Sunteți pe pagina 1din 1284

ISSN: 78-605-82968-6-2

Sempozyum Onursal Bakan


Alanya Alaaddin Keykubat niversitesi Rektr
Prof. Dr. Ahmet Pnarba
Sempozyum Dzenleme Kurulu Bakan

Do. Dr. Mehmet Ak


Sergi
Sempozyum Dzenleme Kurulu
Kratrler

Prof. Dr. Hseyin Elmas


Do. Dr. zcan Bayrak Yrd. Do. Dr. Tahir elikba
Do. Dr. Serdar Yavuz
Sergi Jri Kurulu
Yrd. Do. Dr. Ercment Okutmu
Yrd. Do. Dr. Yavuz Uysal
Prof. Dr. Ariz Eziz
Yrd. Do. Dr. Nacide Uysal
Prof. Dr. Cemile Hesenzade
Yrd.Do.Dr.Duygu Koak
Do. Dr. Meliha Ylmaz
Ar. Gr. Ata Kahveci
Do. Dr. Cevat Atalay
Ar. Gr. Esra Bayrak
Assoc. Dr. Usame Abdulrahman
Ar. Gr. Hatice Handan ztemiz
Yrd. Do. Dr. Ali Dzgn
Okt. Serdar Bulut
Yrd. Do. Dr. Mehmet Sa
Uzm. Hakan Orhan
Yrd. Do. Dr. Gken ahmaran Can
Uzm. Muhammet z
Uzman Blent Polat

Bilim Kurulu

Prof. Dr. Abdulkadir Bahariek


Prof. Dr. Adnan elik
Prof. Dr. Ahmet Aksn
Prof. Dr. Ahmet Buran
Prof. Dr. Ahmet Yatkn
Prof. Dr. Aleksandra Vranes
Prof. Dr. Ali Ylmaz Gndz
Prof. Dr. Bahir Seluk
Prof. Dr. Bahri Ata
Prof. Dr. Belkacem Boumahdi
Prof. Dr. Candalene J. McCombs
Prof. Dr. Cemal Avc
Prof. Dr. Choi Han - Woo

2
Prof. Dr. Cihan Ikhan
Prof. Dr. Daoud Djefafla
Prof. Dr. Elena Oganova
Prof. Dr. Elif Yksel Oktay
Prof. Dr. Enver akar
Prof. Dr. Enver Tre
Prof. Dr. Ercan Alkaya
Prof. Dr. Erol Asiltrk
Prof. Dr. Flera Sayfulina
Prof. Dr. Gyasettin Arslan
Prof. Dr. Gwendolyn Alexander
Prof. Dr. H. Birsen Hekimoglu-rs
Prof. Dr. Hacer Tor
Prof. Dr. Hasan Tahsin Fendolu
Prof. Dr. Hocine Boukara
Prof. Dr. I. Glsel Sev
Prof. Dr. brahim Kavaz
Prof. Dr. lhan Gen
Prof. Dr. smail Bakan
Prof. Dr. smail Beki
Prof.Dr. Lubov Kopanitsya Kiev
Prof. Dr. Joachim Klose
Prof. Dr. Kathleen Malu
Prof. Dr. Kazuyuki Nagai
Prof. Dr. Khalil Awda
Prof. Dr. Kim Hyo Joung
Prof. Dr. Liptai Kalman
Prof. Dr. Ljiljana Markovi
Prof. Dr. M. Ali Krman
Prof. Dr. Mehmet Arslan
Prof. Dr. Mehmet Dursun Erdem
Prof. Dr. Mehmet Nuri Gmleksiz
Prof. Dr. Mohammed Hardan Ali
Prof. Dr. Moheddin Bananeh
Prof. Dr. Mukadder Boydak Ozan
Prof. Dr. Mukadder Erkan
Prof. Dr. Mustafa Arslan
Prof. Dr. Mustafa Bulat
Prof. Dr. Mustafa evik
Prof. Dr. Mustafa Talyan
Prof. Dr. Nabeel Madallah Hamad Al-Obaidi

3
Prof. Dr. Nadir lhan
Prof. Dr. Nassra Hedjerass
Prof. Dr. Nuri Gmleksiz
Prof. Dr. Orhan oban
Prof. Dr. mer Osman Umar
Prof.Dr.Olena Ivanovska
Prof. Dr. Recep Dikici
Prof. Dr. Roberto Veraldi
Prof. Dr. Sadettin Tombul
Prof. Dr. Sedat Cereci
Prof. Dr. Sevil Mehdiyeva
Prof. Dr. Tahir Balc
Prof. Dr. Tark zcan
Prof. Dr. Tetsuya Sato
Prof. Dr. Woo Chan Duck
Do. Dr. Ahmet Akkaya
Do. Dr. Ahmet Kara
Do. Dr. Altan Doan
Do. Dr. Besir Mustafayev
Do. Dr. Beyhan Kanter
Do. Dr. Gadir Bayraml
Do. Dr. Blent C. Tanrtanr
Do. Dr. Blent Krmz
Do. Dr. Burin Cevdet etinsz
Do. Dr. Cemal yem
Do. Dr. idem Kan
Do. Dr. Dndar Alikl
Do. Dr. Elmas Sahin
Do. Dr. Emin elebi
Do.Dr.Erdal Arl
Do.Dr.Elmira Memmedova Keke
Do. Dr. Fadime Suata Alpaslan
Do. Dr. Fatih Arslan
Do. Dr. Fatih Kanter
Do. Dr. Fatih Mehmet cal
Do. Dr. Fatih zek
Do. Dr. Ferit zci
Do. Dr. Funda Kzler Emer
Do. Dr. Gulnara Kanbarova
Do. Dr. Gldane Araz Ay
Do.Dr. Lbv impoe

4
Do. Dr. Halil Tokcan
Do. Dr. Hasan Gner Berkant
Do. Dr. Hseyin Kksal
Do. Dr. brahim Itan
Do.Dr.rina Pokrovskaya
Do.Dr. hsan Erdem Sofrac
Do. Dr. Kemal Erol
Do. Dr. Krat elik
Do. Dr. Mary Beth Schaefer
Do. Dr. Muhammet Fatih Alkay
Do. Dr. Muhittin Kapanahin
Do. Dr. Mustafa Karabulut
Do. Dr. Mustafa enel
Do. Dr. Mutlu Deveci
Do. Dr. Nazile Abdullazade
Do. Dr. Nazmi zerol
Do. Dr. Nesrin Deliktal
Do. Dr. Nevin zdemir
Do. Dr. Nurullah Ulutas
Do. Dr. Onur Kksal
Do. Dr. zcan Bayrak
Do. Dr. zlem Demirel
Do. Dr. Sare engl
Do. Dr. Saffet Kartopu
Do. Dr. Sebahattin Deveciolu
Do. Dr. Seil Fettahlolu
Do. Dr. Seluk Bal
Do.Dr. Selahattin Kaymak
Do. Dr. Sibel Cengiz
Do. Dr. Sibel Kl
Do. Dr. afak Kaypak
Do. Dr. Kader Srmeli
Do. Dr. Tksel Ggebakan
Do. Dr. Turan Akkoyun
Do. Dr. Trkan Erdoan
Do.Dr. Tudora Arnaut
Do. Dr. mran Trkylmaz
Do. Dr. nal Takn
Do. Dr. Yegane alayan
Do. Dr. Ylmaz Karadeniz
Do. Dr. Yusuf ahin

5
Do. Dr. Ycel ksz
Do. Dr. Zeki Cokuner
Yrd.Do.Dr.Adnan Altun
Yrd. Do. Dr. Ahmet Faruk Gler
Yrd. Do. Dr. Ahmet Turan Sinan
Yrd. Do. Dr. Bahar cal Apaydn
Yrd. Do. Dr. Bekir Kayaba
Yrd. Do. Dr. Beyzade Nadir etin
Yrd. Do. Dr. Ebru Onurluba
Yrd. Do. Dr. Duygu Koak
Yrd. Do. Dr. Fadime Tosik Din
Yrd. Do. Dr. Mehmet Grlek
Yrd. Do. Dr. Mehmet Yaln Ylmaz
Yrd. Do. Dr. Hakan Yalap
Yrd. Do. Dr. Hsamettin Karata
Yrd. Do. Dr. zzet Taar
Yrd. Do. Dr. Fahri Kl
Yrd. Do. Dr. Krat Yusuf Ayta
Yrd. Do. Dr. Mesut Gn
Ydr. Do. Dr. Mustafa Ura
Yrd. Do. Dr. mer Okan Fettahlolu
Yrd. Do. Dr. mer Turul Kara
Yrd. Do. Dr. Sezgin Demir
Yrd. Do. Dr. Sibel st Erdem
Yrd. Do. Dr. Suat apuk
Yrd. Do. Dr. Taner Naml
Yrd. Do. Dr. Tahir elikba
Yrd. Do. Dr. Tark Yazar
Yrd. Do. Dr. Trkan Askerova

