Sunteți pe pagina 1din 36

c  


à 

à 

   
c                   
           
           
              
  
   Numim segment orientat orice pereche ordonat(A, B) u
` £`  Vom folosi nota ia
ë
cpentru acest segment,
crui reprezentare graficeste datîn fig 1
  c 
originea     
vârful extremitatea 
  c      
    
    dreapta suport      
           !"
 
ë
  
ë#

segment orientat nul       


            
$  

            
  
ë

   þousegmente orientate nenule au aceea i direc ie dac
dreptele lor suport sunt paralele sau coincid Orice dou
segmente orientate nule au aceea i direc ie
%          
          acela i sens  
              
   coliniare
   a) Spunem cdousegmente orientate nenule cu
aceea i dreaptsuport, au acela i sens dacsensurile
determinate de ele pe dreapta suport coincid fig 2 a)
b) þousegmente orientate nenule cu aceea i
direc ie, dar cu drepte suport diferite, au acela i sens
dac, în planul determinat de dreptele suport, extremit ile
lor sunt în acela i semiplan determinat de dreapta
care une te originile segmentelor fig 2 b)
c  
&
   Se nume te lungime (normsau modul) al unui segment
orientat
ë
cdistan a de la punctul A la punctul B Vom
folosi nota ia
ë
cpentru lungimea segmentului orientat
ë
c
'           
    (      ) 
         
        )     
  *         
      + +
,           
   2   
ë
c2
ë

ë
c 
ë
   
         
             -  
   £      )  
     -  rela ie de echipolen 
.   -            
   (         -   
 /             
        -  
$  
0
   àlasele de echivalen *) ale segmentelor orientate, relativ
la rela ia de echipolen , se numesc vectori liberi
$               
 (1$           
ë
c     

c!

c     
   -   
ë
c"
 
ë
cu    
ë
c reprezentant   
/            
    £           '
               
          

c
$    #!         
 "  vectorul nul   #$   
     coliniari   
           coplanari 
      -    egali
   !Orice vector liber care are lungimea egalcu 1 se
nume te versor
,      $)   
  $!   " 
 £      $
       
23   -       2    ,   4
,   £5u 4 £25
c  
6
 " #$
  %#$
   þac i sunt doi vectori liberi i
ë
3c, respectiv
ë
c
sunt doi reprezentan i ai acestora, atunci + este
vectorul liber al crui reprezentant este
ë
3, fig a)
.        
   regula triunghiului
/           
   
ë

3cu  
ë

3u  !""  


ë

3u  7      c  


         regula
paralelogramului       -  
"&   (V , +) este grup comutativ
'        
   +7+  c     ( 
 u$ 
ë
3cu
ë
cu
ë
u     
$  
&#
      7!7 " !7"7 
     
ë
3!8" ""
    (         
            #
      

cu$    

c
              
£    -    n   
   þac4, 9,«, sunt n
vectori liberi i
ë

3cu 4,
4
ë

49 ccu 9,«,


ë

ccu ,atunci suma


4

vectorilor 4, 9,«, 


este vectorul liber al
crui reprezentant este
ë
3c, (fig 5) Notm = 4+ 9+«+ 


. £         


regula poligonului strâmb    
c  
&4
   -  479717 47!97
!1!4 7"""     
   
 (# $##
%       
    
   þacuV i `u@ atunci prin ` în elegem vectorul
liber definit astfel:
a) þac` = 0 sau =#atunci ` este vectorul nul #
b) þacnu avem situa ia de la punctul a) i ` X 0 atunci vectorul
` este un vector care are aceea i direc ie i acela i sens cu
vectorul iar lungimea este ` 
c) þac` o 0 i † #atunci ` este un vector care are aceea i
direc ie cu vectorul , sensul opus acestuia din urmiar
lungimea este -` 

) #()          £ 


":" 44     
£       994  $  
     
 "% * 
  a) Vectorii liberi , uV sunt liniar dependen i dac i
numai dacsunt coliniari
$  
&9
b) Vectorii liberi , , uV sunt liniar dependen i dac
i numai dacsunt coplanari
'  "+;+         
              
      † # † #  £ 
 ` u.   ' `+  # `97 9† #  
` † #  :`
     `
   
        99   
          + +  
        c   
        


  


  :
  





    !£  "
"   "            
              
