya daş atdı, yüz ağıllı çıxarda Bir «yeyirǝm» deyǝndǝn qorx, bir «yemirǝm»
bilmǝdi. deyǝndǝn.
Bir dǝlidǝn yeddi mǝhǝllǝyǝ zǝrǝr dǝyǝr. Bir gecǝnin oğrusu on illik molladan çox bilǝr.
Bir dǝmirdǝn nal da olar, nizǝ dǝ. Bir gecǝlik söhbǝtin doqquz ay mabǝdi var.
Bir dǝridir, bir sümük. Bir gǝlǝn bir dǝ gǝlǝr.
Bir dǝfǝ gǝldin – yoldaş, iki dǝfǝ gǝldin – qardaş. Bir gǝmi dolanar, bir qız dolanmaz.
Bir dǝfǝ görmǝk iki dǝfǝ eşitmǝkdǝn yaxşıdır. Bir gǝmi bǝzǝnǝr, bir gǝlin bǝzǝnmǝz.
Bir dirhǝm min eybi örtǝr. Bir gǝmidǝ iki pişgah olmaz.
Bir dost min ildǝ qazanılar. Bir gǝmini iki rǝis batırar.
Bir dostum var, bir postum. Bir kǝnddǝ iki darğa olmaz.
Bir evdǝ iki qız – biri biz, biri çuvalduz. Bir kişinin payını iki kişi yesǝ, ikisi dǝ ac qalar.
Bir evdǝ şadlıq, bir evdǝ - şivǝn. Bir göz iki gözün gördüyünü görǝ bilmǝz.
Bir eşitmisǝn, bir dǝ eşit. Bir gözǝ bir dünya sığışar.
Bir ǝl ǝkǝr, iki ǝl biçǝr. Bir gözü alça dǝrir, biri sǝbǝtǝ tökür.
Bir ǝl ilǝ iki qarpız tutmaq olmaz. Bir gözü yatır, bir gözü baxır.
Bir ǝldǝn sǝs çıxmaz. Bir gözünü ağladır, bir gözünü güldürür.
Bir ǝli bağda, bir ǝli dağda. Bir gördün namǝrdi, bir dǝ görsǝn namǝrdsǝn.
Bir ǝli ilǝ verir, bir ǝli ilǝ alır. Bir görür, iki istǝyir.
Bir ǝli imanında, bir ǝli tumanında. Bir gül ilǝ bahar olmaz.
Bir ǝli yağda, bir ǝli balda. Bir gün duz yediyin yerǝ, qırx gün salam ver.
Bir ǝlimdǝ canım, bir ǝlimdǝ cananım. Bir gün yaranan bir gün ölǝcǝk.
Bir ǝlin nǝyi var? İki ǝlin sǝsi var! Bir günlük bǝylik dǝ bǝylikdir.
Bir ǝlindǝ od, bir ǝlindǝ su. Bir günlük yola çıxsan, bir hǝftǝlik tǝdarük gör.
Bir ǝllǝ düyün düyünlǝnmǝz. Bir loğma bir dağ aşırar.
Bir ǝt ki girdi qazana, oldu yemǝli. Bir manatlıq eşşǝyin yarım manatlıq da qoduğu
Bir ziyan, min böhtana sǝbǝb olar. olar.
Bir ziyan min öyüddǝn artıqdır. Bir meşǝdǝ ki, ǝsir alanı tülkü ola, azad edǝni –
Bir idi oldu iki, ovhala qurbanın olum, ovhala. çaqqal, orada şir, pǝlǝng dolana bilmǝz.
Bir ilana, bir dǝ xana bel bağlama. Bir meşǝyǝ od düşsǝ, quru da yanar, yaş da.
Bir inad, bir murad. Bir misqal ǝt yüz eybi örtǝr.
Bir it hürmǝklǝ karvan qayıtmaz. Bir mıx bir nalı, bir nal bir atı, bir at bir ǝri, bir ǝr
Bir iti iki daşla vurur. bir eli qurtarır.
Bir iş başlamayınca qurtarmaz. Bir müştǝri üçün dükan açılmaz.
Bir iş var, iki ǝmǝl. Bir nǝğd yüz nisyǝyǝ dǝyǝr.
Bir iş tut ki, aqibǝti xeyir olsun. Bir naxırın adını bir dana batırar.
Bir işdǝ özünǝ on mǝnfǝǝt varsa, xalqa bir zǝrǝr, Bir nǝfǝr işlǝr, on biri dişlǝr.
o işi başlama. Bir özündǝn böyüyǝ, bir özündǝn kiçiyǝ qulaq
Bir işi başlayandan ǝvvǝl axırını fikir eylǝ. as.
Bir iş bitmǝyincǝ, o biri işǝ başlama. Bir ölkǝdǝ iki hökmdar olmaz.
Bir işin ǝvvǝlinǝ bax, bir dǝ axırına. Bir papaqlı bir evi bǝslǝr.
Bir yanda ağlayır, bir yanda gözünün yaşını silir. Bir parça çörǝk olub, itib.
Bir yanda ağlaşma, bir yanda çalğı. Bir pula doqquz hamam tikilmǝz.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 13


Bir saman çöpü dǝvǝnin belini ǝzǝr. Birǝnin qanını aldın – canını aldın.
Bir sǝbǝt yumurtaya, bir qǝpik bǝsdir. Birǝsinin beş batman yağı var.
Bir sǝrǝncam, qırx nǝsihǝtdǝn yaxşıdır. Biri acından şalvarını satırdı, dedilǝr: - Nisyǝ
Bir söylǝ, iki dinlǝ. verǝrsǝnmi?
Bir subay oğlan, bir mitil yorğan! Biri dörd görür.
Bir su ki, sǝni aparır, deynǝn Arazdır. Biri ǝkǝr, biri biçǝr.
Bir sürüyǝ bir qurd yetǝr. Biri ǝrǝ gedǝr, biri gora.
Bir tay düyünü dalında gǝzdirir. Biri itǝr, yüz biri bitǝr.
Bir tǝk arı bir yığın çibindǝn yaxşıdır. Biri işlǝr, on biri dişlǝr.
Bir taxtda iki padşah divan etmǝz. Biri yazar, biri pozar.
Bir tikǝ çörǝk daşdan çıxır. Biri yanır, biri batır, biri yatır.
Bir tikǝ çörǝk on il yadda qalar. Biri yeyǝr, on biri baxar, qiyamǝt onda qopar.
Bir tikǝni bilmǝyǝn, min tikǝni dǝ bilmǝz. Biri yıxıldı, biri dikǝldi.
Bir tikǝnin qırx il haqqı var. Biri mǝnim, biri bǝndǝnin, birini dǝ nazlı yara
Bir toyuq bir yumurta qoyunca, yeddi mǝhǝllǝyǝ göndǝrim.
eşitdirǝr. Birǝ min demiş, bir-bir vermiş yenǝ bazar
Bir toyuq ki, yumurta üstündǝ oturdu, ona bıçaq pozulmamış.
yoxdur. Biri od olanda o biri su olar.
Bir torba dǝni var, beş dǝyirmana üyütmǝyǝ Biri ölmǝyincǝ, biri dirilmǝz.
gedir. Biri çalır, biri züy tutur.
Bir tövlǝdǝ at da olar, eşşǝk dǝ. Birini yandırır, birin qandırır.
Bir utanma, bir inanma. Birindǝn soruşdular: - Qatır niyǝ sǝnin çıxartmır?
Bir ürǝkdǝ iki mǝhǝbbǝt olmaz. Dedi: - Atasını yadına salmaq istǝmir!
Bir uşağın ağlı gördüyü işlǝrdǝn mǝlum olmaz. Birindǝn soruşdular: -Haralısan? Dedi: -
Bir fikir nǝ qǝdǝr qarşılıq görsǝ, o qǝdǝr tǝrǝqqi Evlǝnmǝmişǝm!
edǝr. Birinǝ dedilǝr: - Atan acından öldü! Dedi: - Varı
Bir hǝsir, bir yesir. idi, yemǝdi?
Bir çeynǝm saqqızın var, çeynǝ yapışdır alnına. Birini bilirsǝn, birinǝ bilmirsǝn.
Bir çiçǝkdir, iynǝyǝnin burnu düşǝr. Birini evǝ qoyan yox idi, soruşdu: - Çuxamı
Bir çılpağı yüz cǝbbǝli soya bilmǝz. hardan asım?
Bir çırağın işığına qırx adam ǝylǝşǝr. Birini ye, birini yemǝ, birini de, birini demǝ.
Bir çörǝk bir çörǝyǝ borcludur. Birini yeyir, birini dǝ başı altında qoyur.
Bir çörǝk özün ye, birin dǝ allah yolunda ver. Birini gör fikir eylǝ, birini gör şükür eylǝ.
Bir çetvǝr dilini qoyub, bir batman başı ilǝ Birini minir, birini yedǝyǝ çǝkir.
danışır. Birinin ǝli, o birinin dili işlǝyir.
Bir çuval qızıl borcun olsun, bir çuval buğda Birinci addımda lovğalanan ikinci addımda
borcun olmasın. yıxılar.
Bir çustumdur, bir postum, hamı da mǝnim Birisi atlas geyinmiş damaqlı, birisi tapmayır
dostum. tuman yamaqlı.
Bir hǝsirdir, bir dǝ Mǝmmǝdnǝsir. Birisi mǝnǝ bağlıdır, mini dǝ birisinǝ.
Bir şeyin qiymǝti, o şey ǝldǝn gedǝndǝn sonra Birlik olmayan yerdǝ dirilik olmaz.
bilinǝr. Birlik harada, dirilik orada.
Bir şǝm ki, haqdan yana heç bad ilǝ sönmǝz. Birlikdǝn qüvvǝt doğar.
Bir şeyi verib pis olunca, vermǝyib pis ol. Bitdi hǝr yarağımız, qaldı saqqal darağımız.
Birǝ dözǝn, minǝ yetǝr. Bihudǝ hǝrǝkǝt bel sındırar.
Birǝ şıllaq atdı, dǝvǝnin gözünü çıxartdı. Biçimsiz bir libası biçimli geymǝk hünǝrdir.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 14


Biçinçi haqqını yerdǝn götürǝr. Borc ilǝ alınan köynǝk adamı tǝmiz saxlamaz.
Biçmǝmiş tikmǝk olmaz. Borc ilǝ çaxır içǝn, iki dǝfǝ keflǝnǝr.
Bişmiş aşın darğası. Borc yaddan çıxmaz.
Bığ saqqaldan qabaq çıxıb. Borc yaxşı günǝ gǝlmǝz.
Bığı buraxmısan, saqqala salam vermirsǝn? Borc ki oldu yüz – kir içindǝ üz.
Bığının altından keçiblǝr. Borc kömǝyǝ bǝnzǝr, qaldıqca böyüyǝr.
Bığın yağlayıblar. Borc mini aşdı, hǝr axşam paxlava ye.
Bıçaq yarası sağalar, söz yarası sağalmaz. Borc ödǝmǝklǝ, yol yerimǝklǝ tükǝnǝr.
Bıçaq vursan qanı çıxmaz. Borc çıxıbdır xirtdǝyǝcǝn.
Bıçaq öz dǝstǝsin kǝsmǝz. Borca elǝ giriş ki, tez qaytara bilǝsǝn.
Bıçaq sümüyǝ dayanıb. Borcdan qorxan qapısını gen açmaz.
Bişirdik qoyduq dǝmǝ, yeyǝnǝ nuş olsun. Borclu borclunun sağlığın istǝr.
Bişmiş aşına soyuq su qatma. Borclu ölmǝz, bǝnizi saralar.
Boğaz yediyini istǝmǝz, göz gördüyünü istǝr. Borcludan bir güvǝc al, vur yerǝ sınsın.
Boğazı böyük olanın dostu olmaz. Borcludan bir lax yumurta da olsa al, vur divara.
Boğazacan borc içindǝdir. Borclunun duaçısı borc verǝndir.
Boğazında başmaq tayı qalıb? Borcunu verǝn varlanar.
Boğazında qalar, asta ye! Borclunu çox darıxdırma, danar.
Boğuşan köpǝyin yarası ǝksik olmaz. Borcsuz adam – bǝyzadǝdir.
Boz at da öldü, Murtuzalı bǝy dǝ. Borcsuz adam yoxsul bǝydǝn yaxşıdır.
Boz üzüm var, doğru sözüm. Borcu almaq asandır, qaytarmaq çǝtin.
Boz tula gedǝr, boynuyoğun gǝlǝr. Borcu hǝmişǝ kǝm ver, qaytarmasa peşman
Boyaqçı küpü deyil ki, salıb çıxardasan. olmazsan.
Boyaqxana küpünü azdırma. Borcunu vermǝyǝn, bir dǝ borc ala bilmǝz.
Boynu uzun – beyni boş. Bostan ǝkǝnin yiyǝsi mǝrd olar.
Boynu uzun, beyni boş, tut qulağından cütǝ qoş. Bostan peyini kimi şişmǝ.
Boyu böyük olanın qiymǝti böyük olmaz. Bostana girǝn qoduğun qulağı, quyruğu olmaz.
Boyun olsun, boyunduruq qapılar. Bostana girǝn porsuq yabanı qǝbul elǝr.
Boyuna baxma, bacarığına bax. Bostançıya kǝlik satmazlar.
Boyunduruqdan qaçan öküzü kǝsǝrlǝr. Bostançının kar vaxtıdır.
Boynun qıldan nazikdir. Bostançının sovqatı ǝyri xiyar olar.
Boynunu bitlǝr yeyir, çörǝyini itlǝr. Boş anbar, boş dağarcıq, ha ölç – doldur!
Boyunu böyütdükcǝ, ağlını böyüt. Boş boşuna danışır.
Böyük nǝ eylǝsǝ, kiçik onu götürǝr. Bol-bol Boş qab cingildǝr.
yeyǝn, bǝl-bǝl baxar. Boş qazan qaynamaz.
Borc alan bicdir, borc verǝn gic. Boş damardan qan çıxmaz.
Borc alan ağlaya-ağlaya gǝlǝr, gülǝ-gülǝ gedǝr. Boş durana şeytan gülǝr.
Borc almaq asandır, qaytarmaq çǝtin. Boş durunca düşmǝninǝ daş daşı.
Borc almaq başlanan yerdǝ dostluq pozular. Boş evǝ qız vermǝzlǝr.
Borc altında qalan deyil. Boş eşşǝk dǝyirmana getmǝz.
Borc alan, salam da var. Boş sözlǝ qarın doymaz.
Borc verǝnin dili uzun olar. Boş sözdǝn fayda yoxdur.
Borc vermǝklǝ tükǝnǝr, yol getmǝklǝ. Boş süfrǝyǝ nǝ bismillah?
Borc qaldıqca uzanar. Boş torbaya at gǝlmǝz.
Borc durar, xǝrc durmaz. Boş torba ilǝ at tutulmaz.
Borc ǝsarǝtdir. Boş tüfǝngdǝn iki adam qorxar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 15


Boş çanağı dolu çanağa vurmaq istǝyir. Bu börkü qoy babanın başına.
Boş çuval, boş anbar, ha doldur, doldur! Bu qabdan o qaba tökür.
Boşdan bir çıxar, bǝrkdǝn iki. Bu qız yaxşı qızdır, ǝrǝ gedǝndǝn sonra bax, bu
Böylǝ qǝm, böylǝ kǝdǝr, böylǝ gǝlǝr, böylǝ gedǝr. gǝlin yaxşı gǝlindir, birini doğandan sonra bax.
Böyük ağacın kölgǝsi böyük olar. Bu qılınc, bu meydan.
Böyük ağacın kölgǝsindǝ min qoyun yatar. Bu dǝrdi gora aparmaq olmaz.
Böyük başın böyük dǝ ağrısı olar. Bu dǝrǝ mǝnim, o dǝrǝ sǝnin.
Böyük başını kiçik işǝ qatma. Bu dünya arsızla qǝmsizindir.
Böyük-böyük danışma, başına gǝlǝr. Bu dünya bir dǝyirmandır, udar bir gün bizi.
Böyüklǝ – böyük, kiçiklǝ – kiçik. Bu dünya vǝfasız dünyadır.
Böyük böyüklüyün bilmǝsǝ, kiçik kiçikliyin Bu dünya genişdir, sǝnǝ dǝ yer var, mǝnǝ dǝ.
bilmǝz. Bu dünya fanidir, fani!
Böyük qapının böyük dǝ halqası olar. Bu dünyada keyf çǝkim, o dünyada işim yox.
Böyük dağın dumanı da böyük olar. Bu dünyadan xǝbǝri yox, o dünyadan danışır.
Böyük daş götürmǝk vurmamaq ǝlamǝtidir. Bu dünyaya etibar yoxdur.
Böyük danışanı kiçik götürǝr. Bu dünyada maldan, mülkdǝn bir ağıllı baş
Böyük dǝrd böyüyün yoldan azmasıdır. yaxşıdır, anlamayan bir ǝllǝdǝn bir qara daş
Böyük – evin qiblǝsidir. yaxşıdır.
Böyük insan işindǝn tanınar. Bu dünyanın adamı deyil.
Böyük gözün nuru olmaz. Bu ǝl o ǝlǝ kömǝkdir.
Böyük olan yerdǝ kiçik danışmaz. Bu ǝli verǝni o ǝli bilmǝz.
Böyük olanın qursağı gen gǝrǝk. Bu zaman bax – öyrǝn zamanıdır.
Böyük olarsan – bilǝrsǝn. Bu ilki sǝrçǝ bildirki sǝrçǝyǝ cik-cik öyrǝdir.
Böyük sözünǝ baxmayan, böyürǝ-böyürǝ qalar. Bu yerişlǝ hara çatarsan?
Böyük sǝnǝtkarlar yaranar az-az hǝr yerdǝ, hǝr Bu köhnǝ sözdür, tǝzǝsini dǝ gǝlsin.
zaman inci tapılmaz. Bu mey meyxanasıdır, zurna-qavalı hǝlǝ
Böyük tǝnqid – böyük ǝdǝbiyyat yaradır. daldadır.
Bu meydan bǝdoy meydanıdır, burda yabılar
Böyük tikǝ boğaz yırtar. quyruq bular.
Böyük hǝr nǝ çalsa kiçik gǝrǝk oynasın. Bu mǝnim üzüm, o sǝnin üzün.
Böyüyǝ böyük deyiblǝr, kiçiyǝ kiçik. Bu pǝhriz nǝ, bu lahıc turşusu nǝ?
Böyüyǝ hörmǝt elǝ, sǝn dǝ böyüyǝcǝksǝn. Bu necǝ bostançıdır, dǝymişini qoyar, kalın
Böyükdǝn dǝ böyük var. dǝrǝr?
Böyüklǝrlǝ böyük ol, kiçiklǝrǝ göstǝr yol. Bu sǝnǝ dǝrs olsun.
Böyüksüz evdǝ xeyir-bǝrǝkǝt olmaz. Bu sǝsi bir daxmaya yerlǝşdirmǝk olmaz.
Böyüyü – axmaq, kiçiyi – toxmaq. Bu tǝpiyǝ at dözǝr.
Böyüyün böyük dǝrdi var, kiçiyin kiçik. Bu uşaqlıq deyil – dǝcǝllikdir.
Böyüyün sözünǝ baxmayan gǝzǝ-gǝzǝ qalar. Bu fǝrǝ o fǝrǝlǝrǝ bǝnzǝmǝz!
Böyüyün üzünǝ ağ olanı torpaq götürmǝz. Bu hǝlǝ hǝrbǝsidir, zǝrbǝsi daldadır.
Böyüyünü tanımayanı heç kim tanımaz. Bu can sǝnindir, ǝzizim, mǝnǝ nǝ minnǝti.
Börkünü qoy qabağına – fikir elǝ. Bu cibindǝn çıxarıb o cibinǝ qoyur.
Börkçünün börkü olmaz. Buğda göstǝrir, arpa satır.
Böhtana düşǝn odsuz yanar. Buğda olmayan yerdǝ, darını gözǝ tǝpǝrlǝr.
Bu ağıl mǝndǝ, o dua sǝndǝ. Buğda çörǝyin yoxdur, buğda dilindǝ nǝ gǝlib?
Bu arşına bez vermǝzlǝr. Buğdadan ǝlim üzüldü, gümanım sǝnǝ gǝlir, ay
Bu boynum, bu da qılınc. arpa çörǝyi!

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 16


Buğdam var demǝ – anbara tökmǝyincǝ, övladım Bulağa susuz aparar, susuz gǝtirǝr.
var demǝ – evlǝnmǝyincǝ. Bulamac dǝliyǝ qaldı.
Buğdanın ucbatından acı otlar da su içǝr. Bulamanı bulama, buladıqca yalama.
Buğdasını sütül yeyǝn xırmanda ac qalar. Bulanlıq suda balıq tutulmaz.
Budaqdan qopan alma ağacın dibinǝ düşǝr. Bulud altından çıxan gün, yaşmaq altından çıxan
Buz üstǝ çıxan danaya dönüb. üz.
Buzu gün ǝridǝr, insanı xǝcalǝt. Buludu külǝk oynadır, ağlı kǝm olanı fışdırıq.
Buynuz sonra çıxar, amma qulağı keçǝr. Bulutdan nǝm çǝkir.
Buynuzlu bir quzu kǝllǝsilǝ canavara meydan Bundan sonra ǝlini öz cibinǝ sal.
qurar. Bundan Fatıya tuman olmaz.
Buynuzsuz qoçun qisası, buynuzlu qoçda «Bunu edǝcǝyǝm» demǝ. «Bunu elǝmişǝm» de.
qalmaz. Burada ala qarğa balalamaz.
Buyruq allahdandır. Burada vurur, qılıncı, fǝlǝkdǝ oynar ucu.
Buyruq sǝnin, qulluq mǝnim! Burada dǝvǝ yükü ilǝ itǝr.
Buyruq sizinkidir, adil hökmdar! Burada dilǝnir, orada zǝkat verir.
Buyur-buyurla iş keçmǝz. Burada oturma – atamındır, orada oturma –
Buyuran bilmǝz, hazırlayan bilǝr. anamındır.
Buyurduğu qulluğa bax, verdiyi haqqa. Burada oturma – his olar, orada oturma – pis
Bu gün ala dağda, sabah qara dağda. olar.
Bu gün belǝdir, sabah elǝ. Burada oturma, orada otur, cǝhǝnnǝmdǝ, gorda
Bu gün var, sabah yox. otur!
Bu gün qızını döymǝyǝn sabah dizini döyǝr. Burada ülǝma diz yerǝ qoyub.
Bu gün dünyadır, sabah axirǝt. Burnu çirk quzu buynuzu burma qoç olar.
Bu gün düşǝnbǝdir, meylinǝ düşǝn nǝdir? Burnun girmǝyǝn yerǝ başını soxma.
Bu gün ye, sabaha qismǝt nǝ olsa. Burnunu hǝr deşiyǝ soxar.
Bu gün gǝlib keçdi, sǝn sabaha bax. Burnunu sıxsalar – canı çıxar.
Bu gün mǝnǝdirsǝ, sabah sǝnǝdir. Burun-qulaq başa sadağadır.
Bu gün nǝğd, sabah nisyǝ. Burun çirkli olanda kǝsib atmazlar.
Bu gün sǝn deyǝrsǝn, sabah sǝnǝ deyǝrlǝr. Buxarının ǝyriliyinǝ baxma, tüstüsünün düz
Bu gündǝn sabahı gör. çıxmasına bax.
Bu günkü qazma sabahkı neftdir. Bu çağacan qonşu qızı idim, indi oldum – ev qızı,
Bugünkü qız, sabah anadır. ev gǝlini.
Bugünkü yumurta sabahkı toyuqdan yaxşıdır. Bülbül viranǝdǝn ötmǝz, bayquş viranǝdǝn
Bugünkü söz dünǝnki sözün körpüsüdür. getmǝz.
Bugünkü toyuq sabahkı qazdan yaxşıdır. Bülbül gülü sevǝr, insan – Vǝtǝnini.
Bugünkü uşaq – sabahkı qoçaq. Bülbülü qızıl qǝfǝsǝ salmışlar, «Vay Vǝtǝn!»
Bugünkü ye, sabaha ya qismǝt. demiş.
Bugünün sabahı da var. Bülbülün çǝkdiyi dil bǝlasıdır.
Bulaq gǝrǝk yerindǝn bulaq ola. Bülbülǝ qızıl qǝfǝsdǝn kol dibi xoş olar.
Bulaq öz gözünü kor istǝmǝz. Bütünü kǝsmǝ, paraya dǝymǝ, doğra, doyunca
Bulaq özü tǝrpǝnmǝz, el-obanı ayağına gǝtirǝr. ye.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 17


C
Cabirin keçisindǝn keçdi. Canavarlar ağız – ağıza yatarlar.
Cavan baş bir çanax qandır. Cananı sevǝn canından keçǝr.
Cavan işlǝr, qoca dişlǝr. Canandan ayrılan candan ayrılar.
Cavanlıq bir dǝfǝ olar, qocalıq da bir dǝfǝ. Canbaz ipdǝ gǝzǝr, balıq – suda.
Cavanlıq ǝlamǝtidir. Candan qonşu payı olmaz.
Cavanlıq gözǝllikdir, onu boyamaq artıqdır. Candan kabab olmaz.
Cavanlıq soltanlıqdır, bacarsan saxla. Candır, badımcan deyil.
Cavanlıqda qocalığa güc saxla, pullu gündǝ Canı yanan eşşǝk atdan yeyin gedǝr.
pulsuz günǝ pul saxla, savaşanda barışmağa üz Canı yanan ya bir olar, ya iki.
saxla. Canı nǝdir, cǝsǝdi nǝ olsun?
Cavanlıqda zǝhmǝt çǝkǝn, qocaldıqda möhnǝt Canı olanın, qayğısı da olar.
çǝkmǝz. Canı sapdan asılıb.
Cavanlıqda pul qazan, qocalıqda – qur qazan. Canı canın yolunda deyǝn çox olur, qoyan – az.
Cavanlıqda hǝlimlik, qocalıqda sǝlimlik. Canım qurban yaxşı qonaq, gǝl ocağa bir dǝ
Cavanlığın qǝdrini bilmǝk gǝrǝk. qonaq.
Cǝvahir bazarında muncuq satılmaz. Canımdan tikan çıxartdı.
Cǝvahir cında içindǝ olar. Canımı da alsan, gülǝ-gülǝ al.
Cǝvahirin qiymǝti var, sözün qiymǝti yoxdur. Canın boğazındadırsa, öskür çıxsın.
Cǝvahirin qiymǝtini sǝrraf bilǝr, nǝ bilǝr hǝr Canın sağ olsun!
divanǝ. Canını cibindǝ gǝzdirir.
Cahilliyi uzadan ya tula quyruğu xınalar, ya Cahil axırda tula quyruğu xınalar.
camadar olar. Cahil dirilǝrin ölüsüdür.
Camadarı müştǝridǝn çox. Cahil ilǝ bal yemǝ, aqil ilǝ daş daşı.
Camal gedǝr, kamal qalar. Cahil ilǝ çıxma yola, gǝtirǝr başına min bir bǝla.
Camış hǝnǝyi göz çıxardar. Cahil özünǝ düşmǝndir, başqasına necǝ dost ola
Can alan baxışından bǝlli olar. bilǝr?
Can bazarda satılmaz. Cahildǝ söz ǝylǝnmǝz.
Can baladan şirindir. Cahildǝn qorx, dǝlidǝn qorxma.
Can bir qǝlbdir yaşayır. Cahilǝ qoşulan cahil olar.
Can verirsǝn boz sǝrçǝyǝ ver, qaranquş gǝldi Cahilǝ söz qandırmaq, dǝvǝyǝ xǝndǝk atdırmaq
gedǝrdir. kimidir.
Can verirsǝn qardaşa ver, min il keçsǝ yad Cahili cahillǝr mǝdh eylǝr.
olmaz. Cahilin sözü – eşşǝyin anqırtısı.
Can de, can eşit. Ceviz qabığı qarın doydurmaz.
Can deyǝn çox olar, can verǝn olmaz. Ceyran qovan çiçǝyǝ batar, donuz qovan –
Can demǝklǝ can ǝskilmǝz. lehmǝyǝ.
Can gedincǝ mal getsin. Ceyranın qaçmasın gördüm, ǝtindǝn ǝl üzdüm.
Can mǝnim canım, çıxsın sǝnin canın. Cǝzasız cürm sahibi çox olar.
Can sağlığı – dünya varlığı. Cǝnnǝt dǝ bu dünyadadır, cǝhǝnnǝm dǝ.
Can sǝnin, cǝhǝnnǝm tanrının. Cǝnnǝtin yaylağı, cǝhǝnnǝmin qışlağı.
Can candan ayrıdır. Cǝrgǝdǝn qalan keçǝl olar.
Canavar tǝk qalanda başına çaqqallar yığışar. Cǝrgǝdǝn çıxan qotur olar).

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 18


Cǝfa çǝkmǝyǝn sǝfa görmǝz. Cin-şeytan işidir.
Cǝfasını mǝn çǝkdim, sǝfasını yad gördü. Cinǝ papaq tikir, şeytana – başmaq.
Cǝhalǝt sǝfalǝt doğurar. Cins madyan balasın döşündǝ saxlar.
Cǝhd elǝ dost qazan, düşmǝn ocaq başında. Cins cinsǝ çǝkǝr.
Cǝhǝnnǝmdǝ dǝ adamın dayısı gǝrǝk. Cismin qidası – yemǝk, ruhun qidası – oxumaq.
Cǝhǝnnǝmdǝn qǝbzsiz gǝlib. Cicinin axır yorğanı.
(Cǝhǝnnǝmdǝn ǝli kösövlü gǝlib). Cığala tanrı vermǝz, versǝ dǝ qarnı doymaz.
Cǝhǝnnǝmǝ qǝdǝr yolu var. Cındırından cin qorxur.
Cǝhǝnnǝmǝ gedǝn gǝlǝr, müştǝrinin gedǝni Comǝrd vergisini xeyirlidǝn-xeyirsizdǝn
gǝlmǝz. ǝsirgǝmǝz.
Cǝhǝnnǝmǝ gedǝn özünǝ yoldaş axtarar. Comǝrd demǝklǝ – maldan etdilǝr, igid demǝklǝ
Cǝhǝnnǝmǝ girsǝ, üzü qızarmaz. – candan etdilǝr.
Cǝhrǝ ǝyirsǝn – don geyǝrsǝn. Coratın qovunu, Zirǝnin qarpızı.
Cibindǝ siçan oynayır. Cöngǝ öküz olunca yiyǝsi donuza dönǝr.
Cida ilǝ qulağa pambıq yeritmǝk olmaz. Cümǝ günü – bazar, onu da yağış pozar.
Cidanı oğurlayan yerini bilǝr. Cümǝ şǝnbǝdǝn uzundur.
Cidanı çuvalda gizlǝtmǝk olmaz. Cümǝ gedǝn öküz gözündǝn tanınar.
Ciyǝrǝ qane olmayan pişik, asılarsan qǝnarǝdǝn. Cütǝ getmǝyǝn öküzü ǝtlik adına satarlar.
Ciki mǝnim – biki mǝnim, alçı dursa – sǝnin Cütçü babadır özü üçün.
bǝxtinǝ. Cütçü yağış istǝr, yolçu – quraqlıq.
Cikini dǝ bilir, bikini dǝ. Cücǝ ağgünlü olsaydı, toyuq ǝmcǝkli olardı.
Cin atına minǝrǝm, atanı yandıraram. Cücǝ sǝbǝt altında qalmaz.
Cin bismillahdan qorxar. Cücǝni payızda sayarlar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 19


Ç
Çaqqal var ki, baş kǝsǝr, qurdun adı bǝdnamdır. Çalışmayan ac qalar.
Çaqqal yuvasında toyuq qaqqıldayır. Çanax (tas) başa girǝndǝ, bil ki, hamam vaxtıdır.
Çaqqalın hayıfını (acığını) baqqallar çıxır. Çanax öz başında sındı.
Çaqqaldan çox çarıq aparan olmaz, enǝ ayaqları Çanağında bal olsun, arısı gǝlǝr Bağdaddan.
yalındır. Çapqınçı olsan da insafı ǝldǝn vermǝ.
Çaqqalın yuxusuna toyuq gǝlǝr. Çarvadara yol göstǝrmǝzlǝr.
Çaqqalın hayıfını (acığını) baqqallar çıxır. Çarǝsiz dǝrd olmaz.
Çağırılan yerǝ ǝrinmǝ, çağrılmayan yerdǝ Çarǝsiz dǝrdǝ loğman da acizdir.
görünmǝ. Çarıq tapan dolağın da tapar.
Çağrılmamış qonaq süpürülmǝmiş yerdǝ oturar. Çarığına baxma, ürǝyinǝ bax.
Çağrılmamış qonağı köpǝklǝr qarşılar. Çarığında itirǝn, patavasında tapar.
Çadra altında hǝr arvad gözǝldir. Çarşab-corab eylǝyib gǝlir.
Çadrasızlıqdan evdǝ oturub. Çaxır içǝn malın itirǝr, bǝng çǝkǝn – ağlın.
Çay aşağı axıtdım, çay yuxarı axtardım. Çaxır paxır açandır.
Çay bir olar, çeşmǝ min. Çaxırı iç şir böyrü yırtmağa, içmǝ qarğalar
Çay quşu ayağından tutular. gözünü dǝlsin.
Çay quşu çay daşı ilǝ vurular. Çaxırı keçinin boğazına töksǝn varıb dağları
Çay yanında quyu qazımazlar. aşar.
Çay ki, oldu dişlǝmǝ, sǝn dǝ otur işlǝmǝ. Çaxırı lala versǝn, lal dil açar.
Çay görmǝmiş çırmanır. Çaxırı töksǝn siçanın boğazına pişikdǝn pasport
Çaya çat, sonra çırman. istǝr.
Çayda balıq yan gǝzǝr. Çaxmaq mǝndǝn, qov sǝndǝn.
Çayın biri qaydadır, ikisi cana faydadır, üçü Çaxmağını çax, papağımı tapım.
nǝsdi, dördü bǝsdir, elǝ ki, keçdi beşǝ vur on Çahar atdım şeş gǝldi, yenǝ fǝlǝk uddu mǝni.
beşǝ, çay nǝdir, say nǝdir? Çaş biri iki görǝr.
Çayın daşı – çölün quşu. Çevir tatı, vur tatı.
Çayır yeddi il leylǝk yuvasında qaldı, yerǝ düşdü Çeynǝ, ver ağzıma.
bitdi, atasının vǝziyyǝtini unutmadı. Çeşmǝ ümman yaradar.
Çayxana dolu - sahǝ boş. Çǝkilǝn zǝhmǝt hǝdǝr getmǝz.
Çal belǝ, qurbanın olum, çal belǝ, gedǝr bu Çǝkic ol – üstdǝ ol, zindan olub altda qalma!
dövran, dǝxi düşmǝz ǝlǝ. Çǝkmǝ namǝrd minnǝtin, get sǝhrada dolan gǝz.
Çala-çala havaya düşüb. Çǝkmǝ, çǝkmǝ bu dǝrdi, çǝkǝn bilǝr bu dǝrdi.
Çalağan göydǝ dolanar, cücǝnin ürǝyi bulanar. Çǝkmǝyǝn nǝ bilir sevda dǝrdini?!
Çalan olsun, oynayan tapılar. Çǝnǝ yorulmasaydı, adam hey yeyǝrdi.
Çalğı olan yerdǝ, oynamaq da olar. Çǝnǝ yumruqdan qorxar.
Çalğı toyun yaraşığıdır. Çǝnǝnǝ çox yol vermǝ.
Çalğısız toy olmaz. Çǝnǝsi sallaq qarıdır.
Çalışan qazanar. Çǝnginin qazandığı ǝnlik-kirşana gedǝr.
Çalışan ǝli bıçaq kǝsmǝz. Çǝrçi qızı munculu olar.
Çalışanı ac, tǝnbǝli tox görǝn yoxdur. Çǝrçi kisǝsindǝkini sanar.
Çalışqan atın boynu muncuqlu olar. Çǝrçinin yüz andı, öz eşşǝyinǝ qǝnim olar.
Çalışqan dǝvǝ zınqrovlu olar. Çǝrçinin ana-atası, ayaqları altındadır.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 20


Çǝrçinin nǝğmǝsi yox, nǝrǝsi çox. Çobanın yasdığı yastı qayalardır.
Çǝrşǝnbǝ yemişidir. Çobansız qoyunu qurd yeyǝr.
Çǝtini ölǝnǝcǝndir. Çobansız sürü yolu azar.
Çibin mundar deyil – ürǝk bulandırır. Çobansız sürü olmaz.
Çiy ǝt dǝrd gǝtirǝr. Çolaq ayağa daş dǝyǝr.
Çiy ǝt ǝt gǝtirǝr, çiy çörǝk – dǝrd. Çolaq at seyidǝ nǝzirdir.
Çiy noxud ağızda islanmaz. Çolaq koru görǝndǝ öz halına şükür eylǝr.
Çiy süd ǝmǝnǝ etibar yoxdur. Çomağın o biri başın çevirir.
Çinara nǝ qǝdǝr su versǝn, meyvǝ vermǝz. Çor deyǝnǝ can desǝm, ya rǝbb, nǝyim ǝskilǝr?
Çirkaba daş atma, üstünǝ sıçrayar. Çox ağaclar kökündǝn doğranıb.
Çirkin dövlǝtli qızını atası adına alarlar. Çox and içǝnin andına inanmazlar.
Çirkin yuyunmaqla gözǝl olmaz. Çox arpa atı çattadar.
Çirkin özünü gizlǝdǝr, gözǝl aşkara gǝzǝr. Çox aşıqlar yarı yolda qalıblar.
Çiçǝyi burnunda gǝzdirǝr. Çox bilǝn quş dimdiyindǝn tǝlǝyǝ düşǝr.
Çıraq öz dibinǝ işıq salmaz. Çox bilǝn, tez qocalar.
Çırağına yağ töküblǝr. Çox bilǝn çox çǝkǝr.
Çırtıq vursan, qanı çıxar. Çox bilib, az danışmaq, igidin lǝngǝridir
Çıxan qan damarda qalmaz. (yaraşığıdır).
Çiçǝk çox olan yerdǝ, arı da olar, bal da. Çox bilmǝk istǝyǝn, çox da çalışsın gǝrǝk!
Çoban dayağı ilǝ, gǝlin duvağı ilǝ. Çox varlanmaq vǝ çox danışmaq, insanı mǝhv
Çoban çox olanda qoyunu qurd yeyǝr. edǝr.
Çoban corabını özü toxuyar. Çox ver, az yalvar.
Çobana vermǝ qızı, ya qoyun güddürǝr, ya quzu. Çox verdim, dedilǝr dǝlidir, az verdim, dedilǝr
Çobanı özündǝn olanın qoyunu dişi doğar. xǝsisdir.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 21


D
Dabbağ xoşladığı dǝrini yerdǝn-yerǝ vurar. Dağarcığını çuval yanına sürür.
Dava acı, faydası şirin olar. dağarcığını çuvala tay tutur).
Dava dağarcıq üstǝdir. Dağdan gǝlǝn, dağa gedǝr.
Dava günündǝ igid gǝrǝk daldalanmasın. Dağdan gǝlir, dağ arabası, heç kim onu mindiyi
Dava üçün bir qazı, isbat üçün on şahid. yox,
Davada ağac aradakına dǝyǝr. Culfa toxur nazik bezi, heç kim onu geydiyi yox.
Davada aradakının gözü çıxar. Dağdan hey götürüb desǝn ki, «çoxdur», bir dǝ
Davada qılıncı borc vermǝzlǝr. görǝrsǝn ki, dağ özü yoxdur.
Davada nırx kǝsǝn olmaz. Dağlar dağımdır mǝnim, qǝm ovlağımdır
Davada halva paylamazlar. mǝnim, dindirmǝyin ağlaram yaman çağımdır
Davakarın şah olsa, ǝrizǝni allaha yaz. mǝnim.
Davalı yerdǝ ot bitmǝz. Dağlar marala qaldı!
Davanı qılınc aralar. Dağı dağ üstǝ qoyub.
Davanı qılınc kǝsǝr, sevdanı – pul. Dağın nǝ dǝrdi dağ boydadır.
Davanı iki dǝfǝ salmaq nahaqdır. Dağın üstǝ bağın sağ olsun.
Davanı göydǝ axtarırdı, yerdǝ ǝlinǝ düşüb. Dağılasan vilayǝt; azançısı – eşşǝk, münǝccimi –
Davasını bilmǝyǝnǝ şahid olma. çaqqal.
Davaçı qazı isǝ, ǝrizǝni allaha yaz. Dağına baxar – qar verǝr, bağına baxar – bar
(Davaçın xan olsa allah dadına çatsın). verǝr.
Dağ başı duman olar. Dad yaman ǝlindǝn, yaman gǝlin ǝlindǝn.
Dağ ağrı çǝkdi, nǝ doğdu? – Siçan . (Dad fǝlǝk ǝlindǝn, yaman gǝlin ǝlindǝn).
Dağ başı dumandan qurtarmaz insan başı Dadanmısan, qudurmusan?!
yamandan. Dad fǝlǝk, dad fǝlǝk, mǝn içǝn şǝrbǝtdǝn özün
Dağ başında xırman qurma, sovurarsan, yel dǝ dad fǝlǝk!
aparar, sel yanında dǝyirman qurma, üyüdǝrsǝn, Dadanmısan dolmaya, bǝlkǝ bir gün olmaya?
sel aparar. Dadanan dayanmaz, yığdıqca da doymaz.
Dağ bizim, ceyran bizim ovçu burda nǝ axtarır? (Dadanan dura bilmǝz dursa da dözǝ bilmǝz).
Dağ da olsan dağa daldalan. Dadananla quduranı saxlamaq olmaz.
Dağ dağa arxadır. Dadmamısan qaz ǝtini, nǝ bilǝsǝn lǝzzǝtini?
Dağ dağa qovuşmaz, insan insana qovuşar. Dadanan qudurandan pis olar.
Dağ dediyin ucalıqdır, ucalıq. Dadı ağzında qalıb.
Dağ yeri – duman yeri. (Dadı damağında qalıb).
Dağ yerimǝsǝ abdal yeriyǝr. Dad dadıycan, duz da dadıycan.
Dağ yıxılmasa – dǝrǝ dolmaz. Dadsız şorbaya duz da kar elǝmǝz.
Dağ nǝ qǝdǝr uca olsa, el üstündǝn yol salar. Dadı dağarcığında qalıb.
Dağ sǝfasız olmaz, gözǝl vǝfasız. Dadımlıqdır, doyumluq deyil.
Dağ suları dağdan gǝlǝr. Dadlı dil – gülǝr üz.
Dağ üstǝ maral gǝzǝr. Dadlı söz dinlǝnǝr, dadsız söz ǝsnǝdǝr.
Dağ üstündǝ tısbağa, gomuşdan böyük görünǝr. Dadlı söz – can arzusu, dadsız söz – baş ağrısı.
Dağa yağsa – çöl abadan, çölǝ dǝ yağsa – çöl Dadmaqla mal tükǝnmǝz.
abadan. Dadsız - duzsuz qonşuya qalsın.
Dağarcıq çuvaldan böyük oldu?! Daz keçǝldǝn xoşlanar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 22


Dazın istǝdiyi qara saç olar. Dar küçǝdǝn keçmǝrǝm, çadramı yellǝtmǝrǝm.
Dairǝnin nǝ başı var, nǝ ayağı. Adımı qız qoymuşam, dul kişiyǝ getmǝrǝm
Dayça at olunca yiyǝsi mat olar. (bayatı).
Dayça nǝ qǝdǝr bǝrk qaçsa, arabanı çǝkǝn atdır, Darayı, sǝni geyǝr hǝr ayı!
at! Darvaza qapısın bağlamaq olar, xalqın ağzın
Dayağı dağ olanın, başı göylǝrdǝ olar. bağlamaq olmaz.
Dayan, doldurum! Darvazadan keçmǝyǝn iynǝ gözündǝn keçǝr.
Dayanan su tez iylǝnǝr. Darğa ǝmimdir, daha nǝ qǝmimdir!
Dayı ilǝ dağ dolan, ǝmi ilǝ bağ dolanma. Darı çörǝyi – xırmana qǝdǝr.
Dayı görmǝyib, elǝ bilir Şaqqulu da bir dayıdır. Darıya girǝn donuz yabanı özünǝ qǝbul elǝr.
Dayı tikǝn körpünü su aparmaz. Darıycan ǝri olanın tanrıycan hökmü olar.
Dayısı olan dayısına güvǝnǝr. Darımızı yeyib, üzümüzǝ xortdayır.
Dal ayağı ilǝ qulağını qaşıyır. Daş altından su yeridir.
Dalaşan köpǝk xoralı olar. Daş at – qolların açılsın.
Dalda qalma, yoldaşından yeyin get. Daş atan bǝlli – baş atan bǝlli.
Daldan atılan daş topuğa dǝyǝr. Daş atana – çörǝk at.
Daldan gǝlǝn dadlı olar. Daş atıb başını tutub.
Dalı bağlıdır. Daş bir yerdǝ qalanda göyǝrǝr.
Dalın daşa dayayıb. Daş bir yerdǝ – qoz bir yerdǝ.
Dalında namaz qılıram. Daş qayaya rast gǝlib.
Dalınca aftafa aparır. Daş quyuya düşǝn kimi düşüb.
Dam dirǝksiz olmaz, tövlǝ kürǝksiz. Daş qızlar bağrına, gecǝlǝr yalqız yatar.
Dam olmadın, eşik ol barı?! Daş - daşa söykǝnǝr – divar olar.
Dam uçdu, kalafası qaldı. Daş daşı, dırnaq daşı, siz savaşa, biz tamaşa.
Dama - dama göl olar, axa-axa sel. Daş daşı sındırar.
Damazlığını yeyǝn tamarzı qalar. Daş – dǝyǝnǝ bǝllidir, yol – gedǝnǝ.
Damar - damar, daşı dǝlǝr. Daş - divarın qulağı var.
Damara baxarlar, qan alarlar. Daş düşdüyü yerdǝ qalar.
Damda verǝr azanı, yerdǝ sayar qazanı. Daş yumşalar, düşmǝn yumşalmaz.
Damdan - dama gǝzǝn köpǝyin beli sınar Daş kǝsǝnǝ toxunsa, vay kǝsǝnin halına, kǝsǝn
(qırılar). daşa toxunsa, vay kǝsǝnin halına!
Damdan düşdüm, ǝtǝyim sındı. Daş olma, baş ol.
Damdan düşǝnin halını damdan düşǝn bilǝr. Daş olsaydı sıxardım, torpaqdı dayandım.
Damdan düşsǝ, pişik kimi ayağı üstǝ düşǝr. Daş ürǝkli düşmǝnin ürǝyini yarar yumşaqlıq.
Damımız uçdu, dam kürǝmǝkdǝn qurtardıq. Daş daş üstǝ qalmamış.
Dan ulduzuna dönmüsǝn. Daş üstǝ ǝkin olmaz.
Dana göbǝlǝk götürdü. Daşdan qopar, yoxdan qopmaz.
Dana oynar, mıxını bǝrkidǝr. Daşdan yumşaq nǝ versǝn yeyǝr.
Danalı inǝkdǝn sağım olmaz. Daşdan pul çıxardar.
Danışanı adam bilir, hürǝni – it. Daşdan tük çǝkǝr.
Dananın evi yıxılsın. Daşdan çörǝk çıxardar.
Danışmaq gümüş olsa, danışmamaq qızıldır. Daşlar da dilǝ gǝlir.
Danışmaq dananı qurda verǝr. Daşı daşa, başı başa vurarlar.
Danışıram da pis olur, danışmıram da. Daşı ǝtǝyindǝn tök.
Dar yerǝ min dost yerlǝşǝr, bir düşmǝn Daşı sıxsa, suyunu çıxardar.
yerlǝşmǝz. Daşın xırdası böyümǝz, adamın xırdası böyüyǝr.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 23