6
Aday retmenlerin Adaylk Srecindeki Mesleki Uygulamalara likin Grleri

Abdulkadir Salam - Ar. Gr. Numan Saylk - Ahmet Saylk

Eitim sistemi ierisinde en nemli ileve sahip unsur kukusuz retmendir. Eitim programlarn uygulayan,
retimsel sreci yneten, eitimsel amalara ulamada en kritik rol stlenen retmenler olmutur. Bu nedenle
retmen yetitirmenin etkililii eitimin niteliksel geliiminde belirleyici rol oynamaktadr. retmen yetitirmede
nem tayan bu aamalardan kritik bir dnem olarak ifade edilebilecek adaylk dnemi retmen adayn meslee
hazrlamada pratik deeri olan ve uygulama ile en youn ekilde bulutuu bir sreci kapsamaktadr. Trkiyede
aday retmenlerin yetitirilmesinde MEB Aday Memurlarn Yetitirilmesine likin Ynetmelie bal olarak bir
yetitirme program uygulanr. lkemizde 2015-2016 eitim retim yl ikinci dneminden itibaren yeni bir aday
retmenlik sreci balatlmtr. Bu aratrmann amac da, adaylk eitimi uygulanmasnda retmenlere
uygulanan programlardan; aday retmenlerin mesleklerini icralar srasnda verim salayacan dndkleri
programlar ile mesleklerini icralar konusunda herhangi bir verim salamayacan dndkleri programlar ortaya
koymaktr. Aratrmada nitel aratrma metodu kullanlmtr. 2016-2017 eitim retim ylnda Van ilinde greve
balayan 15i erkek, 23 kadn toplam 38 aday retmen alma grubumuzu oluturmaktadr. Aratrmaclar
tarafndan literatr taramas sonucu elde edilen bilgiler nda uzman gr alnarak bir grme formu
hazrlanmtr ve veriler bu grme formu kullanlarak elde edilmitir. Elde edilen veriler ierik analizi
yntemiyle analiz edilmitir. Aratrmadan elde edilen bulgulara gre; retmenler, adaylk srecinde mesleinde
deneyimli retmenlerin derslerini gzlemlemeleri, okul ii gzlemler ve kendilerine rehberlik etmek zere
danman retmen atamasnn yaplmas programlarnn mesleki hayatlarna olumlu ynde katk saladn
belirtmektedir. retmenlerin mesleki grevlerini icra ederken uygulamadan ziyade szel olarak anlatlan
seminerlerin, ok fazla evrak ve form doldurulmasnn ve deiik kurumlara yaplan ziyaretlerin kendilerine
herhangi bir katk salamadn belirtmektedirler. Ayrca youn ders yknn yannda hafta ii ve hafta sonu ders
d adaylk etkinliklerinin sklndan yakndklar ve rencilerine daha fazla zaman ayrmak istediklerini
vurgulamaktadrlar. Bu sonular nda; aday retmenlerin deneyimli retmenlerden daha fazla yararlanmasna
olanak salanmas, evrak-form ilerinin azaltlmas ve alannda daha yetkin kiilerin uygulamal seminerler vermesi
adaylk srecindeki retmenlere daha fazla katk salayaca sylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Aday retmen, Adaylk Sreci

7
Bir Kltrel Miras gesi Olarak Ayasofya'nn Cami Kimliiyle Sosyal Bilgiler Dersinde Kullanlmas

Abdulkerim Dikta

Sosyal Bilgiler dersi birden fazla amaca hizmet etmektedir (Deveci, 2009: 2). Kiiyi demokratik deerlerle
donatarak tarihine, kltrne, milletine ve devletine kar sorumluluklarn bilen ve bunlar hayatna tatbik eden
zgr bir birey olarak yetitirmeyi hedeflemektedir. Bununla birlikte Sosyal Bilgiler dersinin amalarndan biri
kltr aktarmn salamaktr (Akku, Kk ve rten, 2013: 76). Milli kltr gelerinin gelecek nesillere
kazandrlmas, toplumun devam ve sreklilii asndan hayati neme sahiptir. Bunu yaparken yerli ve milli
unsurlarn eitim - retim srecinde n plana karlmas gerekmektedir (onolu, 2014: 152). Anadolu
corafyasna ve Trk toplumuna ml olmu her trl grsel, iitsel, mimari, sosyal, felsefi, bilimsel, folklorik, tarih
ve dinsel ge, milli kltr unsuru olarak nitelendirilebilir (Kafesolu, 1998: 16). Camiler de mimari zellikleri ve
tadklar misyon mnasebetiyle milli kltrmzde nemli bir yer igal eder. Tarih, turistik ve manevi deerleri
bnyesinde barndran camilerin, zellikleriyle birlikte gelecek kuaklara tantlmas kltr aktarm olarak
deerlendirilmelidir. Anadolu corafyas, camiler konusunda sknt yaamayacak kadar zengin bir alt yapya
sahiptir ve bu konudaki en zengin ilimiz de hi phesiz ki stanbul'dur. zerinde ina edilmi onlarca tarihi deeri
barndran stanbul, camileriyle adeta tekvcut olmutur. yle ki ehrin sileti camilerin varl ile ekillenmitir. Bu
camilerin her biri ayr bir kymet tasa da, Ayasofya dierlerine gre ayrcalkl bir konumdadr. nk Ayasofya
byk fethin en byk sembol ve en deerli mirasdr. 532-537 (Erdoan, 2012: 3) yllar arasnda Bizans
mparatoru I. Jstinyen (Eyice, 1984: 6) tarafndan ina ettirilen Ayasofya ya da orijinal adyla Hagia Sophia,
stanbul'un 1453 Mays'ndaki fethinden nce 916 yl boyunca bir Ortodoks katedrali olarak hizmet vermekte iken,
fetihten sonra byk bir islam sembol olarak 477 yl cami niteliiyile varln srdrm ve ardndan da 1935
ylnda mzeye evrilerek ibadethane olma vasfn kaybetmitir. Hali hazrda 82 yldr mze olarak hizmete devam
eden Ayasofya, bnyesinde 1480 yllk bir tarihi barndrmaktadr. Bizans dnemi katedrali Ayasofya ile kltrel bir
bamz bulunmasa da, Osmanl dnemi camisi Ayasofya'nn milli ve manevi kltrmzde yeri byktr. Bu
sebeple gelecek nesillere O'nun tam olduu sembolik anlam, O'na sahip olmann avantajlarn ve
dezavantajlarn, mimari zelliklerini ve itimai hayattaki yerini doru bir ekilde retmek gerekmektedir. Formal
eitim - retim srecinde Ayasofya'nn derinlemesine yer almasnn bu husustaki ihtayac karlayaca
dnlmektedir. Bu almann temel amac da, Sosyal Bilgiler dersinde kltr aktarm salamak iin iyi bir done
olan Ayasofya'nn cami kimliinin nemini vurgulamaktr.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Kltrel Miras, Kltr Aktarm, Ayasofya

8
Uakta Yaayan Roman rencilerin Eitim Srecinden Beklentileri

Abdulkerim Dikta - Yrd.Do.Dr. Ali alar Deniz - Merve Balcolu

Eitim, Roman ocuklarn ve ailelerinin sosyal katlmlar ve iyi olu dzeyleri zerinde merkezi bir role sahiptir.
nk Romanlar, uan bile dier etnik gruplara nazaran pazarlanabilir rekabet nitelikleri nispeten az insan
topluluklar olarak grlmektedir. Roman ocuklarn eitim retim srecinden beklentilerini tespit etmek amacyla
uygulamaya koyduumuz bu alma, meseleyi rencilerin penceresinden grebilme imkn salamtr. Roman
ocuklar arasnda yaygn olarak gzlemlenen eitim problemleri; okulu terk orannn yksek olmas, ok sk
devamszlk vakasnn yaanmas ve okuma-yazmay skmede zorluk ekmeleridir. Ayrca Roman topluluklarnn
eitime gereken deeri vermedikleri ve ocuun okullu olmasnn Roman toplumlarnda art bir deer ifade etmedii
de ne srlen iddialar olarak almalara yansmtr. Bunlarn dnda Romanlarn eitimden kopu sebeplerinin
banda maddi yetersizlik gelmektedir. Ailenin maddi yetersizlikleri sebebiyle Roman ocuklar erken yalarda
okuldan ayrlp almak zorunda kalmaktadrlar. Okul harl bulamamak, okul masraflarn karlayamamak, okul
kyafetlerinin getirdii maddi klfet ve krtasiye giderleri gibi balca eitim masraflar, Roman ocuklarn okuldan
ayrlmasnda etkilidir. Roman ocuklar eitim retim ortamlarndan uzaklatran bir dier sebep ise okulda
dlanmann yaanmasdr. Dier renciler tarafndan dlanmaya maruz kalan Roman ocuklar okuldan soumakta
ve eitim iin gnlsz duruma gelmektedirler. Btn bu problemlerin arasnda Uakl Roman ocuklarn eitim
srecinden beklentilerini ortaya koymak amacyla yrtlen bu alma, nitel bir zellik tamaktadr.
Anahtar Kelimeler: Romanlar, Eitim, Beklenti

9
retmenlerin Okul Kltr Alglar le Motivasyonlar Arasndaki likinin ncelemesi

Abdullah evik - Yrd.Do.Dr. Akif Kse

almann amac retmenlerin okul kltr alglar ile motivasyon dzeyleri arasndaki ilikinin
incelenmesidir. Aratrma nicel ve ilikisel tarama modelinde bir almadr. Aratrmann rneklemi 2016-2017
yllar arasnda Kahramanmara merkezinde grev yapan 313 retmenden olumaktadr. Aratrmada ahin (2011)
tarafndan gelitirilen "Okul Kltr lei" kullanlmtr. lek 37 madde ve be boyuttan olumaktadr. lein
alt boyutlar okul liderlii, meslektalk-kiisel destek, retmen ibirlii, gelime kltr, retim kltrdr.
lek gelitirme almasnda lein gvenirlik dzeyi .95 bulunmu, bu almada da gvenirlik dzeyi .95
olarak bulunmutur. retmenlerin motivasyon dzeylerini belirlemek iin Gagne (2010) tarafndan gelitirilen
motivasyon lei kullanlmtr. lek 12 madde ve isel motivasyon, zdelemi dzenleme, ie yanstlm
dzenleme ve dsal dzenleme olmak zere 4 boyuttan olumaktadr. lek gelitirme almasnda lein
gvenirlik dzeyi .79 olarak bulmutur. Yaplan aratrmada ise motivasyon leinin gvenirlik dzeyi ".88"
olduu tespit edilmitir. Verilerin zmlenmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, t testi, Anova, Pearson
korelasyon ve Linear regresyon analizleri kullanlmtr. Aratrma sonucunda okul kltr ile motivasyon
deikenleri arasnda pozitif ynde anlaml bir ilikinin olduu ortaya kmtr. Bunun yannda retmenlerin okul
kltrne ynelik alglarnn branlarna gre anlaml bir dzeyde farkllat ortaya kmtr. Okul ncesi eitimi
retmenleri bran retmenlerine gre okul kltrn daha olumlu alglamlardr. Bran deikeni dndaki
demografik deikenlere gre retmenlerin okul kltr alglar ve motivasyon dzeylerinin farkllamad
grlmtr. retmenlerin motivasyon dzeylerinin yaklak %26'snn okul kltr tarafndan yordand
grlmtr.
Anahtar Kelimeler: retmen, Motivasyon, Okul Kltr