    +;+        
£   `  u .   ' `7 7  #    
     ` † #  :`
:`
  

   "  -          


     :`
 :`
       

 :`
   :`
          " 

           


+ +           
c  
&
! "           
 47 44 4  

3   
4

3!c4;;
4

3c4;;34u 34u 3"


<    "
  £    4 4u.
   ' 4  4    4
4     
    
oricare trei vectori necoplanari
din V sunt liniar independen i
  þimensiunea spa iului vectorial V este egalcu 
'           
      $     
  $u $   
ë

3cu
ë
3u 
ë

3u 
ë
3u  
   & 
49     
     
    
ë
3c
ë
3

ë
3     
     
     
ë
3 3
ë
7
ë
3= 3
ë
734
ë
739
ë

ë

37`
ë

3c7
ë

3` 
u. 
$  
&8
!94" `7 7 
    - 
>    !` " !94" 
    ? @   $
'$   " *A    $ 
               
 '         !0" 
$ bazcanonic   
 :    coordonate euclidiene
" u  
       
u$    
ë
3 
     
     
`        
    ! 
3c"           
           !0"
 d >   
ë

c     cu


         4 c 9    
  d    c4   4
>    
ë
c  proiec ia ortogonal
44

  
ë
c d
c  
&


) #+         


 -     -  
c       proiec ie ortogonala unui
vector liber pe o dreaptd      
      d     

   ðie , u V i
ë

3cu ,
ë

3u reprezentan ii
acestora Numrul real  ul0, ] ce reprezintunghiul
format de dreptele OA i OB se nume te unghiul dintre
vectorii , (fig 9) þac =  /2 atunci vectorii , 
se numesc ortogonali
          
 u$† #† #
 -        
   mrimea algebrica
proiec iei ortogonale    
  B4C

) #+B4C,   


      
"±  7   u$ 

"± ` `  `u.

$  
& 
 %#'#'
   þac, u V i  este unghiul dintre vectorii  i ,
dacace tia sunt nenuli, atunci produsul scalar al
vectorilor , , notat o, X este egal cu
a) 0 dac= #sau = #,
b) cos , dac† #, † #

) #+>          
 DE #
  ÷rodusul scalar al vectorilor liberi are urmtoarele
propriet i:
1) o, X  0, uV i o, X = 0  = #;
2) o, X = o, X, , uV ;
) ` o, X = o` , X, ` u , , uV (omogeneitate)
4) o+ , X = o, X + o, X, , , uV ,
(distributivitate a produsului scalar fa de adunarea
vectorilor)
5) ðie , *, Ao bazcanonicîn V i = a1 + a2 *+ a
A, = b1 + b2 *+ b Adoi vectori din V  Atunci
(241) o, X = a1 b1 + a2 b2 + a b
În plus, dac† #, † #iar  este unghiul dintre  i 
atunci
(242) cos  =


=
9

9
9
9
4
9

9
9
9
4
4499




c  
&&
'  4" 9"          - 
    #-      - 
  " ` #     ` † #
    `            ` E# 
     %-         
`  ` E#        `  ` D#
c'    -    ` `  
   
8"           
 ' D E      
D7 E ±   ! 7 "  D E7D E

" DE D**E DAAE 4D*E D*AX = D


AE #     9" "       
!984" "         !984"
9 DE 4
979
97
9c  !984"  
!989"
 %#'#$
  þac, uV i  este unghiul dintre vectori, dac
ace tia sunt nenuli, atunci produsul vectorial al
vectorilor , , notat £este egal cu
a) 0 dac= #sau = #sau dac, sunt coliniari;
b) sin  , dac, † #sunt necoliniari, unde
este un versor perpendicular pe  i al crui sens
$  
&0
este determinat cu ajutorul regulii burghiului (adic
rotind pe peste , în sens direct, versorul are sensul
de înaintare a
burghiului)(fig 10)
'$  /  
  £ 
    ( 
       
         
      

 ÷rodusul vectorial are urmtoarele propriet i:
1) £ :£, uV (anticomutativitate);
2) `!£" `£ £``u., uV ;
) £!7 " £7£ (distributivitate);
4) £2 = ( )2 - o, X2 (identitatea lui Lagrange);
5) þac= a1 + a2 *+ a A, = b1 + b2 *+ b A, unde ,
*, Aeste o bazcanonicîn V atunci
£ !9:9"+ !4:4"*7!49:94"A
=
49
49