Daşınma su ilǝ bağ salınmaz. Desǝn yumurta ağdır, deyǝr qaradır.
Daşınma su ilǝ dǝyirman işlǝmǝz. Desǝn öl – ölǝr, qal – qalar.
Dedi: Dǝdǝ, bir balta tapdım! Deyirǝm, sevgimizǝ, bǝxtimizǝ gǝc baxanın,
Dedi: - Neylǝdin? gözü kor, bǝxti qara, qǝlb evi viran olsun.
Dedi: - İtirdim! Dǝvǝ adın satar, eşşǝk odun.
Dedi: - Dǝdǝnǝ bir dǝrd artırdın! Dǝvǝ asta gedǝr, çox gedǝr.
Dediyi dedik, çaldığı düdük, yediyi hǝdik! Dǝvǝ başın soxar pambığa, gözlǝrini dǝ bǝrk-
Dediyin deyir, demǝdiyini gedǝr-gǝlmǝz vaxta bǝrk yumar,
saxlayır. Deyǝr : - Mǝni heç kǝs görmǝdi.
Dediyindǝn dönǝrsǝn, el dönǝr sǝndǝn, dediyini Dǝvǝ bir fikir eylǝsǝ, sarban ikisini eylǝr.
tutarsan, el tutar sǝndǝn! Dǝvǝ bostana girǝndǝ, elǝ bilǝr onu heç kim
Dedilǝr: - Qar yağacaq. görmür.
Dedi: - Dayanmışam titrǝmǝyǝ. Dǝvǝ böyükdür – ot yeyǝr, şahin kiçikdir – ǝt
Dedilǝr: - Qardaşın necǝ adamdır? yeyǝr.
Dedi: - Qonşu olmamışam. Dǝvǝ böyüksǝ, yükü dǝ böyükdür.
Dedilǝr: - Dǝvǝlǝri yığırlar. Dǝvǝ buynuz axtarırdı, qulaqdan da oldu.
Tülkü başladı qaçmağa. Dǝvǝ kimi böyüksǝn, qulağı qǝdǝr ağlın yoxdur.
Dedilǝr: - Əzrail uşaq paylayır. Dǝvǝ qulağından asılmaz.
Dedi: - Özünkü özünün olsun mǝnimkinǝ Dǝvǝ durdu dam yıxdı.
dǝymǝsin. Dǝvǝ kimi düz bir yeri yoxdur.
Dedilǝr: - Yığışın köçürük! Dǝvǝ kinli olar.
Çoban çomağını çiyninǝ qoydu. Dǝvǝ köşǝyǝ uymasa, köşǝk dǝvǝyǝ uyar.
Dedilǝr: - Molla ǝmi, almaqla necǝsǝn? Dǝvǝ gördün?
Dedi: - Alıcı quş kimi! Heç izini dǝ görmǝdim!
Dedilǝr: - Vermǝklǝ necǝsǝn? Dǝvǝ minǝnin eşşǝyi yanında olar.
Dedi: - Başına söz qǝhǝt olub! Dǝvǝ nalbǝndǝ baxan kimi baxır.
Dedilǝr: - Sǝrxoşdur, başını vursun divara! Dǝvǝ nǝ qǝdǝr arıq olsa, dǝrisi bir eşşǝyǝ yükdür.
Dedim bir ağız ağla, demǝdim ki, İranı başına Dǝvǝ nǝ qanır nǝrdivan nǝdir?!
bağla! Dǝvǝ nǝ qǝdǝr uzaq getsǝ, qatarını gözlǝr.
(Dedilǝr bir ağız ağla, demǝdilǝr camaatı başına Dǝvǝni ovlamazlar.
yığ!) Dǝvǝ oynayanda qar yağar.
Dedim, demǝmiş olum. Dǝvǝ öz kövşǝdiyini udar.
Dedim eşidǝsǝn, demǝdim öyrǝnǝsǝn. Dǝvǝ ölǝr, yükü qalar, xoruz ölǝr, tükü qalar.
Deyǝn ağılsız olsa eşidǝn gǝrǝk ağıllı ola. Dǝvǝ ölsǝ dǝrisi yükdür, toyuq ölsǝ bir çǝngǝ
Deyǝn qafildir, dedirdǝn qafil deyil. tükdür.
Deyilǝn söz geri qayıtmaz. Dǝvǝ palçığa batdı, milçǝk onu çıxartdı.
Deyilǝcǝk sözü fikirlǝş, sonra de. Dǝvǝ tanımasa, ovsarı tanıyar.
Deyilmiş sözdǝn deyilmǝmiş yaxşıdır. Dǝvǝ Xançobanda olar.
Deyingǝn dinǝ bilmǝz, dinmǝsǝ dözǝ bilmǝz. Dǝvǝquşu yükǝ gǝlǝndǝ, qanadlarını göstǝrǝr.
Deyirǝm dilim yanır, demirǝm – ürǝyim. Dǝvǝdǝn böyük fil var.
Demǝ babam yoxsuldur, can sağlığı dövlǝtdir. Dǝvǝdǝn düşüb, höt-hötündǝn ǝl çǝkmir.
Demǝk asandır, yerinǝ yetirmǝk çǝtin. Dǝvǝdǝn yıxılan pambıq üstǝ düşǝr.
Demǝk olmur ki, gözün üstǝ qaşın var! Eşşǝkdǝn yıxılan – daş üstǝ.
Demǝsǝn eşitmǝzsǝn. Dǝvǝyǝ dedilǝr:
Desǝlǝr ki, göydǝ toy var, arvadlar nǝrdivan - Nǝ işin sahibisǝn?
axtarar. Dedi: - İpǝk toxuyuram.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 24


Dedilǝr: - Əl-ayağına yaraşar. Dǝvǝtsiz gǝlǝn qonaq, quru yerdǝ oturar.
Dǝvǝyǝ dedilǝr: Dǝdǝ görmǝyǝn elǝ bilǝr Şaqqulu da bir dǝdǝdir.
- Enişi sevirsǝn, yoxuşu? Dǝdǝm evindǝ balıq başı, ǝrim evindǝ dǝ balıq
Dedi: - Düz yolu göyǝmi çǝkdilǝr? başı?
Dǝvǝdǝn soruşdular: Dǝdǝm evindǝ dǝ qarabǝxt, ǝr evindǝ dǝ?
- Eniş yaxşıdır, yoxuş? Dǝdǝm mǝnǝ kor deyib, hǝr yetǝnǝ vur deyib.
Dedi: - Lǝnǝt hǝr ikisinǝ! Dǝdǝnǝ ehsan verib ǝli çapıxları qapına
Dǝvǝdǝn soruşdular: dadandırma.
- Haradan gǝlirsǝn? Dǝdǝsindǝn nǝ gül dǝrdim ki, balasından gülab
Dedi: - Çini-maçindǝn! çǝkim?
Dedilǝr: Dǝdǝsini görmǝyǝn şahlıq iddiası eylǝr.
- Mǝlumdur sǝnin par-paçǝndǝn! Dǝyǝrli muncuq yerdǝ qalmaz.
Dǝvǝyǝ dedilǝr: Dǝyirman bildiyini eylǝr, çaq-çaq baş ağrıdar.
- Boynun ǝyridir. Dǝyirman iki daşdan, mǝhǝbbǝt iki başdan.
Dedi: - Haram düzdür ki, boynum düz olsun?! Dǝyirman xoruzu kimi qıpqırmızıdır.
Dǝvǝyǝ qanqal lazım olsa, boynunu yüz yerdǝn Dǝyirmana dǝni evdǝ arıd apar.
uzadar. Dǝyirmana gedirǝm, nǝ dǝnim var, nǝ çuvalım.
Dǝvǝyǝ minmǝmişdǝn qabaq yırğalanmaq Dǝyirmana getsǝ dünya xǝbǝri gǝtirǝr.
öyrǝnir. Dǝyirmana gǝlǝndǝn sonra ulaq görǝn çox olar.
Dǝvǝyǝcǝn boyun olunca, düymǝcǝ ağlın olsun. Dǝyirmana girdi köpǝk, dǝyirmançı vurdu kötǝk,
Dǝvǝni aparan eşşǝkdir. bilmirǝm kǝpǝk yedi köpdü köpǝk ya da ki, kötǝk
Dǝvǝni dağdan uçurdan bir çǝngǝ otdur. yedi köpdü köpǝk?
Dǝvǝni eşşǝyin quyruğuna bağlayır. Dǝyirmanda buğda qurutmazlar.
Dǝvǝni itirib köşǝyi axtarır. Dǝyirmanda dǝni olmayana un vermǝzlǝr.
Dǝvǝni ya duza, ya suya. Dǝyirmanda dǝnin yox, şahad üstǝ başını niyǝ
Dǝvǝni yel aparsa, keçini göydǝ gör. yarırsan?
Dǝvǝni yükü ilǝ udur. Dǝyirmanda doğulan siçan köy gurultusundan
Dǝvǝni yükü ilǝ, sarbanı ipi ilǝ. qorxmaz.
Dǝvǝni palaz altında gizlǝtmǝk olmaz. Dǝyirmandan gǝlǝnin ǝlinǝ baxarlar.
Dǝvǝni satan köşǝk ala bilmǝz. Dǝyirmanın boğazı boş qalsa, daş daşı sürtǝr.
Köşǝyi satan, eşşǝk ala bilmǝz. Dǝyirmanın boğazına ölü salsan diri çıxar.
Dǝvǝni çömçǝ ilǝ suvarır. Dǝyirmanın yaraşığı torba, çuvaldır.
Dǝvǝnin azanı Ağcaqabula gedǝr. Dǝyirmanın pǝri – iki günün ǝri.
Dǝvǝnin ayağı altında qarışqa ǝzilmǝz. Dǝyirmanın sǝsindǝn qaçan un üyütmǝz.
Dǝvǝnin biri bir döngǝ, vay döngǝ dǝrdi. Dǝyirmandan acıq eylǝyǝn çuvalını boş aparar.
Dǝvǝnin qanadı olsa, uçulmamış dam qalmaz Dǝyirmançının şahidi kömbǝçi olar.
Dǝvǝnin quyruğu yerǝ dǝyǝndǝ. Dǝymǝ mǝnǝ, dǝymǝyim sǝnǝ!
Dǝvǝnin quyruğu yerǝ dǝymǝz. Dǝymǝ tazıya – qaçar qazıya.
Dǝvǝnin dǝ oynamağına az qalıb. Dǝyǝnǝk dǝlinin, süpürgǝ gǝlinin.
Dǝvǝnin dizini bağla, sonra allaha tapşır. Dǝymǝ düşǝrdir.
Dǝvǝnin yemǝdiyi ot, ya başını ağrıdar, ya qıçını. Dǝli ağlamaz, ağıllı gülmǝz.
Dǝvǝnin kini - ilanın kini. Dǝli aydan qorxar.
Dǝvǝsi ölmüş ǝrǝbǝm! Dǝli bağlayanı ağıllı aça bilmǝz.
Dǝvǝçi ilǝ dost olanın, darvazası gen gǝrǝk. Dǝli başına dövlǝt quşu qonub.
Dǝvǝtǝ icabǝt gǝrǝk. Dǝli qazandı, ağıllı yedi.
Dǝvǝtsiz qonağı köpǝk qarşılar. Dǝli qazının yazdığını, ağıllı qazı pozmaz.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 25


Dǝli quyuya bir daş atdı, min ağıllı çıxarda Dǝliyǝ yüz öyrǝt, öz bildiyini eylǝr.
bilmǝdi. Dǝliyǝ gündǝ bayramdır.
Dǝli qız dayısından yaşınar. Dǝliyǝ sorğu olmaz.
Dǝli qız evdǝ qalmaz. Dǝliyǝ üz vermǝ.
Dǝli qırmızı sevǝr, gic – sarı. Dǝliyǝ halva-külçǝ neylǝsin?
Dǝli deyingǝn olar. Dǝlilǝr dünyanı ǝkdilǝr, ağıllı indi cüt qoşur!
Dǝli demiş, ağıllı inanmış. Dǝlini apardılar toya. Dedi: - Bura bizim evdǝn
Əlisi dǝli, Vǝlisi dǝli qırılmışın hamısı dǝli? yaxşıdır!
Dǝli dǝlidǝn xoşlanar, molla – halvadan. Dǝlini zǝncirlǝ yox, tǝdbirlǝ tutarlar.
Dǝli dǝliyǝ qoşular, dǝyǝnǝk göydǝn yağar. Dǝlinin başında qoz ağacı bitmǝz.
Dǝli dǝliyǝ xoş gǝlǝr. Dǝlinin bir ağıllısı olmaz?
Dǝli dost, qǝlbi qara, mǝn belǝ dostu neylǝrǝm? Dǝlinin buynuzu olmaz ki?
Dǝli dostun olunca, ağıllı düşmǝnin olsun. Dǝlinin dilinǝ pǝhriz yoxdur.
Dǝli dövran sürǝr, ağıllı vaxt gözlǝr. Dǝlinin düşünmǝsinǝ, toyuğun eşǝlǝnmǝsinǝ
Dǝli elsiz, el dǝlisiz olmaz. dǝrman yoxdur.
Dǝli ilǝ dövlǝtli, ikisi dǝ bildiyini eylǝr. Dǝlinin yadına daş salma.
Dǝli ilǝ sǝrxoşun meydanı birdir. Dǝlinin eşşǝyi dǝ dǝli olar.
Dǝli ilǝ tapmaqdansa, ağıllı ilǝ itirmǝk yaxşıdır. Dǝlinin nǝ toyu olsun, nǝ bayramı.
Dǝli inǝyin dǝli dǝ buzovu olar. Dǝlinin sözü, sǝrxoşun gözü.
Dǝli ol, bǝxtin olsun. Dǝlinin ürǝyi dilindǝdir, ağıllının dili ürǝyindǝdir.
Dǝli öz zǝrǝrini güdǝr. Dǝlinin xırmanı olmaz.
Dǝli özü deyǝr, özü dǝ gülǝr. Dǝlicǝ qızdan dǝlicǝ gǝlin olar.
Dǝli özünǝ bir dǝli yoldaş tapdı, elǝ bildi ki, çox Dǝllǝyi müştǝrisindǝn çox.
ağıllıdır. Dǝllǝk dǝllǝyin başını qırxanda pul almaz.
Dǝli sǝrxoşdan qorxar. Dǝllǝkliyi bizim başımızda öyrǝnir.
Dǝli söylǝyǝn doğru olar. Dǝm dǝm gǝtirǝr, qǝm qǝm.
Dǝli utanmaz, yiyǝsi utanar. Dǝm-dǝm halvası deyil ki.
Dǝli çomağa rast gǝlib. Dǝmir ayaq, dǝmir çarıq, dǝmir diş.
Dǝlidǝn ağıl ummaq olmaz. Dǝmir qapının taxta qapıya işi düşǝr.
Dǝlidǝn doğru xǝbǝr. Dǝmir dǝmiri kǝsǝr.
Dǝlidir, başını vursun divara! Dǝmir ki var, döydükcǝ uzanar.
Dǝliyǝ ağıl, qaraya sabun kar eylǝmǝz. Dǝmir nǝmdǝn, insan qǝmdǝn çürüyǝr.
Dǝliyǝ bir hava bǝsdir. Dǝmiri döyǝn dǝmirçi olar.
Dǝliyǝ qanun yoxdur. Dǝmiri isti-isti döyǝrlǝr.
Dǝliyǝ qoşulma, sǝni dǝ dǝli edǝr. Dǝmiri kürǝdǝn dǝmir çıxardar.
Dǝliyǝ daş atma, başına daş yağdırar. Dǝmirsiniz, missiniz, hamınız bir cinssiniz.
Dǝliyǝ dedilǝr: - Dünyada dǝli çoxdur, ağıllı? Dǝmirçi yanından keçǝn qığılcım yeyǝr.
Dedi: - Dǝli! Dǝmirçi nǝ bilir qızıl nǝdir?
Dedilǝr: - Nǝ üçün? Dǝmirçidǝ bıçaq tapılmaz.
Dedi: - Dǝli bir nǝfǝrdir, ona dǝli deyǝn minlǝrlǝ! Dǝmirçinin ömrü tax-taxla, leylǝyin ömrü lağ-
Dǝliyǝ dedilǝr: - Nǝ üçün dǝli olmusan? lağla keçǝr.
Dedi: - Ağıllıların dǝrdini çǝkmǝkdǝn! Dǝni ellǝrdǝn, suyu göllǝrdǝn.
Dǝliyǝ dǝyǝnǝk vermǝzlǝr. Dǝni mǝndǝn yeyir, başqa yerdǝ yumurtlayır.
Dǝliyǝ dǝli kimi cavab vermǝzlǝr. Dǝniz dalğasız, qızlar sevdasız olmaz.
Dǝliyǝ yazı yoxdur. Dǝniz suyu kimi, nǝ içilir, nǝ kiçilir.
Dǝliyǝ yer ver, ǝlinǝ bel! Dǝnizdǝ balıq sevdasız olmaz.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 26


Dǝnizdǝ batan saman çöpündǝn yapışar. Dǝrdini dǝrd bilǝnǝ söylǝ.
Dǝnizǝ getsǝ dǝnizi qurudar. Dǝrdini gizlǝdǝn – davasını tapmaz.
Dǝnizi çömçǝ ilǝ boşaltmaq olmaz. Dǝrdini unut, sözünü unutma
Dǝr-divarın da qulağı var. Dǝrdli dǝrdlinin dǝrdini axtarar.
Dǝrviş, belǝ iş? Dǝrdlini dindirmǝ, özü dillǝnǝr.
Dǝrviş dilriş olar. Dǝrdsiz baş – bostan qırağında köpǝk.
Dǝrviş yabısı hǝr evin yolunu tanıyar. Dǝrdsiz könüldǝ mǝhǝbbǝt yuva açmaz.
Dǝrviş mǝscidǝ girmǝz, bazarda meydan qurar. Dǝrǝ mǝnim, düz mǝnim sǝnin burada nǝ işin
Dǝrviş odur ki, dünyanı tǝrk edǝ, fǝqir odur ki, var.
dünya onu tǝrk edǝ. Dǝrǝ mǝnim, düz sǝnin.
Dǝrviş olan şahlıq iddiası eylǝmǝz. Dǝrǝni, tǝpǝni sel bilir, yaxşını, yamanı el bilir.
Dǝrviş öz evini çiynindǝ gǝzdirǝr. Dǝrzi öz yırtığını yamamaz.
Dǝrvişǝ bir şey vermǝmisǝn, kǝşkülün bǝs niyǝ Dǝrziyǝ köç dedilǝr: iynǝsini yaxasına sancdı.
sındırırsan? Dǝrzinin mayası iynǝ-sapdır.
Dǝrvişi – tǝkyǝdǝ, sǝrxoşu meyxanada axtar. Dǝrilmǝmiş güldǝn dǝstǝ bağlamaq olmaz.
Dǝrvişin olduğundan. Dǝrin su bulanmaz.
Dǝrvişin fikri nǝ isǝ, zikri dǝ odur. Dǝrinǝ getmǝ, mǝsǝlǝ böyüyǝr.
Dǝrd ağladar, eşq söylǝdǝr. Dǝrya görünǝn yerdǝ qǝtrǝ nǝ görünǝr?
Dǝrd adamı ağladar. Dǝrya murdarlıq götürmǝz.
Dǝrd bir deyil, iki deyil. Dǝryada balıq sevdası.
Dǝrd bir idi, iki oldu. Dǝryadakı balıq, göydǝki quş satılmaz.
Dǝrd bir olsa, yeriyǝr. Dǝryadan bir damcı.
Dǝrd bir olsa çarǝyǝ nǝ var? Dǝryadan nǝ ǝksik olacaq?
Dǝrd bir ülgücdür, udsan yaralar, atsan yaxalar. Dǝrdǝ nǝ ǝksik olacaq?
Dǝrd var gǝlǝr keçǝr, dǝrd var dǝlǝr keçǝr! Dǝryadan uzaq, bǝladan uzaq.
Dǝrd dǝrd üstündǝn gǝlǝr. Dǝryaz işlǝr, qol öyünǝr.
Dǝrd dǝrdǝ bǝnzǝmǝz. Dǝryaya daş atmaqla suyu bulanmaz.
Dǝrd dǝrdi açar. Dǝryaya bir daş at, ya bir qaya sal.
Dǝrd getmǝz, deyişǝr. Dǝrgahın qapısı açıq olanda köpǝyin yuxusu
Dǝrd gǝzǝr, dǝrman arar. gǝlǝr.
Dǝrd gǝlǝndǝ lailacı, pişiyǝ deyǝrlǝr: - Xanım Dǝrmansız dǝrdin dǝrmanı bimarlıqdır.
bacı! Dǝstǝmazsız namaz olmaz.
Dǝrd gǝlǝndǝ xalvar ilǝ gǝlǝr, çıxanda misqal ilǝ! Dǝstini qıran da bir, suyu gǝtirǝn dǝ bir.
Dǝrd olmaz dǝrmansız, dǝvǝ gördüm sarbansız, Dǝhnǝni dǝrin qazı, suyu gur gǝlsin.
hamıya dǝrman oldu, balam öldü dǝrmansız. Div qurbağaya aşıq olub.
Dǝrd olsun, söz olmasın. Divan ilǝ divanlıq elǝmǝk olmaz.
Dǝrd çǝkǝnǝ gǝrǝkdir. Divan haqqa da baxar, nahaqqa da.
Dǝrdi verǝn, dǝrman da verǝr. Divanxana qapısı, girǝndǝ darvaza olar, çıxanda
Dǝrdi olan danışar. iynǝ gözü.
Dǝrdi olan dǝrman axtarar. Divar binadan qaim olar.
Dǝrdimi dağa desǝm dağ ǝriyǝr, şam yanar, şölǝ Divarı nǝm yıxar, insanı qǝm.
çǝkǝr, piltǝ yanar, yağ ǝriyǝr. Divarın dalısı da qürbǝtdir.
Dǝrdimiz hardan ǝyan olsun bizim dǝrdsizlǝrǝ. Divarın iki üzün yıxmazlar.
Dǝrdlilǝr yaxşı bilir alǝmdǝ dǝrdin qiymǝtin. Dil ağrıyan dişǝ dǝyǝr.
Dǝrdin yoxdur söylǝn, borcun yoxdur evlǝn. Dil ağrısından qol ağrısı yaxşıdır.
Dǝrdini qoy dǝrdim üstǝ, onu da mǝn çǝkim. Dil adamı bǝyan eylǝr.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 27


Dil adamın düşmǝnidir. Dilinin bǝlasını çǝkir.
Dil başa bǝladır. Dilinin pǝrsǝnki yoxdur.
Dil başı güdaza verǝr. Din elmin düşmǝnidir.
Dil başı saxlar. Dindǝn çıxsan da, eldǝn çıxma.
Dil var bal gǝtirǝr, dil var – bǝla. Dini dinara satan molla, dindǝn dǝ olar, dinardan
Dil ǝtdǝndir. da.
Dil ki, var, ǝtdǝndir, hara döndǝrsǝn dönǝr. Dini dinara satmaq olmaz.
Dil ilǝ dost olanın ağzın ara, könlün al. Dini yeyib, imanı dalına atıb.
Diz ilǝ olan, zor ilǝ olmaz. Dini olmayanın imanı da olmaz.
Dil yanılar, doğrusunu deyǝr. Dinindǝn dönǝr, imanından dönmǝz.
Dil yarası qılınc yarasından yamandır. Dinmǝ ver!
Dil sümüksüzdür, amma sümüyü sındırar. Dinmǝ, sǝni udaram!
Dil ürǝyin açarıdır. Dinmǝyǝnin bir dinǝni olar.
Dildǝ bir şey deyib, ürǝklǝ başqa şey tutma. Dinsizin ağzını imansız yumar.
Dildǝ yox, işdǝ özünü göstǝr. Dinsizin malını imansız yeyǝr.
Dildǝn acı, dildǝn şirin şey yoxdur. Dinsizin öhdǝsindǝn imansız gǝlǝr.
Dildǝn gǝlǝn ǝldǝn gǝlsǝ, kasıb-kusub varlanar. Dinc adamsan, qanlı qapısında nǝ qayırırsan?
Dildir, nǝ qoruğu var, nǝ qaytanı. Dinc ayağa heç nǝ dǝymǝz.
Dilǝnçi torbasından çörǝk yemǝzlǝr. Dincliyimi Şahmǝrdan kǝsib.
Dilǝnçiyǝ bir verǝrsǝn, bir dǝ istǝr, sabahacan Diri dirinin dǝrdini çǝkǝr.
yatmağa yer dǝ istǝr. Diri it ölü aslandan yaxşıdır.
Dilǝnçiyǝ torbası ağırlıq elǝmǝz. Diridǝn dirilik qalar.
Dilǝnçiyǝ xiyar verdilǝr, ǝyridir deyǝ almadı. Diriyǝ dirilik lazımdır.
Dilotu yeyib! Diriyǝ hay vermǝz, ölüyǝ pay.
Dili bal, işi bǝla. Dirilik birlikdǝdir.
Dili varsa, dilçǝyi dǝ var. Dirini öldürmǝk olar, ölünü diriltmǝk olmaz.
Dili ilanı yuvasından çıxardar. Diz ağrısını can çǝkǝr.
Dili topuq çalır. Diş verǝn dişlik dǝ verǝr.
Dili uzundur, ağlı gödǝk. Diş qurdalamaqla qarın doymaz.
Dili xoş olanın havadarı çox olar. Diş yox ikǝn dodaq var idi.
Dilimin bǝlǝsından sana. Dişi düşmüş boz öküz, qoşulub cöngǝlǝrǝ.
Dilim, dilim ol, dilim, bir az şirin ol, dilim, bir az Dişin ağrıdı – çǝk qurtar.
hǝlim ol, dilim, sǝn ki, incitdin yarı dilim-dilim Dişinin qǝdrini bilmǝyǝn çǝnǝsiz qalar.
ol, dilim. Dişlǝrini ağartma, it sümük axtarır.
Dilimdǝ tük bitib. Dişsiz ağız – daşsız dǝyirman.
Dilin bǝlasıdır uzunçu olmaq, ariflǝr işidir, Dımbılı ǝlǝk – dımbılı sac, ǝlim xǝmir, qarnım ac!
sükuta dalmaq. Dığ-dığ qardaşı qardaşdan ayırar.
Dilin olmasaydı, qarğalar dimdiklǝyǝrdi. Dırnağı mayasından kǝsmǝzlǝr.
Dilindǝ öd olanın hǝr şeyi acı olar. Dırnağın varsa, başını qaşı.
Dilinǝ doğru söz gǝlmǝz. Dovğa doqqazacan, qatıqlı aş darvazaycan.
Dilini bilmǝyǝn anasın tanımaz. Dovşan dağda – suyu ocaqda.
Dilini qısa eylǝ. Dovşan dağdan küsmüş, dağın xǝbǝri yox.
Dilin qoy dilçǝyinǝ. Dovşan kiçik, qulağı böyük.
Dilini saxlayan, başını saxlar. Dovşan nǝ qǝdǝr qaçarsa, o qǝdǝr dǝ yatar.
Dilini tut, divanı ud. Dovşan öz yatağında ovlanar.
Dilini uzun elǝyǝn, başını bǝlaya salar. Dovşan feyz alanda kǝnd qırağında gǝzǝr.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 28


Dovşana deyir, qaç, tazıya deyir, tut. Dolu tüfǝng bir nǝfǝri qorxudar, boşu – iki
Dovşanı araba ilǝ tutur. nǝfǝri.
Dovşanı tutunca tazıya «atam» deyǝrlǝr. Dolunu yeyib boşa tǝpik atma.
Dovşanın gümanı ayaqlarına gǝlǝr. Don dedi: - Mǝn gedirdim, mǝni yamaq saxladı.
Doqquz ay ananın qarnında necǝ qalmısan? Don tapmaq asandır, dost tapmaq çǝtin.
Doqquz atı sǝkkiz ağaca bağlayır. Donluğuma darı, cirǝmǝ kǝpǝk qatmayın.
Doqquz dǝrǝdǝn on qab su gǝtirǝr. Donuzdan bir tük dǝ qǝnimǝtdir.
Doqquz döşǝkli bala, axırda quru yerdǝ can Donuzdan toğlu doğulmaz.
verǝr. Donuzun başı ağır olsa da, leşi çǝkǝr.
Doqquz gün ǝciri on gün sadağa lazımdır. Dor dibindǝn qaçandır.
Doqquzu verǝn, onu da verǝr. Dost ağlar, düşmǝk gülǝr.
Doqquzunda nǝ isǝ, doxsanında da odur. Dost arası pak gǝrǝk.
Doğaram – oğlan doğaram, doğmaram – özümü Dost arası sözsüz olmaz.
boğaram. Dost başa baxar, düşmǝn ayağa.
Doğru büdrǝr, amma yıxılmaz. Dost bir, düşmǝn on bir.
Doğru deyǝnin başı keçǝl olar. Dost qazan, düşmǝni nǝnǝm dǝ doğar.
Doğru deyǝn olsaydı, yalançı usanardı avara Dost dar gündǝ tanınar.
qalanlar dǝxi bir söz dǝ qanardı. Dost dosta arxa olar.
Doğru elǝ bilǝr hamı doğrudur, ǝyri elǝ bilǝr Dost dosta tǝn gǝrǝk, tǝn olmasa gen gǝrǝk.
hamı ǝyridir. Dost dostdan kǝnar olmaz, aralıqda mǝrdimazar
Doğru yalanı qovar. olmasa.
Doğru yolda yıxılan tez qalxar. Dost dostu dar gündǝ sınayar.
Doğru yolla gedǝn yorulmaz. Dost dostun eybini üzünǝ deyǝr.
Doğru ol, asan yol ilǝ get. Dost-düşmǝn qara gündǝ mǝlum olar.
Doğru söz acı olar. Dost ziyankar olmaz.
Doğru söz acı olar, nǝticǝsi şirin. Dost ilǝ ye, iç, alış-veriş elǝmǝ.
Doğru söz dilinǝ gǝlmǝz. Dost yolunda boran olar, qar olar.
Doğru söz dostluğu pozar. Dost yolunda ǝzaba düşǝnin el içindǝ üzü ağ
Doğru söz etiraz götürmǝz. olar.
Doğru sözü zarafata salıb deyǝrlǝr. Dost gǝlǝr – düşmǝn gedǝr.
Doğru söylǝ, at min çap. Dost gǝlişi bayram olar.
Doğru tutulmayınca, oğru tutulmaz. Dost mǝni ansın bir çürük qoz ilǝ.
Doğruya zaval yoxdur, çǝksǝlǝr min divana. Dost mǝni yad eylǝsin bir güleyşǝ nar ilǝ.
Doğruluq dost qalasıdır. Dost min isǝ – azdır, düşmǝn bir isǝ – çoxdur.
Doğruluq insanı heç vaxt utandırmaz. Dost min olar, candan dost olan bir.
Doğruluqla dost qapısın dolan gǝz, öz evindir. Dost ol, vǝfalı ol.
Dodağın qalınlığına baxma, sözün zǝrifliyinǝ Dost sevinǝr, düşmǝnin gözü çıxar.
bax. Dost sirrini dosta deyǝr.
Dozanqurdun da balası özü üçün ǝzizdir. Dost üzdǝn bǝlli olar, düşmǝn – gözdǝn.
Dolayı gǝl, dolayı, hǝsir basma, dolan gǝl! Dosta – alqış, düşmǝnǝ – qarğış...
Dolan qoyunum, dolan, borc verǝn gǝlǝr, ya sǝni Dosta borc pul vermǝ, hǝr ikisi ǝldǝn gedǝr.
aparar, ya mǝni. Dosta dost, düşmǝnǝ düşmǝn kimi bax.
Dolanmağa yad ölkǝ, ölmǝyǝ vǝtǝn yaxşı. Dostam sǝninlǝ, pulun qurtaranacan!
Dolaşan qurd ac qalmaz. Dostdan belǝ sirrini saxla.
Dolu quyuya it düşmǝz. Dostdan zǝrǝr gǝlmǝz.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 29


Dostdan özünü qoru, düşmǝnlǝ hesablaşmağa Dövlǝtli yanına qaşıyanda, kasıb elǝ bilǝr ona pul
nǝ var? verir.
Dostla dağı tez aşmaq olar. Dövlǝtli kasıb olsa – qırx il iyi getmǝz.
Dostluq düzlükdǝdir. Dövlǝtlidǝn xeyir olmaz, gordan mazarat.
Dostluq göstǝrmǝklǝ düşmǝn ǝzilmǝz. Dövlǝtliyǝ bǝli, yoxsula dǝli deyǝrlǝr.
Dostluq üç almadır: gah ikisi sǝndǝ, birisi Dövlǝtliyǝ saxsı lazım olsa, kasıb kasasını
mǝndǝ, gah ikisi mǝndǝ, irisi sǝndǝ. sındırar.
Dostluq hǝyat vǝsiqǝsidir. Dövlǝtlinin dili uzun olar, ǝli qısa.
Dostluq hǝmişǝ qalib gǝlǝr. Dövlǝtlinin iti yatmaz.
Dostluqla tutub, düşmǝnliklǝ yıxar. Dövranını sürǝn sürsün, hǝr kǝsin macalı var.
Dostluğa dağlar da, dǝnizlǝr dǝ mane ola Döyǝn qalır qıraqda, döyülǝn tutulur.
bilmǝz. Döyǝn, söyǝn ǝrim yox, yel aparan unum var.
Dostluğu ayı dostluğudur. Döymǝ özgǝ qapısını, döyǝrlǝr sǝnin qapını.
Dostluğun telini kobudluqla qırma, bir dǝ Döymǝni xanım yeyǝr, kǝpǝyi – yetim.
bağlasan düyünü qalar. Döymür, tozunu çırpır.
Dostsuz insan – qanadsız quş. Döyülǝn ilǝ deyǝn bir deyil.
Dostu dar gündǝ sına. Döyülǝnin cibindǝn gedǝr
Dostuq, cibimiz ayrı. Döyülmǝmiş düyüdǝn aş olmaz.
Dostun atdığı daş baş yarmaz. Dörd divar arasında qalmışam.
Dostun versǝ qum, sǝn onu ovcunda yum. Dörd divardır, bir hǝsir.
Dostun dost olsun, hesabın dürüst. Dörd göz bir övlad üçündür.
Dostun yoxsa, axtar, tapdın – qoru. Dua oxumaqla donuz darıdan çıxmaz.
Dostun qǝdrini dost bilǝr. Duanı biz elǝmişik, yağış gör hara yağır?
Dostun sirrini dost bilǝr. Duz yerinǝ buz yalama.
Dostun üzünü evindǝ gör. Duz kimi hǝr aşa girǝr.
Dostuna borclu olma. Duz-çörǝk qǝdri bilmǝyǝn itdǝn dǝ alçaqdır.
Dostunu ağladıb, düşmǝnini güldürmǝ. Duz-çörǝk kǝsmişik.
Dostunu mǝnǝ de, deyim sǝn kimsǝn. Duz-çörǝk itmǝz.
Dostunun dostu sǝnin dǝ dostundur. Duz çörǝyin qǝdrini bilmǝk gǝrǝk.
Dövlǝt ağıllının nökǝridir, axmağın ağası. Duzun duz olsun.
Dövlǝt adama ayağı ilǝ gǝlmǝz. Duzdan lǝziz, sudan ǝziz, bir şey yoxdur.
Dövlǝt başa bǝladır. Duzu yeyib duz qabını sındırma.
Dövlǝt başa qonar, quzğun leşǝ. Duzunu gimrik eylǝyǝn çörǝyini dǝ fǝtir eylǝr.
Dövlǝt qulluğu göyǝrçinǝ bǝnzǝr, qonar, uçar. Duymusan – malındır.
Dövlǝt quşu başına qonub. Dul arvad ağ kǝlağayıdır, toxunma, lǝkǝ düşǝr.
Dövlǝt dǝniz suyu kimidir, içdikcǝ susadır. Dul arvad evdǝ oturmaz.
Dövlǝt malı nǝ odda yanar, nǝ suda batar. Dul arvad yetim saxlar, naxırçıya minnǝt qoyar.
Dövlǝt sirrini dövlǝt bilǝr. Dul arvad yuxuda ikinci ǝrini görǝr.
Dövlǝtdǝ dǝvǝ, övladda nǝvǝ. Dul arvad özü yetimdir, amma yetimlǝrǝ anadır.
Dövlǝtǝ bel bağlama. Dul arvad qız adına almazlar.
Dövlǝtǝ etibar yoxdur. Dul arvadın boxçası qoltuğunda olar.
Dövlǝti abıra çǝpǝr edǝrlǝr. Dul arvadın divarı alçaq olar.
Dövlǝtin dǝ düşǝr-düşmǝzi olar. Dul arvadın dillǝri, qaraca yazın günlǝri
Dövlǝtin ǝn yaxşısı ağıldır. Duman alçaqdan qalxar, ucanı gözlǝr.
Dövlǝtin gǝlhagǝlidir. Dumanlı gözǝ hǝr şey bulanlıq görünǝr.
Dumansız çǝn olmaz.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 30


Dumbul görǝr oynar, mehrab görǝr ağlar. Dünya bir yorğun ovdur, hǝr gǝlǝn bir dǝm ovlar.
Dumbulla gǝlǝn zurna ilǝ gedǝr. Dünya bir pǝncǝrǝdir, hǝr gǝlǝn baxar gedǝr.
Duran yatanın payını yeyǝr. Dünya bitǝr, ǝngǝl bitmǝz.
Duran yerdǝ işǝ düşmüşǝm! (Dünya bitǝr,yalan bitmǝz).
Duran öküz yatan öküzün başına batırar. Dünya sǝnin, dünya mǝnim, dünya heç kimin.
Durnanın başçısını vurarlar. Dünya boynu yoğunundur.
Durub getdik qışlağa, ümid qaldı yaylağa. Dünya varına güvǝnmǝ!
Düdǝmǝyi hindi gǝlir. Dünya – qazan, biz çömçǝ.
Düdüyǝ qoydular, çaldılar. Dünya dediyin bir bağdır, hǝr gǝlǝn bir ağac
Düz ağacı ocağa qoymazlar. ǝkib gedǝr.
Düz adamsan – tǝkyǝdǝ nǝ işin var? Dünya, dünya, puç dünya!
Düz danışanla dost ol, sǝni tǝriflǝyǝnlǝ yox. Dünya, dünya nur dünya, gǝl qaranı kǝs dünya!
Düz danışanı utandırmaq olmaz. Dünya durduqca durasan!
Düz ǝyrini kǝsǝr. Dünya yaz ikǝn qış tǝdarükünǝ bax!
Düz yaşa – yüz yaşa. Dünya yansa, bir tükü dǝ yanmaz.
Düz yol gedǝn yorulmaz. Dünya kasıba zindandır, varlıya meydan.
Düz yolun yolçusu azmaz. Dünya gedib, ucu qalıb, adamların bici qalıb.
Düz gǝlmisǝn – düz get, qız gǝlmisǝn – qız get. Dünya gör-götür dünyasıdır.
Düz oldu – ox, ǝyri oldu – yay. Dünya malı dünyada qalacaq.
Düz söz acı olar. Dünya malına etibar yoxdur.
Düz söz – bir söz. Dünya işinin madarı yoxdur, heç kimsǝyǝ etibarı
Düz tanınmayınca – ǝyri tanınmaz. yoxdur.
Düzǝndǝ min, enişdǝ yedǝyin çǝk, dikdǝ qabaq Dünya mǝnim deyǝnin, dünǝn gǝldik yasından.
sal, yerimǝsǝ, mǝn zamin. Dünya bir nǝrdivandır, biri çıxar, biri düşǝr.
Düzlük uzanar, qırılmaz. Dünya tükǝnǝr, düşmǝn tükǝnmǝz.
Dükançının saqqalı özünǝ ǝngǝldir. Dünya xali deyil.
Dünǝn bir, bu gün iki. Dünya çalışanların ǝlindǝdir.
Dünǝn – dost, bu gün aşna. Dünyada adamdan adamlıq qalır.
Dünǝn yediyini bu gün yadından çıxarıb. Dünya asandan çǝtin, çǝtindǝn asan şey yoxdur.
Dünǝn yumurtadan çıxıb, bu gün qabağını Dünyada bir pislik qalar, bir dǝ yaxşılıq.
bǝyǝnmir. Dünyada ǝn zor iş anlamaza söz anlatmaqdır.
Dünǝn yumurtadan çıxıb, bu gün bizǝ cip-cip Dünyada iki şǝxs heç vaxt dost olmaz: biri –
öyrǝdir. qanan, biri – qanmaz.
Dünǝn ölǝni dünǝn dǝ basdırdılar. Dünyada ǝn yaxşı şey yaxşılıqdır.
Dünǝni demǝ, bugünü de! Dünyada oğul toyundan şirin heç nǝ ola bilmǝz.
Dünǝnki işinǝ sağ ol, bugünkü işindǝn danış. Dünyada pulsuz – axirǝtdǝ imansız.
Dünǝnki mǝzǝnnǝyǝ yoldaşım da hazırdır. Dünyada hǝr an, mǝrdǝ arxalan.
Dünǝnki nökǝrçiliyinǝ baxma, bugünkü Dünyada hǝr kǝs öz haqqına razı olsa, dava
ağalığına bax. olmaz.
Dünya bala dönsǝ dǝ, ala qarğa öz yemǝyin Dünyada hǝr şey satılıb-alınar, namusdan başqa.
bilǝr. Dünyada üç şey gördüm; oldum, evlǝndim,
Dünya başına dar gǝlir. öldüm.
Dünya belǝ dǝ qalmaz. Dünyadan xǝbǝri yoxdur.
Dünya beş gündür, beşi dǝ qara. Dünyaya bel bağlama.
Dünya bir yağlı quyruqdur, yeyǝ bilǝnǝ nuş Dünyaya dayanma, varına inanma.
olsun. Dünyaya etibar yoxdur.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 31


Dünyaya eşşǝk gǝlib, eşşǝk dǝ getdi. Düşmǝn düşmǝnǝ qǝzǝl oxumaz.
Dünyanı verim açıb. Düşmǝn düşmǝnǝ Quran oxumaz).
Dünyanı dolansan da qarğasan, qarğa! Düşmǝn düşmǝnin halına qalmaz.
Dünyanı ikiǝlli tutma. Düşmǝn gücsüz dǝ olsa, ehtiyatı ǝldǝn vermǝ.
Dünyanın axırıdır?! Düşmǝn ǝtǝk altından çıxar.
Dünyanın ǝn bǝxtiyar insanı kimsǝyǝ möhtac Düşmǝn yaxandan tutanda it ǝtǝyindǝn tutar.
olmayanındır. Düşmǝn sǝni daş ilǝ sǝn düşmǝni aş ilǝ.
Dünyanın ǝn böyük nemǝti cansağlığıdır. Düşmǝn çox olanda qaçmaq da mǝrdlikdǝndir.
Dünyanın işini hǝr tǝhǝr tutsan keçǝr gedǝr. Düşmǝnǝ bel bağlama.
Dünyanınkı ǝvǝz-bǝdǝldir. Düşmǝnǝ varanda ürǝyindǝ nifrǝt, ǝlindǝ tüfǝng;
Dünyanınkı borcdur. dosta varanda ürǝyindǝ mǝhǝbbǝt ǝlindǝ çörǝk.
Dünyaca gözǝlliyin olunca, zǝrrǝcǝ bǝxtin olsun. Düşmǝnǝ quyu qazıyınca, dosta ev tikǝrsǝn!
Düş desǝm – düşmǝzsǝn: qoyun iri, quzu xırda, Düşmǝnǝ sahib çıxan, düşmǝn sayılar.
keçi kǝssǝm emǝzsǝn. Düşmǝnǝ fürsǝt vermǝ, ayıq ol.
Düşmǝn adama «qadan alım» demǝz. Düşmǝni bas, hǝr yol ilǝ bassan, bas!
Düşmǝn qarışqa da olsa, sǝn onu fil say. Düşmǝni elǝ vur ki, bir dǝ özünǝ gǝlmǝsin.
Düşmǝn qaçarkǝn qarğalar cürǝtlǝnǝr. Düşmǝni yumşaqlıqla dost edǝn ağıllıdır.
Düşmǝn düşmǝndir, nǝ yaxşısı nǝ yamanı?! Düşmǝnin bǝlisindǝn dostun şillǝsi yaxşıdır.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 32


E
Ev ayranı acı olar. Evin yıxılsın Müşküllü Mǝmmǝd, ayının böyüyünü
Ev alma , qonşu al. burada qoyub gedib meşǝdǝ axtarır.
Ev bağda , bağ dağda.
Ev bizǝ qaldı desǝnǝ, halva bişibdir – yesǝnǝ. Evin minarǝ dibindǝ olsa da, qulağın sǝs
Ev bizim, sirr bizim. eşitmǝz.
Ev böyüksüz olmasın. Evin olsun avardan, od düşsün gilavardan!
Ev buzovundan öküz olmaz. Evindǝ dǝlik, belindǝ yara, yar sirrini ellǝrdǝ ara.
Ev dağılsa tiri qalar, kalafa uçsa – yeri. Evindǝ yatır, yuxuda Hǝzrǝti Suleymanı görür.
Ev sözsüz olmaz, meşǝ çaqqalsız. Evindǝ tapmaz bir çürük darı, bardaş qurub
Ev süpürürǝm, yer salaram, kimin qızından dala oturar hamıdan yuxarı.
qalaram? Evlǝnǝn evdar olar.
Ev tǝzǝ, divar tǝzǝ, ǝlǝyim, sǝni hardan asım? Evlǝnǝn göz-qulaqda olar.
Ev tikǝn balta çöldǝ qalar. Evlǝnǝnlǝ ev tikǝnin kömǝkçisi çox olar.
Ev xoruzudur. Evlǝnmǝk su içmǝk deyil.
(Ev pǝhlǝvanıdır). Evlǝr ayrı, qayğılar ayrı.
Ev şamdan işıqlanar, baş – bilikdǝn. Evlǝr damı isti sacdır, davam gǝtirǝn oturar.
Evdǝ bişmǝyib, qonşudan gǝlmǝyib. Evlǝrǝ gedǝn qızın başı qovğalı olar.
Evdǝ qonaq olanda uşağa acıqlanmazlar. Evlǝrǝ gedǝn qızın: qulaqları kar, dili lal, gözlǝri
Evdǝ div olur, çöldǝ divanǝ, kor gǝrǝk.
(Evdǝ xoruz olur, bayırda toyuq). Evlǝrǝ gedǝn qızın dili altında qǝnd gǝrǝk.
Evdǝ gǝlinim olsun, bayırda – yeznǝm. Evli evdǝ yatar, qǝrib harda axşamlar?!
Evdǝ öz başını bağlaya bilmir, toyda gǝlin başı Evli evindǝ gǝrǝk.
bağlayır. Evsizǝ qız vermǝzlǝr.
Evdǝki hesab bayıra çıxmaz. Ey ǝmmamǝ, gör qayış nǝ çǝkir?
Evdǝn qabaq qonşu axtar. Ey zǝr, allah deyilsǝn, amma eyiblǝrǝ pǝrdǝ
Evdir, aşağısı da olar, yuxarısı da. çǝkǝnsǝn.
Evǝ girirǝm qarı döyür, bayıra çıxıram – tanrı. Ey yar, gǝl bağrımı yar, gör içindǝ nǝlǝr var.
Evi abad al, bağı – bǝrbad. Ey özü-özünü bǝyǝnmiş, qoy sǝni el bǝyǝnsin.
Evi abad edǝn arvaddır. Ey fǝlǝk, batmanı eylǝdin çǝrǝk, hamıya verdin
Evi yoxdur, qapı axtarır. qovun, qarpız, mǝnǝ erdin yelpǝnǝk.
Evi odlanan mǝn ǝli kösövlü sǝn. Ey cüt yatan bǝxtǝvǝr, demirsǝn bir tǝk dǝ var?!
Evimizǝ gǝldi qonaq vay dǝdǝm vay, dǝdǝm vay, Eyib elǝmǝ eybǝcǝrin eybinǝ, eyib edirsǝn öz-
olaydı yumurta, bişirǝydim qayqanaq, vay tava eybinǝ eybi yox.
dǝrdi, yağ da yoxdur ! Eyibi eylǝr eybǝcǝr, soğanı yeyǝr dǝrdǝcǝr.
Evin bǝzǝyi ocaqdır. Eyib tapır özgǝyǝ, bir baxmayır güzgüyǝ.
(Evin bǝrǝkǝti ocağındadır). Eybini bilǝn, özgǝyǝ eyib eylǝmǝz.
Evin böyüyü buyruqda, kiçiyi – qulluqda. Eyibli eybini bilsǝ, başına kilim örtǝr.
Evin zibilini küçǝyǝ atmazlar. Eyibli söz danışma.
Evin iti ol, kiçiyi olma. Eyibsiz dost axtaran, dostsuz qalar.
Evin yaraşığı gǝlindir. Eyibsiz yar axtaran, yarsız qalar.
Evin yaraşığı uşaqdır, süfrǝnin yaraşığı – qonaq. Eyibsiz gözǝl olmaz, ay üzündǝ dǝ lǝkǝ var.
Eymǝçiyǝ (qatıqçıya) doşab göstǝrmǝzlǝr.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 33


El ağzı ilǝ quş tutulmaz. El yandıran şamı söndürmǝk olmaz.
El ağzı – yel ağzı. El ağzı faldır
El ağzı kǝramǝtdir. El ağzı – çuval ağzı.
El ağzı torba deyil ki, büzǝsǝn! El el üstǝ sığınar.
El ağzı faldır. El yaxşı, biz yaman, el buğda, biz saman.
El oğzı – çuval ağzı. El yaxşılığın unutma.
El ağzı ilǝ şorba içilmǝz. El yumruğunu görmǝyǝn, öz yumruğunu batman
El ağzına baxan, qarısını tez boşar. sanar.
El ağzında bir sözün yüz rǝngi var. El keçǝn körpüdǝn sǝn dǝ keç.
El ağzını bağlamaq olmaz. El kisǝsindǝn dǝvǝlǝr sǝnǝ qurban.
El adamı igid deyǝ candan edǝr, comǝrd deyǝ El köçdü, oba qaldı.
maldan edǝr. El köçdü, sǝn dǝ köç.
El ayranı yanğını soyutmaz. El gözü aydın görǝr.
El arasında it quyruğu kǝsmǝzlǝr. (El gözü sǝrrafdır).
El atan daşa güc çatmaz (El gözü tǝrǝzidir).
(El atan daşı qalxızmaq olmaz). El gözüylǝ dünya görünmǝz.
El atanı – ǝr atar, el tutanı – ǝr tutar. El gözündǝn düşǝn boy atmaz.
El atanı haqq da atar. El gücü güclü olar.
El bǝrǝkallahı qarın cırar. El malı ilǝ dost qazanılmaz.
El bir olsa – dağ oynadar yerindǝn, söz bir olsa, El malına kǝm baxan, malsız-davarsız qalar.
zǝrbi gǝrǝn sındırar. (El malına kǝm baxanın gözlǝrindǝn qan damar).
El qabağı – yel qabağı. El malına göz tikǝn, gözsüz qalar.
El qazanı ilǝ aş qaynamaz. El malına göz tikmǝ, özün qazan, özün ye.
El qalxdı, sǝn dǝ qalx. El malını qoru öz malın kimi.
El qapısı – hǝkim qapısı. El mahnısı – yallı sǝsi.
El qapısı, hǝm gec, hǝm güc açılar. El namusu elǝ düşǝr.
El qızına inanmaq olmaz. El nǝğmǝsini eldǝn öyrǝnǝrlǝr.
El dağlara dayanıb, çıraqlı indi oyanıb. El oğlu yumurtaya qulp qoyar.
El dǝli olanda mollaya gedǝr, molla dǝli olanda El od başına yığılar.
hara gedǝr? El öz dǝlisini yaxşı tanıyar.
El dǝlisiz olmaz. El sağolunu qazandın, el sağolundan özünü
El dǝlisin çölǝ atmaz. gözlǝ.
El eybini sǝnǝ deyǝn, sǝnin dǝ eybini elǝ deyǝr. El salan körpüdǝn hamı keçǝr.
El el ilǝ, dǝyirman yel ilǝ. El sevǝni alǝm sevǝr.
El el ilǝ keçinmiş, qardaş qardaş ilǝ keçinmǝmiş. El sǝsi – haqq sǝsi.
El elin aynası – batmanı, tarazısı. El sözü – ata nǝsihǝtidir.
El elin itgisini bayatı oxuya-oxuya axtarar. El sözü – atalar sözüdür.
El igidlǝri ilǝ tanınar. El hara, sǝn dǝ ora.
El ilǝ allahu-ǝkbǝr. El hǝr qalın bostan qırağına gǝlmǝz.
El ilǝ bir ağla, el ilǝ bir gül. El hümmǝtlǝ, quş qanadla.
El ilǝ qara gün bayramdır. El çalan zurnanın sǝsi uzaqdan gǝlǝr.
El ipilǝ quyuya düşǝn, quyuda qalar. El şamı daim yanar.
(Özgǝ ipilǝ quyuya düşǝn, quyuda qalar). Eldǝ olan bǝydǝ olmaz.
El içindǝ – ǝmioğlu; ǝmioğlu içindǝ – qardaş. Eldǝ xǝbǝr çox olar.
El içindǝ ol, el içindǝ öl. Eldǝn dǝrs alan Loğman olar.
(El içindǝ – öl içindǝ). (Eldǝn-elǝ, dildǝn-dilǝ, kim gülǝ, kim gülmǝyǝ).