10
Ortaokul rencilerinin ngilizce Dersine Ynelik Alglarnn Resim izme Tekniiyle Aratrlmas

Yrd.Do.Dr. Abdullah Cokun - Ar.Gr. Hakan Tahiri Mutlu

Bu almann amac bir devlet ortaokulunun farkl snflarndaki 132 rencinin ngilizce dersine ynelik
alglarn aa karmaktr. Veri toplama arac olarak resim izme teknii kullanlmtr. rencilerden bo bir
kda ngilizce dersini yansttn dndkleri bir resim izmeleri ve izdikleri resimleri bir cmle ile kdn
arkasna yazmalar istenmitir. erik analizi yntemiyle analiz edilen verilere gre, renciler ounlukla ngilizce
dersini dil bilgisi ve kelime renilen bir ders olarak alglamlardr. Az sayda renci ise ngilizce dersinde farkl
kltrlerin ve bak alarnn renildiini resmetmilerdir. Sekizinci snf rencilerinin izimlerinde ise ngilizce
dersi ounlukla TEOG snavna hazrlk yaplan ve oktan semeli sorularn yapld bir ders olarak
dnlmektedir. Bu sonular dorultusunda ortaokul ngilizce dersi mfredatyla ilgili baz nerilerde
bulunulmutur.
Anahtar Kelimeler: Resim izme Teknii, ngilizce Dersi Algs

11
Madde Arlklandrmasnn Testin Yap Geerliine Etkisi

Aratrmac Abdullah Faruk Kl - Nuri Doan

Bu almann amac madde arlklandrmasnn testin yap geerliine etkisinin incelenmesidir. Bu amala
2014 ylnda uygulanan Temel Eitimden Ortaretime Gei (TEOG) snav Trke testinin verileri kullanlmtr.
Veri seti (9773) ncelikle rassal olarak 250, 500, 1000, 2500 ve 5000 olacak ekilde blnmtr. Arlklandrma
srecinde, her bireyin cevap rnts iin eer bireyin ortalamas ile maddenin glk indeksi toplam 1 ve
zerindeyse bireyin cevabna madde gvenirlii eklenmitir. Aratrma sonucunda kullanlan arlklandrma
ynteminin farkl rneklem byklkleri iin 1-0 eklinde puanlanan testlerde ve 5li Likert tipindeki maddelerden
oluan leklerde yap geerliini artrc bir etki yapt gzlenmitir. Yrtlen simlasyon almas sonucunda 1-
0 eklinde puanlanan tek boyutlu bir testin yap geerliini artrc bir etki yapt da gzlenmitir. Aklanan
varyans oran en az %5,05 en fazla %6,1 orannda artmtr. 5li Likert tipi lekte ise aklanan varyans oran
%4,19, simlasyon almasnda %9,1 orannda art gstermitir. Elde edilen sonulara gre, yap geerliini
iyiletirmek (gelitirmek) amacyla madde arlklandrmada bu aratrmada kullanlan yntemin kullanlmas
nerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Madde Arlklandrma, Yap Geerlii, Testin Geerlii

12
Trkiyede 4. Nesil Sava Konseptinin Terr Olaylar zerinden Yansmalarnn Medya Organlar zerinde
Deerlendirmesi

Dr. Abdullah engnl

Dnyada son yllarda grlen ve zellikle blgesel nitelikli atma ortamlar gn getike geni bir etki alan
yakalamaktadr. Bu balamda yaplan bilimsel deerlendirmelerin eliinde lkemizde yansmalarnn da olup-
olmad analiz edilmelidir. Bu alma ile birlikte 1989 ylnda William S. Lind tarafndan ilk kez ortaya atlan 4.
Nesil sava konsepti erevesinde Trkiyenin terr olaylar karsnda medya organlarnn durumunun topluma
haber sunu biimleri genel olarak deerlendirilecektir. almann yntemi ise en ok takip edilen yazl, grsel ve
internet medya organlarnn ilk 5 tanesinin olaylar sunu biimlerinin karlatrmas olarak belirlenmitir. Benzer
yntemin 2009 ylnda Cambridge niversitesi tarafndan kabul edilir lekte bulunmas da referans noktasdr.
almann sonucunda medya unsurlarnn bahsedilen konsepte haber sunumlar, toplumun terr olaylarn takip
ederken hangi iletiim teknikleri ile karlatn gstermeyi amalamaktadr.
Anahtar Kelimeler: 4. Nesil Sava, Terr, Medya

13
Ali ir Nevaiyi Nasl retmeliyiz?

Do.Dr. Abdumurad Tilavov

Padiah ve air Hseyin Baykara Ali iir Nevaiyi tanmlarken yle demektedir: Mir Ali iir... Trk dilinin l
cesedine Mesih enfas (nefesi) ile ruh kiyrd (giydirdi).... nl Trk bilim adam Agah Srr Levent ise airin
kendine zg ynne dikkatmz ekmektedir: Nevai hayatn millete vakfeden, mrn hayr, hizmet, halka
faydal olmak iin geirmi, okumay, yazmay, frsat bulduka dostlar ve sevenleriyle sohbet etmeyi byk bir
zevk bilen; kamil insan olarak yaam bir zattr. nsanl ve insanlara kar sevgisi te onu ykselten en byk
vasflardan birisidir. Nevai marurdur, ancak gururnu tevaz ile birletirmitir Trk dilinin caribesini tm dnyaya
gsteren, kiilii, hayrseverliiyle rnek olan, bunun yansra iirleriyle bata Fuzuli, Muhi, Kemalpaazade, Ahmet
Paa, lvi olmak zere birok Osmanl airlerini etkileyen, Trke Tezkirelerde ad saygyla sk sk anlan bu zatn
mhteem manevi hazinesinden gen nesli daha ok yararlandrmak iin neler yaplmal? Orta okul, lise ve yksek
okul rencilerine Ali iir Nevai hayat ve icadn retirken nelere dikkat edilmeli, nasl bir eitim slb
gdlmelidir? Konumada bu konu imkan dahilinde, somut rneklerle aydnlatlacaktr, edebiyat retmenlerine
baz nerilerde bulunulacaktr. rnein, Ali iir Nevai gazelleri ve gazellerine yazlan tahmisler (muhammaslar)
savt diye adlandrlan kendine zg ahenkle (mzk aletleri katlmakszn) okunmaldr. Konuma sonunda
Nevainin melul radifli gazeline yazlan bir gzide muhammas savt uslyle okunacaktr.
Anahtar Kelimeler: Ali ir Nevai, Agah Srr Levent, Adap, neri, Trk Dili, Tasavvuf, Umut, Vatan

14
Yabanc Dil Olarak Trke retiminde Akademik Dil retimi Sorunu zerine

Yrd.Do.Dr. Bekir Kayaba - Do.Dr. Ahmet Akkaya

Gerek Trkiyenin ekonomik performans gerekse blgedeki zc gelimeler sonucu aldmz snmaclarla
Trkiyedeki niversitelerde yabanc renci says yz bine dayand. Bu durum, lke ierisindeki Trke bilmeyen
nfusun artmasna neden oldu. Gmenlerin byk ounluunun okul andaki genlerden olumasndan dolay
ilkokuldan niversiteye geni yelpazede Trk eitim sistemi bir meydan okumayla kar karya kalmtr. Dersler
yabanc renciler daha iyi uyum salasn diye basite indirgenip temel dzey Trkeyle mi anlatlmal, yoksa
yabanc rencilerin Trk eitim sisteminin talep ettii akademik dil seviyesine erimesi iin bir yol haritas m
takip edilmelidir? Birka bin szc gemeyen Trke retim setlerinde baarl olmu bir yabanc renci on bin
szc aan akademik dille nasl ba edebilir? Bu almada Trkenin akademik dil potansiyeli ve Akademik
Trkenin yabanclara retilmesi sorunu zerine durulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Akademik Trke, Yabanc Dil Olarak Trke retimi, niversite, Yabanc renci

15
Trkiyede Hazrlanan Okuma Alkanl Konulu Lisansst Tezlerin Yntem ve Sonularnn
Deerlendrilmesi

Yrd.Do.Dr. Ahmet Balc - Ar. Gr. Dr Yusuf Uyar

Okuma becerisi basit anlamda kod zme srecinden ok anlama becerisinin gelitirilmesidir. Okuma becerisinin
en nemli davransal gstergelerinden biri ise okuma alkanldr. Bu aratrmann amac, Trkiyede okuma
alkanl konusunda 1981-2016 yllar arasnda hazrlanan lisansst tezlerin; tr, hedef kitle/rneklem, yapld
yl/dnem, yntem ve lme aralar ile sonular asndan snflandrarak deerlendirilmesidir. Aratrma
kapsamnda Yksek retim Kurulunun Ulusal Tez Merkezi kataloglar taranarak toplam 87 lisansst tez
almasna ulalmtr. Katalog taramasnda tez ad ve anahtar kelimeler incelenmi, okuma alkanl kavram
erevesinde tarama gerekletirilmitir. Aratrmada ierik analizi yntemi kullanlm, yaplan tarama sonucunda
belirlenen tezler aratrmaclar tarafndan kodlanarak deerlendirilmitir. Tespit edilen tezlerin % 90,81i yksek
lisans, % 9,19u doktora tezidir. Hazrlanan lisansst tezlerin bir blm dorudan okuma alkanln lmeyi
amalamtr. Tezlerin bir blm ise okuma alkanln deiken olarak kullanarak dier becerileri lmeyi
hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler: Trke Eitimi, Lisansst Tezler, Okuma Alkanl