*A

c  
&6
'  4".        
    - ;!"2"    - 
;!"   =!      
  "    - !4#"   
9" ` E#  ;!`" ;!` " ;!"
c  `!£" `  ;!" ` ;!`" 
`£c    `!£" £` ` #  
           
 )  ` D#;(` )= ;( ` )=  -;( ) 
  `!£" `  ;( ) = - `  ! :;( 
))= ` ;(` )= `£ 
,)             
  !£  "     "  
     ' 
 =      
   
   :      
  £ £=$   
£ £=     
       £= 
= ;!="   ;!="
F9   !F9:;!""  ;!" £ 
2    ;( " -     
$  
0#
   =       4
 3     :       
        £  £ =    
   4     '   
=  =   +    +2"      
     4    =7 =   
        =  7  
   = =7 =c  £7£  £=7£ = 
£!=7 =" £= £!7 "    
  8"      £        '
             
"
  £ *£* A£A # £* A, *£A=, A£ * >
          
 !%#'#)$ ##"%#'$
  ! ðie , uV  ÷rodusul scalar al vectorilor  £ 
se nume te produs mixt al vectorilor ,  ðolosim
nota ia o£ X
  ,            
£      (   
              
2               
            
c  
04
,    !49") :   *
    £ 
 A 
    
    
49 
;!, £ "   
-    -
    
  ,   
;;  ;!, £ " -
c  £   ;;£   ;!, £ " A -  
 
 ! ÷rodusul mixt are urmtoarele propriet i:
1) þac= a1 + a2 *+ a A, = b1 + b2 *+ b A, =
c1 + c2 *+c Aunde , *, Aeste o bazcanonicîn V
atunci
(21) D, £ E 
49
49
49
  


2) o, £ X = 0  unul din vectori este nul sau doi
dintre vectori sunt coliniari sau vectorii sunt
coplanari
$  
09
) o, £ X = o, £ X = o , £X, o,
£ X = -o, £X
4) o1 + 2, £ X =o1, £ X + o2, £ X
'  c 4"        

         
9"+ +         
     £    £ `u.   ' 
= `  ` 49         
  " D, £ E #c        
     
            £  
          
      D, £ E #
+;+ D, £ E #    9"  
       !9 4"  c   
.!49"!49"! 4 9 "     
             , 
*A     ,      
c  '<94"   ">   
  4"  £        
c    8"      
    
  ! Numim produs dublul vectorial al vectorilor , , uV
vectorul = £( £ )
c  
0
 ! Vectorul definit mai sus are urmtoarele propriet i
a) este coplanar cu vectorii  i 
b) = o£ X- o, X 
'  "$          
£      ᣠ   
£             
  479*7A 479*7A  47 9*7 A
*A   $   <9
4
£ = !9 : 9"+ ! 4:4 "*7!4 9:9 4"A 
= B9!4 9:9 4":! 4:4 "C+ B!9 : 9":4!4 9:9 4"C
*7B4! 4:4 ":9!9 : 9"CA.*' 
= !9 97 "47! 74 4"9*7!9 974 4"A7
:!997" 4- !744"C 9*:!44799"C A
   = !4 479 97 "!4+ 9*7A":!447
997"! 4+ c9*7 A" D E:DE 

) # ! Sse arate cdac, , , uV atunci


o£, £X =
 
 

àonform Teoremei 22, avem o£, £X = o, ( £)£ X X =
o, - o, X + o, X X = -o, X o, X + o, Xo, X
= o, Xo, X - o, X o, X @ezultconcluzia
$  
08
 -
) 
4>          
;;;
$
$
£5
£5
u$$
u R?#@
.()    :$   ': 
   #£7!9:$9"5 :$7     -   
± ;
;
;
  $ $  
$
5
£5
99u$$ u R?#@

" !9:$9"† #  † $          


£ 9 $9

:9 $9
$
5 :9 $9
$
79 $9


" 9:$9 #  :$7 † #      
   :$7  #    - £ 

4
!:$ 5"5u$       
9>          - - 
       77  #
.(   - -   
ë
u
ë
cu
ë
cu !4"      994  
 .   77  #    :!7" 
ë

u
ë
cu  
ë

cu7 
ë
cu     
  
c  
0

     -
 -> £ 
*      
    - 
        -
'   -
.(c -  - 
   c===*      cc4
c  
ë
cc= 
ë
c7
ë
c= 
ë
c74F9
ë

u 74F9    



ë

=u 74F9  


ë

=u74F9       


£     
ë
cc=7
ë
=7
ë
= 
ë#

   
         