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 34


Elǝ arxalanan igid başa çatar. Elǝ ye ki, dişlǝrinǝ zǝrǝr elǝmǝsin.
Elǝ edǝn, sǝnǝ dǝ edǝr. Elǝ ye ki, hǝmişǝ yeyǝsǝn.
Elǝ iynǝ sancmaq istǝyǝn ǝvvǝlcǝ özünǝ sancar. Elǝ yemǝyin belǝ dǝ qusmağı olar.
Elǝ kor deyǝn özü badamgözlüdür?! Elǝ yerdǝ ev salmışam ki, yıxılanda vay deyǝm.
Elǝ gedǝn ǝliboş qayıtmaz. Elǝ yerdǝ otur ki, altına su çıxmasın.
Eli olmayanın dili dǝ olmaz. Elǝ keçǝl deyil ki, qartmağı yerǝ tökülǝ.
Elimǝ qalsın, günümǝ qalmasın. Elǝ söz de ki, kalı tökülsün, dǝymişi qalsın.
Elin atdığı daş uzaq gedǝr. Elǝ söz deyir ki, bişmiş toyuğun gülmǝyi gǝlir.
Elin gözü daşı ǝridǝr. Elǝ hürǝyǝn itdǝn, belǝ zınqıldayan tula olar.
Elin gücü – tufan gücü. Elǝ çobanın belǝ dǝ sürüsü olar.
Elin gücü, yelin gücü, selin gücü – güclü olar. Elǝ çömçǝnin belǝ dǝ qazanı olar.
Elin sözü daşı yeridǝr. Elǝ tikǝ götür ki, uda bilǝsǝn.
Elin sözü ǝvvǝl-axır düz olar. Ellǝr bizǝ, biz ellǝrǝ.
Elin sözünǝ baxan ac qalmaz. Ellǝr köçǝr, dağlar qalar.
Elin tǝrǝzisi yoxdur. Ellǝr nǝ gözǝl mǝsǝl demişlǝr:
Elin tutduğu quşun quyruğu qısa olar. Dünyanı mürur ilǝ yemişlǝr!
Elǝ allam, eşşǝkdǝn palan alan kimi! Ellǝrǝ gülǝn canım, el mǝnǝ gülǝn oldu.
Elǝ atadan belǝ oğul?! (Ellǝrǝ gülǝn canım, indi olmuşam el gülüncü).
Elǝ bağın belǝ dǝ meyvǝsi olar. Elm ağlın çırağıdır.
Elǝ bil balıq ağzıdır. Elm adama zinǝtdir.
Elǝ bil buz baltasıdır. Elm bir xǝzinǝdir, nǝ qǝdǝr sǝrf edǝrsǝn, o qǝdǝr
Elǝ bil qurbağa gölünǝ daş atdılar. artar.
Elǝ bil dalınca atlı salıblar. Elm zǝhmǝt ilǝ ǝlǝ gǝlǝr.
Elǝ bil dǝdǝsini mǝn öldürmüşǝm. Elm insana böyük mirasdır.
Elǝ bil dǝnizdǝ üzǝn gǝmidir. Elm var ki, - rǝndǝdir, adamı hamarlayır.
Elǝ bil yumurta üstǝ oturub. Elm mǝrtǝbǝsi uca olar.
Elǝ bil malakan xǝncǝr bağlayıb. Elm oxumaq – iynǝ ilǝ gor qazımaq demǝkdir.
Elǝ bil odun üstǝ su töküblǝr. Elm para ilǝ yox, çalışmaq ilǝ ǝlǝ gǝlǝr.
Elǝ bil ölü qǝbirdǝn xortdayıb. Elm sahibinǝ böyük zinǝtdir.
Elǝ bil kilsǝyǝ bir daş atdım. Elm öyrǝn beşikdǝn qǝbrǝcǝn.
Elǝ bil tükün oda tutdular. Elminǝ ǝmǝl etmǝyǝn alim, ǝlindǝ çıraq gǝzdirǝn
Elǝ bil üstümdǝn dağ götürüldü. kora bǝnzǝr.
Elǝ bil daşdan talaşa qopub. Elmli adam cürǝtli olar.
Elǝ bilir yuxa arasında halvadır. Elmli qazıya şahid lazım deyil.
Elǝ bilirsǝn qara gözünǝ aşiq olub? Elmsiz adam meyvǝsiz ağac kimidir.
Elǝ bir daşdır ki, götürǝn dǝ peşmandır, Elmsiz adam – ruhsuz cǝsǝd.
götürmǝyǝn dǝ. Elçi çox olar, qismǝt bir.
Elǝ vurram beş gedǝrsǝn. Elçiyǝ zaval yoxdur.
Elǝ qazana, belǝ çuğundur gǝrǝk. Elçiyǝ yox cavabı vermǝzlǝr.
Elǝ qazanın belǝ dǝ aşı olar. Enişin yoxuşu, yoxuşun da enişi var.
Elǝ qırmızıdır ki, toxum xoruzuna oxşayır. Erkǝk aslan şirdir, dişi aslan şir deyil?!
Elǝ don geymǝk gǝrǝk ki, yamağı evdǝ tapıla. Erkǝk atın yǝhǝri yırtıq olar.
Elǝ elǝ ki, bir dǝ bazara şor satan gǝlsin. Erkǝk balıqdan da yaşınır.
Elǝ elǝ ki, nǝ şiş yansın, nǝ kabab. Erkǝk quş ötǝr, dişi quş yuva tikǝr.
Elǝ zılxın (çuğundurun) belǝ qazanı olar. Erkǝk quşun yuvası olmaz.
Elǝ iş tut ki, içindǝn qǝnbǝrqulu çıxmasın. Erkǝk eşşǝyin altında bala axtarır.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 35


Erkǝk eşşǝk, yanı qoduqlu?! Eşşǝk olasan, çulun bu qǝdǝr nazik?!
Erkǝk itin qarnı tox gǝrǝk. Eşşǝk palçığa batan, yiyǝsindǝn qeyrǝtlisi
Ertǝyǝ qalan, arxaya qalar. tapılmaz.
Ertǝyǝ qalan bǝladan qorxma. Eşşǝk palçığa bir dǝfǝ batar.
Ertǝykǝn ǝkǝn, erkǝn dǝ biçǝr. Eşşǝk palçığa batandan sonra yol göstǝrǝn çox
Ehtiyat ǝn böyük qoçaqlıqdır. olar.
Ehtiyat igidin yaraşığıdır. Eşşǝk tapılanda yük vuran çox olar.
Ehtiyat şǝrtdǝndir. Eşşǝk üstǝn düşǝn olmuşdu, heç bunun kimisi
Ehtiyatlı qoyunu qurd yemǝz. olmamışdı.
Ehtiyatlı oğulunё anası ağlamaz. Eşşǝk üstǝ qǝmǝ bağlayana gülǝrlǝr.
Ehtiyatı ǝldǝn vermǝ. Eşşǝkqulaq – qabanbaş, heç görmüsǝn yeriyǝ
Eşq ağladar, dǝrd göynǝdǝr. daş?!
Eşq bir dǝryadır, üzmǝk bilmǝyǝn bu dǝryada Eşşǝkdǝn nǝ qanacaq umursan?!
boğular. Eşşǝkdǝn soruşdular:
Eşqi topuğuna vurub. Mǝnzilǝ nǝ vaxt çatırıq?
Eşqin tǝrs-avandı olmaz. Dedi: - Üstümdǝkindǝn soruş!
Eşidǝn görǝnǝ xǝbǝr verir. Eşşǝklǝr evdǝ oturub, qoduqlar sahǝyǝ çıxıb.
Eşik qar, içǝri dar. Eşşǝyǝ buynuz versǝn, vurar ölkǝni dağıdar.
Eşit inanma! Eşşǝyǝ qızıl yüklǝsǝn, qiymǝti artmaz.
Eşitdiyini unut, gördüyünü demǝ. Eşşǝyǝ qızıldan noxta taxsan yenǝ adı eşşǝkdir!
Eşitmǝk istǝmǝdiyini özgǝsinǝ eşitdirmǝ. Eşşǝyǝ dedilǝr:
Eşitmǝk hara, görmǝk hara. Mǝ№rifǝtini göstǝr!
Eşitmǝk görmǝyǝ bǝnzǝmǝz. Yıxıldı ağnadı.
Eşitmişǝm, görmǝmişǝm. Dedilǝr: - Yenǝ!
Eşşǝk aldım qatır çıxdı. Anqırdı.
Eşşǝyǝ min, ata çatınca. Eşşǝyimin qurd dayısı.
Eşşǝyǝ min, baxtın açılsın. Eşşǝyin anqırmayanı olmaz.
Eşşǝyǝ min, piyada qalma. Eşşǝyin anqırması özünǝ xoş gǝlǝr.
Eşşǝyǝ minib, eşşǝyi axtarır. Eşşǝyin anqırması artıq düşǝndǝ, yiyǝsinǝ şıllaq
Eşşǝk anqıranda itin başı ağrıyar. atar.
Eşşǝk at yerini vermǝz, ciyǝr – ǝt yerini. Eşşǝyin qarqışı töylǝdǝdir.
Eşşǝk bozdur, dǝyirmana getmǝz. Eşşǝyin quyruğu kimi, nǝ uzanır, nǝ qısalır.
Eşşǝk böyük, palanı kiçik. Eşşǝyin qulağını kǝsmǝklǝ köhlǝn olmaz.
Eşşǝk qaçıb, palanı qalıb. Eşşǝyin qulağını uzadan uzadıb.
Eşşǝk dağda ölǝr, sorağı evǝ gǝlǝr. Eşşǝyin duası müstǝcab olsaydı çarvadar yolda
Eşşǝk eşşǝyǝ uzunqullaq deyǝr. ölǝrdi.
Eşşǝk ya oduna gedǝr, ya suya. Eşşǝyin yaşından çǝrçinin daşından baş
Eşşǝk yük altında anqırmaz. çıxartmaq olmaz.
Eşşǝk Mǝkkǝyǝ getmǝklǝ hacı olmaz. Eşşǝyin yükü ağır olanda yiyǝsi aparar.
Eşşǝk nǝ bilir zǝ№fǝran nǝdir? Eşşǝyin yükü yüngül olanda oynamağı gǝlǝr.
Eşşǝk nǝ bilir xurmanın dadını? Eşşǝyin palanı eşşǝyǝ yük olmaz.
Eşşǝk nǝdir, döşǝk nǝdir. Eşşǝyin üzünü yüyanda külǝk qopar.
Eşşǝk olsa da özümüzünküdür. Eşşǝyin hesabı başqa, eşşǝkçininki başqa.
Eşşǝk olan qulaqların sallasın, nalbǝnd gǝlib Eşşǝyin canı yananda atdan bǝrk qaçar.
ayaqların nallasın.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 36


F
Fayda – zǝrǝr hesab başında mǝlum olar. Fǝlǝyin işinǝ bax, ayıya qaval çaldırır.
Fayda zǝrǝrin qardaşıdır. Fǝlǝk birin qurar, birini dağıdar.
Faydasız qohumdan faydalı yad yaxşıdır. Fǝlǝk güclü – mǝn gücsüz.
Fal yox, yumurta da yox. Fǝnd nǝ bilir fel ilǝ fǝnddǝ nǝ var?!
Falın faldır, fǝrmanın allah. Fǝrǝ çıxdığı qabığı tanıyar.
Farsın – qǝzǝli, türkün mǝsǝli. Fǝrsiz oğuldan bir qara daş ǝfzǝldir.
Fǝqir ǝlinǝ baxırsa, sǝn cibinǝ bax. Fǝrsiz övlad altıncı barmaq kimidir, kǝsǝrsǝn
Fǝqirǝ axmaq deyǝrlǝr, kasıba gic. ağrıdar, saxlarsan – eybǝcǝr göstǝrǝr.
Fǝqirǝ hǝmdǝn gǝlmǝz. Fikri nǝysǝ, zikri dǝ odur.
Fǝqirin tǝsǝllisi – ölümdür. Filin gücü xortumundadır, dǝvǝnin gücü –
Fǝqirin cibi – boş, qǝlbi doludur. dizindǝ.
Fǝlǝkǝ bel bağlamaq olmaz. Fırtdayıb burnundan düşüb.
Fǝlǝyin beylǝ-beylǝ işlǝri çox, aslanı ac gǝzdirǝr, Füzulu atdılar cǝhǝnnǝmǝ, dedi: - Odunu yaşdır!
tülkünü tox. Fürsǝt ǝldǝ ikǝn yaxşılıq eylǝ.
Fǝlǝyin qaydasıdır, dağı dağ üstündǝn çǝkǝr. Fürsǝt hǝr zaman ǝlǝ düşmǝz.
Fǝlǝyin zoruna heç nǝ kar etmǝz. Fürsǝti fot eylǝyǝn aqil deyil, divanǝdir.
Fǝlǝyin çǝrxi dönǝr.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 37


G
Gah qovurt, gah qovurğa, keçirtdik ömrü belǝ. Gecǝnin xeyrindǝn gündüzün şǝri yaxşıdır.
Gah qul olar satılar, gah çıxar taxta kosa. Hǝr zülmǝt gecǝnin bir gündüzü var, bir yandan
Gedǝn gedǝr, oturan yol gözlǝr. bağlayan bir yandan açar.
Gedǝnǝ – yoldaş, gǝlǝnǝ qardaş. Gecǝ pişik samura oxşar.
Gedǝni saxlamaq olmaz. Gǝdadan bǝy olmaz.
Gedǝr aclıq, gǝlǝr bolluq, bizǝ qalar kömbǝ Gǝdadan borc alma, ya toyda istǝr, ya bayramda.
yanığı. Gǝzǝn ayağa daş dǝyǝr.
Gedǝr bağlar qorası, qalar üzlǝr qarası. Gǝzǝn qızın qazancı ǝnlik-kirşana gedǝr.
Gedǝr bu gözǝllik, sǝnǝ dǝ qalmaz. Gǝzǝyǝn qızdan gǝlin olmaz.
Getdi – görǝ bilmǝzsǝn, yıxdı – hörǝ bilmǝzsǝn, Gǝzǝr divanǝ-divanǝ parası olmayan dǝrviş.
onu ki, sǝn deyirsǝn, onu daha görmǝzsǝn. Gǝzǝrdǝ – qoyun ǝti, onun da boyun ǝti.
Get özünǝ dost qazan, düşmǝn ocaq başında. Gǝl bir addım, gǝlim iki addım.
Get çanağım, gǝl çanağım, ortalıqda sın Gǝl bu şeytan atından en!
çanağım. Gǝl daşı ǝtǝyindǝn tök!
Getdi babamın xeyratına. Gǝl demǝsi yaxşıdır, get demǝsi pis.
Getdi qara qızın eşqinǝ. Gǝl mǝni gör, dǝrdimdǝn öl.
Getdi gedǝr-gǝlmǝz yoluna. Gǝldi qaşın qayırsın, vurdu gözün çıxartdı.
Getdim adına, tüpürdüm dadına. Gǝldi – qatıq, gǝlmǝdi – ayran
Getdim dǝrdli yanına o mǝndǝn narın ağladı. Gǝldi ǝcǝl – vermǝdi macal.
Getdim savab edǝm, günaha batdım. Gǝldi-gedǝri saxlamaq olmaz.
Getmǝ gözümdǝn, gedǝrǝm özümdǝn. Gǝldi-gǝldisi şah gǝldisinǝ dönüb.
Getmǝsin o yaman ki, yerinǝ yaxşı gǝlmǝyǝcǝk. Gǝldi xǝzri, ver nǝzri, gǝldi gilavar – onda nǝ var?
Getmişdi kabab iyinǝ, gördü ki, eşşǝk Gǝldik cahan haqqı tapaq, molla qoymadı.
dağlayırlar. Gǝlǝn qismǝtini yeyǝr.
Gec danışsan, kǝlamın gül olar. Gǝlǝn, gedǝnǝ rǝhmǝt oxuyar.
Gec kǝsǝr, karlı kǝsǝr, mǝzlumun ahı sǝni! Gǝlǝnǝ qapı açıqdır, gedǝnǝ yox!
Gec gǝldi, tez öyrǝndi. Gǝlǝnǝ «gǝlmǝ» demǝzlǝr.
Gec gǝlǝn qonaq, olduğundan yeyǝr. Gǝlǝnǝ «xoş gǝldin», gedǝnǝ – «yaxşı yol»
Gecǝ qara, cücǝ qara. deyǝrlǝr.
Gecǝ gedǝr, gündüz gǝlǝr. Gǝlǝnin qismǝti özündǝn qabaq gǝlǝr.
Gecǝ gǝl, vecǝ gǝl. Gǝlǝcǝyi varsa, gedǝcǝyi dǝ var.
Gecǝ gǝldi, gecǝ getdi, necǝ gǝldi, necǝ getdi! Gǝlin anasına hǝm ağlar, hǝm dǝ «gedirǝm»
Gecǝ-gündüzüm bir olub. deyǝr.
Gecǝni gündüzǝ qatmışam. Gǝlin atda, qismǝti yadda.
Gecǝsi-gündüzü yoxdur. Gǝlin var gǝlǝr – gǝtirǝr, gǝlin var gedǝr – itirǝr.
Gecǝ sol yatan sǝhǝr sağ oyanar. Gǝlin evin yaraşığıdır, cǝlalıdır, bǝzǝyidir.
Gecǝ şǝrab, gündüz qumar, bu ǝmǝllǝ sǝnǝt Gǝlin gǝlin deyil, gǝldiyi yer gǝlindir.
umar. Gǝlin mǝnim süpürgǝmdir, harda qoysam
Gecǝnin ǝrizǝsini hǝzrǝt Süleyman oxumayıb. oturar.
(Gecǝnin ǝrizǝsini heç kǝs oxumayıb) Gǝlin ocağa çǝkǝr.
Gecǝ dırnaq kǝsǝn, gündüz nağıl danışan ǝlbǝt Gǝlindǝn qız olmaz.
gora gedǝr. Gǝlinin dili yox, qaynananın imanı.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 38


Gǝlinciyim, qızlığım, darayı tuman, dizliyim. Göz qulaqdan irǝlidir.
Gǝlinin yelkǝni ǝyilib. Göz dǝyǝndǝ «gözlǝ» dǝyǝr.
Gǝlmǝk qonaqdan, yola salmaq ev yiyǝsindǝn. Göz istǝdiyi gözǝlǝ baxar.
(Gǝlmǝk sǝndǝn, yola salmaq ev yiyǝsindǝn) Göz yumulub açılınca fürsǝt ǝldǝn gedǝr.
Gǝlmǝk bizdǝn, yola salmaq sizdǝn. Göz gözǝ alışanda ayrılıq çǝtin olar.
Gǝlmǝkdǝn ǝvvǝl gedǝcǝyini düşün. Göz gördü, könül sevdi, daha mǝnim nǝ
Gǝlirinǝ bax, xǝrc eylǝ. günahım.
Gǝmidǝ oturub gǝmiçi ilǝ savaşır. Göz gördüyün danmaz.
(Gǝmiyǝ minib gǝmiçi ilǝ dalaşır). Göz gördüyündǝn qorxar.
Gǝmini qurtaran pişgahdır. Göz gördüyünǝ inanar.
Gǝminin işini gǝmiçi bilǝr. Göz görmǝz, üz utanmaz.
Gǝmisi suya oturub. Göz görmǝsǝ könül bulanmaz.
Gǝmisini batıran çarığını axtarmaz. Gözdǝ olmayan, könüldǝ dǝ olmaz.
Gǝnǝşǝkli don gen olar. Gözdǝn düşüb.
Gǝnc yaşlarından namusunu qoru. Gözǝl ağa çox gözǝl idi, vurdu çiçǝk çıxartdı.
Gǝnclik gözǝllik demǝkdir. Gözǝl arvad şıltaq olar.
Gǝnclik ömrün baharıdır. Gözǝl eyibsiz olmaz.
Gǝnclikdǝn qocalığa ömür saxla. Gözǝl kamallı gǝrǝk.
Gǝncliyin yükünü gǝnclikdǝ çǝkǝrlǝr. Gözǝl – göz üçün, ağıllı – könül üçün.
Gǝrǝk gǝrǝklǝ iş keçmǝz. Gözǝl gözǝl deyil, könül sevǝn gözǝldir.
Gǝrǝk saatla yox, vicdanla işlǝyǝsǝn. Gözǝl görünǝr, çirkin bürünǝr.
Gǝrǝk soyuq günlǝrdǝ dǝ, dost salsın dostu yada. Gözǝldǝ etibar olmaz.
Gǝrǝyi ǝkiblǝr, quluncan göyǝrib. Gözǝldǝn göz ağrısı, çirkindǝn dǝrdi-bǝla.
Gǝrǝyi ǝkiblǝr, bitmǝyib. Gözǝlǝ baxmağın könül sǝfası var.
Gǝrǝkli malı gǝrǝksiz gündǝ al. Gözǝlǝ göz dǝyǝr, qǝlbǝ – söz.
Gǝrǝkmǝzi saxla, bir gün gǝrǝk olar. Gözǝlǝ baxmaq göz qaydasıdır.
(Gǝrǝkmǝzi saxla, gǝrǝkli günǝ qala.) Gözǝllǝr çox iş görǝrlǝr, soyarlar adamı, dǝrviş
gǝrǝksiz şey gǝrǝkli gündǝ. edǝrlǝr.
Gǝtirǝndǝ: - El gǝtirǝr, yel gǝtirǝr, sel gǝtirǝr. Gözǝllik vardan olar, olmasa – hardan olar?!
Aparanda: - El aparar, yel aparar, sel aparar. Gözǝllik ondur, doqquzu dondur.
Gizli düşmǝn ilan kimidir, sürünǝ-sürünǝ sǝssiz Gözǝllik baş tacıdır, hǝr adama qismǝt olmaz.
gǝlǝr. Gözǝllik hǝr kǝsin ǝmǝlindǝ yaşayır.
Gilavar, get, xǝzri, gǝl. Gözdǝn ǝsgi asır.
Gilas bağın olsa, bilǝrsǝn sığırçın necǝ quşdur. Gözdǝn iraq, könüldǝn uzaq.
Girdiyin yer qaranlıqsa, sǝn dǝ gözünü yum. Gözlǝri vǝlfǝcri oxuyur.
Girǝrǝm yaylağından çıxaram qışlağından. Gözlǝri buz üstǝ çıxmış dananın gözlǝrinǝ
Gic toyuq yumurta aparar. oxşayır.
Gicin buynuzu olmaz. Gözlǝri yollarda qalıb.
Goru var ki, kǝfǝni dǝ olsun?! Gözlǝri fal daşı kimi açılır.
Gödǝk adam gündǝ üç dǝfǝ padşahlıq iddiasında Gözlǝrindǝn qan damır.
olar. Gözlǝrindǝn cin çıxır).
Gödǝk adam vurdu uzunun başına, uzun dedi: - Gözsüz yaşamaq olar, vǝtǝnsiz yox.
Əcǝb yadıma saldın! Gözü ilǝ görǝn tanrıdan yaxşı bilǝr.
Göz bizim – söz bizim. Gözü ilǝ görür, dili ilǝ istǝyir.
Göz bir pǝncǝrǝdir, könülǝ baxar. Gözü yolda, qulağı sǝsdǝ.
Göz qǝnimini tanıyır. Gözü tox olanın könlü dǝ tox olar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 39


Gözüm sǝndǝn su içmir. Güvǝc daşa toxunsa – vay güvǝcin halına,
Gözüm üstündǝ yerin var. Daş güvǝcǝ toxunsa – vay güvǝcin halına!
Gözümüz yollarda, qulaqlarımız sǝsdǝ. Güvǝc yumbalanar qapağın tapar.
Gözümün ağıcan olsun, özümün olsun. Güvǝcǝ verǝ-verǝ çıxan qazan bahası.
Gözün aydın olsun, pişiyimiz oğlan doğub! Güvǝci ya sındır, ya dağdan yuvarlat.
Gözün bir ayağın altına baxsın. Güvǝclǝ qazanın nǝ aşnalığı?!
Gözünǝ qara su gǝlǝr. Güzgü ǝyri olsa ǝksi ǝyri göstǝrǝr.
Gözünǝ torpaq atır. Güzgüyǝ baxan öz camalın görǝr.
Gözünün qabağına baxmayanın ayağına baş Güzgüyǝ baxan özgǝsini görmǝz.
dǝyǝr. Gün altında yatmayan kölgǝnin qǝdrini bilmǝz.
Gözünün nuru yoxdur. Gül, bülbüldǝn artıq, insan ǝlindǝn çǝkǝr.
Göydǝ axtarırdım, yerdǝ ǝlimǝ düşüb. Gül qönçǝdǝ qalmaz, söz – qǝlbdǝ.
Göydǝn zǝnbil ilǝ düşmǝz. Gül ǝzizdirsǝ, gülşǝn ondan ǝzizdir.
Göydǝn yağmasa, yerdǝ bitmǝz. Gül istǝyǝn tikanın da istǝsin gǝrǝk.
Göydǝn gǝlǝn yerǝ qǝbuldur. Gül getdi, xar qaldı, güldǝn yadigar qaldı.
Göyǝ tüpürmǝ, üzünǝ tökülǝr. Gül güllüyü ilǝ üşümǝz.
Göyçǝk arvadlı ilǝ, yorğa atlıya yoldaş olma. Gül o qǝdǝr bitib, reyhan arada itib.
Göycǝ muncuq kimdǝdir, mǝnim gözüm ondadır. Gül olmayan yerdǝ, böyürtkǝn özünü gül sanar.
Gölmǝçǝyǝ su gǝlincǝ qurbağanın gözlǝri Gül solanda bülbül ağlar.
bǝrǝlǝr. Gül tikansız, dǝrǝ ilansız, sǝfa cǝfasız olmaz.
Gönü qalın adamdır. Güldǝn ağır söz demǝk olmur.
Gönü suya vermǝ, verdin heyfsilǝnmǝ. Güldǝn gül iyi gǝlǝr.
Gördü – hǝnǝk, görmǝdi – gerçǝk. Gülǝr üz, dadlı dil ilanı yuvadan çıxardar.
Gördüyün güllü kömbǝdir, bazara çıxıb qoğal Güllǝ mǝndǝn sovuşsun, ya yoldaşıma dǝysin, ya
olub. saman çuvalına.
Gördüyündǝn göz kirayǝsi istǝyir. Güllüyün gülü beş günlükdür.
Gördüyünǝ aldanma. Gülmǝk ağlamaqla ǝkizdir.
Gördüyünlǝ nǝ işin var, sǝn bildiyindǝn danış. Gülü yad etdikcǝ, bülbülün fǝryadı artar.
Gördüyünü qoyub, eşitdiyinǝ inanma. Gülü get güllükdǝn gǝtir.
Gördün yarın yar deyil, tǝrkin qılmaq ar deyil. Gülün qǝdrini bülbül bilǝr, nǝ bilǝr hǝr divanǝ?!
Gördün ǝrin ǝr deyil, tǝrkin qılmaq ar deyil. Gülünǝ bax, qönçǝsini dǝr.
Gördün yemǝk, daha nǝ demǝk? Gülmǝ qonşuna, gǝlǝr başına.
Görǝn gözǝ yasaq olmaz. Gülmǝ gülünc olana, xǝmiri linc olana, özün
Görǝn gözün haqqı var, görǝn görüb götürǝr. gülünc olarsan, xǝmiri linc olarsan.
Görmǝdiyin yükün altına girmǝ. Gülmǝk ağlamağın qardaşıdır.
Görmǝyǝ gözü var, eşitmǝyǝ qulağı. Gün var keçib gedǝr, gün var yadda qalar.
Görmǝmiş görsǝ, ağıldan çıxar. Gün doğuşundan bǝllidir.
Görmǝmişin oğlu oldu, vurdu gözün çıxartdı. Gün ilǝ bat, gün ilǝ çıx.
Görülmüş işdǝn gül iyi gǝlǝr. Gün keçǝr, qǝza keçmǝz.
Görünǝn dağ uzaq deyil. Gün keçǝr, kin keçmǝz.
Görünǝn kǝndǝ nǝ bǝlǝdçi?! Gün keçir, ömür gedir, dǝli bǝzǝnir ki, bayram
Gönünü dabbağxanada tanıyırlar. gǝlir.
Götürǝn peşiman, götürmǝyǝn dǝ. Gün kimi aydındır.
Guş daşı yerdǝ qalmaz. Gün girǝn evǝ hǝkim girmǝz.
Güvǝnmǝ varlığa, düşǝrsǝn darlığa. Gün girmǝyǝn evǝ hǝkim girǝr.
Güvǝc qazana dedi: - Üzün qaradır! Gün görmǝyǝn günü gördü, durdu çıraq yandırdı.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 40


Gün o gün deyil, dünya o dünyadır. Günü ilǝ gün yoxdur.
Gün öz işığını heç kǝsdǝn ǝsirgǝmǝz. Günü günǝ satmazlar.
Gün hansı tǝrǝfdǝn çıxıb? Günü gündǝn günü ǝsirgǝr.
Gün çıxar, alǝm görǝr! Günü gününün ölümünü istǝr.
Gün çıxdı – kosanı aldatmaq olmaz. Günlüyǝ, yanı qoduqluya, ruzigar haramdır.
Günahkar oldu lǝlǝ, saqqalı verdi ǝlǝ. Günüm yoxdur, günüm var.
Günbǝz görǝr, elǝ bilǝr içindǝ imamzadǝ var. Günümü göy ǝskiyǝ bağlayıb.
Gündǝ bir dona (rǝngǝ) girir, ana da deyir qızım Güc birlikdǝdir.
var. Güc doğanağa düşǝr.
Gündǝ bir söz eşitmǝsǝm qulaqlarım tutular. Güc gǝlǝndǝ dad bacadan çıxar.
Gündǝ qazan, gündǝ ye. Güclü yanında gücsüz günahkar.
Gündoğan sǝlamǝtdir, günbatan mǝlamǝt. Güclü günahkar olmaz.
Gündüz gedir dar-dar edir, axşam gǝlir yer dar Güclü gücsüzdǝn qisas almaz.
edir. Güclüyǝ nǝ düz, nǝ çörǝk?!
Gündüz gǝzǝr obanı, axşam sancar dabanı. Gücü var, tǝpǝri yox.
Gündüz molla, gecǝ oğru?! Gücü gücümdǝn çox, ağlı ağlımdan az.
Gündüz çıraq yandıran, axşam qaranlıqda qalar. Gücü çatana donuz güddürǝr.
Gündüz şam yandıran gecǝ şamsız yatar. Gücün çatmayan işǝ girişmǝ.
Günǝbaxan günǝ baxar! Gücün çatmayan daşı qaldırma, zǝrbǝ düşǝrsǝn.
Günortadan sonra dükan açan nǝ qazanar? Gücünǝ bax, şǝlǝni bağla.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 41


H
Havayı sirkǝ baldan şirin olar. Hamı ilǝ xoş görüşmǝk ǝdavǝti yox eylǝr.
Haqq ver, haqq al. Hamı istǝr cǝnnǝtǝ getsin, amma günahları
Haqq verǝn haqq götürǝr. qoymaz.
Haqq – qüvvǝt, qüvvǝt – haqqdır. Hamı çox yaşamaq istǝr, amma qocalıq istǝmǝz.
Haqq daşı ağır olar. Hamını bǝzǝr, özü lüt gǝzǝr.
Haqq deyǝn mǝhrum olmaz. Hamını ley vurdu, mǝnim kimi tükü dağılan
Haqq yandıran şamı söndürmǝk olmaz. olmadı.
Haqq iş gündǝn aydındır. Hamıya aftafa-lǝyǝn, bizǝ sarımsaqdöyǝn.
Haqq kömǝk eylǝsǝ qurd çoban olar. Hamıya it hürǝr, bizǝ Mazandaran çaqaqlı.
Haqq getsin, nahaq gǝlmǝsin! Hamıya kǝlǝk, bizǝ dǝ kǝlǝk?
Haqq söz axar suları saxlar. Hamıya gǝlǝr gözü qara, qǝlǝm qaş, bizǝ dǝ
Haqq söz acı olar. gǝlǝr sallaqburun keçǝlbaş.
Haqqa lǝkǝ düşmǝz. Hamıya ovuc-ovuc, bizǝ bir iynǝ ucu.
Haqla batilin arası dörd barmaqdır. Hamımız birimiz üçün, birimiz hamımız üçün.
Haqlı haqqdan keçmǝz. Hamıya hörmǝt elǝ, hörmǝtin olar.
Haqq-hesaba dağlar da baş ǝyǝr. Hamısı bir bezin qırağıdır.
Haqq-hesabı düz elǝ, hǝr yerdǝ yerin olsun. Hamısı bir yuvanın quşudur.
Hazır aşın dik qaşığıdır. Hansı daşı qaldırsan, altından bir ǝqrǝb çıxar.
Hazır oldu bişmişlǝr, gǝldi gözdǝn düşmüşlǝr. Hansı dǝrdimi deyim, ağlayım?
Hayıf qiyamǝtǝ qalmaz. Hansı yuvanın quşusan?
Hayıf olsun, mǝrd igidlǝr qocalır. Hansı ǝl ilǝ vermisǝn, o ǝl ilǝ dǝ alarsan.
Haynan gǝlǝn, vaynan gedǝr. Hanı o sulu qǝlyan?
Hay-hayı gedib, vay-vayı qalıb. Hanı papağım, hanı çomağım?
Halal artar, haram batar. Harada qamış, orada camış.
Halal incǝlǝr, amma üzülmǝz. Harada dǝvǝnin quyruğu, orda eşşǝyin qulağı.
Halal ye, halal danış. Harada gördün dǝrviş, orada olar nikbǝt iş.
Halalzadǝ barışdırar, haramzadǝ qarışdırar. Harada gördün molla, qaşqabağını salla.
Halva-halva demǝklǝ ağız şirin olmaz. Harada gördün hamı kor, sǝn dǝ ol kor.
Halvanı yeyib, eşşǝyi minib. Harada çalğı, orada qalğı.
Halvaxor molladır! Haradan işıq gǝlir, barmağını ora tıxar.
Halvaçı qızı – daha şirin! Hardasan, ay cavanlıq?
Hamam-hamam içindǝ, xǝlbir saman içindǝ, Haraya mıx çaxıram, papağını asır.
dǝvǝ dǝllǝklik eylǝr, köhnǝ hamam içindǝ. Haram gǝldi halalı apardı.
Hamam suyu ilǝ özünü dost tutur. Haram malın bǝrǝkǝti olmaz.
Hamamdan gǝlirsǝn – get ǝrin evinǝ, paltar Haram harama gedǝr.
yumaqdan gǝlirsǝn – get dǝdǝn evinǝ. Hacı yatmaz, yatarsa qalxmaz.
Hamamdan çıxanın ǝri olasan, sǝfǝrdǝn gǝlǝnin Hacı Mǝkkǝyǝ, dǝrviş tǝkyǝyǝ.
arvadı. Hacı hacını Mǝkkǝdǝ görǝr.
Hamı bilir ki, dağda kǝklik gözǝldir. Hacadan, hucadan, biri dǝ çıxdı bacadan.
Hamı bilir ki, Şirvan çuxurdadır. Hacılar Mǝkkǝyǝ getdi, qapıları açıq qoyun,
Hamı dedi – Dad oldu, mǝn deyǝndǝ – bidad. Hacılar Mǝkkǝdǝn gǝldi, qapıları bağlayın.
Hamı dinǝndǝ can oldu, mǝn dinǝndǝ qan oldu. Heyvan qatlaşar, yiyǝsi qatlaşmaz.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 42


Heyvan elǝ heyvandır. Heç toy görmǝmisǝn, bacasından da
Heyvan saxlasan pişik saxla, özü tutar, özü baxmamısan?
yeyǝr. Heçi heçǝ vurarsan, yenǝ dǝ heç çıxar.
Heyvana çuluna görǝ, insana geyiminǝ görǝ Hǝvǝsdir – bǝsdir.
qiymǝt vermǝk düz deyil. Hǝqiqǝt bir şeydir, onu hǝr kǝs dürlü anlar.
Heyvanda arıqlıq, insanda yekǝ qarınlıq eyibdir. Hǝddini bilmǝyǝnǝ hǝddini qandırarlar.
Heyvanı budundan dağlarlar, insanı ürǝyindǝn. Hǝrdǝn sözün mǝrǝzi gǝlǝr.
Heyvanı acgözlüyü onu kökǝldǝr, insanın Hǝya imandandır.
acgözlüyü onun başını yeyǝr. Hǝyası olmayanın insafı da olmaz.
Heyvanın dişinǝ baxarlar, insanın – işinǝ. Hǝyasıza salam ver, keç.
Heyvası yox, narı yox, qoy desinlǝr Şahbudağın Hǝyasızda insaf olmaz, insafsızda – hǝya.
bağı var. Hǝyasızdan hǝyanı qoru.
Heydǝrü-Sǝfdǝrdi bizim pirimiz, qırxınıza taydı Hǝyatı ölǝnǝ qǝdǝr sev.
bizim birimiz. Hǝkim qapısı – el qapısı.
Heyrǝtdǝ ağıl, yolda – salam, qǝmdǝ – tǝsǝlli. Hǝkim mǝhrǝmdir.
Hesab bilmǝyǝnlǝ durub-oturma. Hǝkim hǝkim deyil, başına gǝlǝn hǝkimdir.
Hesab bilmirsǝn, yoxsa yanın çubuq görmǝyib? Hǝkim ceyran ǝti buyurubdur.
Hesab var dinar-dinar, bǝxşiş var xalvar-xalvar. Hǝkimdǝn sorma, çǝkǝndǝn sor.
Hesabda doğru ol, hesabdar olma, hesab Hǝkimǝ getsǝn – dava verǝr, falçıya getsǝn – dua.
bilmǝyǝnlǝ durub oturma. Hǝkimi hǝkim eylǝyǝn xǝstǝdir.
Hesabı tǝmiz olanın üzü ağ olar. Hǝkimsiz, hakimsiz şǝhǝrdǝ qalma.
Hesabsız gǝlǝn zǝrǝrlǝ gedǝr. Hǝlǝ arxanla qapı açmamısan?
Hesabı doğru olanın alnı açıq olar. Hǝlǝ boynu qoltuq görmǝyib.
Hesablıya dağlar da ǝyilǝr. Hǝlǝ döyülmǝmiş dǝnlǝri var.
Hesabın böyük-kiçiyi olmaz. Hǝlǝ quyruğu qapı arasında qalmayıb.
Heç bǝndǝnin yaralı balası gözü qabağında Hǝlǝ yarası sağalmayıb.
olmasın. Hǝlǝ görmǝli günüm qabaqdadır.
Heç bilmir, harada bişib, deyir: - Bir çömçǝ dǝ Hǝlǝ saqqalı ǝlǝ vermǝmişǝm.
mǝnǝ ver! Hǝlǝ sǝfrǝsi namǝhrǝm üzü görmǝyib.
Heç igidin yatmasın baxtı, yanı üstǝ çevrilmǝsin Hǝlǝ halvaxor olmayıb.
taxtı. Hǝlǝ harasını görürsǝn?
Heç kǝs ana qarnından gǝtirmǝyib. Hǝllǝm-qǝllǝm adamdır.
Heç kǝs arxasız olmasın. Hǝm ziyarǝt, hǝm ticarǝt.
Heç kǝs qurdnan qiyamǝtǝ qalmaz. Hǝmyaşlıqda ölǝn şǝhiddir.
Heç kǝs yalqız qalmasın. Hǝmid xǝstǝ, Hǝsǝn xǝstǝ, Nadirqulu can üstǝ.
Heç kǝs öz ayranına turş demǝz. Hǝmişǝ bağda-bağatda!
Heç kǝs öz eybini bilmǝz. Hǝmişǝ biz görürük, bir yolda sǝn gör.
Heç kǝs heç kǝsin kitabını oxumur. Hǝmişǝ bülbül ötmǝz.
Heç kǝsǝ bel bağlama. Hǝmişǝ sǝn gǝlǝsǝn!
Heç kǝsin qara papağı yanmasın. Hǝmişǝ şaban, bir kǝrǝ dǝ Ramazan.
Heç kǝsin xoruzu sabaha kimi banlamayıb. Hǝmnişini bab elǝ, görǝn desin hǝ belǝ.
Heç kǝsin çörǝyi heç kǝsin qarnında qalmaz. Hǝmsayǝnin arvadı göyçǝk.
Heç kǝsin şamı sǝhǝrǝcǝn yanmayıb. Hǝmxana – dǝmxana.
Heç kimin adı vayqanlı olmasın. Hǝmcinsini tanımayan ayağa düşǝr.
Heç kim adama müftǝ quş tutmaz. Hǝmşǝridǝn kǝndxuda hansı vilayǝtdǝ var?
Heç neyǝ – heç nǝ ala bilmǝzsǝn. Hǝnǝk-hǝnǝk, axırı dǝyǝnǝk.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 43