16
Trkiyenin Avrupa Birlii Yolunda Yabanc Dil Eitiminde Ki Konumu

Yrd.Do.Dr. Ahmet Kln

Trkiyenin Mustafa Kemal Atatrkn de direktifleriyle muasr medeniyet seviyesine ulalabilmesi iin
Avrupaya yneldiimizden beri, modern Trkiyede yabanc dil devaml nemini koruyarak ve hatta artrarak
yerini almtr. Zamana, ihtiyalara ve gereksinimlere gre bu yabanc dil eitimi bazen Franszca olmu ve dier
bat dilleri onu takip etmi, bazen de ngilizce olmu ve dier bat dilleri onu takip etmi. Gnmzde ise Trkiyede
ngilizce yabanc dil olarak birinci srada yer almakta Almanca ise onu izlemektedir. Avrupa Birlii artlar arasnda
bulunan ikinci yabanc dil eitimi konusunda Trkiyenin kat ettii yol acaba ne kadar ve bunun neresinde? Son 10-
15 ylda Trkiyede yabanc dil eitim yelpazesi de genileyerek artmtr, rnein Milli Eitim mfredatna Arapa,
Farsa, Rusa gibi dillerde yeteri rencinin bu dilleri semesi durumunda bu dillerinde eitimi verilebilmektedir.
Kreselleme anlamnda giderek klen dnyamzda farkl toplumlar arasnda iletiim ok nemli hale gelmitir.
Gnmzde, iletiim ok ynl ve farkl ekillerde gerekleebilmektedir. Yabanc dil bilmek baka uluslarla
iletiim kurmada kukusuz nemli bir yere sahiptir. lkelerin, uluslararas ilikilerini, sosyal, siyasal, ekonomik,
eitim ve kltr alanlarda daha ileri gtrmek iin yabanc dil bilen insanlara ihtiyac vardr. Dolaysyla, gnmz
dnyasnda ok dillilik zendirilmektedir. nk lkemizde yabanc dil retiminin amac zaten anadilleri ayn olan
Trklerin kendi aralarnda iletiim kurmalarn salamak deil, Trk vatandalarnn dier lke vatandalar ile
anlamalarn salamak iin ortak bir dili etkin ekilde kullanmalarna hizmet etmek ve bu sayede lkemizin politik,
bilimsel, askeri, ekonomik ve sosyal alanlarda hak ettii ileri dzeye kmasn kolaylatrmaktr. Bu balamda
lkemizin kalknm lkeler arasndaki yerini alabilmesi iin eitim sistemimizin gelimi lkelerin gerisinde
kalmamas gerekir. Bu sunumumda (makalemde) ok geni bir yelpaze olan yabanc dil eitiminin bir alt birimi olan
Trkiyede ikinci yabanc dil eitiminin konumunu, yani birinci yabanc dili baaryla retimini hallettikten sonra
ikinci yabanc dil eitiminin baar ve sonular nasl bir konumda, sorusuna yant vermeye alacam.
Anahtar Kelimeler: Yabanc Dil Eitimi, Avrupa Birlii

17
Trke Derslerinde Deer Aktarmnda Deyimlerin Kullanm

Do.Dr. Ahmet Zeki Gven

Toplumda birlik, beraberlik ve huzurun oluturulmasnda nemli etkiye sahip olan deer kavram toplumsal
devamlln salanmasnda da byk bir neme sahiptir. Ailede balayan deer aktarm, sonraki srete okulda
daha nitelikli ve sistemli bir halde devam eder. Bu nedenle son yllarda eitim programlarnda deer ve deerlerin
aktarm konusuna yer verilmeye balanmtr. 18. Milli Eitim urasnda Eitimin 2023 Vizyonu kapsamnda da bu
konu ele alnm, okullarda deer aktarmyla ilgili etkinlik ve faaliyetler yaplmas karar alnmtr. Ayrca retim
programlarnda da deer aktarm konusuna deerler eitimi bal altnda yer verilmeye balanmtr. 2015 ylna
kadar yaynlanan Trke retim programlarnda deerler eitimi konusuna ayr bir balk altnda yer
verilmemiken, 2017 ylnda taslak olarak yaynlanan Trke Dersi retim Programnda deerler eitimi ayr bir
balk altnda deerlendirilmi, dostluk, arkadalk, aile birliine nem verme, adalet, vefa, eitlik, zgrlk
(bamszlk), sadakat, merhamet, gven, sayg, sevgi, hogr, sabr, paylama, dayanma, yardmlama, sznde
durma, alkanlk, drstlk, cmertlik, iyilikseverlik, alakgnlllk, misafirperverlik, vicdanl olma, tarihsel
mirasa duyarllk, cesaret, fedakrlk, vatanseverlik, sorumluluk, paylama, i birlii, temizlik, zgven gibi
deerlere yer verilmitir. Bu almann amac Trke derslerinde deer aktarmnda deyimlerin kullanm
durumudur. almada ncelikle Trke derslerinde aktarm nerilen deerler verilmi, ardndan Saraba (2010)
tarafndan iki cilt olarak hazrlanan, Yap Kredi yaynlarndan km rnekleriyle Byk Deyimler Szl
taranarak deerlerin aktarmnda kullanlmas nerilen deyimler belirlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Trke Dersi, Deyimler, Deer Aktarm

18
Trke retmeni Adaylarnn Empatik Eilimlerinin Farkl Deikenler Asndan ncelenmesi

Do.Dr. Ahmet Zeki Gven

Bireyin, kendisini bakasnn yerine koyarak onun hissettiklerini hissetmeye, dndklerini dnmeye
almas olarak adlandrlan empati kavram, etkili ve salkl bir iletiim iin olmazsa olmaz bir unsurdur.
zellikle eitim hayatnda gerek snf iinde gerekse snf dnda empati yardmyla pek ok sorun kolaylkla
zlr. Nitelikli ve salkl bir eitim iin de zellikle retmenlerin rencilerine kar empatik eilimleri byk
nem arz etmektedir. Bu nedenle bu almann amac ortaokul Trke retmen adaylarnn empatik eilimlerinin
belirlenmesidir. Aratrmann rneklemini Trke retmeni adaylar olutururken, rneklemini Akdeniz
niversitesi, Eitim Fakltesi, Sosyal Bilgiler ve Trke Eitimi Blm, Trke Eitimi Anabilim Dal rencileri
oluturmaktadr. almada Dkmen (1988) tarafndan oluturulan Empatik Eitim lei kullanlm, verilerin
analizi SPSS 21.0 programyla yaplmtr.
Anahtar Kelimeler: Empati, Empatik Eilim, Trke retmeni Adaylar

19
Aday retmen Yetitirme Srecinde Alnan Eitimlerin retmenlik Uygulamalarna Katksna likin
Aday retmen Grlerinin ncelenmesi

Yrd.Do.Dr. Akif Kse

Aratrmann amac aday retmen yetitirme srecinde verilen 16 haftalk snf ii izleme faaliyetleri ve
retmenlik uygulamalar eitimi (staj uygulamas) ile 8 haftalk hizmetii eitimin retmenlikteki uygulamalara
katksna ilikin aday retmen grlerinin incelenmesidir. Bu ama dorultusunda 2016-2017 Eitim retim
ylnda Kahramanmara li merkezinde aday retmen olarak alan ve aday retmen yetitirme srecindeki
toplam 24 haftalk uyum eitimini tamamlam 10 retmen aratrmann alma gurubu olarak belirlenmitir.
Aday retmenlerle grme yaplabilmesi iin l Milli Eitim Mdrlnden gerekli izin alnmtr. Aratrma
verileri yar yaplandrlm grme formundaki sorular araclyla elde edilmitir. Sorular hazrlanrken alan
uzman iki akademisyenin grlerinden faydalanlmtr. Veriler betimsel analiz yntemi ile analiz edilmitir.
Aratrmada adaylk srecinde alnan uyum eitiminin retmenlik uygulamalarna katksnn olduu, zellikle staj
uygulamasnn aday retmenlere snf ynetimi, retim ilke ve yntemleri, lme ve deerlendirme, renci-
retmen ilikileri bata olmak zere retmenlik ile ilgili alanlarda tecrbe kazandrd ve aday retmenlerin
zgvenlerini salad ancak hizmetii eitim iin ayrlan 8 haftann uzun olduu ve bu srenin ksaltlmas
gerektii sonu ortaya kmtr.
Anahtar Kelimeler: Aday retmen, Rehber retmen, Uyum Eitimi, Yetitirme

20
Mesleki Yksekretim Vastasyla Mahkmlarn yiletirilmesi

r.Gr. Mustafa Konuk - r.Gr. Ali Bilgi - Derya Konuk

Yksekretim Kanununda Meslek Yksekokullar; belirli mesleklere ynelik nitelikli insan gc yetitirmeyi
amalayan ve nlisans derecesi veren bir yksekretim kurumu olarak tanmlanmaktadr. Temel ilevi meslek
eleman yetitirmek olan bu kurumlarn genel kabul gren bu temel ilevinin dnda pek bilinmeyen sra d bir
ilevi daha bulunmaktadr. Bu sra d ilev toplumsal uyumu eksik olan bireylerin psiko-sosyo-ekonomik olarak
iyiletirilmesi anlamna gelen tretman ilevidir. Bu almada da mesleki eitimin bu sra d ilevinin,
mahkmlarn iyiletirilme srecinde nasl bir etkisinin olduu aklanmaya allmtr. Bu ama dorultusunda
eitli sulardan dolay cezaevinde yatmakta olan ve Karamanolu Mehmetbey niversitesi Teknik Bilimler Meslek
Yksekokulu Geleneksel El Sanatlar programnda eitim gren 13 renci-mahkm arasndan, almaya katlmay
kabul eden 6 renci-mahkm alma grubuna dhil edilmitir. alma grubuna dhil edilen 6 birey
yksekretime baladklar ilk gnlerden itibaren snf ortamnda gzlenmi ve daha sonrasnda bu renci-
mahkmlarla yar yaplandrlm grme formu yardm ile mlakatlar gerekletirilmi ve nitel veriler elde
edilmitir. Elde edilen nitel verilerin yorumlanmas sonucu renci-mahkmlarn; El Sanatlar blmn tercih
etmelerindeki faktrlerin neler olduu ve bu srete bireylere kimlerin nasl rehberlik ettii, yksekretim sreci
ile birlikte renci-mahkmlarn sosyal ilikilerinin ne ynde deitii, toplumsal statlerinde ne gibi farkllklarn
olduu, kiiler arasnda ki etki faktrleri ve bu ktlarn tretman srecine nasl etkilerinin olduuna dair bilgiler elde
edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Mesleki Yksekretim, Su, Cezaevi, Tretman