ë
cc=
ë
=
ë
=  -
-
8
ë
c 
ë
         
   3 ,      >   
ë
,c7
ë
,7
ë
,7
ë
, 9
ë
,3

.(/     G*   


 
ë
c 
ë
!48"c  3G,
  - 
ë
3, 
ë
3G7
ë
3<'
    
ë
3G 4F9!
ë
37
ë
3" 
ë
3 4F9!
ë
3c7
ë
3" 9
ë
3, 
ë
3c7
ë
37
ë
37
ë
3
$  
0 
  
ë
,c 
ë
,37
ë
3c      
ë
,
ë
, 
ë
, 
ë
,c7
ë
,7
ë
,7
ë
, 8
ë
,379
ë
3, 9
ë
,3
c    £>  3439*   
  c  >   c 
     £ Au :?4F9@   ' 
ë
4933 A!
ë
c:
ë
"
.(c
ë
4933 4F9!
ë
347
ë
34" 4F9!
ë
347
ë
7
ë
3c47
ë
c" 
4F9!
ë
c:
ë
" £ Au :?4F9@   ' 
ë
4933 A!
ë
c:
ë
"
ë
33 
49

ë#

 34 39
&c c4444     >
   c9999     cc44
44    >   c9999 
  !4
"
.(3     3
        
c c4444 
      
    *   
   
'  £    (
!9&4"
ë
3c7
ë
3 
ë
37
ë
3
c  
0&
!9&9"
ë
3c47
ë
34 
ë
347
ë
34 c9  
ë
cc 
9

A
ë
94 cc 
ë
3c9 
ë
3c7
ë
cc 
9
ë
3c7A
ë
94 cc 
ë
3c7A!
ë
3c4:
ë
3c9" 
ë
3c9 
A4
4

!
ë
3c7A
ë
3c4"c      
 
ë
39
ë
39
ë
39!        c
 "        '  !9&4" !9&9"
 
ë
3c97
ë
39 
ë
397
ë
39   -      
c9999   
0 - c c444*      cc
">      ,    
ë
3c7
ë
37
ë
3 
ë
3c79
ë
cc4 
ë
379
ë
4 

ë
379
ë
4
">   £  H  !     
  - "   
ë
Hc7
ë
H7
ë
H 
ë#


">     3          
!9&"
ë
3c7
ë
37
ë
3 
ë
3H
.("c
ë
3c7
ë
37
ë
3 
ë
3c7
ë
3c7
ë
c7
ë
3c7
ë
c 
ë
3c
79
ë
cc47
ë
c47
ë
c4 
ë
3c79
ë
cc4  
ë
c47
ë
c4 
ë#

c 
       "  "
ë
Hc7
ë
H7
ë
H 
ë#
 
ë
Hc79
ë
cc4 
ë#


ë
Hc 9F
ë
cc4 H  cc4 9F
' c H        - c
$  
00
"
ë
3c7
ë
37
ë
3 
ë
3H7
ë
Hc7
ë
H7
ë
H 
ë
3H
'$  - £' 3        
  H  -     !9&"
£       H    
)   c4c91c     
          
ë
3H 

4
!
ë
3c47
ë
3c9717
ë
3c"
   3=        
ë
3=H 
ë
3=3
7
ë
3H !
ë
3=37
ë
3c47
ë
3=37
ë
3c9717
ë
3=37
ë
3c"
  
ë
3=H 

4
!
ë
3=c47
ë
3=c9717
ë
3=c"   H  
    3  
6 -c c444!4 "      H
H4>   
ë
cc47
ë
47
ë
4 
ë
HH4  *    
              
-      
  
.(>  
ë
cc4 
ë
cH7
ë
HH7
4
ë
Hc
44

>       


ë
4 
ë
4 ':  
ë
cc47
ë
47
ë
4 
ë
HH4:!
ë
Hc7
ë
H7
ë
H"7
c  
06
ë
44 Hc7
ë
44 H7
ë
44 H 
ë
HH4      
     " £           
   H H4 
ë
HH4 
ë#

       