Hǝnǝyin axırı savaşdır. Hǝr quş öz dǝstǝsiylǝ uçar.
Hǝr adam öz eybini bilmǝz. Hǝr quş öz yuvasının ağasıdır.
Hǝr adamın öz yeri var, hǝr yerin dǝ öz adamı. Hǝr quş öz tayı ilǝ uçar.
Hǝr adamın ǝkdiyi bitmǝz. Hǝr quşa – öz yuvası, hǝr kǝsǝ – öz vǝtǝni.
Hǝr ağac kötüyündǝn çürüyǝr. Hǝr quşun ǝti yeyilmǝz.
Hǝr ağac meyvǝsi ilǝ tanınar. Hǝr quruldayan sulu qǝlyan deyil.
Hǝr ağaca söykǝnmǝk olmaz. Hǝr qışın bir yazı var.
Hǝr ağacın kölgǝsi olmaz. Hǝr dağ olsa çǝkilǝr, bala dǝrdi çǝkilmǝz.
Hǝr ağacda bar olmaz. Hǝr dağın öz ǝtǝyi var.
Hǝr ağlar gözlüyǝ aşiq demǝzlǝr. Hǝr damcı qüvvǝtdir bir daşqın selǝ.
Hǝr ağız bir deyil. Hǝr danışana cavab versǝn boğazın yırtılar.
Hǝr ağızda bir dua var. Hǝr daşın dibindǝ bir Koroğlu var.
Hǝr ağızdan bir söz çıxar. Hǝr dǝlinin bir ağıllısı olmalıdır.
Hǝr ağıl bir deyil. Hǝr dǝllǝyin ǝlinǝ saqqal vermǝk olmaz.
Hǝr ağıl bir olsa, keçiyǝ çoban tapılmaz. Hǝr dǝrdin bir dǝrmanı var, tapanı gǝrǝk.
Hǝr almağın bir qaytarmağı var. Hǝr dǝrǝdǝ bir at öldürüb baytar olub.
Hǝr anın bir hökmü var, bir mǝlalı var. Hǝr divarın qulağı var.
Hǝr arvad öz evinin hǝm xanımı, hǝm Hǝr evin bir adǝti var.
qulluqçusudur. (Hǝr elin bir adǝti var).
Hǝr arvad saqqız çeynǝr, amma Ayişǝ kimi Hǝr eybi üzǝ vurmazlar.
çeynǝyǝ bilmǝz. Hǝr enişin bir yoxuşu, hǝr yoxuşun bir enişi var.
Hǝr atalar sözünün bir yeri var. Hǝr yetǝni eylǝdilǝr kǝndxuda, girami Şüvalan
Hǝr atasının gözü çıxarılana Koroğlu demǝzlǝr. getdi bada.
Hǝr atılan daşın dalınca getmǝzlǝr. Hǝr zaman bir aşiqin dövranıdır.
Hǝr axan su içmǝli olmaz. Hǝr zamanın bir fironu var, hǝr fironun da bir
Hǝr axan suya Araz demǝzlǝr. Musası.
Hǝr acının bir şirini var. Hǝr zamanın bir hökmü var.
Hǝr aşiqin bir dövranı var. Hǝr zǝrǝr bir ağıl artırar.
Hǝr bağçanın öz bağbanı var. Hǝr zǝrǝrdǝ bir xeyir var.
Hǝr başın bir dǝrdi var. (Hǝr ziyan bir xeyirdir)
Hǝr binanın bir ustası var. Hǝr igid öz adıyla tanınar.
Hǝr bir adam işi ilǝ tanınar. Hǝr iri gözün işığı olmaz.
Hǝr bığı burma meydana girǝ bilmǝz. Hǝr iş vǝdǝyǝ baxar, vǝdǝ heç şeyǝ baxmaz.
Hǝr vaxt bazara gedǝr – yağış yağar, dǝyirmana Hǝr iş ustasının ǝlindǝ asandır.
gedǝr qırğın olar. Hǝr işi atüstü görmǝzlǝr.
Hǝr vaxt «dü şeş» gǝlmǝz. Hǝr işi insafla gör.
Hǝr vaxt fürsǝt ǝlǝ düşmǝz. Hǝr işimiz düzǝlib qalıb saqqal darağımız.
Hǝr qaba bir qapaq qoyarlar. (Bitib hǝr yarağı, qalıb saqqal darağı)
Hǝr qazanda qaynayar. Hǝr işin başı – sağlıq.
Hǝr qazılan yerdǝn su çıxmaz. Hǝr işin ǝvvǝli çǝtindir.
Hǝr qatırçı Murad olmaz. Hǝr işin sonuna baxarlar.
Hǝr qaşığın qismǝti bir olmaz. Hǝr işıq bir kölgǝ salar.
Hǝr qǝbahǝti özündǝ bil. Hǝr yazan şair olmaz.
Hǝr qǝbahǝti üzǝ vurmazlar. Hǝr yazan şair olsa, dibǝrlǝr çaqqal olar,
Hǝr qoz girdǝdir, hǝr girdǝ – qoz deyil. Çox çalışan xırdavatçı axırda baqqal olar.
Hǝr quş şahin olmaz. Hǝr yazılana inanmazlar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 44


Hǝr yerdǝ olsa, qanlını, ǝlbǝttǝ, qan tutar. Hǝr kǝsin çörǝyi xǝmirinǝ görǝdir.
Hǝr yerin bir dǝbi var. Hǝr kimin ki, bağı var, keyf çǝkmǝyǝ çağı var.
Hǝr yerin dovşanını o yerin tazısı tutar. Hǝr kişi gücünǝ görǝ yük tutar.
Hǝr yetǝn gözǝlǝ gözǝl demǝzlǝr. Hǝr kişinin nǝbzinǝ görǝ şǝrbǝt verǝrlǝr.
Hǝr kǝs ata bilǝr, amma vura bilmǝz. Hǝr könülün bir yazı, bir qışı var.
Hǝr kǝs atdığı oxun hara dǝyǝcǝyini bilsin gǝrǝk. Hǝr gördüyünü dost sanıb, sirrini açma.
Hǝr kǝs bildiyini, dǝyirman – döydüyünü. Hǝr külǝk dağı yerindǝn tǝrpǝdǝ bilmǝz.
Hǝr kǝs yüz il yaşamasa, günah onun özündǝdir. Hǝr gedişin bir gǝlişi var.
Hǝr kǝs ki, bilmir, vǝ bilir ki, bilmir, çolaq eşşǝk Hǝr gecǝnin bir gündüzü var.
üstǝ özünü mǝnzilǝ yetirǝr. Hǝr gǝlirin bir çıxarı var.
Hǝr kǝs necǝ olsa, başqasını da, özü kimi bilǝr. Hǝr gözǝldǝ bir eyib olar.
Hǝr kǝs odu öz kömbǝsinǝ çǝkǝr. Hǝr göldǝn bir qurbağa, Göy göldǝn min
Hǝr kǝs öz ağlını bǝyǝnǝr. qurbağa.
Hǝr kǝs öz adını çǝkǝr. Hǝr gördüyünǝ aldanma.
Hǝr kǝs öz dǝrdilǝ, dǝyirmançı su ilǝ. Hǝr gördüyünü atana oxşatma.
Hǝr kǝs öz dǝrdindǝn danışar. Hǝr gün bir olmaz.
Hǝr kǝs öz evinin hǝm nökǝri vǝ hǝm dǝ Hǝr gün günahkar, bir gün tövbǝkar.
ağasıdır. Hǝr güldǝn gülab olmaz.
Hǝr kǝs öz eybini bilir. Hǝr gülün bir qoxusu, bir ǝtri var.
Hǝr kǝs öz ǝkdiyini biçǝr. Hǝr nǝ gedǝr ömürdǝn gedǝr.
Hǝr kǝs öz ǝmǝlinin meyvǝsini dǝrǝr. Hǝr gün ömürdǝn bir kǝrpic düşür.
Hǝr kǝs öz yurdunu bǝyǝnǝr. Hǝr gün nǝ tapsan, odur.
Hǝr kǝs öz kisǝsindǝn yeyǝr. Hǝr meyvǝ öz ağacında.
Hǝr kǝs öz kömbǝsini gözlǝr. Hǝr meyvǝ öz vaxtında yetişǝr.
Hǝr kǝs öz gǝlir-çıxarına baxar. Hǝr meyvǝnin kalı dǝysǝ, insanın kalı dǝymǝz.
Hǝr kǝs öz ölüsünü oxşayır. Hǝr meyvǝnin öz dadı var.
Hǝr kǝs öz ürǝyindǝn su içǝr. Hǝr nǝ desǝn özünǝ gedǝr.
Hǝr kǝs özündǝn dǝm vurar. Hǝr nöqsanı özündǝ gör.
Hǝr kǝs nǝ eylǝsǝ özünǝ eylǝr. Hǝr nǝ yedin dadındır, hǝr nǝ verdin adındır, hǝr
Hǝr kǝs hǝr şeyi öz ölçüsü ilǝ ölçǝr. nǝ qalsa yadındır – oğluna qalsa yad qızı ilǝ
Hǝr kǝs şǝrarǝt ǝksǝ, peşimançılıq biçǝr. yeyǝcǝk, qızına qalsa yad oğlu ilǝ.
Hǝr kǝsǝ öz vǝtǝni ǝzizdir. Hǝr nǝyǝ ǝl vururam, qulpu qalır ǝlimdǝ.
Hǝr kǝsǝ öz adǝti xoş gǝlǝr. Hǝr otun öz kökü var.
Hǝr kǝsǝ öz yükü ağır gǝlǝr. Hǝr oxuyan Molla Pǝnah olmaz.
Hǝr kǝsin balası öz gözündǝ göyçǝkdir. Hǝr ölümǝ qǝhrǝmanlıq demǝzlǝr.
Hǝr kǝsin bir dǝrdi var, heç kǝsǝ demǝz, ağlar. Hǝr parıldayan qızıl olmaz.
Hǝr kǝsin bir işi var. Hǝr pǝrdǝ dalında yüz sirr var.
Hǝr kǝsin dǝlisi evdǝ, dǝrdi qarnında. Hǝr rast gǝlǝnǝ dost demǝ.
Hǝr kǝsin dǝrdi özünǝ bir at yüküdür. Hǝr saatın bir hökmü var.
Hǝr kǝsin iradǝsi öz ǝlindǝdir. Hǝr saqqala salam vermǝzlǝr.
Hǝr kǝsin keçǝcǝyi özünǝ görǝ olar. Hǝr saqqallı baba olmaz.
Hǝr kǝsin malı özünǝ görǝ qiymǝtlidir. Hǝr saqqallıya dǝdǝ demǝ.
Hǝr kǝsin öz ağlı. Hǝr saqqalı ağ olana ağsaqqal demǝzlǝr.
Hǝr kǝsin öz bǝxti. Hǝr sarğı hǝr yaraya sarılmaz.
Hǝr kǝsin uşağı özünǝ şirindir. Hǝr sǝbrin axırı var.
Hǝr kǝsin hörmǝti öz ǝlindǝdir. Hǝr sǝhvi üzǝ vurmazlar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 45


Hǝr sǝhǝng suda sınmaz. Hǝrǝ bir cürǝ başını itirib.
Hǝr sözün bir pǝrsǝngi var. Hǝrǝkǝt sǝndǝn, bǝrǝkǝt mǝndǝn.
Hǝr sözün öz yeri, öz mǝqamı var. Hǝrǝkǝt harada, bǝrǝkǝt orada.
Hǝr su keçid vermǝz. Hǝrǝmxana quşudur.
Hǝr suda mǝrcan olmaz. Hǝrǝnin başından bir avaz gǝlir.
Hǝr tullanan qoz bitsǝ, meymun qozsatan olar. Hǝrǝnin bir adǝti var.
Hǝr ucaboylu ağac sǝrvi-xuraman olmaz. Hǝrin dǝ yandırdı mǝni, bǝlin dǝ yandırdı mǝni,
Hǝr uzun ağaca çinar demǝzlǝr. susadım su istǝdim, suyun da yandırdı mǝni.
Hǝr üzǝ gülǝnǝ dost demǝzlǝr. Hǝrif olma!
Hǝr fǝslin bir meyvǝsi var. Hǝrif hǝrifi uzaqdan tanıyar.
Hǝr xoruz öz yerindǝ eşǝlǝnǝr. Hǝsǝn dǝ qǝlyan çǝkǝr, Hüseyn dǝ qǝlyan çǝkǝr,
Hǝr xoruz öz hǝyǝtindǝ banlar. tǝnbǝki bol olanda siçan da qǝlyan çǝkǝr.
Hǝr xoş görünǝn kimsǝyǝ aldanma, heyifsǝn, hǝr Hǝsǝn keçǝl, keçǝl Hǝsǝn – nǝ fǝrqi?.
xoş görünǝn kimsǝdǝ vicdan ola bilmǝz. Hǝsir altından su yeridir.
Hǝr heyvanın balası dalınca gedǝr, eşşǝyin balası Hǝsiri oğurlayıb mǝscidǝ salır.
qabağınca. Hǝftǝ sǝkkiz, mǝn doqquz.
Hǝr hürǝnǝ daş atsan, Daş daş üstǝ qalmaz. Hǝftǝdǝ bir bazar, onu da dǝrviş pozar.
Hǝr çağırılan yerǝ getmǝzlǝr. Hǝcǝri öpmǝyǝnǝ hacı demǝzlǝr.
Hǝr çǝrǝnçiyǝ cavab versǝn, boğazın yırtılar. Hǝcdǝn gǝlǝn mǝn, xǝbǝr gǝtirǝn sǝn?
Hǝr çiçǝyin bir ǝtri var. Hǝccǝ gedǝn gǝldi, saca gedǝn gǝlmǝdi?
Hǝr cǝfanın bir sǝfası var. Hǝşǝmin azdırsa, xırmanını böyük tut.
Hǝr şey bitǝr, kosanın saqqalı bitmǝz. Hiylǝ ilǝ iş görǝn, möhnǝt ilǝ can verǝr.
Hǝr şey öz vaxtında. Hiylǝ ilǝ tikilǝn ev, bǝhanǝ ilǝ yıxılar.
Hǝr şey ustasının ǝlindǝdir. Hiylǝbazın şamı yarıyacan yanar.
Hǝr şeyǝ barmaqarası baxmazlar. Hiylǝgǝr doqquz ocaq yıxmayınca bir ocaq
Hǝr şeyǝ dodaq büzmǝ. tikmǝz.
Hǝr şeyǝ göz dǝyǝr, müflisǝ göz dǝymǝz. Hikmǝt sahibinǝ hǝr yarpaq bir kitabdır.
Hǝr şeyi bilmǝk olmaz. Hikmǝtdǝn sual olmaz.
Hǝr şeyi vaxtında ǝksǝn, dürr bitǝr. Hind dilǝnçisinǝ dönübdür.
Hǝr şeyi demǝk olmaz. Hindistan fili ağcaqanaddan qorxar.
Hǝr şeyin azı yaxşıdır. Hirs gǝlǝndǝ acığını ud.
Hǝr şeyin ǝvvǝli çǝtin olar. Hirs gǝlir, göz qaralır, hirs gedir, üz qaralır.
Hǝr şeyin öz adı var. Hirsin dövlǝtǝ zǝrǝri var.
Hǝr şeyin öz vaxtı var. (Hirsin cana ziyanı var).
Hǝr şeyin öz yeri var. Hırnan-zırı anlamır.
Hǝr şeyin sonu vardır. Hoqqabazlar kimi, hǝr şeyǝ bǝli demǝ.
Hǝr şeyin tǝzǝsi, dostun köhnǝsi. Höyür sürüyǝ qurd batmaz.
Hǝr şeyin xiridarı gǝrǝkdir. Hünǝr ǝhlinin qǝdrini bilmǝk gǝrǝk.
Hǝr şeyin çoxu zǝrǝrdir. Hünǝr sahiblǝri darda qalmaz.
Hǝrdǝn ipǝk, hǝrdǝn köpǝk. Hünǝrin bilmǝdiyini acizi döymǝ.
Hǝrzǝ sözün mǝrǝzi gǝlǝr. Hürǝ bilmǝz, itlǝri başa salar.
Hǝrzǝ-hǝrzǝ danışma, ağzın yamana öyrǝnǝr. Hürǝn it qapmaz.
Hǝrǝ bir barmaq batırar, hǝnasına dǝllǝk Hürǝndǝ anası kimi hürǝr.
Muradın. Hürǝ-hürǝ axırda it olub.
Hǝrǝ bir sap versǝ, çılpağa köynǝk olar. Hürǝr-hürǝr, burnu şişǝr.
Hǝrǝ bir tük versǝ, kosa da saqqallı olar. Hürkütmǝyincǝ sanamaq olmaz.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 46


Hürmǝyin bilmǝyǝn it, kǝndǝ qonaq gǝtirǝr.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 47


İ
İblis ilǝ mollanın sirri birdir. İki baş bir qazanda qaynamaz.
İddiası tǝrlan, özü yapalaq. İki baş – dörd ayaq.
İy bilir. İki başlı heyvandan yox, iki dilli insandan qorx.
İy bilmǝyǝn tula dǝrisini kola vermǝz. İki bit, bir birǝ, kǝndxudanı saldılar girǝ.
İyirmisindǝ yel çǝkǝn altmışında sızıldar. İki vermǝsǝn, bir ala bilmǝzsǝn.
İylǝnmiş ǝtǝ milçǝk qonar. İki qapıda gǝzǝn köpǝk ac qalar.
İyirmi mǝdaxili, iyirmi bir mǝxarici olanın vay İki qiblǝyǝ namaz olmaz.
halına. İki qılınc bir qına sığmaz.
İylǝnmiş suyu içmǝzlǝr. İki qulaq iki eşitmǝk üçündür, bir ağız bir demǝk
İynǝ alǝmi bǝzǝr, özü lüt gǝzǝr. üçün.
İynǝ batırana çuvalduz batırarlar. İki dǝvǝ ǝllǝşǝndǝ otluq xarab olar.
İydǝ varsa, cǝhrǝdǝ dǝ var, onu ǝyirǝn qarıda da İki dilǝnçi bir qapıda dilǝnmǝz.
var. İki dişi var qabaqda, çörǝk qoymaz tabaqda.
İynǝ verǝrsǝn, sap da istǝr. İki dovşan dalınca yüyürǝn heç birini tuta bilmǝz.
İynǝ-iynǝ, ucu düymǝ, hoppan-huppan, yarıl- İki dostun arasına girmǝzlǝr.
yırtıl su iç, qurtul! İki düşün, bir danış.
İynǝ ilǝ gör (quyu) qazır. İki evi bir elǝmişik, düyünü batman yarım.
İynǝ gǝtir, sap gǝtir, Şahqulu, yamaq gǝtir. İki ǝli yaxasındadır.
İynǝ gözündǝn baxaram, cümlǝ cahanı yıxaram. İki eşit, bir danış.
İynǝ olub yaxama sancılma. İki eşşǝyin arpasını bölǝ bilmir.
İynǝ olub sancılmısan ǝtǝyimǝ. İki eşşǝk bir axurdan arpa yemǝz.
İynǝ salsan yerǝ düşmǝz. İki eşşǝkdǝn bir at yaxşıdır.
İynǝ torbada qalmaz. İki ǝl bir baş üçündür.
İynǝ udmuş köpǝyǝ dönüb. İki ǝl bir başı saxlamayacaq?!
İynǝ ucu qǝdǝr bir deşik bir küpü boşaldar. İki itin arasına bir sümük atmazlar.
İynǝ üstündǝ oturan kimi oturub. İki yana baxan çaş qalar.
İynǝ hara, sap da ora. İki kǝsǝk bir daşa ǝvǝz olmaz.
İynǝni axtaran dǝvǝni itirǝr. İki kişi danışanda, üçüncüsü sǝn olma.
İynǝni özünǝ batırar, çuvalduzu yoldaşına. İki gözü var idi, birini dǝ borc elǝdi.
İynǝnin işini çuvalduz görmǝz. İki gülǝşǝnin biri basılar.
İki adam bir adama qoşundur. İki nǝsihǝtdǝn bir sǝrǝncam yaxşıdır.
İki adam danışanda üçüncüsü danışmaz. İki nǝfǝr desǝ ki, sǝrxoşsan, başını qoy yerǝ.
İki ağız bir olsa, bir ağız heç olar. İki su bir çörǝk yerini tutmaz.
İki ayaq bir başmağa yerlǝşmǝz. İki fındıq bir qozu qırar.
İki ayağın var, ikisini dǝ kirayǝ elǝ. İki hǝkimi olan xǝstǝ sağalmaz.
İki arvadlı ev bǝrǝkǝtsiz olar, süpürülmǝmiş İki canbaz bir ipdǝ oynamaz.
(zibilli) qalar. İkinci arvad yamaqdır.
İki arvadlının ağzının dadı olmaz. İkisi birǝ dǝymǝz, biri – heçǝ.
İki arvadlının donu yırtıq olar. İkisini dǝ bir ilan sancıb.
İki at bir ağaca bağlanmaz. İkiüzlü adamdan dost olmaz.
İki atlı ağam vay, birini xan bağışlayacaqdı, birini İgid arxasında igid gizlǝnǝr.
dǝ lobya satıb alacaqdı. İgid basdığını kǝsmǝz.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 48


İgid qovğasız olmaz. İlan vuran ala çatıdan qorxar.
İgid döyüşdǝ mǝlum olar. İlan vuran yatar, ac yatmaz.
İgid igidǝ xor baxmaz. İlan qabığını dǝyişǝr, xasiyyǝtini dǝyişmǝz.
İgid ilqarından dönmǝz, dǝvǝ ovsarından. İlan deyǝr: - Mǝn adamı sancmaram, sancanda
İgid ya tǝr altda, ya yer altda. elǝ sancaram ki, eşşǝk buynuzunda sǝrçǝnin
İgid yarasız ölmǝz. südü dǝrman olsun.
İgid yarasına igid qatlaşar. İlan ǝvvǝl ovsun qızdıranı sancar.
İgid yüz yaşar, fürsǝt bir düşǝr. İlan ilanı vurmaz.
İgid lǝqǝbilǝ tanınar. İlan yatar, düşmǝn yatmaz.
İgid meydanda mǝlum olar. İlan yolu ǝyri gedǝr, yuvasına düz gedǝr.
İgid odur, atdan düşüb atlana, igid odur, hǝr İlan yeddi qardaş olar.
ǝzaba qatlana. İlan yeyib ǝcdaha olub.
İgid odur ki, apardığını gǝtirsin. İlan yerisin, balası da dalınca.
İgid oğul düşmǝnǝ ǝyilmǝz. İlan kimi qıvrılır.
İgid oğul cavan eylǝr atanı. İlan öz qonşusunu sancmaz.
İgid ölǝr, adı qalar, müxǝnnǝtin nǝyi qalar? İlan torpağı mürur ilǝ yeyǝr.
İgid ölǝr ünü qalar, öküz ölǝr köpü qalar. İlan ulduz görmǝsǝ ölmǝz.
İgid sǝsinǝ güc vermǝz. İlan üzdǝn xal-xal olur, insan içǝridǝn.
İgid ürǝyi haça olar. İlan çıxdığı bacanı yaxşı tanıyar.
İgid canlı, kabab qanlı. İlana ağunu kǝrtǝnkǝlǝ verǝr.
İgidǝ hünǝrinǝ görǝ ad verǝrlǝr. İlana balası qǝnim olar.
İgidi yaxşı saxlar, yaxşı arvad, yaxşı at. İlanı yaralı buraxmazlar.
İgidim igid olsun, kol dibi evim olsun. İlanı yuvasında öldür.
İgidin axmağı qılıncını dayısında sınar. İlanı görǝnǝ lǝnǝt, görüb öldürmǝyǝnǝ lǝnǝt,
İgidin başı qalda gǝrǝk! öldürüb basdırmayana lǝnǝt!
İgidin ǝli işdǝ gǝrǝk. İlanı özgǝ ǝli ilǝ tutur.
İgidin igiddǝn nǝyi artıqdır? İlanı sǝn tut, mǝn gözünü çıxardım.
Ehtiyatı! İlanın ağına da lǝnǝt, qarasına da.
İgidin (mǝrdin) mǝnzili bir olar, namǝrdin mǝnzili İlanın ayağını, qarışqanın gözünü, mollanın
olmaz. çörǝyini, heç kǝs görmǝyib.
İgidin xǝncǝri qınında qalmaz. İlanın başı ağrıyanda, yolun ortasında yatar.
İgidliyin dǝ yeri var. İlanın başını özgǝ ǝli ilǝ ǝz.
İmam ǝzizdir, qara pul imamdan da ǝzizdir. İlanın quyruğunu basmasan sancmaz.
İmam tǝk-tǝk tapılar, tin başı şümürdür. İlanın quyruğunu yox, başını ǝzǝrlǝr.
İmam şaftalı ağacı deyil ki, hǝr yerdǝ bitǝ. İlanın zǝhlǝsi yarpızdan gedǝr, o da bitǝr
İmamzadǝ piy gǝtirǝni tanıyar. yuvasının ağzında.
İl baharından bilinǝr. İlqar imandadır.
İl var bir günǝ dǝyǝr, gün var bir ilǝ. İlqarından dönǝn namǝrddir.
İl ötǝr, ay dolanar, şǝnbǝ düşǝr novruza. İlk atılan daş uzaq gedǝr.
İldǝ başa gǝlmǝyǝn, dildǝ başa gǝlǝr. İlkin var – mülkün var.
İl xırmansız olmaz. İlin axır çǝrşǝnbǝsi kimiyǝ düşǝr, kimiyǝ yox.
İlan ağzından qurtardı, qurbağa ağzına düşdü. İllǝr qocaltmaz insanı, qüssǝ qocaldar.
İlan adamın topuğunu gözlǝr, adam ilanın başını. İlmǝnin ucunu tutanda iş yoluna düşǝr.
İlan balasını da çalar. İnsan qocaldıqca aynaya baxmağı az istǝr.
İlanın boğazına girǝn çıxmaz. İnsan daşdan bǝrk, güldǝn zǝrifdir.
İlan boğan vaxtıdır. İnsan dostunu, düşmǝnini tanımalıdır.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 49


İnsan döyüş meydanında tanınar. İslandıq, quruduq, sel bizǝ neylǝr?
İnsan insana lazım olar. Qarlı dağdan aşsaq yel bizǝ neylǝr?
İnsan gǝrǝk insana gǝrǝk olsun, İslanmışın yağışdan nǝ arı (pakı)?
İnsan gǝrǝk hǝr an gǝrǝk olsun. İslanmış cücǝyǝ dönüb.
İnsan olmayan insan qǝdrini bilmǝz. İsraf haramdır.
İnsan mǝxluqatın ǝşrǝfidir. İstǝdi qaşın düzǝldǝ, vurdu, gözün çıxartdı.
İntelligent Hǝsǝn! İstǝdiyim yar idi, yetirdi pǝrvǝrdigar.
İstǝdiyini söylǝyǝn, istǝmǝdiyini eşidǝr.
İnsan sǝy vǝ qeyrǝti ilǝ tanınar, bǝzǝyi ilǝ İstǝyǝnin bir üzü qara, vermǝyǝnin iki üzü.
tanınmaz. İstǝyirsǝn bal-çörǝk, al ǝlinǝ bel-kürǝk.
İnsan xain olmasa, heyvan damğanı neylǝr? İstǝyirsǝn qocalıqda hörmǝtin olsun cavanlıqda
İnsan çiy süd ǝmib. qocalara hörmǝt elǝ.
İnsanı yaşadan arzu ilǝ ümiddir. İstǝk gözdǝ olar.
İnsanı şöhrǝtlǝndirǝn ǝmǝlidir. «İstǝmirǝm» deyǝndǝn qorx.
İnsanın bir özü, bir sözü. İstǝmirǝm heyvasını, narını, qoy desinlǝr:
İnsanın dǝlisi daşa güc eylǝr, öküzün dǝlisi – «Şahbudağın bağı var!»
başa. İstǝrǝm dosta varam, ǝlim boş, üzüm qara.
İnsanın dili sandıq, dodaqları qıfıl olmalıdır. İsti sevǝn tüstüsünǝ dözǝr.
İnsanın ǝti yeyilmǝz, dǝrisi geyilmǝz, ancaq şirin İsti-soyuq bilmir.
dili gǝrǝk! İsti çörǝk tǝndirdǝn, minnǝti yox pendirdǝn.
İnsanın zillǝti dǝ, izzǝti dǝ öz ǝlindǝdir. İt adına alır, özü yeyir.
İnsanın gözünü bir ovuc torpaq doyurar. İt aya hürǝr, başına bǝla gǝtirǝr.
İnsanlar danışmaqdan qalanda, daşlar İt aparan olsun!
danışmağa başlar. İt araba kölgǝsindǝ yatar, elǝ bilǝr öz kölgǝsidir.
İntiqam almağa tǝlǝsmǝ. İt ardına düşǝn, leş üstünǝ çıxar.
İlxıçının qazancı havayı minmǝkdir. İt balası it olur.
İndi itǝr, yengǝdǝ bitǝr. İt bilir xurcunda nǝ var, çoban da bilir itǝ nǝ
İndiyǝcǝn yeddi kǝfǝn çürüdüb. verǝcǝk.
İndi ki, nisyǝdir, astarını gülü-xǝndan elǝ. İt bir olar, yoxsa bir sürü?!
İnǝyi itǝn soraq eylǝr. İt bir parça çörǝyǝ dǝ qane olar.
İnǝyi olana nisyǝ dol verǝrlǝr. İt qorxduğu yerǝ hürǝr.
İnǝyin buynuzuna baxarlar, qızın – üzünǝ. İt quduranda yiyǝsini dǝ qapar.
İnǝyin üzünǝ bax, südünü sağ. İt qulağını kǝsǝndǝn qorx.
İnǝk kimi süd vermǝyǝn, öküz kimi kotan sürǝr. İt qursağı yağ götürmǝz.
İnǝk su içǝr – süd olar, ilan su içǝr – zǝhǝr. İt dǝvǝyǝ hürǝr, dǝvǝ eşitmǝz.
İnsaf qanunların anasıdır. İt dǝ getdi, ip dǝ getdi.
İnsaf dilin yarısıdır. İt dǝm vuran ayranı kim içǝcǝk?!
İnsafı olmayanın imanı da olmaz. İt dǝmirçi dükanından nǝ aparar?
İpǝk necǝ xar olub, eşşǝyǝ çuval olub! İt dǝftǝrindǝ adı yoxdur.
İpin uzunu yaxşıdır, dilin qısası. İt dǝ öz qapısında ağadır.
İpini eşiblǝr. İt ǝzabı çǝkir.
İrz (ismǝt) insanın qanbahasıdır. İt ǝlindǝn sümük gǝmirmǝk olmur.
İrz puldan qiymǝtlidir. İt ǝl çǝkdi, molla ǝl çǝkmǝdi.
İsa öz yerindǝ, Musa öz yerindǝ. İt ǝppǝyǝ hǝris olar, uşaq – mǝhǝbbǝtǝ.
İsa tǝk kişiyǝ, verib bir eşşǝk, eşşǝk tǝk kişiyǝ İt yanına bǝy kimi, bǝy yanına it kimi.
verib min köşǝk. İt ilxısı - köpǝk sürüsü.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 50


İt it ilǝ boğuşdu, yolçuya girǝvǝ düşdü. Dedilǝr: - Nǝ üçün quyruğunu bulayırsan?
İt it ilǝ dalaşanda, qurd körpünü aşar. Dedi: - Canavardan qorxuram.
İt itǝ buyurar, it dǝ öz quyruğuna. İtǝ dǝ bir çörǝk borcludur.
İt itin quyruğunu basmaz. İtǝ ümid bağladıq, hürmǝyib evimizi yıxdı!
İt dǝ öz yediyini qusar. İtǝ hörmǝt edǝrlǝr – yiyǝsi xatirinǝ.
İt yiyǝsini tanımır. İtǝ hürmǝk qalar.
İt kimi quyruq bulayır. İti qaçan atı mǝhmizlǝmǝyin mǝnası yoxdur.
İt kimi yeddi canı var. İti qışqırtmasan hürmǝz.
İt kimi nǝ yeyǝr, nǝ yedirdǝr. İti quyruğundan bağlasan durmaz.
İt kökündǝyǝm, kǝllǝ-paça ütürǝm. İti qurddan seçǝndǝ gǝl!
İt kölkǝsindǝn qorxar. İti dalıma almışam – qurd qorxusundan.
İt getdi, qurd gǝldi. İti itǝ boğdurarlar.
İt nǝdir ki, yunu nǝ olsun? İti itmiş çobana dönüb.
İt nǝ görsün, nǝ dǝ hürsün. İti yiyǝsinǝ tanıtdırma.
İt oğludur, qurd basır. İti görüm, qurdu görüm, onu görmǝyim.
İt oyun ilǝ, qurd qoyun ilǝ. İti mǝsciddǝn qovan kimi qovdular
İt olsun, komasında hürsün. İti öldürǝnǝ sürütdürǝrlǝr.
İt olsun, yiyǝsinin qapısında olsun. İti sahibinǝ tanıtdırırsan?
İt otaran nǝvǝsidir. İtib, axtaranı yoxdur.
İt özüdür, qurdu mǝnǝ göstǝrir. İtimin qurd dayısı.
İt özü nǝdir ki, südü nǝ ola? İtin ağzına sümük verdilǝr.
İt pişik ilǝ yola getmǝz. İtin ağılsızı qayqanaqdan pay umar.
İt pişik kimi yola gedirlǝr. İtin adını çǝkdin, ağacı ǝlinǝ al.
İt sümüyü ölçüb udar. İtin ayağın basarsan, sǝni qapar.
İt, sümüyü sevinǝ-sevinǝ udar, tamaşadır İtin alası çaqqalın dayısıdır.
xirtdǝyinǝ gǝlǝndǝ. İtin axmağı tula olar.
İt sümsümmǝkdǝn ǝl çǝkmǝz. (itin axmağı tula olar, atın axmağı – yorğa).
İt ular, payını gǝsǝr. İtin acığı quyruğundan bilinǝr, atın acığı –
İt ular, üstünǝ (sürüyǝ) qurd gǝtirǝr. qulaqlarından.
İt hardan tapa iki ǝppǝyi, birini başı altına qoya, İtin boynuna ciyǝr asma.
birini yerǝ. İtin qabağından qalanı alsan yemǝz.
İt hürdü, çǝrçi gǝldi, elǝ bildim, elçi gǝldi. İtin qohumu it olar.
İt hürǝr, karvan geçǝr. İtin qudursun, çaqqal!
İt hürmǝsǝ dǝ, quyruğu çömbǝr gǝrǝk. İtin quyruğunu qǝlibǝ salsan düzǝlmǝz.
İtdǝn qurtardıq, qurda rast gǝldik. İtin dilini bilir.
İtdǝn küçük olar, qoyundan – quzu. (itin dilini bilir, cǝhǝnnǝmin yolunu).
İtdǝn olar – it köpǝk oğlu. İtin dirisi nǝdir ki, ölüsü nǝ ola?
İtdǝn utanmasan, sahibindǝn utan. İtin duası qǝbul olsa, göydǝn ǝt yağar.
İtdǝn çox çarıq yığan olmaz, yenǝ ayaqları İtin ǝblǝhi qaysavadan pay umar.
yalındır. İtin ǝtini yeyǝrǝm, qǝssabın minnǝtini çǝkmǝrǝm.
İtǝ atmağa daşı yoxdur. İtin könlünǝ qalsa, gündǝ bir leş yeyǝr.
İtǝ bax, qarpızdan pay istǝyir! İtin peşǝsi hürmǝkdir.
İtǝ dedilǝr: - Gündǝ neçǝ dǝfǝ döyülürsǝn? İtini haya öyrǝtmǝ, qonşunu – paya.
Dedi: - Mǝrdimazara rast gǝlmǝklǝdir! İtlǝr bizǝ, qurdlar bizǝ, sağsağanlar çırtlar bizǝ.
İtǝ dedilǝr: - Nǝ üçün hürürsǝn? İftira dağdan ağırdır.
Dedi: - Canavarı qorxutmaq üçün. İçdim üzüm suyunu, tökdüm üzüm suyunu.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 51


İç dedilǝr, çeşmǝni qurut demǝdilǝr. İşi düşǝndǝ arar mǝni, işim düşǝndǝ qovar mǝni.
İçim mǝni yandırır, bayıram özgǝni. İşi ǝndazǝdǝ gör.
İçmǝ namǝrd ǝlindǝn su abi-hǝyat olsa da. İşi işǝ bǝnd elǝ, görǝn desin ha belǝ!
İçmǝ çaxırı, açar paxırı. İşi halǝtlǝ görǝrlǝr, höcǝtlǝ görmǝzlǝr.
İş adamı bǝyan eylǝr. İşim şuluqdur.
İş adamın cövhǝridir. İşin düşdü arvada, ölǝn gününü sal yada.
İş bacaranın, aş yeyǝnindir. İşin düşdü qazıya, özün döndün tazıya.
İş başqa, söz başqa. İşin düşdü sarıq başa, başın dǝyǝr daşdan daşa,
İş başdan aşıb. yapışginǝn ǝyri xışa, get o başa, gǝl bu başa.
İş başından aşınca, dövlǝt cibindǝn daşar. İşin canını iş alar.
İş bilǝn müşküldǝ qalmaz. İşinǝ yaxşı baxarsan, iş dǝ sǝnǝ yaxşı baxar.
İş işdǝn keçib! İşıq üzü görünmür.
İş danışıqdan keçǝr. İşığa kor baxım!
İş ǝlindǝn yemǝyǝ hǝsrǝt canım. İşığa gǝlirlǝr!
İş igidlǝr başına gǝlǝr. İşığı var, istisi yox.
İş ǝrǝb sacına döndü. İşlǝ – dişlǝ.
İş ilǝ zarafat olmaz. İşlǝ nökǝr kimi, ye ağa kimi.
İş içindǝ iş var. İşlǝyǝn atı tövlǝdǝ bağlasan cǝngi olar.
İş işi açar. İşlǝyǝn açar parıldar.
İş yiyǝsi işdǝ gǝrǝk! İşlǝyǝn dǝmir pas tutmaz.
İş yuxu görǝndǝ deyil, yuxu yozandadır. İşlǝyǝn dişlǝr, işlǝmǝyǝn kişnǝr.
İş kǝlǝfin ucunu tutmaqdadır. İşlǝyǝn inci taxar, işlǝmǝyǝn yandan baxar.
İş görǝnindir. İşlǝyǝn olsun, iş tapılar.
İş olan yerdǝ nöqsan da olar. İşlǝyǝnlǝ işlǝmǝyǝni bir ayağa yazmazlar.
İş tǝrsǝ gǝlǝndǝ tǝr halva diş çıxardar. İşlǝk keçǝl qız ǝrǝ gedǝr, pinti – gora.
İşǝ bağlı – zǝhmǝtǝ bağlı. İşlǝmǝyǝn dişlǝmǝz.
İşǝ bax, ağılsız ağıllının başına ağıl qoyur. İşlǝmǝk adamı safa çıxardar.
İşǝ bax, ala qarğa şux tǝrlanı bǝyǝnmir. İşlǝmǝk dǝrdindǝn yemǝyǝ hǝsrǝt canım.
İşǝ bax, sular baş yuxarı axır. İşlǝrin mayası o tünbǝtündür.
İşǝ getmǝyǝn oğlum olunca, cütǝ gedǝn öküzüm İştaha diş altındadır.
olsun. İşsizlik arsızlıq gǝtirǝr.
İşǝ xor baxma, boynuva torba taxar. İşsizlik yoxsulluğun anasıdır.
İşi allaha qalıb. İşçi işdǝ gǝrǝk!

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 52


K
Kabab qanlı, igid canlı. Kasıbın dörd düşmǝni var – it, bit, yasavul, molla.
Kababı köz öldürǝr, igidi söz. Kasıbın dürmǝyi yavan olsa, dili yağlıdır.
Kamal ata kürki deyil ki, irs ilǝ övlada keçǝ. Kasıblıq eyib deyil, oğurluq eyibdir.
Kamil adam az danışar. Kasıbın halını kasıbdan sor.
Kamil bağban çǝkǝr bağın sǝfasını. Kasıbın gözü tox olar.
Kamil insan kǝlamından bǝlli olar. Kasıbın günü – itin günü.
Kamil ovçu boşuna güllǝ atmaz. Kasıbın pulu cǝhǝnnǝmdǝ olar.
Kankanın vǝsiyyǝti – qızıl öküzdür. Kasıbın sacı axırda qızar,
Kar dedi: - Sǝs gǝlir! Kasıbın sözü, yorğunun gözü.
Kor dedi: - Odur, gǝlirlǝr! Kasıbın toyunda gecǝ qısa olar.
Çolaq dedi: - Durun qaçaq! Kaş mal zǝrǝri olsun, insan zǝrǝri olmasın.
Lüt dedi: - Qaçmayın, mǝni soyarlar! Keyf qılığa baxmaz.
Kar eşitdiyini, kor tutduğunu buraxmaz. Keyf sǝnin, kǝnd kovxanın.
Kar eşitmǝz, yaraşdırar, kor görmǝz, quraşdırar. Keçdi gül, uçdu bülbül, istǝr ağla, istǝr gül.
Kar iki dǝfǝ gülǝr. Keçǝl baxar güzgüyǝ – adın qoyar özgǝyǝ.
Kar könlündǝkini anlar. Keçǝl başa taxta daraq?!
Kar özünǝ sǝrf elǝyǝni eşidǝr. Keçǝl başından qorxar, kor gözlǝrindǝn.
Kar üçün iki dǝfǝ azan verilmǝz. Keçǝl başını yudu da, daradı da.
Karın qulağına taxta tıxadılar, dedi: - Bu taqqıltı Keçǝl var – zığıdı keçǝl, keçǝl var – noxudu
haradan gǝlir? keçǝl.
Kasa sındı, ya cingildǝdi. Keçǝl qız bacısının saçı ilǝ öyünǝr.
Kasanı mǝnim başımda sındırır. Keçǝl qız çeşmǝnin gözündǝn su içǝr.
Kasıb bacını varlı qardaş istǝmǝz. Keçǝl qız bǝzǝnincǝ toy ǝldǝn getdi.
Kasıb, itinin adını gümüş qoyar. Keçǝl qızı saçlı dǝyǝ ağlama.
Kasıb geyǝndǝ soruşarlar: - Keçǝl qızın nǝyi var?
Haradandır? - Başın qaşımağa dırnağı.
Varlı geyǝndǝ deyǝrlǝr: - (Keçǝl qızın nǝyi var?
Mübarǝkdir! - Dǝmirdǝn darağı).
Kasıb ölǝndǝ molla xǝstǝ olar. Keçǝl yaradı, öz başını daradı.
Kasıb ölüsünǝ yas saxlamaz. Keçǝl suya getmǝz.
Kasıb pul tapdı, qoymağa yer tapmadı. Keçǝl halva yeyǝr, puluna minnǝt.
Kasıb cavan mǝrd olar. Keçǝl Hǝsǝn, Hǝsǝn keçǝl, nǝ fǝrqi?
Kasıb çıraq yandırar, dövlǝtlinin pulunu sayar. Keçǝl çarǝ bilsǝ, öz başına eylǝr.
Kasıb xǝrcini bilsǝ, mǝxmǝr geyǝr. Keçǝlǝ baxma, bǝxtinǝ bax.
Kasıba bazarın tulası da hürǝr. Keçǝlǝ kosa qǝnim olsun.
Kasıba qul ol, varlıya oğul olma Keçǝli gün çıxmamış gör.
(Kasıba oğul olunca, dövlǝtliyǝ qul ol). Keçǝli gün Zülfǝli çağırarlar.
Kasıbdan allah da bezardır. Keçǝli papağının yanından tanımaq olar.
Kasıbı dǝvǝ üstündǝ böv vurar. Keçǝlin adı – Zülfǝli!
Kasıbın ağzı aşa dǝyǝndǝ başı daşa dǝyǝr. Keçǝlin bǝxti yaxşı olar.
Kasıbın bir oğlu oldu, o da boynu ǝyri. Keçǝlin qazandığı başının ziftinǝ (qartmağına)
Kasıbın dövlǝti saqqalda olar. gedǝr.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 53


Keçǝlin dǝrdi-başı, bir qazan ayran aşı. Kǝklik qaqqıldamasa qaraquş onu tapmaz.
Keçǝlin dırnağı olsa, öz başını qaşıyar. Kǝkliyin dimdiyi qan, dili qan, dimdiyi qan, ağa
Keçǝlin papağı düşǝnǝcǝndir. dinsǝ söz olmaz, nökǝrin dindiyi - qan.
Keçǝlin tükdǝn acığı gǝlǝr. Kǝl qoşub cüt sürmǝyǝn çörǝk qǝdrini bilmǝz.
Keçǝlin hindi başı, eşşǝyǝ mindi başı, o tayda Kǝlǝ kǝlǝlǝr neylǝdi ki, kǝrtǝnkǝlǝlǝr neylǝsin?
dava düşdü, bu tayda sındı başı. Kǝlǝk ilǝ gǝlǝn, külǝk ilǝ gedǝr.
Keçǝn zaman qayıtmaz. Kǝllǝ-paça, qoyma qaça.
Keçǝn (köçǝn) yurdun qǝdrini, düşǝn yurdda Kǝllǝ-paça suyu üçün Hövsana gedir.
bilǝrlǝr. Kǝnardan baxan yaxşı görǝr.
Keçǝn keçdi, vay gǝlǝcǝk dǝrdidir! Kǝnardan baxana hǝr şey asan görünǝr.
Keçǝn keçib, gǝlǝn günün xeyir olsun. Kǝnd aşırı it hürmǝz.
Keçǝn keçib, sǝn gǝlǝcǝkdǝn danış. Kǝnd kalafasından bilinǝr.
Keçǝn gün ömürdǝndir. Kǝnd girovun naxırdan tutarlar.
Hǝr ağ gün, qara gün ömürdǝn gedir. Kǝnd kovxasız olmaz.
Keçǝn günǝ gün çatmaz, calasan günü günǝ. Kǝnd köpǝksiz olmaz.
Keçǝnǝ güzǝşt deyiblǝr. Kǝnd nǝdir, qǝnd nǝdir?!
Keçǝr bu dövran sǝnǝ, dǝ qalmaz. Kǝndǝ molla gǝlib, kim ölür, ölsün.
Keçi deyǝr: - Adım Əbdülkǝrimdir! Kǝndǝ tǝzǝ dǝllǝk gǝlib, kǝkili yandan qoyur.
Keçi, qurdun nǝyini yeyiblǝr?! Kǝndi köpǝksiz gördü, ǝli ağacsız girdi.
Keçi kasıbın inǝyidir. Kǝnkanın vǝsiyyǝti qızıl öküzdür.
Keçi keçim olsun, oturduğum yer samanlıq. Kǝpǝk altında unları var.
Keçi öldü, qoturu qurtardı. Kǝrbalayi Kazım, sǝnǝ demǝk nǝ lazım?
Keçi ölǝndǝ quyruğunu dik tutar. Kǝrǝ yağından qıl çǝkir.
Keçi suyu bağıra-bağıra keçǝr. Kǝrǝ yeyǝn dǝ çıxar yaza, tǝrǝ yeyǝn dǝ.
Keçi suyu bulandırdı. Kǝs barmağını çıx bazara, ǝlac tapan çox olar.
Keçi can hayında, qǝssab piy axtarır. Kasad bazarın gǝliri olmaz.
Keçi şǝrab içsǝ, dǝvǝyǝ meydan oxuyar. Kǝsǝk oturub daş üçün ağlayır.
Keçib gǝlib Arazı, bǝyǝnmǝyir Gülnazı. Kǝsǝnin üzün tikǝn ağardar.
Keçidǝ saqqal var, amma şeyx deyil. Kǝsik baş bitmǝz, bitsǝ dǝ yiyǝsinǝ xeyir vermǝz.
Keçiyǝ bir sürü qoyundan, bir keçi yaxşıdır. Kǝsilǝn başın zülfü üçün ağlamazlar.
Keçiyǝ qurd dǝymǝsǝ gedib Hǝccǝ çıxar. Kǝsilsin o iki ǝl ki, bir başı saxlamaz.
Keçilǝr yer ǝkǝ bilsǝydilǝr, öküzlǝr işsiz qalardı. Kǝfǝn havayı olanda adam özünü öldürmǝz.
Keçinin qoturu sǝrçeşmǝdǝn su içǝr. Kǝfǝni var idi, goru da olsun?!
Keçini dǝvǝ adına satır. Kǝfgir qazanın dibini deşib.
Keçinin başı gicişǝndǝ, buynuzunu çobanın Kilid dost üçündür.
çomağına sürtǝr. Kim eşşǝk olar, biz ona palan olarıq.
Keçinin şeytanla qohumluğu var. Kim güclüdür – haqq onundur.
Keçmǝ namǝrd körpüsündǝn, qoy aparsın sel Kim canından bezardır?!
sǝni, yatma tülkü kölgǝsindǝ, qoy yesin aslan Kimǝ yaxşılıq elǝdin, özünü ondan qoru.
sǝni. Kimi ǝkǝr, kimi biçǝr, kimi qazanar, kimi yeyǝr.
Keçmişin arabası ilǝ uzaq gedǝ bilmǝzsǝn. Kimi gülür, kimi ağlayır, hǝrǝnin bir dǝrdi var.
Keçmişin qazancı bu günün rahatlığıdır. Kimin arabasında gedirsǝn, onun mahnısını oxu.
Keçmişi unutma, gǝlǝcǝyin müǝllimidir. Kimin ǝlindǝn nǝ gǝlir?!
Kǝbinim halal, canım azad. Kiminǝ qat-qat, kiminǝ – ac yat.
Kǝklik başını soxar kola, quyruğundan xǝbǝri Kimini qaldırır, kimini endirir.
olmaz. Kiminin başında tac, kimi ac-yalavac.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 54