21
Pedagojik Formasyon rencilerinin Eitim Kavramlarna likin Alglar: Metafor almas

Yrd.Do.Dr. Ahmet ahin - Do.Dr. Ali Sabanc

Bu almann amac pedagojik formasyon rencilerinin eitim, okul ve snftan oluan temel eitim kavramlar
ile mdr, mdr yardmcs, retmen, renci ve mfettilerden oluan okulun i paydalar hakkndaki alglarnn
deerlendirilmesidir. Aratrma nitel aratrma yntemlerinden olgubilim almas olarak desenlenmitir. Veri
toplama yntemi olarak mecaz kullanmndan yararlanlmtr. Bu amala alma grubunun kavramlara ilikin
gelitirdikleri metaforlar belirlemek zere oluturulmu yazl bir soru formu kullanlmtr. Soru formunun birinci
blmnde katlmclarn demografik bilgileri sorulmutur. kinci blmde ise pedagojik formasyon kursiyerlerin
verilen kavramlar neye benzettikleri nedenleri ile birlikte istenmitir. Veriler, (metaforik) betimsel analize tabi
tutulmutur. alma grubu 2015-2016/2016-2017 gz ve bahar dnemlerinde Akdeniz niversitesi Eitim
Fakltesinde pedagojik formasyon programna katlan kursiyerlerin arasndan amal rnekleme yntemlerinden
kolay ulalabilir durum rneklemesi ile belirlenmitir. Bu erevede 523 pedagojik formasyon kursiyerinden gelen
soru formu deerlendirmeye alnmtr.
Anahtar Kelimeler: Eitim, Okul, Snf, Okul Yneticisi, retmen, renci, Mfetti

22
Alanyal Mutasavvf air Kaygusuz Abdaln Trkenin Geliimine Katks

Prof.Dr. Ali Yakc

Dillerin var oluunda, kalclnda ve gelimesinde airlerin, yazarlarn ve dil limlerinin nemli bir yeri ve
katks vardr. Bu katk, Kutadgu Bilig, Divan Lgatit-Trk, Divan- Hikmet gibi eserlerin yazlmasnda grld
zere bir dilin gcnn ne olduunu belirginletirmekle birlikte dillerin, o dili szl ve yazl olarak kullanan insan
ve insan topluluklar tarafndan nemsenmesi, onlarda dil bilincinin oluturulmas, lke ve toplum kalknmasnda
dilin ne derce nemli olduunun vurgulanmas bakmndan dil alimlerince dil teorileri retmek biiminde de
gerekletirildii grlmektedir. Bu duruma Kaygusuz Abdal da ak bir biimde tank olunmaktadr. Kaygusuz
Abdal, Trk insannn anlamad ve kabullenmedii farkl bir dilin devlet tarafndan resmi dil olarak kabul
edilmesiyle Trkenin kaderine terkedildii bir dnemde insanlarda dil bilinci oluturmak amacyla dil teorileri
retilmesinde etkili olmutur. Kutsal dinlerin ortak bir yaklamla ilk insan olarak kabul ettii Hz. demin Trk
dilini bildii ve kullandna dair ileri srd gr bunun belirgin bir gstergesidir. Kaygusuz Abdal, ayrca
yazd iir ve eserlerde dnemin gzel ve anlalr Trkesini kullanarak dncesini destekleyen somut aktarmlar
da bulunmutur. Bylece dneminde hem dil bilincinin oluturulmasnda etkili olmu hem de Trkenin yeni
corafyalarda varln srdrmesine ve aydnlar tarafndan ortaya konan yeni yeni eserlerle gelimesine nemli
lde katk salamtr. Kaygusuz Abdaln bu yaklamn, o dnemde Trkenin eitim ve retimi bakmndan
da atlan nemli bir adm olarak kabul etmek mmkndr. Bu almada, Kaygusuz Abdaln gr, ortaya
koyduu eserlerden hareketle Trkenin var olu mcadelesi ve geliimine katks bakmndan tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Kaygusuz Abdal, Alanya, Mutasavvf

23
Kays retiminin Sosyal ve Ekonomik Faydasnn Yannda nsan Sal Asndan nemi

Prof.Dr. Ali Ylmaz Gndz

Trkiye deki kays retiminin % 85ini ve yine ihra edilen kuru kaysnn % 95ini Malatya karlamaktadr.
Ancak yaplan ihracatn hammadde dzeyinde olmas Trkiye ve Malatya ekonomisine arzu edilen geliri
salamamaktadr. Uzmanlara gre kays proteinler, vitaminler, ya ve su gibi zengin besin elerine sahiptir. Blge
ekonomisine dviz girdisi salayan bu rnn retim teknikleri gelitirilerek daha kaliteli rn elde edilmesi,
depolama ve ambalajlama ilerinin en uygun koullarda yaplarak rnlerin dnya pazarlarna kalc ve daha yksek
fiyattan satlmas halinde rnn getirisi katlanarak artacaktr. Kaysnn hem ekonomik getirisi yksek hem de
insan sal asndan yararlar ok fazladr. Bugn dnyada kaysya doymam bir talep vardr. Kaysnn tad ve
zellii asndan, Malatya toprann, suyunun ve havasnn etkisiyle dnyada eine rastlanmaz bir zellik
tamaktadr. 1980 sonrasnda, kays Malatya ekonomisinin en nemli gelir kaynaklarndan biri olmutur. Bunun
yannda insan sal asndan, meyvesinden i ekirdeine varncaya kadar saymakla bitmeyecek saysz faydas
vardr. Bu almada insan salna ok byk yararlarnn yannda ekonomik boyutu da dikkate alnarak kaysnn
nemi ve retiminden pazarlamasna varncaya kadar ok eitli sorunlar ele alnp incelenmeye allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Kays retimi, hracat, Sorunlar ve nemi

24
Kimsesiz ocuklarda Duygu Alglama ve fade Etmeye Ynelik Mdahale Programnn ncelenmesi: Olgu
Sunumu

Yrd.Do.Dr. Anl Grkem

Bu almann amac; yetitirme yurdunda byyen 15 yandaki ocuun sosyal becerilerini gelitirme ve
duygularn ifade etmeye ynelik mdahale programnn incelenmesidir. alma, tek denekli deneysel desen
modelinde yrtlmtr. ocua uygulanan psiko-sosyal ve eitsel mdahale program, yetitirme yurdunda ve
okulda paralel almalarla gereklemi olup, ocua Sosyal Beceri Envanteri uygulanm, aratrmac ve
retmen tarafndan gzlem formu doldurulmutur. Mdahale program uygulamadan, nce Okul Psikolojik
Danmanna ve yetitirme yurdundaki yetkiliye (abla) kullanabilecek yntem ve teknikler hakknda bilgi
verilmitr. Mdahale program 2014 ylndan itibaren balayp, bir yl, her aylk periyotlarla Okul Psikolojik
Danmana ve yetitirme yurdundaki yetkiliye gzlem formlar gnderilerek mdahale program zerinde allm
ve gerekli bilgilendirme toplantlar aratrmac tarafndan gereklemitir. Aratrmac, Okul Psikolojik Danman
ve yetitirme yurdundaki grevli ibirlii ierisinde alp mdahaleleri srdrlmtr. Bir yl sonra yaplan
deerlendirme srecinde bireyin sosyal becerilerinin artt, duygu ifadelerinde ise gelime gzlemlendii ortaya
kmtr.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Beceri, Mdahale Program

25
Reit Galipin Eitim Alanndaki Faaliyetleri

Ydr. Do Dr. Arzu Boy - Dr. Meral Metin Gksu

1892de Rodosta dnyaya gelen Reit Galip, ilk ve orta renimini Rodosta tamamladktan sonra liseyi
zmirde okudu. 1911de balad stanbul Tbbiyeyi 1917de bitirdi. Balkan Savalar ve I.Dnya Savana katlan
ardndan Aydn Milletvekillii yapan Reit Galipin asl hayat mcadelesi eitim zerinedir. Tbbiyede asistan
olarak almaya balayan Reit Galip, retim sisteminin yenilemesi iin Mekteb-i Tbbiye adyla bir bror
yaymlad. Ky halkn her ynden eitmek maksadyla Kycler derneinin kurulmasnda rol ald. 19 Eyll 1932-
13Austos 1933 tarihleri arasnda Mili Eitim Bakanl yapt. Bakanl srasnda nemli faaliyetlerde
bulunmutur. lkokullarda 2013e kadar okutulan Andmzn yazardr. zellikle ky ocuklarnn eitim seviyesini
ykseltmeye uramtr. Bu amala ky yatl pansiyon okullarnn almasna vesile olmutur. Bakanl
dneminde yaplan en nemli faaliyetlerden biri de Darlfnun kaldrlarak stanbul niversitesinin almasdr.
almada Reit Galipin eitim alanndaki faaliyetleri teferruatyla aktarlmtr. Aratrma esnasnda konuyla ilgili
btn kaynaklar taranmtr.
Anahtar Kelimeler: Reit Galip, Eitim, stanbul niversitesi, Ky, And