ë
cc47
ë
47
ë
4 
ë#


4#>      c4c9   >.   
.F9     *        
      -c4c9c     > 
    : 3          
.F9            c      
        - c4c9c>   
     (
       .   
       >.>      
74  c4c91c74     >)     74
        c9c1c74c4c1c74
1c4c91c     :      
    .F9          74
  I             74
 c4c91c74
.(3      >    
 c4c91c  3=       =33

9
3c43c93c
  

           c4c91
c  9       
$  
6#
          
  74  c4c91c74  74  3=
      =33

9
3c43c93c4
  

34=1374=
         c9c1c74c4c1c741
c4c91cc

334= 
9
3c93c3c4
  

=33 
:
9
3c4



339= 
9
3c43c3c4
  


=33 
:
9
3c9


1

3374= 
9
3c43c93c
  

=33
:
9
3c4


 3=3=

=33 
:

33= 
9
3c

 4174  3=3=


9
3c


9
.
    4174 3=    
 3= 
9
.
 4174        
c9c1c74c4c1c741c4c91c     
  3= 
9
.
      74    
        3=
44>      c!4:44"!94:4"!49"
!0F44"!8:44"      3£5
c  
64
>     c   c  
              
'     £
.(   2"
*A$   '    
          c
ë
c 
ë
3:
ë
3c 

c 79*:9A '   

 7#*7A

 :4F7#*:A

 :9*:4$ 

c

 

!  

c

 

"      
   c!  c"    
 D

c

£

E 
4F#4
4#
499


# 
<9 4  

c

 

     
  c        '  £  
  

c



 D

c
 £

E 
494
4#
499


40
† #c  '<9 4  c    
c           
   c     £,!£5"  
      c c,uc

c£

c, #
 ,u 

£

, #>  

c 979*7A 

 
2$  *A   $      
  3£5
$  
69
9F79A

c, !£:4"7!574"*7!:4"A

, !£:9"7!5:
4"*7!74"A    <9
4   
,u c
9
£4

9
54

4
4
,u
9F
£ 9

9
4
5 4
>            
      ,. '    £ 
5 4  9 ,   !49" ,   
.  c     £
49>     a a1   - c cc
       £     
.(A          
  

c 

   <'    
         A 
 
c£ 
4#
499
*A
 
c   - c a 
9
4
A 
9


 '      a4 40
4c!#:
#" !4:9"     
  3£5> (
">           *
   '  

c á

c
">       

c
c  
6
.*A  $  £   44c

c 7*7A £75*      
 £9759 46        -   
D

cE # £75 #      !:

4#
46
7
4#
46
*""  

£c
£c
!
4 

7
4 
6
*:
4 
4#
A"
48>    97*:A  :9:*7A> 
 (
"-    I
"     I
"             
   
.("   ;!" 


   ;!" 
&&
 0

" 


9 

&
 0
!:9:*7A" "- 

£

48

9

4
>  c!4:9"!9:40"     
3£5
">       £35 
    - c    c c D

c

cE
:6
$  
68
">     -        
">  !9:8">   c   
           
.(*A  $      
3£5"!£5#"u 

c 7*7
A 

c !£:4"
7!579"*:A  3  984c 9&c
±£4 ±59 699         !£:4"97
!579"9 40£75 
>       
   £ 85 4         !84
#""A;c 
9
4 
c£c 409"        
c      

c

c 

c 
   D

c

c£

cE :9† #   
       c   $c 9
4 >            
:79  79 J :  9 u$
    9 8  ;!£ " F8;!
" F 
.($ £J 94 £ 94 £
9
9
49 9
4&>    £ £!£ " D£ E  
 * (
c  
6

" 7*7A *7A  I
" 97*7A :*79A  *7AI
" :*79A :*:9A  :*I
" 8:9*7A 
7*:A  :*7AI
" 79*:9A 7*7A  :*:A
K  (>     4"!<9 4" 
!<9
4<984" 
  !£      "   
40>  -  uB#F9C    
  79     9:  
7   8:9
.(cD799:E # D78:9E # 
 -  99:997DE #   89: 97
4#DE #/ '9 £ #9 5 #DE   '
                 
 `5 9`£ 
9
4` !  "9 
£5
9
 #
94  u$   H! " 
   
 
 
 determinantul Gram      > 
           
    H  
K  (>  D£ E9 Hp