Kiminin ǝvvǝli, kiminin axırı. Kovxa atlanar, öz kǝndini çapar.
Kiminin sacı olar, kiminin ǝlǝyi. Kovxa ilǝ hesaba oturan borclu olar.
Kimsǝ kimsǝnin qismǝtini yemǝz. Kovxanın bacısı oğlusan?-
Kimsǝ namǝrdǝ möhtac olmasın. Gǝl min boynuma!
Kimsǝnin ahı kimsǝyǝ qalmaz. Kovxası gülüm olanın başına külüm olar.
Kimsǝnin tikǝsi kimsǝnin qarnında qalmaz. Kolxoz ambarı el süfrǝsidir.
Kimsǝnin nǝsibin kimsǝ yemǝz. Kor at gecǝ dǝ otlar.
Kiri kir açar, sirri – sir. Kor atı minǝn şahlıq iddiası edǝr.
Kirayǝnişin olduğu bǝs deyil, toyuq-cücǝ dǝ Kor bulaqdan su gǝlmǝz.
saxlayır. Kor burada, ya Bağdadda.
Kirpik gözün çǝpǝridir. Kor qurdun ruzisini yetirǝn özü yetirǝr.
Kitab verǝnin bir ǝlini kǝsǝrlǝr, qaytaranın iki Kor ǝlifǝ bǝy demǝyib.
ǝlini. Kor ǝsasını bir itirǝr.
Kitabı satıb, gǝncǝfǝ alıb. Kor ilǝ çörǝk yeyǝndǝ insafı arada gör.
Kitabın köhnǝsi, libasın tǝzǝsi. Kor it kölgǝsindǝn qorxar.
Kiçiyi böyüyün üzünǝ qalxızmazlar. Kor kimdir?
Kiçik açar böyük qıfılı açar. Nabǝlǝd!
Kiçik daş da baş yarar. Kor-kor, gör-gör!
Kiçikdǝn xǝta, böyükdǝn ǝta. Kor kora deyǝr:
Kiçiklǝrǝ hörmǝt elǝ, böyüklǝrdǝn hörmǝt qazan. Çırt bu yandakı gözünǝ.
Kiçiyin kiçik dǝrdi var, böyüyün – böyük. Kor kora kor demǝsǝ, bağrı çatlar.
Kiçiyin kiçik yeri var, böyüyün - böyük. Kor koru tapar, su çuxuru.
«Kiş» deyirsǝn getmir, «hoş» deyirsǝn dayanmır. Kor gözdǝn ǝski asır.
Kişi bilmǝdiyini ayağı altına yığsa, başı ǝrşǝ Kor gözün sahibinǝ nǝ faydası!
dǝyǝr. Kor gözündǝn qorxar, keçǝl başından.
Kişi qızı olma, kişi arvadı ol! Kor leylǝyin yuvasını allah tikǝr.
Kişi kişidǝn qorxmaz, amma utanar. Kor nǝ istǝr?
Kişi öz sözünün ağası olar. İki göz, biri ǝyri, biri düz.
Kişi öz tayı ilǝ gǝzǝr. Kor olsun o iki göz ki, dostunu, düşmǝnini
Kişi sevdiyinin nazını çǝkǝr. tanımır.
Kişi seldir, arvad göl. Kor tutduğun buraxmaz.
Kişi, sözü üzǝ deyǝr. Kor tutduğundan kǝsǝr.
Kişi tüpürdüyünü yalamaz. Kora gecǝ-gündüz birdir.
Kişi fǝhlǝdir, arvad – bǝnna. Korlar şǝhǝrindǝ ayna satmazlar.
Kişidǝ qeyrǝt olsa, torpağı qızıla döndǝrǝr. Koroğlu deyib:
Kişidǝ sǝbir olmalıdır. Basılanı kǝsmǝyin!
Kişinin alnı açıq gǝrǝk. Koroğlu üçǝcǝn deyib.
Kişinin başına gǝlǝn, ağzından çıxandır. Koroğlunu tutmağa bir keçǝl Hǝmzǝ gǝrǝk.
Kişinin dilinǝ qarqış gǝlmǝz. Koru dar yerdǝ qısnamazlar.
Kişinin malı göz qabağında. Koru kor yanında hǝyan üçün qoyarlar.
Kişinin özünǝ baxma, sözünǝ bax. Korun ağacı özündǝn qabaq gedǝr.
Kişinin sözü ilǝ işi bir olar. Korun istǝdiyi bir göz, iki göz olsa – nǝ söz?!
Kişinin hörmǝti öz ǝlindǝdir. Korun nǝ borcu ki, şam bahalanıb?!
Kişini cavan saxlar, yaxşı arvad, yaxşı at. Kosa kǝndǝ girmǝmiş gǝraylısını başladı.
Kişinin cibi iki olsa, arvad almaq fikrinǝ düşǝr. Kosa getdi saqqal gǝtirmǝyǝ, bığı da qoydu
Kişisi olmayan evin ruzisi olmaz. gǝldi.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 55


Kosaya rişxǝnd edǝnin, top qara saqqalı gǝrǝk. Körpüdǝn keçǝndǝ yan-yana deyiblǝr.
Kosanı gün batandan sonra aldatmaq olar. Kötǝk aradakına çox dǝyǝr.
Kotan nǝ bilir qayış nǝ çǝkir? Kötǝk yeyǝnin kisǝsindǝn gedǝr.
Kövǝk kolunun kölgǝsi olmaz. Köhnǝ adǝt başında qalıb.
Köynǝk dondan irǝlidir. Köhnǝ qurd yolunu azmaz.
Kölgǝdǝ bitǝn ağacın meyvǝsi olmaz. Köhnǝ dǝrdi tǝzǝlǝmǝ.
Köynǝk olanın kölgǝsi olmaz. Köhnǝ düşmǝn dost olmaz.
Kölgǝsindǝn qorxur! Köhnǝ kǝndǝ tǝzǝ darğa gǝlib.
Kölgǝsini qılınclayır. Köhnǝ kǝndǝ tǝzǝ nırx qoyma.
Kömǝyi igidǝ – sözlǝ, zǝifǝ – ǝllǝ et. Köhnǝ getdi, sǝn tǝzǝdǝn danış.
Kömürçünün qaralmaqdan nǝ arı? Köhnǝ palan, içi zǝr-zivǝr.
Kömürçünün evinǝ girǝn üzü qara çıxar. Köhnǝ paltar yamağından bǝllidir.
Köndǝlǝn çǝpǝrǝ söykǝnmǝk olmaz. Köhnǝ pambıq bez olmaz, dul arvaddan qız
Könlü balıq istǝyǝn quyruğunu suya vurar. olmaz.
Könlü bǝdöy at istǝyǝn vaxtında alar. Köhnǝ süpürgǝni dama atarlar.
Könlü yemiş istǝyǝn dolanar tağ başına. Köhnǝ tǝqvim pula getmǝz.
Könül arzunun mǝnbǝyidir. Köhnǝ un çuvalıdır, vurduqca toz qopar.
Könül bir böyük saraydır, tikilmǝsi çǝtin, Köhnǝ hamam, köhnǝ tas.
yıxılması asan. Köhlǝn at yeriyǝndǝ toz qopar.
Könül bir uşağa bǝnzǝr, nǝ verǝrsǝn istǝr. Köç qayıdanda axsaq keçi qabağa düşǝr.
Könül qocalmaz. Köç köçǝr, it hürǝr, ikisi dǝ mǝnzilǝ birgǝ yetǝr.
Könül quşu uçar, bir budaqdan o birinǝ qonar. Köçdǝn azan qarıya bu da azdır.
Könül gözdǝn su içǝr. Köçǝn yurdun qǝdrini, düşǝn yurdda bilǝrlǝr.
Könül nǝ mey istǝr, nǝ meyxanǝ, könül dost Köçün dönmǝsi axsaq itǝ xoş gǝlǝr.
istǝr, mey bǝhanǝ. Köçün yaraşığı dananın soncuqlamasıdır.
Könül sevǝn ağanın nǝ ağı, nǝ qarası?! Kuzǝçi sınıq qabda su içǝr.
Könül sevǝn göyçǝk olar. Kül başına gözǝl fǝrǝ, beçǝ dǝ sǝni bǝyǝnmir.
Könül umduğu yerdǝn küsǝr. Külahın sat xirac eylǝ, tüfeyli olma namǝrdǝ,
Könülxoşluğu maldan ǝfzǝldir. cahanda kǝllǝ sağ olsun, külah ǝskik deyil
Könülsüz (pulsuz) bazara gedǝn, gördüyünü mǝrdǝ.
almamış qayıdar. Külǝk ǝsǝr, gül bükülǝr, könül yanar, can
Könülsüz köpǝyin sürüyǝ xeyri olmaz. sökülǝr, gecǝ gündüz yaş tökülǝr, gözlǝrimin
Könülsüz namazı allah qǝbul elǝmǝz. qarasından.
Könülsüz tula ilǝ ova çıxmazlar. Külǝk kimi hǝrdǝn bir yana ǝsmǝ.
Könülsüz hürǝn köpǝk, sürüyǝ qurd gǝtirǝr. Külǝkdǝ yatanın cin atı olar.
Köpǝyǝ sǝlbǝ dǝyǝn kimi dǝydi. Külǝkli gündǝ pambıq atır.
Köpǝyǝ ümid olduq, özümüz dǝ hürmǝdik. Külǝkli gündǝ xırman sovurmazlar.
Köpǝyin qarnı tox olsa, gecǝ ulduza hürmǝz. Külǝş tez yanar, tez dǝ kül olar.
Köpǝyin iyǝ düşǝni tuladan bǝrk qaçar. Külü küllükdǝn götür, külü tǝpǝyǝcǝn olsun.
Köpǝk qocalanda, qurda gülünc olar. Külü ocaqdan götürǝrlǝr.
Köpǝk elǝ köpǝkdir, xaltası qızıldan da olsa. Külün altında göz olar.
Köpǝk sahibini tanıyar. Kündǝsi küt düşüb.
Köpǝk taya dibindǝ yatar, elǝ bilǝr öz hünǝridir. Küp yanında küpçǝlǝr.
Köpǝksiz sürüyǝ qurd dadanar. Küpü sındıran da bir , suyu gǝtirǝn dǝ bir.
Körpǝ südsüz böyümǝz, pambıq – susuz. Küpün günahı nǝdir ki, içinǝ çaxır tökülür?!
Körpü qaldı çayın o tayında. Küpdǝn nǝ çıxar?

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 56


Ancaq içindǝki! Kürǝn adamla, kürǝn ata yaxın düşmǝ.
Kürd kürdü dǝyirmanda axtarar. Kürǝn toyuq hindǝn bayıra çıxmaz.
Kürd kürdü tanımasa, mǝkri mǝkrǝni tanıyar. Kürkü ǝvvǝl il özün gey, ikinci il ver düşmǝninǝ.
Kürdǝ dedilǝr: Kürkünǝ birǝ düşüb.
Allah şirindir, ya doşab? Küsǝnǝ pay düşmǝz.
Dedi: - İki dostun arasına girmǝyin. Küsǝnin payını yeyǝrlǝr.
Kürdün dilin kürd bilǝr. Küsülü qardaş, gǝl yükü çataq, küsümüz
Kürǝyǝ düşmǝyǝn dǝmir yumşalmaz. küsülülükdǝ .
Kürǝkǝn imam kimi gǝlǝr, sonra yezidǝ dönǝr. Küçük hürǝ-hürǝ köpǝk olar.
Kürǝn adam xǝtakar olar. Küçǝlǝri ölçür.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 57


L
Lazımlı yerǝ sǝrf elǝmir, lazımsız yerǝ su kimi Lǝlǝnin yaz evi.
axıdır. Lǝnǝt kor şeytana.
Lal-dinmǝz qovluq. Lǝnǝt heçǝ!
Lalam, karam – dinmǝrǝm. Libasım yamaq götürür, qarnım yox.
Lalın dilini anası bilǝr. Loğma qarın doyurmaz, hörmǝt artırar.
Lat-lüt İmam Rza! Loğma dağ aşırar.
Laçın balasın vermǝz, bǝlkǝ zorla alalar. Loğma deyil – boğmadır.
Laçın qalada balalar. Loğmanı az götür, çox çeynǝ.
Leyli bazarıdır, Mǝcnun can satır. Lotu lotunu aldatmaz.
Leylǝk gününü tak-takla keçirdǝr. Lotu lotunu tapmasa, qara geyǝr, yaslı olar.
Leş görǝndǝ quzğuna dönǝr. Lotu lotunun sözünǝ inanar.
Dǝb demǝkdǝnsǝ, lǝblǝbi de. Lotudan adam zǝrǝr görmǝz.
Lǝblǝbidir – el dǝbidir. Lotuya bir şillǝ kar elǝmǝz.
Lǝvǝnd lǝvǝndi tapar. Lotunun da allahı var.
Lǝzgi nǝdir, güzgü nǝdir? Lotunun dilini lotu bilǝr.
Lǝyaqǝt ağıldadır, ǝsil-nǝbǝslǝ deyil. Lotunun pulu qurtaranda soğan-çörǝk dǝ
Lǝl daşını, çay daşına qatma qardaş, kǝrǝm eylǝ. sǝlamǝtdir.
Lǝlǝ var, yurdu yox. Loş kimi burnunu salladıb.
Lǝlǝ ikinci anadır. Lülǝyin aftafa yerini tutar, girova qoyanda tutar,
Lǝlǝ köçüb yurdu ağlayır. girova qoyanda alan olmaz.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 58


M
Mağarada qurd az idi, biri dǝ gǝmi ilǝ gǝldi. Malını yaxşı saxla, qonşunu oğru tutma.
Maya doğar, nǝr doğmaz. Malını yemǝyǝnin malını yeyǝrlǝr, ölüsünü dǝ
Maya sǝndǝn, can mǝndǝn. döyǝrlǝr.
Mayabaş oldular. Mamaça çox olanda uşaq tǝrsǝ gǝlǝr.
Mayanı uduzub çuruna güvǝnir. Manatı manat qazanır.
Mayasız fǝtir olar. Mart çıxdı – dǝrd çıxdı, keçilǝr yaza çıxdı.
Mal adamın düşmǝnidir. Martın gözünǝ barmağım, yaza çıxdı oğlağım.
Mal acıdı – can acısı. Martın özünǝ lǝnǝt, aprelin on beşinǝcǝn.
Mal başa bǝladır. Maşa var ikǝn ǝlini yandırma.
Mal bacından qorxmaz. Meyvǝ kimi saralıb, gül kimi solub.
Mal qatlaşar, yiyǝsi qatlaşmaz. Meyvǝli ağaca quş qonar.
Mal dediyin can yanğısıdır. Meyvǝsi yox, barı yox, xaraba qalsın belǝ bağ.
Mal gedǝr bir yerǝ, güman gedǝr min yerǝ. Meyvǝsini yedin, bağbanına rǝhmǝt oxu.
Mal insana, insan mala ǝmanǝtdir. Meydan bizim, söz sizin.
Mal itdi – iman itdi. Meydana girǝn kişi nǝr gǝrǝk.
Mal yiyǝsinǝ oxşamasa haramdır. Meydana girǝn köpǝk kötǝkdǝn qorxmaz.
Mal yığınca ağıl yığ. Meyl vermǝ evliyǝ, evǝ gedǝr – unudar.
Mal malı qazanar. Meymun olub düşüb ortaya.
Mal mǝnimdir, belǝ yeyirǝm, ǝritmirǝm, kǝrǝ Meymunun balası ǝvvǝlcǝ yeriyǝr, sonra imǝklǝr.
yeyirǝm. Meymunun boğazına su çıxanda, çıxar oturar
Mal mǝnimdir, mǝslǝhǝt mǝnim. balasının başında.
Mal sahibindǝn qiymǝt götürǝr. Meymunun xarratlıqda nǝ işi var?
Mal sahibi ölmǝyib ki. Meyxanada yazılan mǝktub cǝhǝnnǝmdǝ oxunar.
Mal canı qazanmaz, can malı qazanar. Meyxanaçıdan şahid istǝdilǝr, sǝrxoşu göstǝrdi.
Malı maldan, canı candan ayırmaq olmaz. Meşǝ ayısız olmaz.
Malı qırov öldürǝr qışın adı bǝdnamdır. Meşǝdǝ ağacın düzünü seçǝrlǝr.
Malı yox oğru apara imanı yox şeytanı apara. Meşǝyǝ girǝn ayıdan qorxmaz.
Malı mal yanında tanıyarlar. Mǝqsǝdsiz iş tutma.
Malı malla ölçǝrlǝr, canı – canla. Mǝdinǝ ilǝ Mǝsmǝ düşübdür bǝhsǝ-bǝhsǝ.
Malı satandan al. Mǝdrǝsǝnin qızları, çopur-çopur üzlǝri, nǝ molla
Malım zay olunca, qoy canım zay olsun. var, nǝ keşiş, kǝbin kǝsǝr özlǝri.
Malım getdi, pulum getdi, qonağım razı getmǝdi. Mǝkkǝ evin içidir.
Malımız budur, yarısı sudur, alsan da budur, Mǝkruh yeyǝnǝ haram söz yaraşar.
almasan da budur. Mǝlǝsǝ ǝti halaldır.
Malın yiyǝsi gǝrǝk, oğlu yox, atası gǝrǝk. Mǝn almıram, yan cibimǝ qoy.
Malın yiyǝsi – uşağın atası. Mǝn aşığam bu daşa, bu torpağa, bu daşa,
Malın getmǝsinǝ yiyǝsi sǝbǝb olar. düşmǝni elǝ vur ki, kǝllǝsindǝn bud aşa.
Malın mal olunca bazarın bazar olsun. Mǝn balamı istǝrǝm, balam da öz balasını.
Malın ortaqlı olmasın. Mǝn baş vurum, sǝn ayaq, gǝl onu ortalayaq.
Malına düşdü talan, sǝn dǝ bir yandan tala. Mǝn bu evin öküzüyǝm, istǝr kotana qoşsunlar,
Malını bǝylǝr apardı, camalına nǝ oldu?! istǝr cütǝ.
Malını dişin var ikǝn ye. Mǝn qaçıram molladan, molla çıxır qarşıdan.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 59


Mǝn qaçıram bǝladan, bǝla çıxır qabaqdan. Mǝnǝ bax, mǝnim kimi olma.
Mǝn qurdam – alaram, mǝn çobanam – Mǝnǝ bax nǝ haldayam, yara bax nǝ sallanır.
vermǝrǝm. Mǝnǝ yaramaz iş tapşırır, adımı qoyur yarıtmaz.
Mǝn dedim eşidǝsǝn, demǝdim öyrǝnǝsǝn. Mǝnǝ nǝ veribsǝn ala bilmirsǝn?!
Mǝn dedim: «Zǝnbil», sǝn bil. Mǝndǝn sǝnǝ yar olmaz!
Mǝn deyirǝm xǝdimǝm, o soruşur, oğul-uşaqdan Mǝnǝ usta deyǝrlǝr, arvadıma ustazǝn.
nǝyi var? Mǝni anam damda doğub.
Mǝn demǝdim, sǝn eşitmǝdin. Mǝni aparan suya «Araz» deyǝrǝm.
«Mǝn» demǝk şeytana yaraşar. Mǝni qǝbirdǝ görǝsǝn!
Mǝn demirǝm, sǝn deyirsǝn. Mǝni yeyirsǝ – qoy aslan yesin, pişik yemǝsin.
Mǝn dǝli, anam dǝli, bir dǝ dǝli atam var. Mǝni yemǝyǝn qurda köpǝk demǝrǝm.
Mǝn dǝliliklǝ verdim, sǝn ağıllı ol, qaytar. Mǝni sayanın quluyam, saymayanın – ağası.
Mǝn elǝ keçǝl deyirǝm qartmağı yerǝ tökülǝ. Mǝni satan satıb, alan da alıb.
«Mǝn kimdǝn?» demǝ, Mǝnim ayağım bilǝni sǝnin başın bilmǝz.
«Mǝndǝn kim!» de. Mǝnim yaram ağrayır, sǝnin haran ağrayır?!
Mǝn gedirdim, mǝni yamaq saxladı. Mǝnim gözüm var sǝnin dolu ilxında, sǝnin nǝyin
Mǝn gǝldim gǝlin görmǝyǝ, gǝlin getdi tǝzǝk var mǝnim boş axurumda?!
yığmağa. Mǝnim üçün bağ da bir, dağ da bir.
Mǝn gǝlmişǝm qǝnddana qǝnd qoymağa Mǝnim üçün xan da bir, gülxan da bir.
gǝlmǝmişǝm ürǝyimǝ qan qoymağa. Mǝnim xoruzum – özgǝlǝrin damı.
Mǝn gǝtirrǝm yığın-yığın, arvad paylar torba- Mǝnimki belǝ keçdi çǝrxi dönmüş fǝlǝkdǝn.
torba. Mǝnimlǝ qoz-qoz oynama.
Mǝn mǝnǝm, alǝmlǝri dindirmǝrǝm! Mǝnlik olan yerdǝ sǝnlik şamı yanmaz.
Mǝn öz adımı özgǝdǝn soruşuram. Mǝrd arxadan vurmaz.
Mǝn ölǝrǝm – kiçik qiyamǝt, arvadım ölsǝ – Mǝrd başa baxar, namǝrd – ayağa.
böyük qiyamǝt. Mǝrd dostluq qanar, bǝrkdǝ dayanar.
Mǝn ölmǝyim, mǝn ölǝndǝn sonra, istǝrsǝ Mǝrd ǝli kasad olmaz.
qiyamǝt olsun. Mǝrd igid tǝk qalmaqdan qorxmaz.
Mǝn ölü, sǝn diri. Mǝrd igidǝ arxa dur.
«Mǝn ölüm» deyǝndǝ, axar sular dayanar. Mǝrd igidlǝr süfrǝ açar ad alar.
«Mǝn ölüm», «sǝn ölǝsǝn»lǝ iş getmǝz. Mǝrdlǝr ilǝ gǝz ki, vǝfadar olur,
Mǝn ölürǝm çiçǝkdǝn, ört üzümü milçǝkdǝn, yad Nakǝslǝrǝ yoldaş olan xar olur,
gǝlǝr yalan ağlar, anam ağlar gerçǝkdǝn. Namǝrd olur yaxşı gündǝ yar olur,
Mǝn sǝni bǝyǝnmǝdiyim bulama, sǝn mǝnim Yaman gündǝ baxmaz, ötǝn yan ilǝ.
bığımı bulama! Mǝrd ilǝ gǝzǝn mǝrd olar, namǝrd ilǝ gǝzǝn
Mǝn söz sǝrrafıyam. biyaban-gǝrd!
Mǝn sözü dedim daza, daz özün qoydu naza. Mǝrd ilǝ ülfǝt edǝn, axırda bir gün mǝrd olar,
Mǝn şahla çilov yemirǝm ki, bığım yağa batar. namǝrdlǝ ülfǝt edǝn, axır biyaban-gǝrd olar.
Mǝndǝn böyüyü tabaq altındadır. Mǝrd kişi çörǝyini daşdan çıxardar.
Mǝndǝn olub mǝnǝ oxşamır. Mǝrd gördüyün demǝz.
Mǝndǝn sǝnǝ öyüd, dǝnini özün üyüd. Mǝrd mǝrdi kǝsǝr Murtuza-Əli hǝr ikisini.
Mǝndǝn uzaq olsun, istǝr cǝhǝnnǝmǝ dirǝk Mǝrd özündǝn bilǝr, namǝrd yoldaşından.
olsun. Mǝrddǝn bir çıxar, namǝrddǝn iki.
Mǝnzil kǝsǝr bǝdöy at. Mǝrdǝ gǝlǝn qadanı, namǝrdin sǝrinǝ yaz.
Mǝnzilin yaxın, kiryǝsi çox, bunda nǝ sirr var?! Mǝrdǝ güllǝ dǝymǝz heç kürǝyindǝn.
Mǝnzili uzaq, eşşǝyi çolaq. Mǝrdǝ şirin ol, namǝrdǝ – acı.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 60


Mǝrdǝkan – mǝrd mǝkan demǝkdir. Milçǝk özü bir şey deyil, ancaq könül bulandırır.
Mǝrdi qova-qova namǝrd elǝmǝzlǝr. Milçǝk şirǝyǝ yığılar.
Mǝrdin gözü tox olar, namǝrdin gözü yox. Milçǝkdǝn fil qayırır.
Mǝrdin paxılı deyilsǝn ki? Min atlının öhdǝsindǝn gǝlǝndir.
Mǝrdin süfrǝsi açıq olar. Min acını yeyǝrlǝr, bir şirinin xǝtrinǝ.
Mǝrdin töylǝsi namǝrdin otağından yaxşıdır. Min batman varın olunca, bir batman ağlın
Mǝrdimazarı axtarmaqla deyil, rast gǝlmǝkdǝdir. olsun.
Mǝrdimazardan özünü qoru. Min bilǝn olsan, bir bilǝndǝn soruş.
Mǝrifǝt manqura dǝymǝz, simu-zǝr dövranıdır. Min bir dǝrdin min bir dǝrmanı var.
Mǝrifǝtsiz millǝt yaşamaz. Min qapıda duz dadan, bir qapıda bǝnd olmaz.
Mǝrmǝr – yaxşı daşdan, yaxşılıq iki başdan. Min qarğaya bir sapand daşı?!
Mǝrmǝr üstǝ gül-bitmǝz. Min qoyunlunun bir qoyunluya işi düşǝr.
Mǝsǝl güldür – söz çiçǝk. Min dǝrd var, min bir dǝrman.
Mǝsǝldǝ münaqişǝ olmaz. Min dǝrǝdǝn su gǝtirǝr.
Mǝslǝhǝtǝ xǝyanǝt olmaz. Min dost azdır, bir düşmǝn – çox.
Mǝslǝhǝtlǝ atılan daş uzaq gedǝr. Min evli Kǝsǝmǝnǝ bir ay oruc, yeddi evli kǝndǝ
Mǝslǝhǝtlǝ tikilǝn don gen olar. dǝ bir ay oruc?!
Mǝslǝhǝtlǝrin xeyirlisi – ortası. Min eşit, bir söylǝ.
Mǝslǝhǝtli aş dadlı olar. Min il qanqal otlasan, ağzın dǝvǝ ağzına
Mǝslǝhǝtsiz görülǝn işdǝn xeyir olmaz. oxşamaz.
Mǝscid qapısıdır, nǝ sındırmaq olur, nǝ Min il keçsǝ qohum sǝnǝ yad olmaz.
yandırmaq. Min ilin azarlısıdır.
Mǝscid şamını yeyǝn pişik kor olar. Min ilin ölüsündǝn bir ilin dirisi yaxşıdır.
Mǝscidin hörmǝti: bir orucluqda, bir Min gün yaraq – bir gün gǝrǝk.
mǝhǝrrǝmlikdǝ. Min nǝsihǝt, bir sǝrǝncam.
Mǝtahın atma bazara xiridar olmayan yerdǝ. Min ulduz var, bircǝ ay.
Mǝtlǝbi darı üstǝ qoyur. Min xala yığılsa, bir ananın yerini vermǝz.
Mǝtlǝbi uzatmazlar. Minarǝ başında qoz dayanmaz.
Mǝhǝbbǝt vǝ doğruluq mǝğlub edilmǝz. Minarǝ görmǝyǝn elǝ bilǝr yerdǝn göbǝlǝk çıxıb.
Mǝhǝbbǝti qorusan, onunla ucalarsan, Mindin atın sağrısına, qatlaş yanın ağrısına.
mǝhǝbbǝtli qocalsan, qoca deyil – cavansan. Minǝ dözǝn min birǝ dözǝr.
Mǝhǝbbǝt dostluqdan başlanır. Minmǝ qoduq, vermǝ cǝrimǝ.
Mǝhǝbbǝt iki başdan olar. Minnǝt ilǝ behiştǝ getmǝkdǝnsǝ, minnǝtsiz
Mǝhǝbbǝt gözdǝ olmaz, könüldǝ olar. cǝhǝnnǝmǝ getmǝk yaxşıdır.
Mǝhǝbbǝt ürǝkdǝn silinmǝz. Minnǝt qǝdǝr ağır yük olmaz.
Mǝhǝbbǝt şǝrikli olmaz. Minnǝt deyil, dǝrvişlikdir.
Mǝhlǝmizdǝ bir quyu var – ǝmi qızı, şirin olur Minnǝtli plovdan, minnǝtsiz pendir-çörǝk
onun suyu – ǝmi qızı. yaxşıdır.
Mǝclisdǝ yerini tanı, demǝsinlǝr: - dur burdan! Mis ya sındı, ya cingildǝdi.
Mǝcnun kimi dǝrs oxuyan «Vǝlleyli» dǝ qalar. Mis gǝldi, saxsı qaç!
Mǝşğuliyyǝt üçün saqqız çeynǝ! Mis mis ilǝ toqquşdu, arada güvǝc parçalandı.
Millǝt necǝ tarac olur-olsun nǝ işim var? Mişka piyandır, şapkǝsi yandır.
Milçǝk qarasından minarǝ tikir. Mırığa dedilǝr:
Milçǝk kimi qırılır. Çırağı pilǝ!
Milçǝk mindim Kür keçdim, yaba ilǝ dovğa içdim, Mıx iki haçalı olsa, yerǝ keçmǝz.
heç belǝ yalan görmǝmişdim. Mıx da ǝyilǝndǝ onu düzǝldirlǝr.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 61


Mıxı mismar edǝn var. Dedi: - Ölülǝrdǝn halva yeyirǝm, dirilǝrdǝn
Mıxı çıxarıb qaçanı döyǝ bilmir, mıxdakını döyür. töhmǝt.
Molla acgöz olar.
Molla, azar olmasın?! Mollanı mǝcsiddǝ, sǝrxoşu meyxanada taparsan.
Molla alacağını unutmaz. Mollanın bağrı onda çatlar ki, iki yerǝ ehsana
Molla aşı gördü, yasin yaddan çıxdı. çağıralar.
Molla bǝyǝ qoşuldu, xalqın evi yıxıldı. Mollanın qarnı beşdir, daima biri boşdur.
Molla buzovdur, qırılsa hamıdan bǝrk qaçar. Mollanın nǝ pisi, nǝ yaxşısı; molla elǝ molladır.
Molla qarınqulu olar. Mollanın ovcu hǝmişǝ gicişǝr.
Molla duru sudan qaymaq yığar. Mollanın cibi dǝrin olar.
Molla evindǝn aş, kor gözündǝn yaş çıxmaz. Motala dadanan köpǝk bir dǝ gǝlǝr.
Molla ilǝ durub oturan, axırda mürdǝşir olar. Murdar ǝsgiyǝ od düşmǝz.
Molla kişidir saqqalı uzun, ağlı qısa. Mus-mus deyincǝ birdǝfǝlik – Mustafa de.
Molla Nǝsrǝddin o qǝdǝr ölü oldu ki, bir qazan Musa-musa, tumanı qısa, anası uzun, atası qısa!
halvanı yeyǝ bilmǝdi?! Musiqi könül hǝmdǝmidir.
Molla sadağa vermǝz. Musiqi ruha qidadır.
Molla tuluq zurnasına bǝnzǝr, qarnı dolduqca Mustafa xandan kağızı var.
sǝsi çıxmaz. Muşqulatçun saqqız çeynǝ.
Molla Turab banladı, kim bildi, kim anladı?! Müqǝssirin dili qısadır.
Molla çörǝyi, ilan ayağı görünmǝz. Müǝllim ǝn böyük bağbandır.
Molladan adam olmaz, palıddan badam. Müǝllim ikiqat atadır.
Molladan soruşdular: Mückan oxunan atar, yay qaşın çǝkǝr.
- Vermǝklǝ necǝsǝn? Mülayim adam salamat olar.
Dedi: - Mǝnimki almaqdır, iki xasiyyǝt bir Mülk alan qırx gün ac olar, mülk satan qırx gün
adamda olmaz. tox.
Mollaya dedilǝr: Mülk aldın abad al, bağ aldın bǝrbad.
Oğlun damdan yıxıldı, ağlı başından çıxdı. Müsǝlmanın sonrakı ağlı.
Dedi: - Ağlı olsaydı dama çıxmazdı. Müftǝxor sahibi – sǝliqǝli olar.
Mollaya dedilǝr: Müştǝrinin ağlı gözündǝ olar.
- Ölülǝri istǝyirsǝn, dirilǝri? Müştǝrinin biri gedǝr, biri gǝlǝr.
Dedi: - Ölülǝri! Müştǝrinin gözü satıcının ǝlindǝ olar.
Dedilǝr: - Nǝ üçün?

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 62


N
Nabǝlǝdǝ gün dǝ buluddur. Naümid şeytandır.
Naqqa balın tasa yerlǝşmǝz. Naxçıvanın duzu, qızı, qarpızı.
Naqqalar olmasaydı, dünya lalǝzara dönǝrdi. Naxır itib, ala dananı qovur.
Nağd al-verdǝn ǝtir iyi gǝlǝr. Naxır yeri ilǝ gedib ala dananı axtarır.
Nağdı ǝldǝn vermǝ. Naxıra gedirǝm – çoban olmaz, axura gedirǝm –
(Nağdı qoyub nisyǝnin dalınca düşmǝ) saman.
Nağıl dili yüyrǝk olar. Naxırda malın yox, növbǝdǝ başın yarılır.
Nadan ǝlindǝn su içmǝ ab-hǝyat olsa da. Naxırçı qızı arpa çörǝyi arzular.
Nadanı kötǝk düzǝldǝr, qozbeli qǝbir. (Naxırçı qızı naxırçı çörǝyi istǝr)
Nadanın düşmǝni özüdür. Naxırçı qızını verdi (köçürtdü), torba dağarcığı
Nadiri taxtda görüb, Süleymanı qundaqda. da üstǝlik.
Nakǝsǝ borclu olma. Naxırçı qızının qeyrǝti naxır gǝlǝndǝ tutar.
Namaz qıla-qıla yıxdın evimi, indi başlamısan Naxırçı qızından xanım olmaz.
hǝccǝ getmǝyǝ. Naxırçının faydası havayı eşşǝyǝ minmǝkdir.
Namaza meyli olanın qulağı azanda olar. Nacins ağac düyünlü olar.
Namazdan ǝvvǝl boğazdır. Nacins qarpızın tumu çox olar.
Namazı ǝkib, orucluğa gedir. Nahaq qan batmaz.
Namǝ vüsalın yarısıdır. Nahaq qan yerdǝ qalmaz.
Namǝ yazmaq asandır, yetirmǝk çǝtin. Nahaq iş ayaq tutmaz.
Namǝrd körpüsündǝn rahat keçincǝ, razıyam Naşı bilmǝz xara nǝdir, bez nǝdir?!
apara o sellǝr mǝni. Naşı ovçu dağı adlayar, ov vura bilmǝz.
Namǝrd gǝlib mǝrd olmaz yüz ǝtǝklǝ yüz yalvar. Naşı oğru özünü samanlığa vurar.
Namǝrdǝ yaxa vermǝ, mǝrdǝ arxa ol. Neylǝyirǝm qızıl taxtı, bir qızıl baxtım olaydı.
Namǝrdǝ möhtac olma. Neylǝyirǝm qızıl teşti, içindǝ qan qusacağam.
Namǝrdǝ yaxa vermǝ, mǝrdǝ arxa ol. Neylǝyirǝm gözǝlliyi, gözǝl baxtım olaydı.
Namǝrdǝ möhtac olma. Necǝ gǝlmisǝn, elǝ dǝ get.
Namǝrdǝ tuş olanın ciyǝri qana dönǝr. Nǝ ağacı tovla, nǝ dǝ it hürsün.
Namǝrdi bir gördün, bir dǝ görsǝn namǝrdsǝn. Nǝ ağız yandıran aşdır, nǝ baş sındıran daş.
Namǝrdin adı olmaz. Nǝ alandır, nǝ satan.
Namǝrdin gözü dar olar. Nǝ alacağı var, nǝ verǝcǝyi.
Namǝrdin plovundan mǝrdin qaşıq aşı. Nǝ altda undur, nǝ üstǝ kǝpǝk.
Namǝrdin çörǝyi dizinin üstǝ olar. Nǝ at var, nǝ meydan.
Namı-nişanı qalmayıb. Nǝ bağım var, nǝ dǝ çaqqalla davam.
Namus insanın qan bahasıdır. Nǝ balanı istǝyirǝm, nǝ dǝ balasını.
Namusu itǝ atdılar, it yemǝdi. Nǝ baxırsan taxtına, sǝn baxgilǝn baxtına.
Namus gedǝr, dönmǝz geri, yoxdur onun bǝlil Nǝ başı var, nǝ ayağı.
yeri. Nǝ belǝ vǝslin olaydı, nǝ elǝ hicranın.
Nanǝcibǝ salam verǝrsǝn, deyǝr: - Qorxdu Nǝ biçinini biçirǝm, nǝ dǝ ayranını içirǝm.
mǝndǝn! Nǝ varlıya borclu ol, nǝ yoxsuldan alacaqlı.
Napakı hamam tǝmizlǝmǝz. Nǝ vaxt tülkü olsan, çarığımı çeynǝrsǝn.
Nar ağacı – istǝk ağacı. Nǝ ver, nǝ al.
Nar üstündǝn turp yemǝzlǝr. Nǝ ver, nǝ dǝ dalınca get.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 63


Nǝ vermişdi ki, ala bilmǝdi?! Nǝ ölǝn kimi ölür, nǝ qalan kimi qalır.
Nǝ qaldırsa üzünǝ, o görünǝr gözünǝ. Nǝ ölüyǝ hay verir, nǝ diriyǝ pay.
Nǝ qanır, nǝ dǝ qandırır. Nǝ salam, nǝ kalam.
Nǝ qǝdǝr uzaq olsa, yol yaxşıdır, Nǝ sǝn dedin, nǝ mǝn eşitdim.
Nǝ qǝdǝr yaman olsa, el yaxşıdır. Nǝ sǝn gǝl, nǝ ilin axır çǝrşǝnbǝsi.
Nǝ qoyuna gedir, nǝ dǝ qapıda hürür. Nǝ sǝrvǝtǝ bel bağla, nǝ fǝlǝyǝ güvǝn gǝz.
Nǝ qǝdǝr qoca olsa min cavana dǝyǝr. Nǝ sǝs var, nǝ sǝmir.
Nǝ doğrarsan aşına, o çıxar qaşığına. Nǝ soyuğa tabım var, nǝ pulum var kürk alım.
Nǝ dost kimi dostdur, nǝ düşmǝn kimi düşmǝn. Nǝ tiyanda barama var, nǝ cǝhrǝdǝ ipǝk.
Nǝ ǝkǝrsǝn, onu da biçǝrsǝn. Nǝ şiş yansın, nǝ kabab.
Nǝ arabada, nǝ dünbǝdǝ. Nǝ tökǝrsǝn aşına, o çıxar qaşığına.
Nǝ dǝvǝni görmüşǝm, nǝ dǝ lǝpirini. Nǝ turşirin, nǝ doşab.
Nǝ dǝlini işlǝt, nǝ dǝ dǝli üçün işlǝ. Nǝ tüfǝngǝ çaxmaqdır, nǝ dünbǝyǝ toxmaq.
Nǝ dǝrin suya gir, nǝ Xıdır Nǝbini çağır. Nǝ ucu var, nǝ bucağı.
Nǝ dil bilsin, nǝ dodaq. Nǝ çǝkǝrsǝ öküz çǝkǝr, araba yolu ilǝ gedǝr.
Nǝ iyi var, nǝ sǝsi. Nǝ hǝ, nǝ yox.
Nǝ izi var, nǝ tozu. Nǝ coraba yamaqdır, nǝ tumana bağ.
Nǝ ilǝ ölçǝrsǝn, onunla da ölçülǝrsǝn. Nǝ şeytanı gör, nǝ bismillah de.
Nǝ ins var, nǝ cins. Nǝ şaşqın ol basıl, nǝ daşqın ol asıl.
Nǝ istǝrsǝn bacından, bacın ölür acından. Nǝ şillǝmsǝn, nǝ şapalağım.
(Bac istǝrǝm bacımdan, bacım ölür acından). Nǝbzi mǝnim ǝlimdǝdir.
Nǝ istisi var, nǝ soyuğu. Nǝvǝ müamilǝdir.
Nǝ it yiyǝsidir, nǝ gön yiyǝsi. Nǝvǝ övladdan şirindir.
Nǝ itirib, nǝ axtarırsan? Nǝzir seyidǝ düşǝr, fitrǝ yoxsula.
Nǝ işim var bayırda, çaqqal mǝni çığırda. Nǝlǝr gǝldi, nǝlǝr keçdi fǝlǝkdǝn?!
Nǝ işim var naqabilǝ söz deyǝm? Nǝnǝ yarım dǝnǝ ilǝ dǝ keçinǝr.
Nǝ işim var, nǝ macalım. Nǝnǝsinǝ namǝhrǝmdir.
Nǝ yada sirrini ver, nǝ namǝrdǝ bel bağla. Nǝr yükünü nǝr çǝkǝr.
Nǝ yazılıb, o da olacaq. Nǝrdivana ilk pillǝdǝn çıxarlar.
Nǝ yaraşıb arığa, gedib girǝ qoruğa?! Nǝrin dizi bağlı gǝrǝk.
Nǝ yeyilir, nǝ atılır. Nǝfǝs haqdandır.
Nǝ yer qǝbul elǝyir, nǝ göy. Nǝfǝs – nǝfǝsdir, bǝdnǝfǝsin adı bǝdnamdır.
Nǝ yoğurdum, nǝ yapdım, hazırca kökǝ tapdım. Nǝfǝsi isti yerdǝn çıxır.
Nǝ yoxsuldan alacağım olsun, nǝ varlıya Nǝfǝsi gedir gǝlir yalandır.
verǝcǝyim. Nǝcabǝt adamın zatında olar.
Nǝ gecǝm gecǝdir, nǝ gündüzüm gündüz. Nǝcabǝt ata-ana ilǝ ölçülmǝz.
Nǝ gǝlǝnǝ üz göstǝr, nǝ gedǝni qovan ol. Nǝcib atları nǝcib kişilǝr mindi getdi.
Nǝ görmǝli günlǝrim varmış! Nǝhǝng dǝryada olar.
Nǝ görmüşǝm, nǝ eşitmişǝm. Nǝxunǝkçi sahibi-sǝliqǝ olar.
Nǝ günahı var, nǝ savabı. Niyǝ elǝ yerdǝ yatıram ki, altıma su çıxsın?
Nǝ sal ilǝdir, nǝ mal ilǝdir, gülüm, ululuq kamal Niyyǝtin hara – mǝnzilin ora.
ilǝdir. Nisyǝ vermǝrǝm, dalınca da getmǝrǝm.
Nǝ o yanlıqdır, nǝ bu yanlıq. Nisyǝ – girmǝz kisǝyǝ.
Nǝ özü işlǝyir, nǝ işlǝyǝni qoyur işlǝsin. Nisyǝ çaxır içǝn iki dǝfǝ keflǝnǝr.
Nǝ özü yeyir, nǝ özgǝyǝ verir, iylǝtdirir, itǝ verir. Nakǝslǝ comǝrdin xǝrci birdir.
Nǝ özündǝdir, nǝ sözündǝ. Novruzdan sonra qırx gün kötük yanar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 64


Novruzgülü ilǝ bǝnövşǝ bir-birini görmǝzlǝr. Nökǝr nǝdir, bekar nǝdir?
Noxudların hesabına baxanda görünür heç Nökǝrsǝn, niyǝ bekarsan, aç qapını, ört qapını.
bayram olmayacaq. Nur gözdǝ olar.
Növbǝ bizǝ gǝlǝndǝ çırağın yağı qurtarar. Nuh deyǝr, peyğǝmbǝr demǝz.
Növbǝ yetimǝ çatanda ya hǝrifin pulu qurtarar, Nuh - Nǝbidǝn qalıb.
ya çırağın yağı. (Nuh ǝyyamından qalıb).
Növbǝ yetimǝ çatanda qaşığın dǝstǝsi sınar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 65


O
O adam ki, sǝhǝr yalan danışdı, axşamacan yalan Oğru elǝ bağırdı, doğrunun bağrı yarıldı.
danışar. (oğru elǝ bağırdı, doğru küncǝ sıxıldı)
O qǝdǝr dövlǝtli deyilǝm ki, ucuz şey alım. Oğru elǝ bilǝr hamı oğrudur.
O qǝdǝr kötüklǝr üstündǝ budaqlar doğranıb Oğru it özünü bildirǝr.
ki... (Oğru it xoflu olar).
O qǝdǝr pulu var ki, toyuq dǝnlǝsǝ qurtarmaz. Oğru kölgǝsindǝn qorxar.
O olmasın, bu olsun. Oğru oğrunu tez tanıyar.
Ov atanın deyil, yetǝnindir. Oğru hǝmişǝ doğruluqdan danışar.
(Ov yetǝnindir) Oğrunu oğru ilǝ tutarlar.
Ovçu nǝ qǝdǝr hiylǝ bilsǝ, ov o qǝdǝr yol bilǝr. Oğrunun yadına daş salma.
Ovcuma qoy, ovcuna qoyum. Od yanmasa tüstü çıxmaz.
Ovcumun içini iynǝmǝmişǝm ki?! (Od olan yerdǝn tüstü çıxar)
Oğlan adamı – sındırar badamı, Od ilǝ oynamaq olmaz.
Qız adamı – sındırar adamı. Od ilǝ pambığın nǝ dostluğu?
Oğlan dayıya çǝkǝr, qız – xalaya. Od insanı hǝm qızdırır, hǝm dǝ yandırar.
Oğlan gǝldin, qız gǝldin? Od olsa özünü yandırar.
Oğlan süfrǝ açmağı, atadan öyrǝnǝr. Od parçasıdır!
Qız anadan öyrǝnǝr paltar biçmǝyi. Olar – yazaram, olmaz – pozaram.
Oğlana balacalıqda qız verǝn çox olar. Olacağa çarǝ yoxdur.
Oğlandır – oxdur, hǝr evdǝ yoxdur. Olmadı elǝ, oldu belǝ.
Oğlanı kamal ilǝ, qızı camal ilǝ. Olmasın azar!
Oğlanın oğlan oyunu var, qızın – qız oyunu. On iki imama yalvarınca, bir allaha yalvar.
Oğlum oğul olsun, ona tapılmayan qız olsun. On ölç, bir biç.
Oğluna qız axtarınca, qızına oğlan axtar. Ona dözǝn, on beşǝ dǝ dözǝr.
Oğlunu sevǝn – gǝlinin sevǝr, qızını sevǝn – Ona söz dedin, elǝ bil daşa-divara dedin.
kürǝkǝnin. Onda elǝ idi, indi belǝdir.
Oğul arxadır, qız yaraşıqdır. Ortada yeyib qıraqda gǝzir.
Oğul beldǝn, ǝr eldǝn. Oruc tutma, namaz qılma, işin belǝ rast gǝlsin?
Oğul bǝd övlad olsa, öldürǝr dǝrd atanı! Oruc tutmayanın oğluna Ramazan adı qoyarlar.
Oğul günahsız olmaz, ata – mǝrhǝmǝtsiz. Ot kökü üstǝ bitǝr.
Oğul meyvǝdir, ata – bağban. Oturduğum yerdǝ işǝ düşdüm!
Oğul oğul olsa, neylǝr ata malını. Ox yaradan çıxar, ǝdavǝt ürǝkdǝn çıxmaz.
Oğul ölsǝ ciyǝrim yanar, qardaş ölsǝ belim Oxu atırsan, yayını gizlǝdirsǝn?!
bükülǝr. Oxu daşa dǝydi.
Oğul ölümü göz tökǝr, qardaş ölümü bel bükǝr. Övlad bir turş almaya bǝnzǝr, yeyǝnin dişi
Oğru qalana yanar, mal sahibi – gedǝnǝ. qamaşar, yemǝyǝnin könlü istǝr.
Oğru doğruluqdan danışar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 66