26
Ebeveynlerin Okul ncesi ocuklarn Beden Eitimi ve Spor Etkinliklerine Katlmna likin Grleri

r.Gr. Nadire Ferah Yavuz - Do.Dr. Arzu zyrek

Bu almada, okul ncesi ocuklarn beden eitimi ve spor etkinliklerine katlmna ilikin ebeveyn grlerini
belirlemek amalanmtr. alma grubunu, ocuu okul ncesi eitim kurumuna devam eden 20 anne ve 20 baba
olmak zere 40 ebeveyn oluturmutur. Verilerin toplanmasnda yar yaplandrlm grme formu kullanlmtr.
Grmeler not tutularak kaydedilmi ve ierik analizi yaplarak analiz edilmitir. Elde edilen bilgiler, kodlanarak
gruplanm ve temalar halinde ele alnarak tartlmtr. Sonu olarak; ebeveynlerin genellikle ocuklarn okul
ncesi dnemden itibaren beden eitimi ve spor etkinlikleri yapmas gerektii grnde olduklar belirlenmitir.
Beden eitimi ve spor etkinliklerinin ocuklarn zellikle bedensel ve sosyal geliimlerine katk salad,
ocuklarn spora tevik edilmesinde ncelikle anne-babalarn model olmalar gerektii grnde olduklar
belirlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Beden Eitimi ve Spor, Hareket Becerileri, Okul ncesi Dnem

27
Okul ncesi ocua Sahip Anne-Babalarn ocuk Yetitirmeye likin Grleri ve Tutumlar Arasndaki
liki

Do.Dr. Arzu zyrek - Ar. Gr. Zuhal Begde - r.Gr. Nadire Ferah Yavuz - Prof.Dr. sa zkan

ocuk yetitirmeye ilikin tutumlar etkileyen eitli faktrler bulunmaktadr. Fakat anne-babalarn ocuk
yetitirme ilikin grleri ile gerek tutumlar arasnda farkllklar olabilir. Bu almada, okul ncesi ocua sahip
anne-babalarn ocuk yetitirmeye ilikin grleri ile tutumlar arasndaki ilikinin belirlenmesi amalanmtr.
alma grubunu, okul ncesi 3-6 ya grubu ocua sahip 215 anne ve 215 baba olmak zere 430 ebeveyn
oluturmutur. Verilerin toplanmasnda zyrek (2017) tarafndan gelitirilen Anne-Babalarn ocuk Yetitirmeye
likin Grleri lei (OYG) Okul ncesi Formu ve Anne-Baba Tutum lei (ABT) Okul ncesi Formu
kullanlmtr. Verilerin analizinde t-testi, ANOVA ve Pearson Korelasyon katsaysndan yararlanlmtr. Sonu
olarak; anne-babalarn ocuk yetitirmeye ilikin grleriyle anne-baba tutumlar arasnda tm alt boyutlarda
anlaml fark olduu belirlenmitir. Annelerin babalara gre anlaml dzeyde daha demokratik gr ve tutuma sahip
olduklar; babalarn ise daha baskc ve ar hogrl gre, ar hogrl tutuma sahip olduklar belirlenmitir.
Ayrca anne-babalarn ve babalar ocuk yetitirmeye ynelik gr ve tutumlarnn renim durumu ve meslekleri
deikenlerinden de etkilendii belirlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Anne-Baba Tutumlar, ocuk Yetitirmeye likin Grler, Okul ncesi Dnem

28
Yabanclara Trke retiminde Vurgu

Do. Dr. Nesrin Sis - Dr. Aye Ate

zet Trkede vurgu eitlere ayrlmtr. Bunlar alan yazn tarandnda genel olarak kelimede, cmlede,
duyuta, ahenkte vb. olmak zere sralanabilir. Vurgu, bazen bir hecenin bazen bir kelimenin zerinde olurken bazen
de bir kelime grubunun zerinde olabilir. Vurgu, yabanc dil olarak Trke renenlerin de karlatklar bir
olgudur. Bu aratrmada, yabanclara Trke retiminde vurgunun nemi zerinde durulmutur. Hlihazrdaki
ders kitaplarnda yabanc dil olarak Trke renenlere vurgu retilmekte midir? sorusundan hareketle vurgu
konusuna aklk getirmek istenmitir. Bu balamda yabanclara Trke retiminde vurgu retiminin olup
olmad aratrlmak istenmitir. Aratrmada nitel aratrma yntemlerinden tarama modeli kullanlmtr. Yunus
Emre Enstits Yedi klim Trke retim Seti, Yeni Hitit Yabanclar iin Trke retim Seti, Gazi TMER
Yabanclar iin Trke ders kitaplar tm seviyelerde ve Avrupa Dil Portfolyosunda yer alan z yeterlilik ifadeleri
taranmtr. Elde edilen veriler, dokman incelemesi yoluyla incelenmitir. Kitaplarda vurgu konusunun renciye
retilip retilmedii tespit edilmek istenmitir. Dokman incelemesi sonucunda ortaya kan bulgular
tartlmtr.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Yabanclara Trke retimi, Vurgu, Dokman ncelemesi

29
Davranm Bozukluu Tans le zlenen ocua Mdahale Programnn ncelenmesi: Olgu Sunumu

Yrd.Do.Dr. Aye Bengisoy

Vak.a 7 yanda (erkek) olup ilkretime devam etmektedir. Anne babann tek ocuudur. Doum ncesi, sras
ve sonrasnda anne herhangi bir komplikasyon geirmemitir. Bebek dnyaya geldikten sonra tm geliim
zellikleri normal seyretmitir. Okul ncesi kuruma 3 yanda balam ve tam gnlk eitim almtr. Kree gittii
dnemlerde akranlar ile uyumsuzluk, oyun kurma ve srdrmede sknt, oyuncaklara zarar verme gibi ara ara
retmenden dnt alnm ancak herhangi bir mdahalede bulunulmamtr. Evde genel itibariyle sadece annenin
kurallarna uyan baba ve dierlerinin kurallarn hie sayan bir tutumu bulunmaktadr. 5 yanda akranlar ile okula
balam akademik ve geliimsel olarak bir problem yaanmamasna ramen davransal olarak sorunlar artmtr. 5
ya civarnda anne-baba boanma srecine girmi ve baba evden ayrlmtr. Okulda ettte ve evde art gsteren
sorunlar karsnda aile (anne) ocuk ve ergen psikyatrisine ynlendirimi ve yaplan tm tarama ve incelemeler
sonucunda davranm bozukluu tans ile farmakoloji destei salanmtr. Okulda ettte ve evde psiko-eitsel
mdahale program iin ocuun davran deerlendirme formu gnderilmi ve yaam alanlarnda nerelerde ne
sklkla problemlerin yaandii, bu problemler karsnda aile ve retmenlerin de nasl tepki verdii incelenmitir.
Gzlem sonularna bal olarak aileye, okul remenine ve ett retmenine davran mdahale program
hazrlanmtr. Mdahale program uygulamadan nce aileye, ve retmenlere davranm bozukluklar ve
kullanabilecek yntem teknikler hakknda bilgi verilmitr. Mdahale program 2014-2015 retim ylndan itibaren
her 6 aylk peryodlarla davran deerlendirme formlar gnderilerek mdahale program zerinde allm ve
gerekli bilgilendirme toplantlar ile srdrlmtr. Yaplan son deerlendirme srecinde davranm sorunlarnn
sklnn ok azald zellikle uyum, oyun oynama ve srdrme, paylama gibi sosyal becerilerindede art olduu
grlmektedir.
Anahtar Kelimeler: Davranm Bozukluu, Mdahale Program

30
Ayasofyann Kubbesi'nde Tz-Form: "aristoteles'in Madde-Form Dalizmini Estetik Felsefesi Balamnda
Okuma

Yrd.Do.Dr. Aye Erolu

Bu alma Aristoteles metafiziinin temelini oluturan madde-form dalizmini estetik felsefesi balamnda
okuma denemesidir. Aristoteles metafiziini temel alarak Ayasofyann kubbesinde tz-form ilikisini sorgulamay
amalamaktadr. Bu almada bize Aristotelesin madde-form dalizmi k tutacaktr. Bir sanat eserinin ontolojik
olarak varl tz ve form erevesinde belirlenebilir. Bir eseri her ne ekilde deerlendirmeye alrsak alalm
tz ve form erevesinde yaplmayan deerlendirmeler hep yarm kalacaktr. Bu durumda Ayasofyann kubbesi de
oluturulurken madde formun dikkate alndn dnmek mmkndr.
Anahtar Kelimeler: Madde, Form, Tz, Kubbe, Sanat Eseri

31
Prospective Mathematics Teachers Perceptions Regard To The Teaching Styles Of Their Mathematics
Lecturers

Do.Dr. mer Beyhan - Yrd.Do.Dr. Aye Yavuz - Yrd. Do. Dr. Selin (Ina) enberci

ABSTRACT

The purpose of this research is to assess the prospective mathematics teachers perceptions regard to the teaching
styles of their mathematics lecturers. This study examines perceptions of prospective mathematics teachers take
into account to the teaching styles of their mathematics lecturers in their department. In addition to this the research
investigates if this perception differs in terms of education section, level of their class and gender. Research data
were collected using Grasha's Teaching Styles Inventory which was adapted to Turkish by redi. The inventory
consisted of 40 items. The findings showed that mathematics prospective teachers perceived the teaching style of
their mathematics lecturers during their lecture as expert/authority/personal model and the level of their class
significantly changed the prospective teachers' perceptions on teaching styles of math lecturers only in delegator
teaching style.
Keywords: Mathematics Teacher, Teacher Education, Teaching Style, Perception

32
Konik Kesitleri Konusu zerinde Matematik retmen Adaylarnn Cebirsel ve Geometrik Temsilleri ift
Ynl Kullanabilme Becerilerine likin Bir nceleme