Ö
Övlad insanın mǝbǝdidir. Öz gözündǝ tiri görmür, özgǝ gözündǝ qılı seçir.
Övlad ki, var, badamdır, nǝvǝ – mǝğzbadamdır. Öz oduna da mǝni yandırma.
Övlad könül meyvǝsidir. Öz örüşündǝ Muradalı da bǝydir.
Övlad pǝncǝrǝdǝn düşǝn işıqdır. Öz rahatlığını istǝ.
Övlad sǝrmayǝdir. Öz rahatlığını istǝ, özgǝnin narahatlığın istǝmǝ.
Övlad tapılar, ata-ana tapılmaz. Öz sǝsi özünǝ xoş gǝlir.
Övlad can yanğısıdır. Öz sözü ilǝ tutulur.
Övladda atadan nişanǝ olmalıdır. Öz sözünü eşit özgǝ sözünü danışanda.
Övladda nǝvǝ, dövlǝtdǝ – dǝvǝ. Öz sözünü özgǝnin ağzından danışma.
Öz ağam, öz qulum. Öz çörǝyini özgǝ süfrǝsindǝ yemǝ.
Öz ağlını özgǝ ağlına vermǝ. Öz çulunu sudan çıxarda bilmir.
Öz adını özgǝlǝrǝ qoyma. Özgǝ ağzına baxan ac qalar.
Öz anasını sevǝn, özgǝ anasını söymǝz. Özgǝ atına minǝn tez düşǝr.
Öz arşını ilǝ ölçür. Özgǝ bağından gül dǝrmǝzlǝr.
Öz atının noxtasından yapış. Özgǝ qapısını bağlı istǝyǝnin öz qapısı bağlı
Öz bǝxtindǝn küs. qalar.
Öz qabağından ye! Özgǝ evindǝ qonaqdan borc istǝmǝzlǝr.
Öz qǝdrini bilmǝyǝnin qǝdrini özgǝsi dǝ bilmǝz. Özgǝ ǝli ilǝ ilan tutur.
Öz quru çörǝyim özgǝnin plovundan yaxşıdır. Özgǝ ǝlindǝ kömbǝ böyük görünǝr.
Öz daş-tǝrǝzisi ilǝ çǝkir. Özgǝ yerin halvasını hövla ilǝ çalarlar.
Öz duzunuzla yeyin! Özgǝ kisǝsindǝn pul bağışlamazlar.
Öz evimin nökǝriyǝm, özgǝ evinin – ağası. Özgǝ gözü yaxşı görǝr.
Öz evindǝ öz başını bağlaya bilmir, özgǝ evindǝ Özgǝ malına göz tikǝn, malsız-davarsız qalar.
gǝlin başı bağlayır. Özgǝ uşağından oğul olmaz.
Öz evimdir! Özgǝyǝ bel bağlama.
Öz eybini bilmǝmiş, özgǝyǝ rişxǝnd elǝmǝ. Özgǝyǝ it hürǝr, bizǝ Mazandaran çaqqalı.
Öz eşşǝyimizdir. Özgǝyǝ kömǝk et, sǝnǝ dǝ kömǝk edǝrlǝr.
Öz ǝli ilǝ öz ayağına balta çalır. Özgǝnin qarğası özgǝyǝ qırğı görünǝr.
Öz ǝlim, öz başım. Özgǝnin qırğısı var, bizim dǝ qarğamız.
Öz ipini özü eşir. Özgǝnin yaman gününǝ gülǝn öz gününǝ
Öz itimizdir. ağlayar.
Öz işini özün gör. Özgǝnin yaxşısından öz pisimiz yaxşıdır.
Öz yağı öz başına. Özgǝnin kaşanǝsindǝn bizim viranǝmiz yaxşıdır.
Özgǝ malına dǝymǝ, özünkünü bǝrk saxla. (Özgǝnin sarayından, öz daxmam yaxşıdır)
Özgǝnin malı-mülkü, bizim dǝ Qǝnbǝrimiz. Özgǝnin sözünü özgǝyǝ demǝyǝ nǝ var?
Öz kövşǝnindǝ otla. Özgǝnin sözünü özgǝnin evindǝ danışma.
Öz kövşǝnindǝ otlayan mal ac Özgǝninki get-gedǝ ipǝk olur, bizimki köpǝk.
Özü balaca, sözü böyük.
qalmaz. Özü bişirib, özü yeyir.
Öz kölgǝsindǝn uzağı görmür.
Özü qazanmayan mal qǝdri bilmǝz.
(Öz burnundan uzağı görmür).
Özü qoca isǝ, könlü cavandır.
Öz gözünǝ bayquşun balası tovuz quşundan da
Özü danışar, özü dǝ qulaq asar.
gözǝldir.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 67


Özü deyir, özü dǝ gülür. Özünü atan da birdir, özünü dartan da.
Özü etdi özünǝ külü tökdü gözünǝ. Özünü atan dizinǝ döyǝr.
Özü eşşǝk, tükü mǝxmǝr. Özünü başqasına nǝrdivan elǝmǝ.
Özü ǝdalǝtli olanın, qazıya ehtiyacı olmaz. Özünü başqasından gözlǝmǝ, öz ocağının
Özü ǝkir, özü dǝ biçir. pişiyindǝn gözlǝ.
Özü yazır, özü oxuyur. Özünü böyük göstǝrmǝk kiçikliyin ǝn kiçiyidir.
Özü yemǝz, özgǝyǝ dǝ vermǝz. Özünǝ qǝlǝmǝ verǝn axmaqdır.
Özü yǝhǝr qaşında, gözü ocaq başında. Özünü gözǝ soxur.
Özü yıxılan ağlamaz. Özünü günǝ verir.
Özü yıxılan özü dǝ qalxar. Özünü tanımayan allahını da tanımaz.
Özü kǝsir, özü tikir. Özünü tülkülüyǝ qoyub.
Özü getdi, sözü qaldı. Özünü xǝstǝ (yorulmuş) bilsǝn, yoldaşını ölmüş
Özü öz ağasıdır. bil.
Özü özünǝ qǝbir qazıyır. Özünün yavan çörǝyi özgǝnin plovundan
Özü özünǝ eylǝyǝnǝ-çarǝ yoxdur. yaxşıdır.
Özü özünǝ eylǝyǝni el yığılsa eylǝyǝ bilmǝz. Öyrǝnmǝyǝ ar olmaz.
Özü ölçür, özü biçir. Öyüdü anlayana verǝrlǝr.
Özü üçün ǝriştǝ kǝsǝ bilmir, özgǝyǝ umac ovur. Öküz altında buzov axtarır.
Özü üçün yatır, özgǝlǝrǝ yuxu görür. Öküz deyǝr: - Mǝn ağama nökǝrǝm.
Özü üçün yeyir, özgǝsinǝ minnǝt qoyur. Öküz dǝvǝcǝn olanda, dǝvǝ dağcan olar.
Özüm qoturam, keçim ki, qotur deyil? Öküz ǝhildǝmǝkdǝn boyunduruq ǝhildǝyir.
Özüm qürbǝtdǝyǝm, gözüm vǝtǝndǝ. Öküz kimi yeyir, dana kimi yatır.
Özüm öz ağamam. Öküz gǝrǝk cüt ola!
Özüm özümǝ elǝdim, külü gözümǝ elǝdim. Öküz olacaq dana bugündǝn bilinǝr.
Özüm yer eylǝrǝm, gör sǝnǝ nǝ eylǝrǝm. Öküz özünǝ yonca ǝkǝndǝ başı ağrıyar.
Öz-özünü bǝyǝnǝn ağam vay! Öküz öldü, ortaq ayrıldı.
Özümüz evdǝ, sözümüz çöllǝrdǝ. Öküz öldürüb adını üstümdǝn götürǝ bilmirǝm.
Özümüz bir şey deyilik, adımız tǝbildǝ döyülür. Öküz ölǝr, gönü qalar, igid ölǝr, ünü qalar.
«Özün bil»lǝ qal olmaz. Öküz ölmǝyincǝ inǝyǝ qiymǝt olmaz.
Özün bilǝn yaxşıdır. Öküzü buynuzundan, adamı sözündǝn tutarlar.
Özün bişirdin, özün dǝ dad. Öküzü yorulana çox söz deyǝrlǝr.
Özün fil olsan da, qarışqanı yaddan çıxartma. Öküzü olana borc gön verǝrlǝr.
Özündǝ olmayanda qonşuya gedǝrsǝn, qonşuda Öküzü öldürüb, qumuzunda bıçağı sındırdı.
olmayanda hara gedǝrsǝn? Öküzü ölǝndǝn danışma.
Özündǝn böyüyǝ qabarma, bǝlkǝ atandır. Öküzü ölǝnǝ yol göstǝrǝn çox olar.
Özündǝn qolu güclüyǝ rast gǝlmǝmisǝn! Öküzün böyüyü pǝyǝdǝ qalıbdır.
Özündǝn dövlǝtli ilǝ ayaq çǝkmǝ. Öküzün qaşqasına dǝyǝrlǝr.
Özündǝn yuxarı baxanda, özündǝn aşağı da bax. Öküzün qocalanı dana-buzova qoşular.
Özündǝn güclü ilǝ vuruşma. Öküzün cütǝ getmǝyǝnini ǝtlik adına satarlar.
Özünǝ baxma, sözünǝ bax. Ögeyin adı bǝdnam olur.
Özünǝ qıymadığını, özgǝyǝ qıyma. Öldü var, döndü yoxdur.
Özünǝ düşmǝn öz dostunu itirǝndir. Öldürǝn ox, günahkar ox atan.
Özünǝ umac ova bilmir, özgǝsinǝ ǝriştǝ kǝsir. «Öldürrǝm» deyǝndǝn qorxma, «öllǝm»
Özünǝ hörmǝt qoymayan, özgǝyǝ dǝ hörmǝt deyǝndǝn qorx.
qoymaz. Öldürsǝlǝr qanı axmaz.
Özünü alim istǝyǝn cahildǝn uzaq olar. Ölǝn kim, öldürǝn kim?

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 68


Ölǝn görmǝyǝcǝk, qalan görǝcǝk. Ölüm var ölüm kimi, ölüm var zülüm kimi.
Ölǝn onlardan olsun, bel-kürǝk bizdǝn. Ölüm qaş ilǝ göz arasındadır.
Ölǝn öldü, vay qalanın halına. Ölüm-dirim bizim üçündür.
(Ölǝn öldü, borcun uddu, vay qalanın halına). Ölüm haqdan, kǝfǝn Mǝmmǝd Cǝfǝr bǝydǝn.
Ölǝn öldü diriyǝ dirilik gǝrǝk. Ölüm haqdır.
Ölǝn canını qurtarır, vay qalanın halına. Ölümdǝn başqa hǝr şeyǝ çarǝ var.
Ölǝn üçün qǝm yemǝ, beş bükümdǝn az yemǝ. Ölümǝ gedǝn gǝldi, pula gedǝn gǝlmǝdi.
Ölǝnin borcunu baqqal dirilǝrǝ yüklǝr. Ölümǝ çarǝ yoxdur.
Ölǝnin cibindǝn gedǝr. Ölünü vaxtında ağla, el gǝlǝr tünlük olar.
Ölǝr Koroğlu, getmǝz vǝtǝndǝn. Ölünü özbaşına qoysan, şıllaq atar kǝfǝni cırar.
Ölǝcǝksǝn ǝgǝrçi şah olasan. Ölünün vǝsiyyǝti özü ilǝ gedǝr.
Ölkǝ abad ikǝn dǝyirman xaraba idi. Ölünün dalınca danışmazlar.
Ölkǝ yansa, canı yanmaz. Ölünün dalınca salat çǝkir.
Ölkǝ ki var, onun qabağında şah da acizdir, gǝda Ölürsǝ yer bǝyǝnsin, qalırsa el bǝyǝnsin.
da. Ölüsü bir gün, şivǝni min gün.
Ölkǝ sahibsiz olmaz. Ölüsü olan kiridi, yasa gǝlǝn kirimǝdi.
Ölmǝ, itmǝ, qapımızdan getmǝ. Ölüsü ölǝn bir gün ağlar, dǝlisi olan hǝr gün.
Ölmǝz, itmǝz Xǝdicǝ, görǝr nǝvǝ-nǝticǝ. Ölçmǝmiş biçmǝ.
Ölmǝk var, dönmǝk yoxdur. Ömrün bǝrǝkǝti yaxşı ǝmǝl ilǝdir.
Ölmǝk istǝyirsǝn köç Mazandarana. Ömrünǝ qǝbalǝ alıb.
Ölmǝk ölmǝkdir, xırıldamaq nǝ demǝkdir?! Ömür bir iynǝdir, sapı çox qısa.
Ölmüş aslana dovşanlar da hücum eylǝr. Ömür boyu lampa qayırdım, hǝlǝ dǝ qaranlıqda
Ölmüş ata yük çatmazlar. qalmışam!
Ölmüş dǝvǝnin dǝrisi bir eşşǝyǝ yükdür. Ömür vǝfasızdır, bizi tǝrk edir.
Ölmüş eşşǝk axtarır ki, nalını çǝksin. Ömür qarısa da, könül qarımaz.
Ölmüş aslandan diri köpǝk yaxşıdır. Ömür deyir qocalmışam, ürǝk deyir: - Yaşa hǝlǝ!
Ölü aslanın saqqalını yolarlar. Ömür edǝn yaşa dolar.
Ölü bit deyil ki! Ömürlǝr örtülüdür, hǝm qocaya hǝm cavana.
Ölü bit deyilǝm ki, dırnaq altında qalım. Öpürsǝn öz ǝlini öp.
Ölü qǝbristandan qayıtmaz. Ördǝk ǝtin, qaz ǝtin, yeyǝn bilǝr lǝzzǝtin.
Ölü dağı çǝkilǝr, diri dağı çǝkilmǝz. Ördǝyi bağlamağa, ipǝk gǝrǝk, yar ilǝ oynamağa
Ölü yerdǝ qalmaz. ürǝk gǝrǝk.
(Ölü kǝfǝnsiz qalmaz). Ördǝyi su ilǝ qorxutmazlar.
Ölü kimdir ki, gorun söyǝn kim ola?! Ördǝk gǝlib qaz olmaz, gǝlin gǝlib qız olmaz.
Ölü kimi yatır. Ördǝk öldü – qaz qaldı, sim qırıldı – saz qaldı.
Ölü gör necǝ ölüdür, Əzrail dǝ halına ağlayır. Ördǝkdǝn qaz yerişi tǝlǝb elǝmǝk olmaz.
Ölü cǝhǝnnǝmǝ, tǝki mollaya pul olsun. Örkǝn nǝ qǝdǝr uzun olsa, yenǝ dǝ doğanaqdan
Ölüb ağlayanı yoxdur. keçǝcǝk.
Ölüb ölümdǝn qayıdıb. Örkǝn üstǝ darı sǝrib.
Ölüdǝn pay umur. Örǝpǝ qoyunun nǝ ǝti olar, nǝ yunu.
Ölüdǝn şeytan da ǝl çǝkib. Örtülü bazar, dostluğu pozar.
Ölüyǝ dǝ yiyǝ lazımdır, diriyǝ dǝ. Örüşündǝ otla.
Ölülǝr elǝ bilir ki, dirilǝr halva yeyir. (Örüşündǝn çıxma).
Ölüm var ki, hǝyat qǝdǝr dǝyǝrli, hǝyat var ki, Ötüb keçǝn ömürdür, qocalan insan!
ölümdǝn dǝ bǝdtǝrdir.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 69


P
Padşah uzaqda, allah yuxarıda, kimǝ deyǝsǝn Paran ucuz isǝ, özün bahalı ol.
dǝrdini?! Paslı dǝmirdǝn qılınc olmaz.
Padşah xǝzinǝsi dǝ altı şahılıq qıfıla möhtacdır. Paxıl adam ac canavardan pisdir.
Padşahın ayağı dǝyǝn yerdǝ yeddi il ot bitmǝz. Paxıl artsa, qurd artar.
Padşahın da dalınca danışarlar. Paxıl olma, qüssǝn olmasın.
Padşahın da rǝiyyǝtǝ işi düşǝr. Paxıla tanrı vermǝz, versǝ dǝ qarnı doymaz.
Padşahın söhbǝtinin ǝvvǝli – dirilik, axırı – ölüm. Paxılın axırı olmaz.
Pay bölǝnǝ pay qalmaz. Paxılın goru cǝhǝnnǝmdir.
Pay bölǝnin yüzdǝ biri cǝnnǝtǝ gedǝr. Paxılın gözü doymaz.
Pay verdi, dalınca gǝldi. Peyğǝmbǝr ǝvvǝl öz canına dua edib.
Pay dolu gǝlǝr, dolu gedǝr. Peyinin adı «Çǝmǝngül».
Pay payı döyǝr, çıxardar. Peyininǝ bax – bostan at.
Pay paylayan payından olar. Pendir yeyǝn su axtarar.
Paydan pay ummazlar. Pendir-çörǝk sǝlamǝtdir.
Paydan uman pay vermǝz. Peşiman şeytandır.
Payın qabağı pay olar. Peşkǝşin axırı dǝrvişǝ çatar.
Payın cǝnnǝtdǝ. Pǝzǝvǝngin axırı dǝrviş olar.
Payını yalqız yeyǝn payını dişi ilǝ tutar. Pǝlǝngǝ ǝt yemǝyi, keçiyǝ ot yemǝyi öyrǝtmǝzlǝr.
Payını payımın üstǝ qoy, ya altından ye, ya Pǝncşǝnbǝnin gǝlişi, çǝrşǝnbǝdǝn bǝllidir.
üstündǝn. «Pǝncşǝnbǝnin» nöqtǝlǝrini düzürdüm...
Payız camışı qaçağan olar. Pǝhrizini gözlǝmǝyǝn azarını uzadar.
Payızın suyu kasıbın boğazına tǝngdir. Pöşǝngin axırı torbakeş olar.
Palaza bürün, elǝ ilǝ sürün. Piyada atlıya gülǝr.
Palan –palan, mǝnǝ dǝ palan?! Piyada züvvardır.
Palçığa batan arabanı öküz çıxardar. Piyada gedǝndǝn at almağı öyrǝnmǝ.
Papaq elǝ – işimizi bilǝk. Piyadanın atlı ilǝ nǝ yoldaşlığı?!
Papaq isti soyuq üçün deyil, namus üçündür. Pir mǝnimdir, kǝramǝtini bilirǝm.
Papaq altında igidlǝr yaşar. Pişik arxasını yerǝ vurmaz.
Papaqçının könlü olsa, bir dǝridǝn doqquz papaq Pişik atası xeyrinǝ siçan tutmaz.
tikǝr. Pişik balası özünü anasının döşündǝ gizlǝdǝr.
Papaqçının papağı olmaz. Pişik balasını istǝdiyindǝn yeyǝr.
Papağı tülkü dǝrisindǝn, xǝbǝri yox gerisindǝn. Pişik bǝrkǝ düşǝndǝ, dırnağı ilǝ pǝlǝng gözü
Papağımız günǝ yandı. çıxardar.
Papağın yerǝ girsin! Pişik bǝslǝmǝyǝn – siçan bǝslǝr.
Papağını qoy qabağına, fikirlǝş. Pişik evdǝn çıxanda, siçanlar baş qaldırar.
Papağını mǝscidǝ atsalar, gedib götürmǝz. Pişik yeyǝni, aslan qusdura bilmǝz.
Papağının zağarası gedib. Pişik yerǝ öyrǝnǝr, it adama.
Para qurtardı, dükan bağlandı. Pişik kimi yeddi canı var.
Para istǝmǝ mǝndǝn, buz kimi soyuyuaram Pişik miyo-miyonu anasından öyrǝnǝr.
sǝndǝn. Pişik miyoldamasın, toyuq taqqıldamasın.
Paran vardır – cümlǝ alǝm qulundur, paran Pişik ölüb, siçanların bayramıdır.
yoxdur – dar küçǝlǝr yolundur. Pişik siçanı marıtdayan kimi marıtdayır.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 70


Pişiyǝ dedilǝr: Pişiyin dǝrdi iti öldürǝr.
Atan yaxşıdır, anan? Pişiyin yatan yeri isti kürsü dibindǝdir.
Dedi: Pişiyin yüyürmǝyi samanlığa qǝdǝrdir.
Nǝ bu, nǝ o, miyo-miyo. Pişiyin gözü siçan deşiyindǝ olar.
Pişiyin ağzı birǝ salanda, dönǝr üzünü cırmaqlar. Pişiyin könlü samanlıqda idi, tazı da qovdu,
Pişiyi bağlayıb çörǝk yeyǝnlǝrdǝndir. samanlığa saldı.
Pişiyi bir vursan – dinmǝz, iki vursan – dinmǝz, Pişiyini ağaca dırmaşdıraram.
axırda üz-gözünü cırmaqlar. Pişiyiniz nǝrdivanımızı aparıb.
Pişiyi çox sıxışdırma, pǝlǝngǝ dönǝr. Pirini tanımayanın aqibǝti pis olar.
Pişiyin ağzı ǝtǝ çatmaz, deyǝr: - İy verir! Pirimizǝ daş atmayın.
Pişiyin qanadı olsaydı sǝrçǝlǝrdǝn ǝlamǝt Pinǝçinin mayası iynǝ ilǝ sapıdır.
qalmazdı.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 71


Q
Qab-qaşıq qonaqlığıdır. Qanının arasına girdi.
Qab sirkǝyǝ görǝdir. Qanmaza nǝ demǝk?!
Qaba söz qaba hǝrǝkǝtdǝn pisdir. Qanmazın başmağın cütlǝyǝndǝ deyǝr: - Qorxdu
Qaba suyu tutduğu qǝdǝr tökǝrlǝr mǝndǝn!
Qabaqda gedirǝm, deyirlǝr: - Bicdir; dalda Qanmazla yoldaş olma, sǝni dǝ qanmaz eylǝr.
qalıram, deyirlǝr: - Gicdir. Qanun zora tabedir.
Qabiliyyǝtin mǝktǝbi yoxdur. Qapıya gǝlǝni qovmazlar.
Qazan qarası gedǝr, üz qarası yox. Qapını döymǝsǝn açmazlar.
Qazan qapaqsız olmaz, igid – papaqsız. Qapını gen qoy, dǝvǝ özü gǝlǝr. (Qapını gen qoy,
Qazan dibi yalayanın adaxlısı göyçǝk olar. dǝvǝsini allahdan istǝ!)
Qazan dedi: - Qızmışam! Qara bulud yağış yağdırar.
Çömçǝ dedi: - İndi bulanıb çıxmışam! Qara qız bǝzǝnincǝ, toy ǝldǝn gedǝr.
Qazan oddan qızar, insan – sözdǝn. Qara qızın bǝxti olsaydı, anadan ağ doğulardı.
Qazan olsun, dolu olsun, yeyǝn tapılar. Qara qızın dǝrdi var.
Qazanan kim, yeyǝn kim?! Qara eşşǝk, ağ palan?!
Qazanı özündǝn, qazananı özündǝn. Qara eşşǝyin boynuna yüyǝn vurmaqla, ya dalına
Qazanına görǝ qaynat aşını. yǝhǝr qoymaqla qatır olmaz.
Qazanmaq çǝtin, xǝrclǝmǝk asan. Qara gözlǝrinǝ aşiq olub.
Qazanmağa nǝ var, iş onu xǝrclǝmǝkdǝdir. Qara gün qaralıb qalmaz.
Qazanc qudurub mayanı yeyib. Qara günün ağ günü dǝ var.
Qazancım ata-anamın, öyrǝndiyim özümün. Qara günün ömrü az olar.
Qazancını itir, malını itir, duz – çörǝyi itirmǝ. Qara sǝni basınca, sǝn qaranı bas.
Qazıya salam verdim, rüşvǝt deyil deyǝ almadı. Qara xǝbǝr tez yayılar.
Qaya dağa arxalanar. Qaraya sabın, dǝliyǝ öyüd neylǝsin?!
Qaya uçmasa, dǝrǝ-tǝpǝ dolmaz. Qaranı yumaqla ağarmaz.
Qayınana – bir çiçǝk, hǝr sözü gerçǝk. Qarğa, mǝndǝ qoz var.
Qayınana, mǝgǝr gǝlin olmamısan?! Qarğadan gözǝl quş istǝdilǝr balasını göstǝrdi.
Qayınana pambıq olsa belǝ, yerindǝn qalxsa, Qarğanın qonaqlıq yeri peyinlikdir.
gǝlinin başını ǝzǝr. Qardaş qardaş yaranıb, ciblǝri ayrı.
Qayınanalı gǝlinin dilinin altında fǝnd gǝrǝk. Qardaş qardaşı bıçaqladı, sonra dönüb
Qaynayan qazan qapaq saxlamaz. qucaqladı.
Qayınanan sǝni istǝyir. Qardaş qardaşın pis gününü istǝsǝ dǝ, ölümünü
Qalxdığın yerǝ bir dǝ oturma, hǝr söhbǝtǝ istǝmǝz.
atılma. Qardaş da dost olsa yaxşıdır.
Qamış bizim yerdǝ bitir, zurnanı özgǝ çalır. Qardaş olaq, tǝn bölǝk.
Qan-qan deyir, Qardaşa baxarlar, bacısını alarlar.
Qan yol vermǝz. Qardaşıq, cibimiz ayrı.
Qana qan deyiblǝr. Qardaşın kiçiyi olunca, donuzun böyüyü ol.
Qanan düşmǝn qanmaz dostdan yaxşıdır. Qardaşlar savaşdı, ǝblǝhlǝr inandı.
Qanana işarǝ, qanmayana kötǝk. Qarı düşmǝn dost olmaz, yedirtsǝn yağı, balı!
Qanacaqlı adam hǝm qanar, hǝm qandırar. Qarın qardaşdan irǝlidir.
Qanı qaradır. Qarın doyuranı göz tanıyar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 72


Qarın tox olanda çox şey yada düşǝr. Qiymǝtdǝn düşmǝk istǝmirsǝnsǝ, heç kǝsin
Qarnı toxdur, gözü ac. qiymǝtdǝn düşmǝsinǝ çalışma.
Qarnı toxun qayğısı olmaz. Qiymǝtli yük yüngül olar.
Qaçan da allahı çağırar, qovan da. Qisas qiyamǝtǝ qalmaz.
Qaçan yıxılmağa baxmaz. Qismǝt göydǝn zǝnbil ilǝ enmǝz.
Qaçanı qovmazlar, yıxılanı vurmazlar. Qismǝt olan qaşığa çıxar.
Qaçmaq da hünǝrdir, qovmaq da. Qismǝtdǝn artıq yemǝk olmaz.
Qaş düzǝltdiyi yerdǝ vurdu gözün çıxartdı. Qız alan alana kimi, qız verǝn ölǝnǝ kimi.
Qaş ilǝ göz arasında işini görür. Qız alan göz ilǝ baxmasın, qulağı ilǝ eşitsin.
Qaşqabağı yer süpürür. Qız alanın ya bir çuval qızılı, ya bir çuval yalanı
Qaşqabağından zǝhrimar tökülür. gǝrǝk
Qaşıq-qaşıq yığır, çömçǝ ilǝ paylayır. Qız anadan olanda gözünü açar, deyǝr:
Qaşıqla verir, çömçǝ ilǝ başıma vurur. Bu bizim ev deyil!
Qaşıqla yığdığını çömçǝ ilǝ dağıtdı. Qız anadan öyüd alar.
Qaşıyıram qanım çıxır, qaşımıram, canım çıxır. Qız anası elçi gözlǝr.
Qaşınmayan yerdǝn qan çıxardır. (qız qapısı elçi gözlǝr).
Qaşınmayan yeri qaşıma, qan çıxar. Qız badamdır, balası – badam içi.
Qǝbahǝt çox vaxt öldürǝndǝ yox, ölǝndǝ olur. Qız qaldıqca qızıla dönǝr.
Qǝbiristandan ölü qayıtmaz. Qız qapısı – şah qapısı, mini gǝlǝr, biri razı
Qǝdǝmi yüngüldür. gedǝr.
Qǝdir-qiymǝt bilǝn deyil. Qız – qızıl alma, qızı gözdǝn salma.
Qǝlb bir şüşǝdir, sındırsan – yamamaq olmaz. Qız qızıldır, qǝdrini bilsin gǝrǝk.
Qǝlǝbǝ birlikdǝdir. Qız qundaqda, cehizi sandıqda.
Qǝlǝbǝ sevinc gǝtirǝr. Qız dediyin ağacdakı almadır, kim salar, o da
Qǝlǝm qılıncdan itidir. aparar!
Qǝm dağı yerindǝn qopardar. Qız deyǝr:
Qǝm insanı ǝridǝr. Qırxım çıxmayınca mǝni atmasalar, daha
Qǝm, hara gedirsǝn? atmazlar.
ǝm yanına! Qız evi – naz evi.
Dǝm, hara gedirsǝn? Qız evin qonağıdır, vaxt gǝlǝr, gedǝr.
Dǝm dayına! Qız evindǝ toydur, oğlan evinin xǝbǝri yox.
Qǝmiş qoyma! Qız evindǝn oğul bucağı yaxşıdır.
Qǝnaǝt tükǝnmǝz bir dövlǝtdir. Qız evlǝrdǝ tanınar, ipǝk – dǝzgahda.
Qǝpiyǝ güllǝ atır. Qız köçǝri quşdur.
(Qǝpiyǝ mayallaq artır). Qız gedǝridir, oğlan ürǝk başıdır.
Qǝnaǝt xǝzinǝdir. Qız gözǝl gǝrǝk, oğlan – igid.
Qǝrib quşa yuvanı allah yetirǝr. Qız güldür, oğlan bülbül.
Qǝrib dǝrdin tǝk ağlar. Qız nǝvǝsi şirin olar.
Qǝrib dostu olmayandır. Qız özgǝ ǝmanǝtidir.
Qǝribǝ bir salam min tümǝndǝn yaxşıdır. Qız özgǝ çırağını yandırar.
Qǝribi baxışından tanıyarlar. Qız sevǝndǝ tez sevǝr, vay o günǝ dul sevǝ!
Qǝribin boynu uzun olar, dili qısa. Qız uşağı evin yaraşığıdır.
Qǝriblik ağıl artırar. Qız ürǝyi – çiçǝk lǝçǝyi.
Qǝriblik cǝnnǝt olsa, yenǝ vǝtǝn yaxşıdır. Qıza dedilǝr: - Gözǝlsǝn!
Qiyamǝt o gün qopar, biri yeyǝr, biri baxar. edi: - Hǝlǝ dayanın, ǝl-üzümü yuyum.
Qızdı – nazdı, min tümǝn azdı.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 73


Qızdır, qızıldır, oğlan nǝ çoxdur, Qonşu pisdir – köç qurtar, dişin ağrıyır çǝk
Qızı anası öyrǝdǝr. qurtar.
Qızı vermirsǝn, özünǝ oğul qazanmısan. Qorxaq kölgǝsindǝn ürkǝr.
Qızı otaqlıya yox, papaqlıya ver. Qorxaq gündǝ yüz yol ölǝr, igid ömründǝ bir yol.
Qızı öz xoşuna qoysan ya mütrübǝ gedǝr, ya Qorxan gözǝ çöp düşǝr.
zurnaçıya. Qorxu olmayan yerdǝ nizam-intizam olmaz
Qızı saldın beşiyǝ, cehizini çǝk eşiyǝ. Qorxursan pişikdǝn, niyǝ çıxırsan deşikdǝn?
Qızıl arvadın, qılınc ǝrindir. Qohum gǝlmǝyǝ-gǝlmǝyǝ yad olar, yad gǝlǝ-
Qızıl gül olmayaydı, saralıb solmayaydı, bir gǝlǝ qohum olar.
ayrılıq, bir ölüm, heç biri olmayaydı. Qohum qohumun ǝtini yesǝ, sümüyün çölǝ
Qızıl palçıqda da parıldar. atmaz.
Qızıl taxtım olunca, qızıl bǝxtim olsun. Qohumun pisinǝ dǝ, yaxşısına da qurban olum.
Qılınc yarası sağalar, dil yarası sağalmaz. Qohumun kimdir?
Qılınc kǝsmǝyǝni çörǝk kǝsǝr. Yaxın qonşum.
Qılınc gücü ilǝ müsǝlman olub. Qocaya gedǝn quyruq yeyǝr, cavana gedǝn –
Qılıncının dalı da kǝsir, qabağı da. yumruq.
Qır-saqqız olub yapışıb yaxama. Qocaya hörmǝt elǝ, sǝn dǝ qocalacaqsan.
Qızım sǝnǝ deyirǝm, gǝlinim, sǝn eşit. Qocalar uşaq tǝbiǝtli olar.
Qızın ismǝti – atanın dövlǝti. Qocalıq gǝldi getmǝzdir, cavanlıq getdi
Qızın oldu, qırmızı donunu çıxart. gǝlmǝzdir.
Qızınmadıq istisindǝn, kor olduq tüstüsündǝn. Qocalıq soruşmaz – gǝlǝr.
Qoduq böyüyǝr – eşşǝk olar. Qocalmasan qoca qǝdri bilmǝzsǝn.
Qoz, qabığından çıxdı, qabığını bǝyǝnmǝdi. Qudurasan, ay qurbağa, gǝlib bizi vurmağa!
Qozbeli qǝbir düzǝldǝr. Quyruğundan ilişib.
Qoyunu qurda tapşırıb. Qulaq ardına salıb.
Qonaq bǝrǝkǝt gǝtirǝr. Qulaq gündǝ tǝzǝ söz eşitmǝsǝ kar olar.
Qonaq bir gün olar. Qulaq günahkarıyam.
Qonaq qonağı istǝmǝz, ev yiyǝsi – heç birini. Qulağı cingildǝyir.
Qonaq, dur altını süpürüm. Qulağı doldurublar.
Qonaq sevǝnin süfrǝsi boş qalmaz. Qulluqçudan borc elǝmǝ, ya toyda istǝr, ya
Qonaq süfrǝnin yaraşığıdır, uşaq – evin. yasda.
Qonağa «Çörǝk yeyirsǝn?» demǝzlǝr. Qurd ürǝyi yeyib!
Qonağa «get» demǝzlǝr, palazı altından çǝkǝrlǝr. Qurda qoyun tapşırmaq olmaz.
Qonağı evǝ qoyan yoxdur, soruşur: Qurddur, qoyun dǝrisinǝ girib.
Paltarımı haradan asım? Qurdu evdǝ saxlamaqla, ev heyvanı olmaz.
Qonağı olmayan evlǝr yıxılsa yaxşıdır. Qurunun oduna yaş da yanar.
Qonağın ruzisi özündǝn qabaq gǝlǝr. Quşa qızıl qǝfǝs zindandır..
Qonaqlıq yaxşı şeydir, bir gün bizdǝ, bir gün Qüvvǝ hǝr şeyi sındırar, ağıl – qüvvǝni.
sizdǝ. Qüvvǝt birlikdǝdir.
Qonaqsan – xoş gǝlmisǝn, niyǝ ǝliboş gǝlmisǝn? Qürbǝt yerdǝn vǝtǝn olmaz.
Qonaqsız ev – susuz dǝyirman. Qürbǝt görmǝyǝn adam vǝtǝn qǝdri bilmǝz.
Qonaqsız ev uğursuz olar. Qürbǝt cǝnnǝt olsa, yenǝ vǝtǝn yaxşıdır.
Qonşu aşı (payı) dadlı olar. Qürbǝtdǝ keçǝn ömür – ömür sayılmaz.
Qonşu qonşu olsa, kor qız ǝrǝ gedǝr. Qürbǝtdǝn vǝtǝnǝ qayıdanda sevinmǝk
olmasaydı, qürbǝt sǝfǝri haram olardı.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 74


R
Rast gǝlmǝyǝn işǝ peşiman olma. Ruzi (yemǝk) olsun, ocaqda olsun.
Rahat durmayan, narahat olar. Ruzi hǝllacbazarda gǝzir.
Rahat oturana nǝ vali gǝlǝr, nǝ hakim. Ruzimiz düşüb kor Mǝliyin ǝlinǝ.
Rahatlıq istǝyǝn adam: - kar, kor, lal gǝrǝk. Ruzi ki, dedin, qazıya mǝlum.
Rǝmmaldır, peyğǝmbǝrlik iddiası elǝyir. Rüşvǝt cǝhǝnnǝmin açarıdır.
Rǝndǝ görmǝyib. Rüşvǝt haramdır.
Rǝncbǝrin ümidi ǝkinǝdir. Rüşvǝt qapıdan girǝrsǝ, iman bacadan çıxar.
Rişxǝnd etmǝ qonşuna gǝlǝr bir gün başına. Rüşvǝtxorun aqibǝti yoxdur.
Rişxǝndlik ağlın zǝifliyindǝn doğar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 75


S
Sabaha kim ölǝ, kim qala. Sağlamlığın qǝdrini xǝstǝlǝr bilǝr.
Sabahın da sabahı var. Sağlıq ǝn böyük varlıqdır.
Sabahın naharı bǝdǝnin mismarıdır. Sağlıq böyük nemǝtdir, qǝdrini bilmǝk gǝrǝk.
Sabahın şǝri axşamın xeyrindǝn yaxşıdır. Sağlıq ǝn böyük nemǝtdir, demǝ babam,
Sabahın şirin yuxusu yolçunun yoldan eylǝr. yoxsulam.
Sabah-sabaha salma. Sağlıq olsun, görǝrik!
Sabun qara palazı ağartmaz. Sağlıq soltanlıqdır.
Sabun ilǝ üz yuyan, bir gün göyçǝk olar. Sağlığında kor Fatma, ölǝndǝ badam gözlü.
Savab tökülüb, yığan yoxdur. Sağsağan kǝkliyǝ baxar öz yerişini itirǝr.
Savab gör, hǝr zaman yaxşılıq eylǝ. Sadağa – bǝlanı rǝf eylǝr.
Savab adamı dilli eylǝr. Sadağa qada qaytarar.
Saqqal ağarıb, bel bükülüb, başda ağıl yox. Sadağa saraydan çıxmaz.
Saqqal başa qurban olsun. Sadǝ yaşasan – yüz yaşaya bilǝrsǝn.
Saqqal adama qazılığ vermǝz. Sadǝlik dǝ abadlığın bir növüdür.
Saqqal yox ikǝn bığ var idi. Saz olan yerdǝ sözü saza verǝrlǝr.
Saqqala xal düşdü – ürǝyǝ xal düşdü. Saz şadlıq gǝtirǝr.
Saqqalda feyz olsaydı, keçiyǝ Kǝramǝddin ağa Sazına bülbül qonar.
deyǝrdilǝr. Sazlı ev – sözlü ev.
Saqqalı ağarıb, ağlı ağarmayıb. Say, yerinǝ qoz qoy.
Saqqalı hǝr dǝllǝyin ǝlinǝ vermǝzlǝr. Sayanın quluyam, saymayanın ağası.
Saqqalım yoxdur, sözüm keçmir. Sayılan gün tez keçǝr.
Saqqalımı dǝyirmanda ağartmışam. Saymadığın deşikdǝn tülkü çıxar.
Saqqalımı hǝlǝ ǝlǝ vermǝmişǝm. Saymaz it adam qapar.
Saqqalın çıxmamış, kosaya rişxǝnd elǝmǝ. Sakit başın ağrısı olmaz.
Saqqalıma soğan doğrayır. Sakit olan salamat olar.
Saqqalını uşaq-muşaq ǝlinǝ vermǝ. Salavat gücǝ bağlıdır.
Saqqız çeynǝmǝklǝ qarın doymaz. Salavata işlǝyir.
Saqqız çeynǝdikcǝ çürüyǝr. Salam var baş kǝsdirǝr, söyüş var ǝnam alar.
Saqqızını oğurlayıblar. Salam verdim, borclu çıxdım.
Sağ baş yastığa gǝlmǝz. Salam-ǝlek, sağsağan, isti çörǝk, göy soğan!
Sağ başına saqqız yapışdırma. Salatçının sǝsi mollaya toy-bayramdır.
Sağ ǝl verǝni sol ǝl gǝrǝk bilmǝsin. Salyan arabası kimi cırıldayır.
Sağ ǝli ilǝ haraylayır, sol ǝl ilǝ qovur mǝni. Sallaqxana kömǝyi arsız olar.
Sağ ǝlin başımıza! Saman altından su yeridir.
Sağ ǝlin rǝnci sol ǝlǝ haramdır. Saman yeyǝn eşşǝk torbasını özü daşıyar.
Sağ ǝlin sol ǝlǝ ehtiyacı var. Saman qala-qala qızıla dönǝr, qızıl qala-qala
Sağ yeri qarnı altındadır, onu da örkǝn kǝsib. samana dönǝr.
Sağ gözün sol gözǝ etibarı yoxdur. Saman sǝnin deyil, samanlıq ki, sǝnindir.
Sağ ol, var ol, gül ol, bülbül ol, qǝfǝsdǝ olma! Samanın tüstüsü göz çıxardar.
Sağa da vurur, sola da! Sandıq tulasıdır.
Soldan vurur, sağdan biçir. Sanılı pul durumsuz olar.
Sağlam ruh sağlam bǝdǝndǝ olar. Sancmayanı sancmazlar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 76


Sap üzülǝn yerdǝn qırılar. Sevǝni sevilǝn incidǝr.
Sapdan asılıb. Sevǝnin gözündǝ pǝrdǝ olar.
Sapın ucunu tapandan sonra iş yaxşı gedǝr. Sevǝrǝm mǝni sevǝni, keçǝl ola, daz ola,
Sar çalağanın dayısıdır. sevmǝrǝm mǝni sevmǝyǝni, şah ola, şahbaz ola.
Sarala-sarala yaşamaqdansa, mǝrd-mǝrdanǝ Sevindim – quşum var, quşum var, aralığa çıxdı
ölmǝk yaxşıdır. sǝrçǝ balası.
Sarbanla qonaq olanın darvazası gen gǝrǝk. Sevinc sevinc gǝtirǝr.
Sarı it çaqqalın dayısıdır. Sevgi od deyil, amma oddan yamandır.
Sarı yağdan tük çǝkir. Sevgi adamı yandırar.
Sarı yağla yağlayır, sarımsaqla dağlayır. Sevgi adamı selǝ verǝr.
Sarsaq yaşamaq ömrǝ yamaqdır. Sevgilimǝ çataydım, rahat-rahat yataydım.
Sarsaqlar olmasaydı, yaltaqlar acından ölǝrdi. Seyid cǝddinǝ arxalanar.
Satınalma qulunam! Sel yüz gündǝ ovanı, dǝrd bir gündǝ ovar.
Saf armud sapdan düşmǝz. Seçǝ-seçǝ düşdü seçmǝliyǝ.
Saxla gönü, gǝlǝr günü. Sǝbǝbkarın evi abad.
Saxla samanı, gǝlǝr zamanı. Sǝkkiz gün ömürǝ, doqquz gün çalışmaq
Saxsıya verǝ-verǝ, çıxar misin bahası. lazımdır.
Sahibindǝn qabaq bostana girmǝ. Sǝksǝn, doxsan, bir gün varsan, bir gün yox!
Sahibinin yanında pişik dǝ it basar. Sǝksǝnindǝ yaşayır, indi belin qurşayır.
Sahibsiz qoyunu qurd yeyǝr. Sǝkkiz mıxa doqquz at bağlamazlar.
Sahibsiz ev xarabdır. Sǝlbǝni meyvǝli ağaca vurarlar.
Sahibsiz mal yetimdir. Sǝnǝ it saxlayanın, bir tikǝ artıq çörǝyi gǝrǝk.
Saç sǝfadan uzanar dırnaq cǝfadan. Sǝn ağa, mǝn ağa, inǝklǝri kim sağa?!
Saç ürǝkdǝn su içǝr. Sǝn ağacı ǝlinǝ al, oğrunu it qapacaq.
Saçı borc almaq mümkün olsaydı, keçǝlin nǝ Sǝn ağacı götür, suçlu özünü bildirǝr.
dǝrdi vardı?! Sǝn adını çǝk, mǝn nişan verim.
Sacı soyuq olanın kündǝsi küt gedǝr. Sǝn atlı, mǝn piyada.
Sǝbir ağacı hǝr bağda göyǝrmǝz. Sǝn bir yeyib içmisǝn, mǝn dünyanı gǝzmişǝm.
Sǝbir acıdır, meyvǝsi şirin. Sǝn bir kişisǝn, mǝn bir kişi!
Sǝbir edǝn muradına yetişǝr. Sǝn vuranda su çıxar, mǝn vuranda – qan?!
Sǝbir edǝn salamat olar. Sǝn vurmadın, mǝn yıxılmadım, bǝs buna nǝ
Sǝbir eylǝ işinǝ, xeyir gǝlǝr başına. oldu?!
Sǝbir eylǝyǝn fǝrǝc tapar. Sǝn qoçaq oğlan ol, qaranlıq gecǝlǝr çoxdur.
Sǝbir eylǝyǝn çox yaşar. Sǝn dalını daşa ver, o qǝdǝr daş yığan olar ki.
Sǝbir eylǝrǝm, sǝbir daşı, çatladı ürǝyimin başı. Sǝn deyǝn qarpızdır, fal-fal yeyǝrlǝr.
Sǝbr ilǝ halva bişǝr ey qora sǝndǝn, bǝslǝsǝn Sǝn deyǝn oldu, mǝn deyǝn?!
atlas olar tut yarpağından. Sǝn deyǝn olsun, ancaq bazar pozulmasın!
Sǝbir kasam dolubdur. Sǝn deyǝn olsun, qal yatsın.
Sǝbir tǝkamülün babasıdır. Sǝn dǝ bir saqqal tǝrpǝt.
Sǝbir cǝnnǝt açarıdır. Sǝn dǝdǝli, mǝn yetim.
Sǝbirin axırı xeyir olar. Sǝn doğru ol, ǝyri bǝlasını tapar.
Sǝdaqǝt qǝhrǝmanın zinǝtidir. Sǝn duza gedǝndǝ, mǝn duzdan gǝlirdim.
Sǝkkiz yumurta verib, doqquz yumurta istǝyir. Sǝn elǝsǝn, mǝn belǝ.
Sev sǝni sevǝni. Sǝn içini ye, mǝn qabığını gǝmirǝrǝm.
Sevdanı sevda ilǝ yuyarlar. Sǝn işi buraxmasan, iş sǝni buraxmaz.
Sevǝni sevǝnǝ ver. Sǝn yediyini bilmirsǝn, mǝn doğradığımı bilirǝm.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 77


Sǝn yerindǝn tǝrpǝnincǝ, dağ-daşa dilǝ gǝlǝr. Sǝni alar da, satar da, xǝbǝr tutmazsan!
Sǝn kim, mǝn kim?! Sǝni nǝ tapan deyǝr: - Yaşa! nǝ itirǝn deyǝr: -
Sǝn get aşıq-aşıq oynamağa. Hayıf!
Sǝn get özünǝ dost qazan, düşmǝn ocaq Sǝni istǝyirǝm, özümü sǝndǝn artıq istǝyirǝm.
başında. Sǝni istǝrǝm, çox istǝrǝm, bir gözümü yox
Sǝn özünǝ gün axtar. istǝrǝm!
Sǝn görǝn ağacları dibindǝn kǝsiblǝr. Sǝni mǝnim qǝbrimǝ qoymayacaqlar!
Sǝn güllǝ atan ol, barıtını mǝn verrǝm! Sǝni öküz vursun!
Sǝn gündüz gedǝn yolları mǝn gecǝ ikǝn Sǝnin atın mǝnim arpamın gücünǝ yorğa gedir.
keçmişǝm. Sǝnin vaxtın keçib, allah övladına ağıl versin.
Sǝn meyxanaya gedirsǝn, mǝn mǝscidǝ, bǝs bir- Sǝnin ipin ilǝ şǝlǝ bağlamaq olmaz.
birimizi harada görǝk?! Sǝnin yumurtanın sarısı olmaz.
Sǝn mǝndǝn can istǝ, mǝn deyim gözüm üstǝ! Sǝnin üzün – dǝvǝnin dizi.
Sǝn mǝnim bir üzümü ağart, mǝn sǝnin iki Sǝninki nǝğddir, sǝn apardın.
üzünü ağardım. Sǝninki sǝndǝ, mǝnimki mǝndǝ.
Sǝn mollaya gedǝndǝ, mǝn molladan gǝlirdim. Sǝnsiz bir günümüz olmasın.
Sǝn nǝ bilirsǝn ayı harada yumurtlar?! Sǝpilmǝyǝn buğda göyǝrmǝz.
Sǝn nǝ hayda, mǝn nǝ hayda?! Sǝrv ağacı nǝ qǝdǝr uca olsa, ǝsli yoxdur,
Sǝn orda, yaz, mǝn burda, kor olsun budağında bar olmaz.
düşmǝnimiz! Sǝrnic gǝtir, süd axtar.
Sǝn öl, mǝn Ağcaqabulda sǝnin üçün dǝvǝ Sǝrt olma, mǝrd ol.
kǝsim. Sǝrxoş biri iki görǝr.
Sǝn öldün – borcdan qurtardın. Sǝrxoş sǝrxoşu meyxanada görǝr.
Sǝn razı, mǝn razı, nǝ qǝlǝt elǝyir qazı?! Sǝrxoşa mǝktub yazma ya oxuyar, ya oxumaz.
Sǝn saydığını say, gör fǝlǝk nǝ sayır. Sǝrxoşdan dǝli dǝ qorxar.
Sǝn sapda durmaz baltasan. Sǝrxoşu it dǝ tutmaz.
Sǝn sevdanı et, quyruq heybǝdǝdir. Sǝrxoşu meyxanada, mollanı mǝsciddǝ, dǝrvişi
Sǝn sözü at, yiyǝsi özü götürǝr. tǝkyǝdǝ tapmaq olar.
Sǝn tǝrpǝnincǝ qırğı Şirvanı aşar. Sǝrxoşun dǝniz topuğundandır.
Sǝn haqq ol, haqq da sǝninlǝ olar. Sǝrxoşun mǝktubu meyxanada oxunar.
Sǝn çaldın! Sǝrxoşun nǝ vecinǝ, alǝmi su aparsın.
Sǝndǝn ehtiyacı olanı, başqasına möhtac elǝmǝ. Sǝrçǝ qazan doldurmaz, qaz vur, qazan dolsun.
Sǝndǝn kor it xeyir görmǝyib! Sǝrçǝ qazan deyil budunu verim, bir dǝvǝnin
Sǝndǝn mǝnǝ yar olmaz. nǝyini verim?!
Sǝndǝn hǝrǝkǝt, mǝndǝn bǝrǝkǝt. Sǝrçǝ nǝdir ki, bozbaşı nǝ ola?!
Sǝnǝ bir kǝlmǝ söz, mǝnǝ bir illik yol. Sǝrçǝ olsun, ǝlimdǝ olsun, göydǝ uçan qazı
Sǝnǝ bir toy tutaram ki, ǝlindǝn it ǝppǝyini alar!.. neylǝrǝm?!
Sǝnǝ güvǝndiyim dağlar, sǝnǝ dǝ qar yağarmış?! Sǝrçǝdǝn qorxan darı ǝkmǝz.
Sǝnǝ mǝndǝn öyüd, dǝnini özün üyüd. Sǝrçǝyǝ cib-cib öyrǝtmǝzlǝr.
Sǝnǝ, mǝnǝ nǝ şǝriǝt?! Sǝrçǝni bülbül adına satır.
Sǝnǝ hǝr kim daş atsa, sǝn ona çörǝk at. Sǝrçǝnin nǝğmǝsi yox, cib-cibi yox!
Sǝnǝt ayrı, vǝrdiş ayrı. Sǝrçǝnin cib-cibindǝn, toyuğu qaqqıldaması
Sǝnǝt, qolda qızıl bilǝrzikdir. yaxşıdır.
Sǝnǝt insanın xǝzinǝsidir. Sǝs ver, sirr vermǝ.
Sǝnǝtin pisi olmaz. Sǝs-küy ilǝ iş aşmaz.
Sǝnǝtkarın oğurluğun tutmaq olmaz. Sǝfalǝt çalışqan adamın qapısından baxar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 78


Sǝfǝr mǝhǝk daşıdır. Siçandan olan torba kǝsǝr.
Sǝfǝrǝ gedǝn su götürǝr. Siçanı öldürmǝk pişiyǝ oyundur.
Sǝxavǝt dövlǝtdǝn deyil, tǝbiǝtdǝndir. Siçanın anbara girmǝsinǝ yanmıram, başqasına
Sǝhvi dǝyirmançı eylǝr, buğda aparar, un gǝtirǝr. yol göstǝrmǝsi mǝni yandırır.
Sǝhǝr yemǝyini özün ye, günorta yemǝyini Sızağanı qaşıma, çiban edǝrsǝn.
yoldaşına, axşam yemǝyini düşmǝninǝ ver. Sıyıq ilǝ yıxılan ev, aş bişir, viran olsun.
Sǝhǝr gedǝr naxıra, axşam gǝlǝr axura. Sınan qol sağalar, sınan qǝlb sağalmaz.
Sǝhǝr gününǝ qızmayan axşam gününǝ heç Sınanmamış atın dal-qabağına keçmǝzlǝr.
qızmaz. Sınıq qabda su qalmaz.
Sǝhǝrin işini sǝhǝr gör. Sınsın o baş ki, dost yolunda gǝrǝk olmaz.
Sǝhrada gül bitmǝz, cahilǝ söz yetmǝz. Sıradan çıxan qotur olar.
Sidqnǝn qaradaşdan mǝtlǝb almaq olmaz. Sıxıb suyunu çıxardarlar.
Sidr-kafuru müftǝ görsǝ uzanıb ölǝr. Sıxıla-sıxıla behiştǝ getmǝkdǝnsǝ, oynaya-
Siyasǝt nǝnǝ-bacı bilmǝz. oynaya cǝhǝnnǝmǝ get.
Sizin aranızda ala qarğa balalamaz. Sovqatın adı birdir.
Sizin qazanınız var, biz vuraq öz güvǝcimizi Soğan acı olsa da süfrǝdǝ öz yeri var.
sındıraq?! Soğan eyib açandır.
Sizin evdǝ yeyǝk, bizim evdǝ oynayaq. Soğan yemǝmisǝn, için niyǝ göynǝyir?!
Sirkǝ tünd olanda öz küpünü partladar. Soğan göyǝrdi, dedi:
Sirkǝnin öz qabına zǝrǝri var. - Mǝn dǝ bir gülǝm!
Silah sahibinǝ dǝ düşmǝndir. Soğan olsun, nağd olsun!
Silahla oynamaq olmaz. Soyub-soyub quyruğunda bıçağı sındırdı.
Sildim süpürdüm, silkindim çıxdım. Soyuq dǝmir döyülmǝz.
Siması boş, quşqunu boş. Solaxay bǝrk vurur.
Sirr açandan el qaçar. Sona qalan dala qalar, dala qalan dana qovar.
Sirr vermǝ dostuna, o da deyǝr dostuna. Sonrakı peşmançılıq fayda vermǝz.
Sirr saxlamaq mǝrdlikdir. Soraq-soraq ilǝ İsfahana gedǝrlǝr.
Sirri sirr açar, kiri – kir. Sorğu-sual göydǝ deyil, yerdǝdir.
Sifariş ilǝ hǝcc qǝbul olmaz. Soruşdular:
Siçan qarasından minarǝ tikir. - Keçǝl başını yudun?
Siçan deşiyini satın alır. Dedi:
Siçan kimi bir gözü deşikdǝdir. - Yudum da, daradım da!
Siçan kimi hǝr deşikdǝn baş göstǝrir. Soruşan dağlar aşar, soruşmayan düzdǝ çaşar.
Siçan görǝndǝ pǝlǝngǝ dönǝn pişik, pǝlǝng Sofi soğan yemǝz, tapsa qabığını da qoymaz.
görǝndǝ siçana dönǝr. Sevda arasında nırx qoymazlar.
Siçan olmamış qovurğa yeyir. Sevdanı pul kǝsǝr.
Siçan olmamış dağarcıq dǝlir. Sevdanı pul kǝsǝr davanı qılınc!
Siçan sidiyinin dǝ dǝryaya xeyri var. Sevdanın ǝvvǝli!
Siçana araq versǝn, pişikdǝn pasport istǝr. Söz ağızdan çıxar.
Siçana dedilǝr: Söz var adamı mǝst eylǝr, söz var mǝsti ayıldar.
- Bu deşikdǝn çıx, gir o deşiyǝ, beş min altun Söz altında qalan deyil.
verǝk sǝnǝ! Söz bir olsa, zǝrbi gǝrǝn sındırar.
Siçan dedi: Söz böyüyün, su kiçiyin.
- Bunda nǝ var? Söz var el içindǝ, söz var ev içindǝ.
Mǝnzili yaxın, pulu çox?! Söz var xǝstǝni sağaldar, söz var adamı yaralar.
Siçandan olan kǝsǝyǝn olar. Söz var qulaqardına salarlar (vurarlar).

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 79


Söz var – gǝlǝr keçǝr, söz var – dǝlǝr keçǝr. Sözünü qǝdǝmi yeyin olar.
Söz var – xalq içindǝ, söz var – xülq içindǝ. Sözün qısası dǝyǝrli olar.
Söz var – şǝkǝr-şirin bal kimi, söz var ki, Sözün qısası hörüyün uzunu.
zǝhǝrdǝn dǝ betǝrdir. Sözün damarı olar, çǝkdikcǝ uzanar.
Söz vaxtına çǝkǝr. Sözün düzü daşdan keçǝr.
Söz qılıncdan kǝskindir. Sözün düzünü de, atı min çap.
Söz vermǝ, verdin – yerinǝ yetir. Sözün düzünü uşaqdan xǝbǝr al.
Söz vermǝk asandır, yerinǝ yetirmǝk çǝtin. Sözün ilǝ işin bir olsun.
Söz quşdur, buraxarsan, uçar gedǝr. Sözün yalanı olmaz, yanlışı olar.
Söz danış, söz olsun. Sözün yaxşısı baldan şirin olar.
Söz danış söz eşit. Sözün zahiri zǝrif, batini lǝtif olmalıdır.
Söz danışıqdan keçǝr. Sözün öz yeri var.
Söz dediyin dǝmirdir, döydükcǝ uzanar. Sözün cavabı söz olar.
Söz deyǝn azdır, söz çeynǝyǝn çox. Sözün balla kǝsim!
Söz yaş dǝridir, haraya çǝksǝn oraya gedǝr. Sözünü bilmǝyǝni bayıra atarlar.
Söz gǝldi – deyǝrlǝr. Sözünü toylarda kǝsim!
Söz gǝldi, mǝqamında de gǝlsin. Söylǝyǝnǝ baxma, söylǝyǝninǝ bax.
Söz gǝzdirǝn adamdan qorx. Söylǝmǝk mǝndǝn, dinlǝmǝk sǝndǝn.
Söz gǝzdirmǝ. Söymǝ nökǝr atamı, söymǝyim bǝy atanı.
Söz gümüş olsa, sükut qızıldır. Söyüddǝn sǝndǝl iyi gǝlmǝz.
Söz mǝndǝ, pul ingilisdǝ. Söyüş qǝlp puldur, yiyǝsinǝ qayıdar.
Söz odur ki, haqqa varam. Söndü bizim çırağımız, yandı sizin çırağınız.
Söz pǝhlǝvanı olma. Söhbǝt darı torbasıdır, deşildi – dağılacaq.
Söz sandığa girmǝz. Söhbǝt ilǝ qarıyan, qǝmdǝn qüssǝdǝn azad olar.
Söz sahibi ölsǝ dǝ söz qalar. Söhbǝt üçün çǝnǝ, çaqqal üçün hǝna.
Söz – sahibinin dustağıdır, sahibi – sözün Su aydınlıqdır.
dustağı. Su aydınlıqdır – cala öz bağına.
Söz söylǝdiyin adamı tanı, sonra ona söz söylǝ. Su axar, arxa gǝlǝr.
Söz sözü gǝtirǝr. Su axar, dǝli durub baxar.
Söz sözü çǝkǝr, arşın bezi. Su axar, çuxuru tapar.
Söz tez yayılar. Su axdığı yerǝ tökülǝr.
Söz torbaya girmǝz. Su axdığı yerdǝn bir dǝ axar.
Söz üçün ǝlini cibinǝ salmır. Su aşağı axıdır, su yuxarı axtarır.
Söz çox olan yerdǝ yalan da çox olar. Su başdan bulanar.
Söz üçün – usta, iş üçün – xǝstǝ. Su başından aşıb.
Sözdür, danışır. Su bir yerdǝ qalanda iylǝnǝr.
Sözlǝ plov bişsǝ, dağ qǝdǝr yağ mǝndǝn. Su qabı suda sınar.
Sözlǝr bir-birinǝ calanıb gedǝr. Su qabını su tanıyar.
Sözü ağzında bişir, sonra de. Su dayanar, düşmǝn dayanmaz.
Sözü at, yiyǝsi götürǝr. Su daşı quma döndǝrǝr; arvad kişini – muma.
Sözü at yerǝ, gedǝr yerini tapar. Su dirilikdir.
Sözü mǝqamında de. Su ilǝ, od ilǝ zarafat olmaz.
Sözü mǝndǝn qabaq gedǝr. Su ilǝ odun imanı yoxdur.
Sözü xiridarı olana deyǝrlǝr. Su yaranıb axmağa, göz yaranıb baxmağa.
Sözün acısı zǝhǝrdǝn dǝ betǝrdir. Su ki, başdan aşdı, istǝr bir qarış olsun, istǝr min
Sözünü bilmǝyǝn ağız başa toxmaq vurdurar. arşın.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 80


Su ki, girdi qaba – oldu içmǝli. Susamış it kǝhrizǝ baxar.
Su kimi ǝziz ol. Susuz ağac meyvǝ vermǝz.
Su kiçiyindir, yol böyüyün. Susuz aparıb, susuz gǝtirǝr.
Su gǝlǝr, axar gedǝr, bǝndlǝri yıxar gedǝr, dünya Subay adamın yaxasını bit yeyǝr çörǝyini – it.
bir pǝncǝrǝdir, hǝr gǝlǝn baxar gedǝr. Subaylıq soltanlıqdır.
Su gǝlǝr lǝylǝndirǝr, bağçanı güllǝndirǝr. Sür get demǝmişlǝr, gör get demişlǝr.
Su gǝrǝk quyunun dibindǝn çıxsın, quyuya su Süd verǝn inǝyi kǝsmǝzlǝr.
tökmǝklǝ quyu sulu olmaz. Süd igidǝ halaldır.
Su görǝndǝ balıqdır, qaya görǝndǝ – keçi. Südlǝ gǝlǝn, sümüklǝ çıxar.
Su görmǝyincǝ ǝtǝk çǝkmǝ. Süd gölündǝ üzür.
Su götürmǝklǝ dǝryadan su ǝskik olmaz. Süddǝ ağzı yanan, qatığı üflǝyǝ-üflǝyǝ içǝr.
Su murdarı pak eylǝr. Südlü aş dadlı olar, bir gün sizdǝ, bir gün bizdǝ.
Su olan yerdǝ abadlıq olar. Südlü qoyun sürüdǝn ayrılmaz.
Su sǝmtinǝ axar. Südlü inǝk ol, vur dolu sǝrnici dağıt.
Su sǝnin dalınca gǝlmǝsǝ, sǝn suyun dalınca get. Südlünü sürüdǝn ayırmazlar.
Su suya qarışanda güclü olar. Südün dadını qısır ǝmǝn dana bilǝr.
Su suyu tapar, su da çuxuru. Sükut edǝn salamat olar.
Su harada – dirilik orada. Sükut ixtiyardadır.
Su hǝr şeyi pak eylǝr, üz qarasından qeyri. Sükutla görülǝn iş, qışqırıqla başa gǝlmǝz.
Su çǝkǝn dǝ mǝn oldum, bǝrǝ gǝzdirǝn dǝ?! Süleymana qalmayan dünya heç kǝsǝ qalmaz.
Suda batan ilana da sarılar. Sümüyünü it sümüyünǝ qatma.
Suda batmaz, odda yanmaz. Sümüklǝri sürmǝ olub.
Suda boğulan saman çöpündǝn yapışar. Süpürgǝ gǝldi, qonağa cavab eylǝdi.
Sudan ayrılan balığı oddan qorxusu olmaz. Sürmǝni allah aparıb paxlanın gözünǝ çǝkib.
Sudan qaymaq yığır. Sürmǝni gözǝ çǝkǝrlǝr.
Sudan xeyir olsa, qurbağa ǝcdahaya dönǝr. Sürü qoyun bizdǝ, satdıq yağ sizdǝ.
Sudan çıxmış balıq kimi çapalayır. Sürü qotursuz olmaz.
Sudan çıxmış toyuğa oxşayır. Sürü sǝnǝ qurbandır, amma çǝpişin biri bir
Suya düşsǝ quru çıxar. tümǝnǝ.
Susuz yerdǝ ördǝk olmaz, qaz olmaz. Sürü çobansız olmaz.
Suyu ver suzuyana. Sürüdǝn ayrılan qoyunu qurd yeyǝr.
Suyu püflǝyǝ-püflǝyǝ içir. Sürüyǝ qurd düşǝndǝ, vay bir qoyunlunun halına!
Suyun quyuda olsun. Sürüyǝ qurd gǝlǝndǝ, köpǝyi yuxu tutar.
Suyun ǝvvǝli bulantı gǝlǝr. Sürüyǝ ki, düşdün, qapmasan da, gǝrǝk hürǝsǝn.
Suyun lal axanı, adamın yerǝ baxanı. Sürüvü hürküt, sonra say.
Suyun üstǝ gǝmi var, hǝr bir işin cǝmi var. Süfrǝdǝ ǝlini saxla, mǝclisdǝ – dilini.
Suyun şırıltısından, arvadın zırıltısından qorxmaq Süfrǝdǝn qalanı itǝ atarlar.
gǝrǝk. Süfrǝni yuxarı başdan düzǝrlǝr aşağı başdan
Suları bir arxa getmir. yığarlar.
Sularınız axar-baxarlı olsun. Süfrǝnin başı-ayağı olmaz.
Sulu-sulu yudum, çamurlu-çamurlu sǝrdim.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 81


Ş
Şabalıtdan yağ çıxmaz. Şah bilǝr, şahivǝn bilǝr.
Şabaşını vermişik. Şah vǝzir ağlı ilǝ oturub durar.
Şadlığına şitlik elǝyir. Şah qapısı şaxtalı olar.
Şair gördüyünü yazar. Şah da bilir Şirman çuxurdadır.
Şair sözsüz olmaz. Şah, şah dediyim, öz canım üçündür.
Şayiǝ hǝr yanı gǝzǝr. Şah çiçǝk çıxardıb.
Şalbanın bir ucu sǝnin çiynindǝdir. Şeytanın dostluğu dar günlǝrǝ qǝdǝrdir.
Şam başından yanar. Şǝbpǝrǝ gecǝ gǝzǝr, gündüz gǝzmǝz, elǝ bilǝr –
Şam dibinǝ işıq salmaz. özü bilǝr, özgǝ ilmǝz.
Şam yanar, şölǝ çǝkǝr... Şǝkǝri suya düşüb.
Şam yanmasa, başına pǝrvanǝ dolanmaz. Şǝlǝ aşırmışlar kimi gözünü nǝ döyürsǝn?
Şam kimi ǝriyib. Şǝlǝni elǝ bağla ki, gücün çatsın.
Şamdan soruşdular: -İplik yanır, sǝn niyǝ Şǝr demǝsǝn, xeyir gǝlmǝz.
ǝriyirsǝn? Şǝr zahirǝ hökm eylǝr.
Şam dedi: - Dad rǝfiq ǝlindǝn! Rǝfiqim yanır, Şǝr kǝsǝn barmaq ağrımaz.
mǝn dǝ ǝriyirǝm! Şǝr sevǝn - yalan, şǝr gǝtirǝn – gerçǝk.
Şamın harada sönüb? Şǝr hǝmişǝ xeyrin dalınca gǝzǝr.
Şamaxıda danışır, Bakıda eşidilir. Şǝrab, kabab – hay, hay!
Şahla plov yemirǝm ki, bığım yağa batar. Hesab, kitab – vay, vay!
Şahsǝnǝm oğlan doğub! Şǝrabın kǝdǝri nǝşǝsindǝn artıqdır.
Şahin ilǝ dǝvǝ ovlamazlar. Şǝri-şeytandan, mǝkri-zǝnandan, quru
Şahın da qaraçıya işi düşǝr. böhtandan, bǝylǝr qǝzǝbindǝn özünü qoru.
Şahın da dǝvǝlǝri ayaqyalın gǝzir. Şǝriǝt avamlar üçündür.
Şey qurd salanda duz sǝpǝrlǝr, duz qurd salanda Şǝrik yaxşı olsaydı allah özünǝ yaradardı.
nǝ sǝpǝrlǝr? Şǝrikli qazan gec qaynar.
Şeytan ǝzabda gǝrǝk. Şǝrikli ǝti it yemǝz.
Şeytan ilǝ darı ǝkmişik. Şǝrti şumda kǝs, xırmanda yabalaşmayasan.
Şeytan karxanası boş qalmaz. Şǝfa verǝn ağudan da verǝ bilǝr.
Şeytan olmasa, qurd qoyunla gǝzǝr. Şǝfa piyalǝnin dibindǝ olar.
Şeytana papış tikǝr. Şǝfa haqdandır, hǝkim – sǝbǝbdir.
Şeytanla ortaq olan buğda ǝkǝr – saman biçǝr. Şǝhǝr bürclü – qalalı gǝrǝk.
Şeytanı tutmağa noxtasız gedir. Şikayǝt acizlik ǝlamǝtidir.
Şeytanın ayağını sındırır. Şilǝ ilǝ yıxılan ev, plov bişir qoy dağılsın.
Şeytanın acığı yaxşı adamdan gǝlǝr. Şillǝ yemǝmiş yanaq qızarmaz.
Şeytanın qulağına qurğuşun! Şillǝ ilǝ üz qızardar.
Şap elǝ bilir şupdayam, şup elǝ bilir şapdayam, Şir qocalanda özünǝ gülmǝyi gǝlǝr.
Nǝ şapdayam, nǝ şupda, hǝlǝ şarap-şurupda. Şir gǝrǝk pǝncǝ vura şir ilǝ.
Şapalaqnan üz qızardar. Şir öz dişini heç kǝsǝ borc vermǝz.
Şaftalı gǝlmǝmiş, tabağı gǝldi. Şiri şiranǝ tutarlar.
Şaftalı-tabaq olub girmǝ ortalığa. Şirin aşına zǝhǝr qatma.
Şah Abbasa yaradı, Keçǝl Abbasa yaramadı? Şirin dil adama dost qazandırar.
Şah Abbasın tǝnbǝlidir. Şirin dil ilanı yuvasından çıxardar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 82


Şirin söz baldan şirindir. Şücaǝtini Kǝrbǝlaya saxlayıbsan?

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 83


T
Ta yemǝsǝn bilmǝzsǝn. Tanrısız yerdǝ otur, hǝkimsiz yerdǝ durma.
Tava dǝlik – yağ tutmaz, taxta çürük – mıx Tanrısın tanımayandan nǝ umursan?
tutmaz. Tanımadığın adamı evinǝ buraxma.
Tava dǝlik, tas dǝlik, boş da qoyduq üstǝlik. Tapılan tapanın olsa, qoyun çobanın olar.
Tavus bǝzǝnǝr qaqqıldar, ǝyilib ayaqlarına Tapanda ye, tapmayanda ac qal.
baxanda sustalar, oturar. Tar çalan simi gözlǝr.
Tavus hǝr yana baxar fǝrǝhlǝnǝr, ayaqlarına Tarlada izi olmayanın, süfrǝdǝ üzü olmaz.
baxanda qüssǝlǝnǝr). Tarlasında darısı yox damında qarı.
Tanrı verǝn dövlǝti, bǝndǝ ala bilmǝz. Tarixi-nadiri ǝzbǝr bilir.
Tazı heyz alanda, dovşanlar pǝyǝdǝ balalar. Tas ki, girdi başa, bil ki hamam vaxtdır.
Tazını xaltası ilǝ tanıyarlar. Tatos kovxa, Matos kovxa on beş evǝ otuz
Tazının ağası varsa, dovşanın da tanrısı var. kovxa!
Tazının yiyǝsi varsa, dovşanın da yaradanı var). Taxt yaratmaq olar, bǝxt yaratmaq olmaz.
Tazının topal olduğu dovşanın qulağına yetişib. Taxt mǝnimdir, özüm bilǝrǝm, altında yataram,
Tazısız ova gedǝn evǝ dovşansız qayıdar. üstündǝ yataram, özüm bilǝrǝm.
Tay-tuşuna bab elǝ, görǝn desin ha belǝ! Taxtına nǝ baxırsan, baxına bax.
Taylı tayını tapmasa günü ah-vayla keçǝr. Taxtanı rǝndǝ hamarlar, bǝndǝni – bǝndǝ.
Tayını bil, tuşunu tanı. Taxçadakı qarnımda, boxçadakı ǝynimdǝ.
Tale insanla oynayır. Taxça mǝnǝ qaldı Şeydalı, boxça mǝnǝ qaldı
Taleyi yar olanın yar sarar yarasını. Şeydalı,
Tamarzıdan al, dadanana ver. Bir saat yarı görmǝsǝm, yandırram dağı Şeydalı.
Tamah yüzdür – doxsan doqquzu mollada, biri Tez bitǝr, tez yetǝr.
camaatda, ona da molla deyǝr: - Şǝrikǝm! Tez qaçan, tez yorular.
Tamahkar olma! Tez duran, tez evlǝnǝn peşiman olmaz.
Tamahkar öz nǝfsinin quludur. Tez ǝlǝ gǝlǝn tez dǝ ayağa düşǝr.
Tamahkarlıq başa bǝladır. Tez parıldayan tez dǝ sönǝr.
Tamahkarı yalançı aldadır. Tez-tez getmǝ, dodaq büzǝrlǝr.
Tamahkarın gözü kor olar. Tez tündlǝşǝn, tez dǝ yumşalar.
Tamahkarın gözünü torpaq doldurar. Tǝbil döysǝn eşitmǝz.
Tanrı böyük – altı gen. Tǝqdir ilǝ yazılan tǝdbir ilǝ pozulmaz.
Tanrı bilir günahkar kimdir. Tǝqdir-qǝza qüvvǝti bazu ilǝ dönmǝz,
Tanrı bir yandan bağlasa, bir yandan açar. Bir şǝm ki, haqdan yana, heç bad ilǝ sönmǝz.
Tanrı verǝn dövlǝtin zavalı olmaz. Tǝqsir oldu lǝlǝdǝ, saqqalı verdi ǝlǝ.
Tanrı verib Zeyniyǝ, dişlǝri yox çeynǝyǝ. Tǝqsir öldürǝndǝ yox, ölǝndǝ olar.
Tanrı vuran ağacın sǝsi çıxmaz. Tǝqsir taledǝ deyil, insanın özündǝdir.
Tanrı qoruyanı qurd yemǝz. Tǝqsiri bağışlamaq qüdrǝtin bǝzǝyidir.
Tanrı dadına çatsın! Tǝqsirim olsa, boynum tükdǝn nazikdir.
Tanrı eşşǝyi tanıyıb, buynuz vermǝyib. Tǝzǝ ay çıxanda, köhnǝ ayı doğrayıb ulduz
Tanrıdan gǝlmǝsǝ, bǝndǝdǝn nǝ gǝlǝr. qayırarlar.
Tanrıya tabaq aparıb. Tǝzǝ bardaq, tǝzǝ su.
Tanrının sabahı qurtarmaz. Tǝzǝ bǝydǝn köhnǝ bǝyǝ bir xǝlǝt.
Tanrının tǝndirini bǝndǝ poza bilmǝz.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 84


Tǝzǝ evǝ köçǝndǝ, köhnǝ evin ocağından kül Tǝnbǝl dağda qar gördü, yorğanına büründü.
götürǝrlǝr. Tǝnbǝl deyǝr: - Ver yeyim, ört yatım, gözlǝ
Tǝzǝ gǝldi bazardan, köhnǝ düşdü nǝzǝrdǝn. canım çıxmasın!
Tǝzǝ kuzǝ suyu sǝrin saxlar. Tǝnbǝl dilǝnçinin qardaşıdır.
Tǝzǝ süpürgǝ gǝlǝndǝ, köhnǝ süpürgǝni dama Tǝnbǝl hǝmişǝ «xǝstǝyǝm» deyǝr.
atarlar. Tǝnbǝlǝ dedilǝr: - Qapını ört.
Tǝzǝ süpürgǝ tǝmiz süpürǝr. Dedi: - Külǝk ǝsǝr, örtǝr.
Tǝzǝ çıxan daylaqlar çuluna görǝ oynaqlar. Tǝnbǝlǝ dedilǝr: - Atı sula.
Tǝzǝk yığan ǝllǝr, ipǝk gördü dolaşdı. Dedi: - Dodaqlarım yaradır.
Tǝzǝcǝ çıxıb tǝndirdǝn, minnǝti yox pendirdǝn. Dedilǝr: - Gǝl xörǝk yemǝyǝ.
Tǝk ağacdan bağ olmaz. Dedi: - Hanı mǝnim yekǝ qaşığım?
Tǝk atdım, cüt vurdum. Tǝnbǝlǝ iş buyur, o sǝnǝ ağıl öyrǝtsin.
Tǝk qoyundan sürü olmaz. Tǝnbǝlǝ hǝftǝnin hǝr günü cümǝdir.
Tǝk daşdan divar olmaz. Tǝnbǝllik azar artırar, işlǝmǝk canı saf eylǝr.
Tǝk duran tǝknǝsilǝ qalar. Tǝnbǝllikdǝn müsǝlman olub.
Tǝk ǝl ilǝ düyün düyünlǝnmǝz. Tǝnbǝldǝn cǝmiyyǝtǝ xeyir olmaz.
Tǝk ǝldǝn sǝs çıxmaz. Tǝpik atma, qısır qalarsan.
Tǝk gǝzǝn dananı qurd yeyǝr. Tǝpik döyüşündǝ oynar, tǝpik altında ölǝr.
Tǝk gǝldi sǝbr eylǝ, cüt gǝldi xeyirdir. Tǝpǝri var, hünǝri yox.
Tǝk otur, tǝknǝ qaşı. Tǝpǝsini gün yandırdı.
Tǝk sǝbir yaxşıdır, cüt sǝbir xoşdur. Tǝpǝsini gün yandırdı, ayağını çarıq dağıtdı.
Tǝk xoruzdur, ǝlli yerdǝ hini var. Tǝrǝ yeyǝn dǝ yaza çıxar, tǝrǝ yemǝyǝn dǝ.
Tǝkǝ sürüyǝ böyük olmazdı, qoyunlar qoyun Tǝrǝzi gözü kimi iki tǝrǝyǝ ǝyilmǝ.
olsaydı. Tǝrǝk halva xörǝkdǝn sonra.
Tǝkǝdǝ qoç hünǝri olmaz. Tǝrlan yerindǝ çǝçǝlǝ-çǝrkǝz ǝylǝşib.
Tǝkǝdǝn pendir tutmaq olmaz. Tǝrlan oylağında sar ola bilmǝz.
Tǝkǝyǝ dedilǝr: - Buynuzların niyǝ haçadır? Tǝrlan sar yerin vermǝz.
Dedi: - Arasında iş var! Tǝrlǝmǝmiş pul qazanmaz olmaz.
Tǝkǝrin başı ayağı yoxdur. Tǝcrübǝ yüksǝlişin qanadıdır.
Tǝki çalan olsun, oynayan tapılar. Teşti damdan düşüb.
Tǝklǝmǝsǝn – döymǝzsǝn. Tikan (iynǝ) üstǝyǝm.
Tǝklik allaha yaraşar. Tikan ǝkǝn, gül dǝrmǝz.
Tǝlǝsǝn bayaq büdrǝr. Tikan olub ayağa batınca, gül ol yaxaya sancıl.
Tǝlǝsǝn bir yerinǝ iki verǝr. Tikǝ dostu olma.
Tǝlǝsǝn yolda qalar. Tikǝ ilǝ dost olan, illǝr ilǝ küsülü qalar.
Tǝlǝsǝn gecǝyǝ düşǝr. Tikǝ tikǝyǝ borcdur.
Tǝlǝsǝnǝ mǝnzil alınmaz. Tikǝsi tarıya çatmır.
Tǝlǝsǝnin kündǝsi küt gedǝr. Tikǝni qaytarmazlar.
Tǝlǝsik işǝ şeytan qarışar. Tikili don gen olar.
Tǝkrar biliyin anasıdır. Tikmǝk güc aparır, yıxmaq asandır.
Tǝmiz hava girmǝyǝn evǝ hǝkim girǝr. Tısbağaya – balası, hǝr kǝsǝ öz balası.
Tǝmizlik sağlamlığın rǝhnidir. Ticarǝt al-verdǝdir.
Tǝnbǝl badam istǝr, sındırmağının zǝhmǝtindǝn Ticarǝt dostluq körpüsüdür.
qaçar. Ticarǝtin ǝsası – insaf, sonrası da insafdır.
Tǝnbǝl yatağan olar. Tiflisin üstü bostan, abad olsun Gürcüstan.
Tǝnbǝl arvad suyu dağıdar, deyǝr: - Aydınlıqdır! Tövbǝ – toxluqdan, qovqa – aclıqdan.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 85


Tovus quşunu tükünǝ görǝ kǝsǝrlǝr. Torpaq deyǝr: - Öldür mǝni, dirildim sǝni!
Toz ayrı – duman ayrı. Torpaq deyǝr: - Sǝn mǝnǝ tǝr ver mǝn sǝnǝ zǝr
Tozdan-torpaqdan dǝrman tapılmış. verim!
Toy-bayram bizim küçǝdǝ dǝ olar. Torpaq kimi bǝrǝkǝtli ol ki, hamının sevimlisi
Toy bǝzǝyi – gǝlindir. olasan.
(Toy bǝzǝyi xonçadır) Torpaq ovuclayan – qızıl ovuclar.
Toy borcu ilǝ ev almaq olmaz. «Torpağa bax» deyiblǝr!
Toy da olsa toyuğun vayıdır, vay da olsa toyuğun Torpaqnan oynayan ac qalmaz.
vayıdır. Torpağı bir yerdǝn götürülüb.
Toy gününü qoyub vay gününü oynayır. Torpağı sanı yaşayasan!
Toy tulasıdır, arada gǝzir. Torpağın qarası üz ağardar.
Toya getmǝ, yasa get. Torpağın sirrini ǝli torpaqda olandan sor.
Toya getmǝsǝn eyb etmǝz, yasa getmǝk vacibdir. Tox elǝ bilǝr ki, heç acmaz,
Toya toy deyiblǝr, yasa – yas. Ac elǝ bilǝr ki, heç doymaz.
Toyda oynamaz, vayda ağlamaz. Tox evin ac pişiyidir.
Toydan sonra nağara? Tox ikǝn yeyǝn, dişi ilǝ özünǝ qǝbir qazıyar.
Toydan sonra xınanı tazıya yaxarlar. Tox it ac bǝydǝn yaxşıdır.
Toyumda oynamasan, yasımda ağlamasan, daha Tox gedǝr, ac qayıdar.
nǝyimǝ lazımsan? Tox nǝ bilir, ac nǝ çǝkir?
Toyun yaraşığı oynamaqdır. Tox toyuğu ilǝ, ac soyuğu ilǝ.
Toyunda oynayım! Toxum at, toxum götür.
Toyunda xǝlbir ilǝ su daşıyım! Topuğuna su çıxmır.
Toysuz ev tapılar, vaysız ev tapılmaz. Topuğundan vursan yıxılmaz.
Tövlǝyǝ buraxmırlar ki, quşqun oğrayar. Tövbǝsi tövlǝyǝcǝndir.
Toyuq anasından süd görmǝyib. Tövbǝsini sındıran mǝl№undur.
Toyuq bir yumurtlasa xǝbǝri yüz evǝ çatar, camış (Tövbǝsin sındıran kişi deyil)
doğsa – sǝsi çıxmaz. Traktora qulluq elǝ, atı yadından çıxartma.
Toyuq bir içǝr, bir göyǝ baxar. Tula itdǝn murdardır.
Toyuq qaz yerişi yerisǝ, öz yerişini dǝ itirǝr. Tulanın quyruğunu kǝsmǝklǝ köpǝk olmaz.
Toyuq yumurtasına görǝ qaqqıldar. Tumanı cırıq kǝndxuda, istǝyir bizi qorxuda.
Toyuq ki, yumurta üstǝ oturdu, ona bıçaq Turp ǝkdim, şǝlqǝm çıxdı.
yoxdur. Turş alçadır – görǝnin ağzı sulanar, yeyǝnin dişi
Toyuq banlamasının düşǝr-düşmǝzi var. qamaşar.
Toyuğun başı kǝsilǝndǝ dǝ gözü eşǝnǝkdǝ olar. Tut ağacı ǝkǝn ipǝk dǝrǝr.
Toyuğun cǝrimǝsi bir yumurtadır. Tutdu qatıq, tutmadı ayran!
Topal eşşǝklǝ karvana qoşulma. Tutdu göv, tutmadı – kǝlǝm başı!
Topal ilǝ gǝzǝn axsamaq öyrǝnǝr. Tutu, çiyǝlǝyi birdǝn dǝyib.
Tora düşǝn sǝbr eylǝmǝsǝ özünü fǝlǝkǝtǝ salar. Tutivarı ǝzbǝrlǝyǝndir.
Torbada pişik var. Tutu quşu danışar, amma insan olmaz.
Torpaq qızıl quşdur ǝldǝn buraxdın – uçar gedǝr. Tutmadı bostan, olmadı qarpız.
Torpaq deyǝr: - Döy mǝni, doyurum sǝni! Tutmusan ucundan, gedirsǝn ucuzluğuna.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 86


U
Uzaq yerin arpasından, yaxın yerin samanı Uca ol, ucalara qarış.
yaxşıdır. Ucuz alan aldanar.
Uzaq yerin bir parça kağızı, yaxın yerin bir kǝlmǝ Ucuz alan, baha alır, baha alan aldanır.
sözü. Ucuz aldın – quyruğunu düyünlǝ.
Uzaq yerin halvasını hola ilǝ yeyǝrlǝr. Ucuz ǝtin şorbası olmaz.
Uzaqdan baxana dava asan görünǝr. Ucuz satan tez satar.
Uzaqlaşmaq yaxınlaşmaq üçün vasitǝdir. Ucuzdur – var illǝti, bahadır – var hikmǝti.
Uzan, gözünǝ dǝrman töküm! Ucuzluqda alanın, bahalıqda satanın üzünü
Uzun adamın ağlı dabanında olar. görmǝ.
Uzun danışanın ömrü az olar. Ucuzluqda alıcının üzünü görmǝ, bahalıqda
Uzun yolun bu başında yalan danışan, o başında yadıma düşmür.
özü dǝ inanar. Uşaq ağlaya-ağlaya böyüyǝr.
Uzun kösöv ǝl yandırmaz. Uşaq adamı qanlı qapısına aparar.
Uzunsaqqal axmaq olar. Uşaq arasına girmǝzlǝr.
«Uzunqulaq» eşşǝyǝ deyǝrlǝr. Uşaq atasından güclüsünü bilmǝz.
Uzundraz, binamaz – xeyrǝ, şǝrǝ yaramaz. Uşaq aşığı oynamaq üçün yığar.
Uyuşar – qatıq yeyǝrik, uyuşmaz – süd içǝrik. Uşaq böyüklǝrindǝn öyrǝnǝr.
Ulağa gücü çatmır, acığını palanına tökür. Uşaq böyük olunca, böyüyü yumaq olar.
Ulaya-ulaya it öz başına qal gǝtirǝr. Uşaq vardır-yoxdur bilmǝz.
Ulamağını bilmǝyǝn köpǝk, sürüyǝ qurd gǝtirǝr. Uşaq evdǝ böyüyǝr, balıq – göldǝ.
Ulduz hesabı ilǝ gǝmiçi yol aparır. Uşaqla yola çıxma, eşşǝyi yıxılsa ağlar, eşşǝkdǝn
Ulduz çoxsa, ay birdir. yıxılsan gülǝr.
Ulduzu barışmayan gǝlinin salamı da savaşdır. Uşaq yemǝyini bilmǝz.
Ulu sözünǝ baxmayan, ulaya-ulaya qalar. Uşaq yıxıldığı yerǝ baxar.
Uma-uma döndüm muma. Uşaq gördüyünü istǝr.
Uman yerdǝn küsǝrlǝr. Uşaq nǝdir, bıçaq nǝdir?!
Umac – burdan ye, ordan – acı. Uşaq sözü şah sözündǝn hökmlüdür.
Unumu ǝlǝdim, ǝlǝyimi asdım. Uşaq sözün düzünü deyǝr.
Usta ǝli dǝymǝyǝn iş haramdır. Uşağa qundaq çağında mǝhǝk daşı deyǝrlǝr.
Usta görǝn şagird, hǝr mǝqamda yorğalar. Uşağı süpürgǝ ilǝ döymǝzlǝr, boyu çıxmaz.
Usta görmǝyǝn şagird ondan-bundan qarmalar. Uşaqlar atalarının cavabdehi deyil.
Usta meymun qamçısız oynar. Uşaqlar hǝyatın çiçǝklǝridir.
Usta oğlundan şagird olmaz. Uşaqlı evdǝ qiybǝt olmaz.
Ustadına gǝc baxanın, gözlǝrindǝn qan damar. Uşaqlı evdǝ hǝvǝng-dǝstǝni göydǝn asarlar.
Ustadına kǝm baxan, ruzusunu az görǝr. Uşaqlıq ömrün baharıdır.
Ustakarın qapısı qırıq olar. Uşaqlıqda divara nǝrdivansız çıxardım.
Ustakarın oğurluğun tutmaq olar. Uşaqlıqda yalan danışana böyüyǝndǝ heç kǝs
Utan utanmazdan, qorx – qorxmazdan. inanmaz.
Utanırsan, üzünǝ rübǝnd sal. Uşağa buyur, dalınca yüyür.
Utancaqın eşşǝyini qurd yeyǝr. Uşağı yemǝk böyütmǝz, sevinc böyüdǝr.
Uçan quşa da borcu var. Uşağın vurmamağına baxma, daşın böyüyǝndǝn
Uçuq ev xarabasından mǝlum olar. yapışar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 87


Uşağın gici gedǝr yol üstǝ oturar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 88


Ü
Üz verdik dǝliyǝ, palçıqlı çıxdı xalıya. Üzüm üzümǝ baxar qaralar.
Üz verǝn, astar da verǝr. Üzümǝ bax, halımı sor.
Üz verilǝn yerdǝn ǝrinmǝ, üz verilmǝyǝn yerdǝ Üzümü ǝldǝ gör, çöpünü – yerdǝ.
görünmǝ. Üzün qaralığı yaman deyil, qǝlbin qaralığı
Üz vermǝ, astar da istǝr. yamandır.
Üz göstǝrsǝn qohumluq iddiası eylǝr. Üzünü xalqa çevirǝnin arxası möhkǝm olar.
Üz döndü, göz döndü. Üzü üstǝ gǝlǝni arxası üstǝ çevirmǝzlǝr.
Üz ki var – ǝtdǝndir. Ümid ilǝdir cahanda hǝr iş.
Üz götürüb gedǝni zǝncir ilǝ saxlamaq olmaz. Ümid hǝyatın sǝrmayǝsidir.
Üz üzdǝn utanar. Ümidsiz yaşamazlar.
Üz ürǝyin güzgüsüdür. Ürǝk qulaq deyil ki, barmaqla qurdalayasan.
Üzdǝ gülür, dalda hürür. Ürǝk dǝnizdǝn dǝrindir.
Üzdǝn iraq! Ürǝk yanar, göz yaşarar.
Üzǝ gülür, ayaqdan çǝkir. Ürǝk yanmasa gözdǝn yaş çıxmaz.
Üzǝrliksǝn varsan, yetmiş dǝrdǝ davasan, o Ürǝk ki var – şüşǝdir, sındırarsan kim yamar?!
yerdǝ ki, varsan, qada-balanı qovarsan. Ürǝk öz dostunu tanıyar.
Üzrü günahından artıq. Ürǝyim qana dönüb.
Üzü ağ, qǝlbi qara, mǝn belǝ dostu neylǝrǝm?! Ürǝyimin dǝrdini tǝzǝlǝmǝ.
Üzü necǝdir, ürǝyi dǝ elǝdir. Ürǝyimin daşqınını ağız dǝyǝr.
Üzü şeyx, astarı kafǝr. Ürǝkdǝn ürǝyǝ yol var.
Üzük tanınar qaşı ilǝ, qız – qardaşı ilǝ. Üstü bǝzǝk, altı tǝzǝk.
Üzük-üzük oynayan gecǝlǝr yatmaz. Üstümü unlu görüb, adımı dǝyirmançı çağırma.
Üzüm ayağın altında! Üç eşşǝk bir axurdan arpa yemǝz.
Üzüm qaradırsa, alnım açıqdır. Üç tümǝnlik eşşǝyin on beş qranlıq qoduğu olar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 89