Yrd.Do.Dr. Aye Yavuz - Yrd. Do. Dr. Selin (Ina) enberci - Do.Dr. mer Beyhan

Matematik kavramlar iin farkl temsil yollar mevcuttur. Bunlarn en bilinen biimleri kavramn geometrik ve
cebirsel temsilleridir. Bir kavramn oklu temsilleri arasndaki ilikiler ile birlikte retilmesi matematik retiminin
en nemli bileenlerinden biri olarak grlmektedir. Bu almada konik kesitlerinin geometrik temsili ile cebirsel
temsili kullanabilme becerisi arasndaki ilikinin ift ynl olarak incelemek amalanmtr. Aratrmann
rneklemini, Necmettin Erbakan niversitesi Ahmet Keleolu Eitim Fakltesi lkretim Blm lkretim
Matematik retmenlii Anabilim Dalnda renim grmekte olan 80 retmen aday oluturmaktadr. almada
nicel aratrma yntemleri kullanlmtr. Konik kesitleri konusu zerinde matematik retmen adaylarnn
geometrik temsil ile cebirsel temsil kullanabilme becerisi arasndaki ilikiyi ift ynl olarak incelemek amacyla
aratrmada ''Konik kesitlerinin cebirsel temsil ve geometrik temsili kullanabilme becerisi arasndaki ift ynl
geiin retmen adaylar tarafndan kullanlabilme baars nedir? alt problemine cevap aranmtr.
Anahtar Kelimeler: Geometrik Temsil, Cebirsel Temsil, Konik Kesitleri, Matematik retmen Adaylar

33
Ortaokul rencilerinin Umut Dzeyini Yordamada Ebeveyn-Arkadaa Balanma ve Depresyonun Rol

Do.Dr. Zeynep Karata - Aye Zeybekolu

Bu alma ortaokul rencilerinin umut dzeylerinin anne-baba ve arkadaa balanma ile depresyon dzeyleri
asndan ne derece yordanp yordanmadn belirlemeye ynelik ilikisel modelde gerekletirilmitir. Ayrca
rencilerin umut puanlarnn cinsiyet asndan anlaml olarak farkllap farkllamadna da baklmtr.
Aratrmann alma grubunu Konya ili Karatay ilesinden be, alt, yedi ve sekizinci snflardan 81 kz 56 erkek
toplam 137 ortaokul rencisi oluturmutur. almada veri toplama arac olarak aratrmaclar tarafndan
hazrlanan bilgi formu, Aratrmaya veri toplamak amacyla aratrmaclar tarafndan hazrlanan bilgi formu, Snyder
ve arkadalar (1997) tarafndan gelitirilip Atik ve Kemer (2009) tarafndan Trkeye uyarlanan ocuklarda Umut
lei; Kovacs(1981) gelitirilip, y (1990)tarafndan Trkeye uyarlanan ocuklar in Depresyon Envanteri;
Raja, McGee ve Stanton (1992) tarafndan gelitirilip Gnaydn, Seluk, Smer(20015) (niversite); Bayraktar,
Sayl, Kumru(2009) (lise) tarafndan Trkeye uyarlanan Ebeveyn ve Akrana Balanma lei kullanlmtr. Veri
analizinde bamsz gruplar t testi ve basit dorusal regresyon analizi kullanlmtr. Veriler 17.0 SPSS paket
program ile analiz edilmi anlamllk dzeyinde .05 kullanlmtr. almada elde edilen bulgular incelendiinde
rencilerin umut dzeylerinin anne balanma, arkadaa balanma ve depresyon asndan anlaml olarak
yordand, umut puanlarnn cinsiyet asndan farkllamad grlmtr.
Anahtar Kelimeler: Umut, Balanma, Depresyon, Ortaokul rencisi

34
Anne Babalarn Oyuncak Seimine Toplumsal Cinsiyet Rolleri Algsnn Etkisinin ncelenmesi

Do.Dr. Fatma Tezel ahin - Aratrmac Ayegl Aknc Cogun - Ar. Gr. Zeynep Nur Aydn Kl

Oyun ve oyuncaklar ocuun yaamnda nemli yer tutmaktadr. Oyun yoluyla edinilen tecrbeler birok bilgi ve
beceri kazanmnn yan sra ocuu yetikin dnyasna hazrlamaktadr. ocuun ii olarak kabul edilen oyunun
nemli zellikleri arasnda kltrel deerler, sosyal normlar, toplumsal beklentiler ile toplumsal rollerin renilmesi
yer almaktadr. ocuun geliiminde nemli olan oyun, kendiliinden ortaya kma, elence ve esneklik gibi
birtakm zelliklere sahiptir. Oyuna gnll olarak katlan ocuk isel motivasyonunu gelitirmekte, deneyimleri
araclyla dnyay tanmaktadr. Oyun oynamada ara olan oyuncaklarla kurulan -m gibi oyunlar, ocuun
dier ocuklarla sosyal etkileim kurmasn, toplumsal rollerin farkna varmasn, dierlerinden renmesini
salamakta; bilisel becerilerin geliimi zerinde etkili olmaktadr. Yurt ii ve yurt d almalar incelendiinde
oyuncaklarn cinsiyeti zellikleri ve cinsiyeti sylemleri zerine almalara rastlanmakla birlikte anne ve
babalarn bu konudaki grlerini karlatrmaya ynelik snrl sayda alma olduu grlmektedir. Kz ve erkek
ocuklarn genellikle farkl tr oyun ve oyuncaklarla oynamay tercih ettikleri, bunda da benimsenen cinsiyet rolleri
algsnn etkili olduu grlmektedir. ocuk dnyaya gelmezden nce pek ok ebeveynin geleneksel cinsiyet
stereotipine uygun renklerde kyafet, eya vb. aldklar; ilerleyen yllarda da cinsiyet stereotipine uygun oyuncaklar
almaya yneldikleri ve bu yolla ocua toplumsal cinsiyet kalplarn aktardklar grlmektedir. Bu noktadan
hareketle yaplan almada, ocuu okul ncesi eitim kurumuna devam eden anne ve babalarn benimsedikleri
toplumsal cinsiyet rolleri algsnn ocuklar iin setikleri oyuncaklar zerine etkisini incelemek ve anne babalarn
grlerini karlatrmak amalanmtr. Betimsel Tarama Modeli olan bu almada veri toplama arac olarak
aratrmaclar tarafndan gelitirilen Yar Yaplandrlm Grme Formu kullanlmtr. Aratrmann alma
grubunu, 2016-2017 eitim retim ylnda Aksaray linde ocuu okul ncesi eitim kurumuna devam eden 20
anne ve 20 baba olmak zere toplam 40 ebeveyn oluturmaktadr. Aratrma sreci devam etmekte olup, toplanan
veriler ierik analizi yntemi ile analiz edilecektir.
Anahtar Kelimeler: Okul ncesi Dnem, Toplumsal Cinsiyet Algs, Oyuncak Seimi

35
Konik Kesitler le izim Yapalm, Denklemini Yazalm ve Model Oluturalm

Do.Dr. Ayta Kurtulu - Do.Dr. Tuba Ada

Konik kesitleri bir koni ile bir dzlemin arakesiti olan eriler olup bunlar ember, elips, hiperbol ve elips
erileridir. Gnlk hayatta bir ok yerde karlatmz bu erilerin en yaygn kullanm yerlerinden biride farkl
firmalarn amblemlerinin tasarmlardr. Ambleler bu erilerin en az birini ya da birkan ierir. Bu almada,
ortaokul matematik retmen adaylarna konik kesitlerin retiminde tasarm ile retimin uygulamas
kullanlmtr. Bu uygulamann amac bireylerin rendiklerini farkl durumlarda uygulayabilmesi, tasarm srecini
anlayarak yorumlamas, sreci ynetebilmesidir. retmen adaylarna konu anlatmnn sonunda konik kesitlerini
ieren bir amblem izmeleri, denklemlerini bulmalar ve model oluturmalar istenmitir. Bu srete aratrmaclar
rehber olarak grev almtr. Sre boyunca yaplan ara deerlendirmeler ve sonunda yaplan deerlendirme ile
rencilerin varolan eksiklikleri ve yanlglarnn tespit edilip bunlar giderilerek etkili renmeler gerekletirilmesi
salanmtr. Uygulama sresince rencilerin aktif ve derinlemesine katlm salad sorgulama, yaratclk,
problem zme gibi st dzey zihinsel becerileri kullandklar gzlemlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Konik Kesitler, retmen Adaylar, Tasarm, Model

36
Yabanc Dil reniminde Konuma Becerisinin Algsal Boyutlarnn ncelenmesi

Do.Dr. Bahar igzel

Yabanc dil retim alannda yaplan almalarda renim srecinde bilisel faktrlerin yan sra duyusal ve
algsal faktrlerinde nemli olduu vurgulanmaktadr. Beyin aratrmalar renme esnasnda zihindeki yeni bilgiler
ilenirken, duygularn etkin rol oynad ve duygularn renme srelerinin dnda tutulmasnn mmkn
olmadn ortaya koymutur. Yaplan aratrmalarda daha ok yabanc dil derslerinde konuma becerisinin geliim
seviyesinin dier becerilere gre daha geride kald ve ounlukla duyusal arlkl olarak renenlerin kayg,
stres, panik, hata yapma korkusu, konuma tutukluu, bilgi yetersizlii gibi olumsuz alg ve tutumlara sahip
olduklar grlmektedir. Yabanc dil derslerindeki snf ii etkileim balamnda zellikle konuma becerisi
uygulamalarnn soyut algsal etkilerini ve kavramsal boyutlarn aratrmak nemlidir. Bu almada niversite
hazrlk snf rencilerinin yabanc dilde konuma becerisine ilikin sahip olduklar alglarn belirlenmesi
amalanmtr. Aratrma 2016-2017 eitim-retim ylnda Nevehir Hac Bekta Veli niversitesi Yabanc Diller
Yksekokulunda yabanc dil hazrlk snfna devam eden 148 renci ile yrtlmtr. almada nitel aratrma
desenlerinden fenomenoloji kullanlmtr. Aratrma sonucunda elde edilen bulgulara gre yabanc dil hazrlk snf
rencileri yabanc dilde konuma becerisine ynelik 118 adet algsal retim yapmlardr. Bu algsal retimler
analiz edildiinde ortak zelliklere sahip 6 kavramsal boyutta topland belirlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Konuma Becerisi, Yabanc Dil, Alg, Kavramsal Boyut, Fenomenoloji