V
Vay bu başdan, vay o başdan. Varlının ǝlini bıçaq kǝsǝndǝ yoxsul köynǝyini
Vay o kişinin halına ki, yemǝyǝ, içmǝyǝ, saxlaya parçalar.
arvadının sonraki ǝrinǝ. Varlının iti harın olar.
Vay o gündǝn ki, adamın öz iti özünü qapa. Varlının könlü oluncaya qǝdǝr kasıbın canı çıxar.
Vay o gündǝn ki, varlı adam yoxsulun ǝlinǝ Varlının malı, kasıbın övladı.
düşsün. Varlının torpağından çay keçǝr, kasıbınkından
Vay o gündǝn ki, çörǝkçi çǝkmǝ tikǝ, çǝkmǝçi yol.
çörǝk yapa. Varlının xoruzu da yumurtlayar.
Vay o sürüsünün halına ki, canavardan çobanın Varlının çörǝyi kasıbın çǝnǝsini yorar.
tǝyin edǝlǝr. Varsa ǝgǝr hünǝrin, hara getsǝn var yerin.
Vay ondadır ki, varlı evinǝ yoxsul girǝ. Varını verǝnin kisǝsi boş qalar.
Vay ölǝnin halına. Vaxt atlı, biz piyada.
Var adama oyun öyrǝdǝr. Vaxt vaxtı gözlǝyǝr.
Var axar, yox baxar. Vaxt qǝnimǝtdir.
Var var üstündǝn gǝlǝr. Vaxt qızıldır, bir dǝqiqǝsini dǝ boş qoymaq
Var evi – kǝrǝm evi, yox evi – vǝrǝm evi. olmaz.
Var günün dostu çox olar. Vaxt ikǝn oxu, aşıq, el gǝlǝr, tünlük olar.
Vara var deyǝrlǝr, yoxa yox. Vaxt insana hǝr şeyi öyrǝdǝr.
Vardan – yoxdan çıxıb. Vaxtdan gileylǝnmǝ, vaxtın gedǝr.
Vardır pulun – hamı qulun, yoxdur pulun – Vaxtı boş olanın sözü çox olar.
açıqdır yolun. Vaxtı itirsǝn hǝdǝr, görǝrsǝn böyük zǝrǝr.
Varı olan taxar, varı olmayan baxar. Vaxtın qiymǝti yoxdur.
Varını verǝn utanmaz. Vaxtın qiymǝti puldan bahadır.
Varını itirǝn az şey itirǝr, namusunu itirǝn – çox Vaxtında atılan tüfǝngin sǝsi vaxtsız atılan topun
şey. sǝsindǝn üstündür.
Varlı arabasını dağdan aşırar, yoxsul düz yerdǝ Vaxtında görülmǝmiş iş hǝmişǝ görülmǝmiş
yolunu çaşar. qalar.
Varlı varından pay versǝ, varsız da varlı olar. Vaxtını itirǝn bǝxtini itirǝr.
Varlı yoxsullaşanda ǝlli il dǝstgahını pozmaz. Vaxtsız açılan gül tez solar.
Varlı kisǝsini döyǝr, kasıb dizini. Vaxtsız banlayan xoruzun başını kǝsǝrlǝr.
Varlı olub qǝm-qüssǝ ilǝ yaşamaqdansa, kasıb Vaxtsız qonaq öz kisǝsindǝn yeyǝr.
olub şad-xürrǝm yaşamaq yaxşıdır. Ver abbasını, ye halvasını.
Varlı umduğunu yeyǝr, kasıb – olduğunu. Verdiyi abbasıya bax, etdiyi tǝlǝbǝ.
Varlığa güvǝnmǝzlǝr. Verdiyi anda bax, gördüyü işǝ.
Varlığa nǝ darlıq?! Verdiyin ǝl ilǝ al!
Varlılığa tǝlǝsǝn yoxsulluğa tez düşǝr. Verdiyin iki şahı, zǝrbaf çıxmayacaq ki!
Varlığın sonu ilǝ yoxluğun sonu birdir. Verdiyin sǝnindir, vermǝdiyin özgǝnin.
Varlıya toxun keç, yoxsuldan qorun, keç. Verdim bir dana, aldım bir sona, ay qız anası, qal
Varlının arvadı ölǝndǝ yorğan döşǝyi tǝzǝlǝnǝr, yana-yana
kasıbın arvadı ölǝndǝ yorğan-döşǝksiz qalar. Verdin – doydur, vurdun – yıx.
Varlının varı gedǝr, muzdurun canı. Verǝn ǝl alan ǝlin üstündǝ olar.
Varlının eşşǝyi dǝ yeyin gedǝr. Verǝn ǝl ac qalmaz.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 90


Verǝn ǝli dǝ var, vuran ǝli dǝ. Vǝsmǝ bol olanda qaşa da çǝkǝrlǝr, gözǝ dǝ.
Verǝn ǝli hǝr kǝs öpǝr. Vǝtǝn viranǝ dǝ olsa, cǝnnǝtdir.
Verǝndǝ imam olur, alanda Şümür. Vǝtǝn elin evidir.
Verǝndǝ elǝ verǝr, alanda belǝ alar. Vǝtǝn mülkü doğmadır, özgǝ diyar – ögey.
Verǝndǝ yaxşısan, vermǝyǝndǝ pis. Vǝtǝnǝ gǝldim, imana gǝldim.
Verǝrsǝn adındır, yeyǝrsǝn dadındır – dala Vǝtǝnǝ mǝhǝbbǝt iman ǝsǝridir.
qoyulanı it yeyǝr. Vǝtǝni yadına düşǝn qǝrib ağlamasın, neylǝsin?
Verǝrsǝn ǝtdǝn-mǝtdǝn, işlǝrǝm bǝrkdǝn- Vǝtǝnin bir qışı qürbǝtin yüz baharından
bǝrkdǝn, verǝrsǝn şordan-mordan, işlǝrǝm yaxşıdır.
ordan-burdan. Vǝtǝnin sevmǝyǝn insan olmaz, olsa, ol şǝxsdǝ
Verǝrsǝn pendir, eylǝrǝm kǝndir, verǝrsǝn aş, vicdan olmaz.
eylǝrǝm baş. Vǝfalı dost yad olmaz, görmǝsǝ yüz il sǝni.
Verib yaman olunca, vermǝyib yaman ol. Vicdan bazarda satılmaz.
Verilǝn aşı yeyǝrlǝr. Vicdanla işlǝyǝn gözükölgǝli olmaz.
Verim vara baxmaz. Vücudu dönüb kimyaya.
Verim ǝli hamı ǝldǝn ucadır. Vücudu bir qǝpiyǝ dǝymǝz.
Verirlǝr – al , döyürlǝr – qaç. Vur babam, dövran sǝnindir.
Vermǝ nisyǝ, girmǝz kisǝyǝ. Vur dedim, öldür demǝdim ki?
Vermǝdi Mǝbud, neylǝsin Mahmud?! Vur deyǝnlǝ vuran şǝrikdir.
Vermǝz doqquzu, yeyǝr toppuzu, verǝr otuzu. Vura bilmǝyǝn, daşın böyüyündǝn yapışar.
Vǝdǝ xilaf olma. Vuran ǝlin var olsun!
Vǝdǝsi bitmiş nökǝrin ǝcǝli yetǝn ağası gǝrǝk. Vuran elin dirǝyidir.
Vǝziri qarğa olanın ağzı zibillikdǝ olar. Vuran igid dayısına baxmaz.
Vǝzifǝ daimi deyil. Vuran öküzǝ allah buynuz vermǝz.
Vǝzndǝ yüngül, qiymǝtdǝ ağır. Vuraram ölǝr, «kiş» deyǝrǝm, getmǝz.
Vǝlǝ gedǝn öküzün olsun, işǝ getmǝyǝn oğlun Vurur daşa, çıxır başa.
olmasın. Vuruşun kor vuruşuna oxşamır.
Vǝsiyyǝt yüngüllükdür.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 91


Y
Ya bağǝtǝyi, ya dağǝtǝyi. Yağ ye, yaxada gǝz.
Ya bağayarpağı, ya quzuqulağı. Yağı yağ üstündǝn tökür, yarmanı yavan qoyur.
Ya bil, ya bir bilǝndǝn soruş. Yağı od ǝridir, qarı – gün.
Ya bu dǝvǝni güdmǝli, ya bu dünyadan getmǝli. Yağın şorunu çıxardır, sözün şǝkǝrini.
Ya vǝlvǝlǝdǝn, ya zǝlzǝlǝdǝn. Yağış ilǝ yer göyǝrǝr, alqış ilǝ ǝr öyünǝr.
Ya dalına min, ya dalına mindir. Yağış isladar, gün qurudar.
Ya dǝvǝ ölǝr, ya dǝvǝçi, ya da üstündǝki hacı. Yağış altından götürür, boran altına qoyur.
Ya dǝli, ya divanǝ, Bǝhlul danǝndǝ, Bǝhlul divanǝ. Yağış vurmuşun damcıdan nǝ qorxusu?
Ya dövlǝt başa, ya quzğun leşǝ. Yağış yağa-yağa küpünü doldur.
Ya ǝlimi kǝs, ya ǝtǝyimi. Yağış yağanda toyuğa su vermǝzlǝr.
Ya zor, ya zǝr, ya şǝhǝrdǝn sǝfǝr. Yağış yağar, yer doymaz.
Ya keçǝl Hǝsǝn, ya Hǝsǝn keçǝl. Yağışdan qaçan doluya düşǝr.
Ya Museyi Kazım, sǝnǝ demǝk nǝ lazım?! Yağışdan qalanı yağmur apardı.
Ya mǝn deyǝn, ya sǝn deyǝn. Yağışda düşmǝnin qoyunu, dostun atı satılsın.
Ya öllǝm, ya qallam. Yağışdan çıxdıq, yağmura düşdük.
Ya ölüm, ya dirim. Yağışın yağması, evin damması, gǝlinin
Ya taxt, ya bǝxt. doğması.
Ya tǝlǝf ollam, ya xǝlǝf. Yağla yovşan da yeyilǝr.
Ya torba yırtılar, ya dağarcıq. Yağla yarma qovuşar, arada soğan büzüşǝr.
Ya unçu ölǝr, ya dǝyirmançı. Yağmadı yağış, bitmǝdi qamış.
Ya üz, ya düz. Yağmasa da guruldar.
Ya hǝ, ya yox. Yad qızına uymazlar, yad qızı zavallı olar.
Ya cin, ya şeytan. Yad qızına güvǝnmǝ, xǝtakar olar.
Ya şǝlǝ lǝlǝni, ya lǝlǝ şǝlǝni. Yad gǝlib qohum olunca, qohum yad olur.
ya lǝlǝ şǝlǝni basar, ya şǝlǝ lǝlǝni) Yaddan yoldaş olunca, yoldaş ǝldǝn gedǝr.
Yaba ilǝ dovğa içdim. Yad qohum, ölǝnǝcǝn yad olar.
Yabılarda qotur yabı mǝrd olar, yorulanda (Yad qohum, ölǝnǝcǝn yaddır).
yiyǝsinǝ dǝrd olar. Yaz bitirir, yay yetirir, payız gǝtirir, qış itirir.
Yabıya rǝhm etmǝyǝn piyada qalar. Yaz var, qış var, nǝ tükǝnmǝz iş var.
Yava itin yava da küçüyü olar. Yaz ǝkinçi, qış dilǝnçi.
Yavan ǝtin şorbası olmaz. Yaz yağışı tez keçǝr.
(Yavan ǝtin şorbası da yavan olar). Yaz yağışından bǝlli, qız qardaşından.
Yavaş gedǝn yorulmaz. Yaz kasıbın yorğan-döşǝyidir.
Yavaş gedǝn çox gedǝr. Yaz getdi, qış gǝldi, vay titrǝmǝk dǝrdi.
Yağ acı olanda, plov da acı olar. Yaz gǝlǝr, qış gedǝr Ağaqulu, dǝyirmana boş
Yağ da yesǝ dirilmǝz, bal da yesǝ dirilmǝz. gǝlǝr Ağaqulu, dul arvada xoş gǝlǝr Ağaqulu.
Yağ içindǝ böyrǝk kimi üzür. Yaz gǝlǝr, qış gedǝr, ördǝk gǝlǝr, qaz gedǝr,
(yağ içindǝ üzür). hamı birlǝşib gǝlsǝ, Balaxanım yalqız gǝlǝr.
Yağ tapsa, başına yaxar. Yaz gǝtirǝr, qış aparar.
(Yağ tapmısan? – Çǝk başına!) Yaz günündǝ yola çıxsan, qış gününü gözünün
Yağ yağ ilǝ qovuşar, yarmalar yavan qalar. qabağına al.
Yağ yaxşı yağdır, hayıf ki, it dǝrisindǝdir. Yaz günündǝ tǝrlǝmǝyǝn qış günündǝ titrǝyǝr.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 92


Yaz günü – pendir çörǝk yarpıznan. Yalan üz qaraldar.
Yaza çıxartdıq dananı, bǝyǝnmǝz oldu ananı. Yalan cücǝrǝr, amma bitmǝz.
Yazan da sǝn, pozan da sǝn, heç bilmirǝm nǝsǝn Yalanla plov bişsǝ, dǝniz qǝdǝr yağı mǝndǝn.
sǝn? Yalanın ömrü az olar.
Yazanı özündǝn, pozanı özündǝn. Yalanın da ǝndazǝsi var.
Yazana baxma, yazdığına bax. Yalanın axırı yoxdur.
Yazda arpa yeyǝn at, qışda ǝtini tökmǝz. Yalançı kimdir: - Hǝr eşitdiyini danışan.
Yazda ayransız olma, qışda yorğansız. Yalançı özünün düşmǝnidir.
Yazda başı bişǝnin qışda aşı bişǝr. Yalançı çox and içǝr.
Yazda buza yeriklǝyǝn, qışda göbǝlǝyǝ yeriklǝr. Yalançının adına ad inanma.
Yazda işlǝmǝyǝnin qışı sǝrt gǝlǝr. Yalanınçını evinǝcǝn qovarlar.
Yazda yatan, qışda üşüyǝr. Yalançılıq üz qızardar.
Yazda oynayar, gülǝr, qışda acından ölǝr. Yalançının biridir.
Yazda çalan, qışda oynar. Yalançının evi yandı, heç kǝs inanmadı.
Yazdan qışa hazır ol. Yalançının ipi qısa olar.
Yazıq o adamdır ki, yaxşılıq etmir. Yalançının ipiylǝ quyuya düşǝn quyuda qalar.
Yazıdan qaçmaq olmaz. Yalançının işığı yarıyacan yanar.
Yazılan pozulmaz. Yalançının yaddaşı olmaz.
Yazılmayan kitabı vǝrǝqlǝmǝzlǝr. Yalançının mǝnzili olmaz.
Yazın hǝrǝkǝti, payızın bǝrǝkǝti. Yalançının sözünǝ inanma.
Yay işini qışda gör, qış işini yayda. Yalvarmaqla donuz darıdan çıxmaz.
Yay altında ox gizlǝdǝr. Yalqız qazıya gedǝn razı gǝlǝr.
Yay var, qış var, hǝlǝ çox iş var. Yalqız quş yuva salmaz.
Yay qarı kimi nǝ yarıyıbsan hamıya? Yalqız yeyǝn süfrǝsini özü yığar.
Yay kasıbın hǝm atasıdır, hǝm dǝ anası. Yalqız evin söhbǝti.
Yay gününün yağışı, qış gününün yavanlığıdır. Yalqız evin pişiyidir.
Yayda kölgǝdǝ yatan qışda qar üstǝ yatar. Yaldan tuta bilmǝyǝn quyruqdan heç tuta bilmǝz.
Yayda kölgǝ xoş, qışda çuval boş. Yaman baş yiyǝsinǝ donuz güddürǝr.
Yayda yanan qışda dilǝnçilik eylǝr. Yaman arvadlı evǝ daş düşsün.
Yayda işlǝyǝn, qışda dişlǝr. Yaman arvadın evi cǝhǝnnǝmdir.
Yayda ayran tapmayan qışda yorğan tapmaz. Yaman arvad, deyingǝn olar.
Yayda başı bişǝnin qışda aşı bişǝr. Yaman arvad çox danışar, danışmasa savaşar.
Yayda sǝfǝrǝ çıxanda kürk görür. Yaman adamın başına daş salsan, çiyninǝ düşǝr.
Yayda kölgǝdǝ oturan, qışda ocaq axtarar. Yaman adama heç nǝ olmaz.
Yayda hǝr divarın diri bir evdir. Yaman yeyǝnin olsun, yaman deyǝnin olmasın.
Yayı çox çǝkmǝ qırılar. Yaman yerdǝ axşamladıq!
Yaylağın dağı sağ olsun, qalı da olar, qarsız da, Yaman günǝ sǝbr edǝn, yaxşı günǝ tez çatar.
igidin canı sağ olsun, varlı da olar, varsız da. Yaman günün ömrü az olar.
Yayın öz sözü var, qışın öz sözü. Yaman külahduzdan yaxşı palanduz yaxşıdır.
Yayın tör-töküntüsü qışın azuqǝsidir. Yaman dirlikdǝn ölüm yaxşıdır.
Yalan ayaq tutar, doğru bir yanda qalar. Yaman qonşu adamı rusvay eylǝr.
(Yalan ayaq tutar, amma yerimǝz). Yaman olmasa, yaxşılığın qiymǝti bilinmǝz.
Yalan danışan yanındakını qanmaz yerinǝ qoyar. Yaman olan arvad, ev-eşiyini qoyar gedǝr.
Yalan ilǝ dünyanı, gǝzmǝk olar, amma qayıtmaq Yamanı yada salma.
olmaz. Yaman oğul – yaman gǝlin.
Yalan olmasa doğru yerimǝz. Yamanlığa yaxşılıq mǝrd kişinin işidir.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 93


Yamanlığa yamanlıq elǝmǝ. Yatan iti oyatma (dindirmǝ).
Yamanlıq kimǝ lazım? Yatan öküzǝ yem yoxdur.
Yamanı yaman gündǝ. Yatanın ayıqdan xǝbǝri olmaz.
Yanan yerdǝn tüstü çıxar. Yatar-yatar, başı şişǝr, duranda bitin axtarar, Əti
Yanan da (qayınana) ana, yaman da (qayınana) verǝr pişiyǝ, qonşunun itin axtarar.
ana. Yatsan yuxuna da girmǝz.
Yanan anadır, yeyǝn qaynana. Yatıb yuxuda halva görüb.
Yan mǝnǝ, yanım sǝnǝ, qurban edim, canım Yatmışı yatmış oyada bilmǝz.
sǝnǝ. Yatma kudu, bostana dovşan girib!
Yanan öz dǝrdinǝ yanar. Yatmağa qaya kölgǝsi, ǝgǝr ki marı olmasa...
Yanğından çıxdıq, alova düşdük. Yaxşı ad dövlǝtdir.
Yanğına körüklǝ getmǝzlǝr. Yaxşı adamın yaxşılığı dǝyǝr dar gündǝ,
Yandırdığın şamı söndürmǝ. Yaman adamın yamanlığı, dǝyǝr hǝr gündǝ!
Yanmış xırmanın buğdasıdır. Yaxını qoyub uzaqdan danışma.
Yansın çırağı, gǝlsin işığı. Yaxşı adam yavan çörǝyǝ dözǝr, yaman adamı
Yanmayanda yanmaz, ha yellǝ, ha ǝtǝklǝ yağlı çökǝr dǝ üzǝr.
Yanlış hesab Bağdaddan qayıdar. Yaxşı ata bir qamçı, yaman ata - min qamçı.
Yanında yatdı, palçığa batdı. Yaxşı at köhnǝ çulun altında da bilinǝr.
Yanığın nǝyi var ki, yoluğa nǝ versin? Yaxşı at yemini artırar, yaman at qamçısını.
Yandırdığın yovşan, ovladığın dovşan. Yaxşı atları, yaxşı kişilǝr minib getdilǝr.
Yar qadasın yar alar. Yaxşı arvadlı ev cǝnnǝtdir.
Yar dǝrdini yar çǝkǝr. Yaxşı arvad ǝrini bǝy eylǝr, yaman arvad – zay.
Yar bizdǝn gecǝ getdi, bilmǝdim necǝ getdi. Yaxşı qızdan yaxşı gǝlin olar.
Yar getdi, yeri qaldı. Yaxşı dost yaman gündǝ mǝlum olar.
Yar yarı görǝr, ürǝyi odlanar. Yaxşı dost qardaşdan ǝzǝldir.
Yanşağı cǝhǝnnǝmǝ atdılar, dedi: - Odunun Yaxşı demişlǝr: hǝr şeyin xiridarı gǝrǝkdir!
yaşdır. Yaxşı qǝssab ǝtin yaxşısını axıra saxlar.
Yar mǝnimlǝ yar olsun, kol dibi diyar olsun. Yaxşı iş heykǝl kimidir, hǝr yerdǝn görünǝr.
Yara var bağlarlar, yara var dağlarlar. Yaxşı atadan pis oğul?!
Yara sağalar, yeri qalar. Yaxşı it ǝlǝ düşmǝz.
Yaraqsız igid, buynuzsuz qoç kimidir. Yaxşı igid dalı gözlǝr, yaxşı at qabağı.
Yaralı quşa daş atmazlar. Yaxşı igidin adını eşit, üzünü görmǝ.
Yarı gör, özün danış, ev yıxar ara sözü. Yaxşı işçi sǝliqǝsindǝn bilinǝr.
Yarımadıq odundan, kor olduq tüstüsüdǝn. Yaxşı işǝ allah zamindir.
Yarımadıq yarıtmazdan. Yaxşı ǝkinçi xǝrcini yerdǝn çıxardar.
Yarası avand olanın tǝbibi qabağına çıxar. Yaxşı elǝ yaxşıdır, çalış yamanı yaxşı elǝ.
Yarımçıq bilmǝkdǝn, heç bilmǝmǝk yaxşıdır. Yaxşı dostları qılıncla da ayırmaq olmaz.
Yarın qǝdrini yar bilǝr, nǝ bilǝr hǝr divanǝ. Yaxşı getmǝyincǝ qǝdri bilinmǝz.
Yarın yara sovqatı, bir dǝstǝ bulaq otu. Yaxşı ki, var yavan çörǝyǝ dözǝr, yamanı yağlı
Yarpaq altda gǝzǝndir. xörǝk dǝ üzǝr.
Yat qara öküzüm, yat, borc verǝn gǝlǝr, ya sǝni Yaxşı yoldaş yaman gündǝ tanınar.
aparar, ya mǝni. Yaxşı, yoldaş gec tapılar.
Yatağan aslandan gǝzǝyǝn pişik yaxşıdır. Yaxşı yaxşılığın deyilir, yaman – nǝyin deyilir?
Yatan aslan olsa da, fürsǝt oyağındır. Yaxşı yarağı var idi, Hǝmzǝlidǝ qaldı.
Yatan daşın altına su keçmǝz. Yaxşı-yaman, keçdi karvan.
Yatan ilanın quyruğunu basma. Yaxşı-yaman, qoy cibinǝ, bǝrk saxla.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 94


Yaxşı yalan, lap yalan, fili uddu bir ilan. Yaxşılıq iki tǝrǝfli olar.
Yaxşı yoldaş uzun yolu qısaldır. Yaxşılıq elǝ ki, başına gǝlsin.
Yaxşı mǝsǝl gözǝ girǝr. Yaxşılıq elǝ, at dǝryaya, balıq bilmǝsǝ, xaliq
Yaxşı mal öz-özünü işǝ verǝr. bilǝr.
Yaxşı mal yerdǝ qalmaz. Yaxşılıq elǝ, minnǝt qoyma.
Yaxşı günün döş ağrısı, yaman günün diş ağrısı? Yaxşılıq edǝn yaxşılıq görǝr.
Yaxşı günün yoldaşı, yaman günǝ düşdüm, gǝl! Yaxşılıq elǝyib bir şey umursansa etmǝsǝn
Yaxşı gün cǝnnǝtdir, yaman gün cǝhǝnnǝm. yaxşıdır.
Yaxşı günǝ dözmǝyǝn yaman günǝ heç dözmǝz. Yaxşılığı bilmǝyǝnǝ yaxşılıq etmǝ.
Yaxşı gündǝ yağlı çörǝyi bǝyǝnmǝyǝn, yaman Yaxşılığın ǝcri (ǝvǝzi) gǝlǝr.
gündǝ quru çörǝyǝ salam verǝr. Yaxşıları yer tanıyar.
Yaxşı gündǝ yad yaxşı, yaman gündǝ vay qardaş! Yaxşılığa yaxşılıq hǝr kişinin işidir.
Yaxşı saxla adını, bǝdnamçılıq el gǝzǝr. Yamanlığa yaxşılıq mǝrd kişinin işidir.
Yaxşı övlad ata-ananın fǝrǝhidir. Yaxşılığa yaxşılıq – kor eşşǝyǝ samanlıq.
Yaxşı olarsa - allahdan, pis olarsa – Yaxşılığa yaxşılıq elǝ, pisliyǝ pislik elǝmǝ.
şeytandandır deyǝrlǝr. Yaxşılığa yamanlıq olmasaydı, qara öküzǝ bıçaq
Yaxşı olanda – xanımdan, pis olanda – kǝnizdǝn. olmazdı.
Yaxşı ovçunun toruna ov öz ayağı ilǝ gǝlǝr. Yaxşılıq yerdǝ qalmaz.
Yaxşı oğul neylǝr ata malını? Yaxşılıq yolunu göstǝrǝn adam yaxşılıq edǝn
«Yaxşı oğlan» kǝnd yerindǝ yaxşı adama adama bǝrabǝrdir.
demǝzlǝr. Yaxşını yada vermǝ – hayıfdır, yamanı yada
Yaxşı mǝslǝhǝt hǝr şeydǝn yaxşıdır. vermǝ – ayıbdır.
Yaxşı şeylǝrin yolu tapdaq olar. Yanındakı ǝlǝf, uzaqdakı arpadan yaxşıdır.
Yaxşı şeyǝ gül ki, başına gǝlsin. Yaxına ǝrinir, uzağa yüyürür.
Yaxşı xörǝk qalınca, pis qarın yırtılsın. Yaxın yerǝ yük daşıyır.
Yaxşı hörmǝt dövlǝtdǝn yaxşıdır. (Yaxın dǝyirmana yük daşıyır).
Yaxşı elǝ yaxşıdır. Yaş ağac tez ǝyilǝr.
Yaxşı timsal yüz yönsüz sözdǝn yaxşıdır. Yaş kǝssǝn, baş kǝssǝn, quru yaşar.
Yaxşı tacir malın hamısını birdǝn bazara Yaşı yetmiş işi bitmiş.
çıxartmaz. Yaşayarıq, görǝrik!
Yaxşı söylǝ, yaxşı eşit. Yaxşı nǝ, başı nǝ!
Yaxşıya qoşulan çuvalına un doldurar. Yaşa-yaşa – gör tamaşa.
Yaxşılıq qǝribdir – tanınmaz. Yaş yaşadıqca, ağıl başa gǝlǝr.
Yaxşılıq qapı açar, mǝhǝbbǝt bu qapıdan içǝri Yaş odun satmayıbsan ki, niyǝ qorxursan?!
girǝr. Yaş da quru oduna yanar.
Yaxşılıq vǝ doğruluq, hǝr ikisi birdir. Yaşından qabaq danışma.
Yaxşılıq bilmǝyǝn adam adam sayılmaz. Yaşını çevirǝrlǝr, qurusunu yığarlar.
Yaxşılıq ayaq açıb gǝzǝndir. Yaşına baxma, başına bax.
Yaxşı ki, dünyada yaxşı varmış, yoxsa dünya tǝrk Yaşılbaş göllǝrdǝ üzǝr.
olardı yaman ǝlindǝn. Yaşı çox, ağlı yox.
Yaxşıya yaxşı de, yaxşılığı artsın, yamana yaxşı Yaşına-yaşına çıxdı ocaq başına.
de, yamanlığı qayıtsın. Yeddi ayda bir qarış, bir ayda yeddi qarış?!
Yaxşıya yaxşı deyǝrlǝr, yamana – yaman. Yeddi arxın suyunu bir arxa calayır.
Yaxşılıq yaxşılıq gǝtirǝr, yamanlıq nǝyǝ gǝrǝkdir? Yeddi qonşu bir qazana möhtacdır.
Yaxşılıq itmǝz. Yeddi qurda bir çarıq neylǝsin?
Yaxşılıq istǝyǝn qabaqca behin verǝr. Yeddi göydǝ bir ulduzu yoxdur.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 95


Yeddi mǝhǝllǝdǝn qovulmuş it kimidir. Yemlik imiş, duz imiş, sǝn dǝ batır, sǝn dǝ ye.
Yeddi mǝhǝllǝyǝ çörǝk verir. Yemsiz torbaya at gǝlmǝz.
Yeddi molla, bir ǝmmamǝ! Yer ayrılsaydı, yerǝ girǝrdim!
Yeddi fǝrsiz oğuldan bir fǝrli qız yaxşıdır. Yer altından yasa gedǝnlǝrdǝndir.
Yeddisinǝ «Gülüstan»ı oxuyan, yetmişindǝ başa Yer bǝyin, yurd xanın, işlǝ ha çıxsın canın.
düşǝr. Yer var danışarlar, yer var sözü udarlar.
Yeddisindǝ nǝ idi isǝ, yetmişindǝ dǝ odur. Yer qatı, göy qatı, hardan oldu, avandı?
Yediyin özün üçün qalsın, gördüyündǝn danış. Yer qulaqlı olar.
Yezidin Şamǝ getmǝsi doğru oldu. (Yerin qulağı var).
Yeyǝn bilmǝz, doğrayan bilǝr. Yer yarılsa, yerǝ girǝrǝm.
Yeyǝn qurtardı, yalayan qurtarmadı. Yer yiyǝsiz olanda, donuz tǝpǝyǝ çıxar.
Yeyǝndǝ çeynǝ, danışanda fikirlǝş. Yer oturan kişi ilǝ şǝrǝflǝnǝr.
Yeyǝrsǝn qaz ǝtini, görǝrsǝn lǝzzǝtini. Yerdǝ yatan yumurta, göydǝ uçan quş olar.
Yeyǝrsǝn qüvvǝtin artar, verǝrsǝn hörmǝtin. Yerdǝn göbǝlǝk çıxmayıb ki?!
Yeyǝrsǝn qismǝtindir yemǝzsǝn – özün bilǝrsǝn. Yerdǝn göyǝ küp düzsǝlǝr, bir-birinǝ bǝnd
Yeyǝrsǝn şordan-mordan, işlǝrsǝn ordan- etsǝlǝr, altdan birini çǝksǝlǝr, gǝl onda
burdan, gupbultuya bax.
yeyǝrsǝn ǝtdǝn–mǝtdǝn, işlǝrsǝn bǝrkdǝn- Yerǝ vurdun, başıma vurdun!
bǝrkdǝn. Yerǝ düşmǝklǝ gövhǝr qiymǝtdǝn düşmǝz.
Yeyib-içib, dünyadan kǝm köçüb. Yeriyǝn at yemini özü artırar.
Yeyib-içib, ǝzizlǝri yadına düşüb. Yerin altını da bilir, üstünü dǝ.
Yeyin gedǝn yol kǝsmǝz. Yerim dardır, oynaya bilmirǝm.
Yeyin at özünǝ qamçı vurdurmaz. Yerin yeddi qatından keçir.
Yeyilǝnim yeyilir, qonağım küsülü gedir! Yerişinǝ haram qatma.
«Yeyirsǝn?» – xǝstǝyǝ deyǝrlǝr. Yerlǝr o yerlǝr, görünmǝz oldu ellǝr.
Yekǝ başın faydası yoxdur, içindǝ beyin gǝrǝk. Yerli, yersiz – sizdǝn yeyirik.
Yel aparan yelinki, yerdǝ qalan mǝnimki. Yersiz gǝldi, yerli qaç.
Yel belǝ ǝssǝ, balta belǝ kǝssǝ, vay mǝnim Yetǝnǝ yetir, yetmǝyǝnǝ daş atır.
halıma. Yetim ağlağan olar.
Yel vurur, çalır, yengǝlǝr oynayır. Yetim qızsan, qıvrıl yat.
Yel qayadan nǝ aparar? Yetim yerǝ baxar, ürǝk yaxar.
Yel ǝsǝndǝ yellǝnǝr, yol görǝndǝ yollanar. Yetim malı oddan yaman yandırar.
Yel ǝsib, qoz tökülüb. (Yetim malı oddur, yandırar).
Yel ilǝ gǝlǝn, sel ilǝ gedǝr. Yetimǝ dedilǝr: - Kimi sevirsǝn?
Yel üfürdü, su köpürdü. edi: - Mǝnǝ çörǝk verǝni!
Yelǝ tüpürǝn üzünǝ tüpürǝr. Yetimǝ öyüd verǝn çox olar, çörǝk verǝn az.
Yemǝyǝnin malını yeyǝrlǝr, ölüsünü dǝ söyǝrlǝr. Yetimi doydur, nǝ olacağını düşünmǝ.
Yemǝklǝ doymadın, yalamaqla doyacaqsan? Yetimin ağzı aşa çatanda, başı daşa dǝyǝr.
Yemǝyin qulu, işlǝmǝyin xǝstǝsi olma. Yetimin hamamda anası çox olar.
Yemǝyin dadı duzdadır, dünyanın dadı gözdǝ. Yetmiş qabdan su içib.
Yemǝyin ustası, işlǝmǝyin xǝstǝsi. Yetmiş iki dǝrǝdǝn su gǝtirǝr.
Yemǝyini yalnız yeyǝn, yükünü özü qaldırar. Yǝhǝr ata yük olmaz.
Yemǝlidir saxla, yemǝli deyil tulla. Yǝhǝr atın belindǝ hǝmişǝ qalmaz.
Yemǝmisǝn qaz ǝtini, nǝ bilǝrsǝn lǝzzǝtini?! Yǝhǝr gah atın belindǝ gǝzǝr, gah at yiyǝsinin.
Yemǝsǝ ǝlli il bǝsdir. Yiyǝsi olan eşşǝyi qurd yeyǝr.
Yemiş vaxtı xırçının qulaqları kar olar. Yiyǝsinǝ baxarlar, atını nallarlar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 96


Yiyǝsinǝ baxıb, mıxını çalıb. Yoldan çıxmaq eyib deyil, yola gǝlmǝmǝk
Yiyǝsini sevǝn itinǝ çörǝk verǝr. eyibdir.
Yığma dǝn üçün xırman açılmaz. Yoldan çıxsan, eldǝn çıxma.
Yığılaq biz araya, mǝlhǝm qoyaq yaraya. Yollar-yamaclar sürülǝrin dırnağıdır.
Yırtıq böyük, yamaq kiçik. Yolsuzu yola tapşır.
Yırtıcı aslan zülmkar şahdan yaxşıdır. Yolu yaxın – yükü yüngül.
Yırtıcı quş dimdiyindǝn bǝllidir. Yolu qardaşla kǝsǝrlǝr, meşǝni – mişarla.
Yırtıcı quşun ǝtin yemǝzlǝr. Yolun boş olmasın.
Yırtıcı quşun ömrü az olar. Yolunu su ilǝ başlar.
Yıxıl dünya bas mǝni, gözüm görmǝsin sǝni. Yoluxda nǝ var, qırığa nǝ versin.
Yıxılan ağaca balta çalan çox olar. Yolçu yolda gǝrǝk.
Yıxılan yıxıldığı yerdǝn qalxar. Yolçudan yolçuya pay düşmǝz.
Yıxılan yıxılana yoldaş olar. Yolçuya yol gǝrǝk, qurbağaya – göl.
Yıxılana xǝncǝr qaldırmaq namǝrdlikdir. Yolçuluğa (dilǝnçiliyǝ) gedǝn torbasının çiyninǝ
Yıxılanı vurmazlar. atar.
Yıxılanın qanlısıdır. Yolçunu yoldan elǝmǝzlǝr.
Yıxılanın dostu olmaz. Yorğa at da hǝrdǝn büdrǝr.
Yıxılmasa dikǝlmǝz. Yorğan-döşǝk sözü, yorğan-döşǝkdǝ qalar.
Yovşan olub arxanda dovşan yatınca, palıd ol Yorğanına bax (görǝ) ayağını uzat.
kölgǝndǝ sürü yatsın. Yorğun eşşǝyǝ «hoşa» xoş gǝlǝr.
Yovşan bǝslǝmǝklǝ çǝmǝnzar olmaz. Yorğunluğu o dünyada alacaqsan.
Yol üstǝ oturmazlar. Yorulmuş ata qamçı vurarsan, şıllaq atar.
Yol bilmirsǝn, yola gǝl. Yorulmuş eşşǝk mǝnzili yaxın istǝr.
Yol böyüyündür, su kiçiyin. Yorulmuş öküz «oho»nu allahdan istǝr.
Yol haramısı ol, yoldaş haramısı olma. Yox yerdǝn Əzrail dǝ can ala bilmǝz.
Yol hǝmişǝ bostan kǝnarından düşmǝz. Yox yerdǝn istǝmǝzlǝr.
Yoldaş yoldaş ilǝ tǝn gǝrǝk, tǝn olmasa gen Yox olsun yoxsulluq, varlığa – nǝ darlıq?!
gǝrǝk. Yoxa qǝlǝm işlǝmǝz.
Yoldaşı evdǝn götür, quşu – yuvadan. Yoxa çarǝ yoxdur.
Yoldaşı yolda tanı. Yoxdan allah da bezardır.
Yoldaşı yoldaşdan soruşarlar. Yoxdan bir şey çıxmaz.
Yoldaşın sözünǝ inan, özünkündǝ dayan. Yoxdur, canım rahatdır.
Yoldaşın qarğa olsa, yediyin nǝ olar? Yoxsul arpa tapar, saxlamağa yer tapmaz.
Yoldaşın yaxşı olsa, uzun yol yaxın olar. Yoxsul, oduna da yoxsul, suya da yoxsul?
Yoldaşını mǝnǝ de, sǝnin kim olduğunu deyim. Yoxsul öz vilayǝtindǝ qǝribdir.
Yol ilǝ gedǝn yorulmaz. Yoxsulluq varlılıqdan yaxşıdır.
Yol yerimǝklǝ alınar. Yoxsulluq ilǝ qocalıq düşüb bir yerǝ.
Yola bǝlǝd olan büdrǝmǝz. Yoxsulluğa düşmǝyǝn varlılığın qǝdrini bilmǝz.
Yola körpü sal. Yoxsulun dili gödǝk olar.
Yola çıxan yolda qalmaz. Yoxsulun evindǝ dǝmir tapılmaz, itinin adını
Yolda yoldaş, evdǝ qardaş. gümüş qoyar.
Yoldan qal, yoldaşdan qalma. Yoxsulun (yoxun) üzü qaradır.
Yoldan irǝli – yoldaş, evdǝn irǝli – qardaş. Yuvanı erkǝk quş tikǝr.
Yoldan keçǝnǝ yumaq sarıtdırır. Yuyucu deyǝr: - Mürdǝşirǝm, yuyuram, istǝr ölü
Yoldan çıxır, yolunu azmır. cǝnnǝtǝ getsin, istǝr cǝhǝnnǝmǝ.
Yumru qaya, yumru daş, keçǝl baş.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 97


Yumurta gǝtirmir, qayğanaq istǝyir. Yuxuda gözǝl görmǝk yaxşıdır, oyanmaq
Yumurta toyuğun cǝrimǝsidir. olmasaydı.
Yumurtada tük bitmǝz. Yuxuya etibar yoxdur.
Yumurtadan yun qırxır. Yuxusu ağır adamdır.
Yumurtana görǝ qaqqılda. Yuxusunda da görsǝ xeyrǝ calamaz.
Yumurtanı halqadan keçirdir. Yüz biliyin olsa da, bir bilǝnlǝ danış.
Yumurtlamadı, falını da yedi? Yüz birǝ qoşulmaz, bir yüzǝ qoşular.
Yumurtası tǝrs düşüb. Yüz «vur» deyǝndǝn bir vuran yaxşıdır.
Yumşaq döşǝk salan, axırda quru yerdǝ yatar. Yüz qayğı bir borcu ödǝmǝz.
Yun darayaram kǝlǝf olar, qız doğaram xǝlǝf Yüz eşitmǝkdǝn bir görmǝk yaxşıdır.
olar. Yüz iynǝ yığsan, bir çuvalduz olmaz.
Yunu var, unu yox. Yüz il gǝrǝk qanqal otlayasan ki, ağzın dǝvǝ
Yurddan çıxsan da, eldǝn çıxma. ağzına oxşasın.
Yurdumun, millǝtimin ağ gününü görmǝyǝnin, Yüz il sel gǝlsǝ ovmaz, bir gün dǝrd gǝlsǝ – ovar.
başqa bir söz demirǝm - gözlǝrinǝ qan gǝlsin. Yüz ilin ibadǝtindǝn bir günün sǝxavǝti.
Yusif bazarıdır, hǝr kǝsin mǝtahı varsa, gǝtirsin. Yüz mamaça yığılsa, gün doğana düşǝr.
Yuxarı baxıb qǝm eylǝyincǝ, aşağı baxıb dǝm Yüz namǝrd bir mǝrdǝ qurban olsun!
eylǝ. Yüz namǝrd bir mǝrdi ǝvǝz etmǝz.
Yuxarı başda yer yoxdur, aşağı başda oturmur. Yüz namǝrdin çörǝyin doğrasan, kasa dolmaz.
Yuxarı evǝ baxıb, aşağı evi yıxma. Yüz olsun, düz olsun.
Yuxarı tüpürürǝm – bığ, aşağı tüpürürǝm – Yüz ölç, bir biç.
saqqal. Yüz soraqdan birinǝ hay vermir.
Yuxarıda allah, aşağıda sǝn. Yüz xǝlbirlǝnib bir ǝldǝn çıxacaq.
Yuxu, yuxu gǝtirǝr. Yüyürǝn – büdrǝr.
Yuxu ölümün qardaşıdır. Yüyürǝn yıxılmağına baxmaz.
Yuxuda balıq görǝn, yastığının altını yoxlar.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 98


Z
Zalıma rǝhm etmǝk, mǝzluma zülm etmǝkdir. Zǝrrǝ qǝdǝr iman, dünya qǝdǝr günah.
Zalımın zülmü yadında qalmaz. Zǝrurǝt insana hǝr şeyi öyrǝdǝr.
Zalımın ömrü az olar. Zǝrrǝcǝ eşqi olanın dǝryaca tabı gǝrǝk.
Zaman axıb gedir, amma hǝr işini qurtarıb Zǝhǝr zǝhǝri öldürǝr.
getmir. Zǝxirǝsin (ǝrzağın) fikr eylǝyǝn peşiman olmaz.
Zaman bir nǝhrdir axar, durmaz. Zǝhǝr gǝlǝndǝ acı qaçar.
Zaman zamana uymaz. Zǝhmǝt yemǝk istǝmir, amma özü yedirdir.
Zaman ilǝ hesablaşmaq gǝrǝk. Zǝhmǝt olan yerdǝ qeybǝt olmaz.
Zaman keçǝr, söz qalar. Zǝhmǝt-torpaqda, nemǝt-süfrǝdǝ.
Zaman pul deyil, onu qaytarmaq olmaz. Zǝhmǝt çǝkǝn bal yeyǝr.
Zaman sǝbirlidir. Zǝhmǝt çǝkmǝyǝn rahatlığın qǝdrini bilmǝz.
Zahid buraxıb mǝscidi meyxanǝyǝ gǝlmǝz. Zǝhmǝti mǝşşatǝ çǝkǝr, lǝzzǝti damad aparar.
Bayquş yaranandan bǝri viranǝ üçündür. Zǝhmǝtlǝ yeyilǝn acı soğan, minnǝtlǝ yeyilǝn
Zatı qırıqdır. baldan şirindir.
Zatına da, südünǝ dǝ bǝlǝdǝm. Zǝhmǝtsiz iş olmaz.
Zahid mǝni aldatma, cǝhǝnnǝmdǝ od olmaz, Ziyan ağudan acıdır.
onlar ki, yanırlar, odu burdan aparırlar. Zimistan çǝkmǝyǝn bülbül baharın qǝdrini
Zahidin bir barmağın kǝssǝn, dönǝr haqqdan bilmǝz.
qaçar!. Zindan olub altda qalmaqdansa, çǝkic ol, üstdǝ
,Zahirdǝn batinǝ yol var. ol.
Zahiri gözǝllik müvǝqqǝtidir. Zindana sǝbr eylǝyǝn, axır taxta çıxar.
Zahiri gözǝl, batini-çirkin. Zirǝyǝ getdin çörǝk götür, Zirǝdǝn çıxdın ayaq
Zǝlzǝlǝni görǝn yanğına razı olar. götür.
Zǝmanǝ adamı deyil. Zirǝk quş dimdiyindǝn tǝlǝyǝ düşǝr.
Zǝmanǝ adamı öyrǝdir. Zirǝklik comǝrdlik gǝtirǝr.
Zǝmanǝ dǝyişdikcǝ adamlar da dǝyişir. Zirǝm sǝnǝ su verrǝm, bu gün verrǝm, sabah
Zǝmanǝ ilǝ hesablaşmaq gǝrǝkdir. verrǝm, özüm billǝm.
Zǝmanǝyǝ uymaq gǝrǝk. Zirǝni Kirmana aparır.
Zǝnburun dǝvǝsidir. Zopa doğrusunu dedirdǝr.
Zǝngbar talanı deyil ki?!Zǝr qǝdrini zǝrgǝr bilǝr. Zor qapıdan girǝndǝ, dad bacadan çıxar.
Zǝr ilǝ olan, zor ilǝ olmaz. Zor ilǝ köpǝk sürüyǝ getmǝz.
Zǝrd bǝzǝrǝkdǝn (kǝtan toxumundan) yağ Zor ilǝ gözǝllik olmaz.
çıxardar. Zor gǝlǝndǝ qanun qaçar.
Zǝrǝr zǝhǝrdǝn acı olar. Zor oyunu pozur.
Zǝrǝr oddan yamandır. Zora dağlar dayanmaz.
Zǝrǝrdǝn qorxan dükan açmaq. Zora xanların da borcu var.
Zǝrǝrdǝn qorxan xeyr görmǝz. Zorlu-zorlu, çaxmaqdı, qozdu, ǝvvǝldǝn eşqi
Zǝrǝrin bir başı var. vardı indi vurdu soyudu.
Zǝrǝrin yarısından qayıtmaq da xeyirdir. Zorǝn tǝbib olmaz.
Zǝri dǝ var, zoru da. Zorla gedǝn köpǝk qoyuna fayda vermǝz.
Zǝrgǝr dükanının tozu da qızıl olar. Zehnim kor olub.
Zǝrlǝ gözǝllik almaq olmaz. Zurna görür-zurnaya yapışır, dǝf görür-dǝfǝ.

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 99


Zurnada pişro olmaz, bǝxtinǝ nǝ çıxsa çal.
Zurnanı versǝn naşı ǝlinǝ, gen tǝrǝfdǝn püflǝyǝr.
Zurnanın sǝsi uzaqdan xoş gǝlǝr.
Zurnaçı dǝfli olar.
Zurnaçı zorunu püfünǝ verǝr.
Zurnaçı oğlu zurnaçı olar.
Zurnaçının göz nǝyinǝ gǝrǝk?Zülm ǝrşǝ
dayanıb!Zülm yerdǝ qalmaz.
Zülm ilǝ abad olan, bir gün gǝlǝr bǝrbad olar.
Zülm ilǝ bǝrbad olan, ǝdl ilǝ abad olar.
Zülmǝt daşıdır: götürǝn dǝ peşmandır,
götürmǝyǝn dǝ.
Zülmün axırı olmaz.
Zınqırovlu dǝvǝ itmǝk.
Zınqırovu pişiyin boynuna kim asacaq?

2005 - Kopy hüqüqü mǝhfüzdur, Vǝhid Gǝrüslı 100