37
Ak Yaantsnn Yazma Becerisi retimine ve Baarsna Etkisi

Do.Dr. Bahar igzel

Bu alma yabanc dil renme srecinde ak (flow) yaantsnn yazma becerisi retimine ve baarsna etkisini
saptamay amalamtr. Aratrma 2016-2017 eitim- retim ylnda Nevehir Hac Bekta Veli niversitesi
Yabanc Diller Yksekokulunda yabanc dil hazrlk snfna kaytl 40 renci ile yazma becerisi snav esnasnda
yrtlmtr. Flow Yaants lei Ksa Formu ile elde edilmesi hedeflenen flow yaants verilerinin ESM
(Experience Sampling Method) yaant rnekleme yntemi ile toplanmtr. Yabanc dil renme srecinde yazma
retimi baarsnn flow yaantsyla ilikili olaca gr dorultusunda rencilerin, lekten aldklar puanlarla
yazma becerisi baar puanlar arasndaki ilikilere baklm ve yabanc dil renme baars ile yazma retimi
anndaki flow yaants dzeyi ile olumlu ynde ilikiler saptanmtr.
Anahtar Kelimeler: Ak Yaants, Flow, Yazma Becerisi, Yabanc Dil

38
Anadoluda Bulunan Geleneksel ocuk Oyunlarnda Deer Aktarm

Uzman Banu Akba

Geleneksel ocuk oyunlar medeniyetin birer rn ve kltrn birer paras olarak karmza kmaktadr. Bu
oyunlar kltrn aktarmnn yan sra kltrn benimsedii deerlerin de kuaktan kuaa aktarm hususunda
nemli roller stlenmitir. Kuaklar aras aktarlan kltrel kodlar, gnmze kadar hayatiyetini korumu ve hala
toplumun en belirgin zellii olmay srdrmektedir. Bu almada gemiten bugne dek Anadoluda oynanan ve
kltrel miras bnyesinde barndrp deerlerin aktarmnda byk rol oynayan ocuk oyunlarnn, deer
aktarmndaki roln ortaya karmak zere yaplmtr. Bu balamda 20 adet oyun listelenmi ve verilere literatr
taramas yaplarak ve kaynak kiilere ulalp derlenerek, rapor edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Deerler, Geleneksel Oyunlar, ocuk Oyunlar

39
Yabanc Dil Olarak Trke renen rencilerin Yazdklar ykleyici Metinlerdeki Yazm Sorunlar: Bir
Hata Analizi rnei

Yrd.Do.Dr. Baak Karako ztrk - Yrd.Do.Dr. B. Erdem Dastanlolu

Yazma becerisi hem ana dili hem de yabanc dil retimi srecinde kazandrlmas en zor beceri olarak kabul
edilmekte, bu durum gelitirilmesi iin ok fazla aba harcamay gerekli klmaktadr. Yazma becerisi renciler
tarafndan da zor bir beceri olarak alglanmakta, bu alg renci metinlerinin yeterince yetkin ve yeterli bir seviyeye
ulamasn gletirmektedir. Bu balamda yaplacak aratrmann amac yabanc dil olarak Trke renen
rencilerin yazdklar ykleyici metinlerdeki yazm sorunlarn belirlemek ve sz konusu sorunlar hata analizi
balamnda snflandrmaktr. Aratrmada nitel aratrma yntemlerinden dokman incelemesi kullanlm,
ukurova niversitesi Trke retimi Uygulama ve Aratrma Merkezi ile Adana Bilim ve Teknoloji niversitesi
Trke retimi Uygulama ve Aratrma Merkezinde renim grmekte olan B1 dzeyindeki 60 rencinin yazd
ykleyici metinler deerlendirilmitir. alma grubunun B1 dzeyinden seilmesinin nedeni, bu dzeydeki
rencilerin hedef dilde nitelikli bir yazl anlatm seviyesine ulam olduklarnn varsaylmasdr. Elde edilen
veriler ierik analizi yaplarak analiz edilecek, saptanan hatalar ortak kullanmlardan yola karak
snflandrlacaktr. Aratrma sonucunda Trkeyi yabanc dil olarak renen rencilerin benzer ekilde yaptklar
hatalarn saptanabilecei ve sebeplerinin tartlabilecei umulmaktadr. Bylece dil reticilerinin en ok yaplan
hatalar zerinde durabilecekleri ve yazma becerisinin gelitirilmesi srecinde daha etkili uygulamalar
yapabilecekleri dnlmektedir.
Anahtar Kelimeler: Yabanc Dil Olarak Trke retimi, Yazma Becerisi, Yazm Sorunlar, Hata Analizi

40
Ilahiyat Fakltelerinde Grev Yapan Akademisyenlerin Uzaktan Eitim Uygulamalarna Bak zerine
Nitel Bir Aratrma

Yrd.Do.Dr. Bayramali Nazrolu

Uzaktan eitim, gnmzde yksek din eitiminde en ok tartlan uygulamalardan biridir. Yksek din eitimi
alannda zellikle son yllarda artan oranda hem n lisans hem de lisans tamamlama yoluyla uzaktan eitim
programlar almaktadr. Bu programlar, bir yandan eitim kalitesine dair kukular tamakta; bir yandan da
rencilerine yz yze eitim alanlar aleyhinde olacak ekilde baz avantajlar sunmaktadr. Bu aratrmann amac,
ilahiyat fakltelerinde grev yapan akademisyenlerin bu tartmalara bakn ele almaktr. Aratrmada nitel
aratrma yntemlerinden biri olan durum analizi deseni kullanlmtr. alma grubunun tespitinde amal
rnekleme yntemlerinden biri olan maksimum eitlilik rneklemesi tercih edilmitir. Veri toplama arac olarak
aratrmac tarafndan yar yaplandrlm bir grme formu gelitirilmitir. Elde edilen veriler, belli bir sistem
iinde yoruma tabi tutulmutur. Verilerin analizinde betimsel ve yorumlayc bir yaklam takip edilmi; bunun yan
sra tm veriler, tema sonlarnda deerlendirilmitir. Aratrmada katlmclarn neredeyse tamamna yaknnn bu
uygulamalar ksmen gerekli bulsa da geldikleri nokta itibariyle ciddi anlamda eletirdikleri grlmtr. Eletiriler,
zellikle LTAM zerinde younlamaktadr. Eletirilerin nedenleri arasnda diploma denklii, rgn eitime
tehdit, ilevsizlik, eitim kalitesi, parasal boyut gibi hususlar ne kmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Ilahiyat Fakltesi, litam, Uzaktan Eitim

41
Gagnenin Teknoloji Destekli retim Etkinlikleri Modelinin Fen Bilimleri Dersinde Baar Dzeyine Etkisi

Dr. Berna Karako - Meb Kevser Kara - Do.Dr. Erdal Bay

Bu almann amac, ortaokul 5. Snf Fen Bilimleri dersinde Gagne'nin Teknoloji Destekli retim Etkinlikleri
Modelinin kullanld Fen Bilimleri dersi ile kullanlmad Fen Bilimleri dersi arasnda renci baars ynnden
fark olup olmadn ortaya koymaktr. almaya, Gaziantepte bir ortaokulda 5.snfa giden toplam 62 renci
katlmtr. Aratrmann deney ve kontrol grubunu belirlerken birbirine e seviyede iki ube seilmitir. Her iki
gruba da uygulamadan nce n-test uygulanmtr. Daha sonra deney grubunda Gagne'nin Teknoloji Destekli
retim Etkinlikleri Modelinin kullanld retim sreci, kontrol grubunda ise Gagne'nin Teknoloji Destekli
retim Etkinlikleri Modelinin kullanlmad retim sreci uygulanmtr. Analiz sonularna gre, Gagne' nin
teknoloji destekli retim Etkinlikleri Modeli ile yaplan retim uygulamalarnn daha baarl olduu sonucuna
ulalmtr.
Anahtar Kelimeler: Gagnenin retim Etkinlikleri Modeli, Teknoloji, Fen Bilimleri Dersi

42
Trke retmen Adaylarnn Eletirel Okuma z Yeterlik Alg Dzeylerinin ncelenmesi

Yrd.Do.Dr. Berna rn Karahan

Eletirel okuma; okunan metinde geen ifadelerin karm yapma amacyla anlamaya allmasdr. Burada asl
ama, yazarn anlattklarn derinlemesine, sorgulayarak ve bir ama dorultusunda deerlendirmektir. Bu balamda
literatrde eletirel okuma daha ziyade mantkl ve deerlendirerek sonuca ulama olarak adlandrlr. z yeterlik
alg ise davran zerinde etkisi olduu dnlen bir durumdur. Daha ziyade bireyin bir ii yapabilme
potansiyelidir. Zira bireyin yapaca ya da yapmak istedii ilerle ilgili bir n hazrl ve kendini tanmas sz
konusudur. z yeterlik alg da bireyin bu ilerle ilgili kendine olan inancdr. Bu almada ama Trke retmen
adaylarnn eletirel okuma z yeterlik alg dzeylerini tespit etmektir. Bu amala Kafkas niversitesi Eitim
Fakltesi Sosyal Bilimler ve Trke Eitimi Blm, Trke retmenlii Ana Bilim Dal rencileri ile
allmtr. Veriler Karabay (2013) tarafndan gelitirilen Eletirel Okuma z Yeterlik Alg lei ile
toplanmtr. almaya 110 renci katlmtr. Bunlardan 61i kz, 49u erkek rencidir. Elde edilen veriler
ilerleyen srete paylalacaktr.
Anahtar Kelimeler: Eletirel Okuma, z Yeterlik Alg, Trke retmeni

43
Trke retmen Adaylarnn Medya Okuryazarl Dzeylerinin ncelenmesi

Yrd.Do.Dr. Berna rn Karahan

Hzla gelien teknoloji ve ona ayak uydurmak isteyen insan iin bilgi edinmenin ve hatta elenmenin yolu bu
teknolojinin rnleri olmutur. Bu rnler arasnda en kolay ulalabilir durumda olan medya ve internet
gelmektedir. Bu srete nemli olan bir dier husus ise bireylerin medyadan edindikleri bilgileri nasl algladklar,
doru ve yanl olan ayrt edebilmeleri ve anlatlanlar tarafsz idrak edebilmeleridir. Bu nedenle medya
okuryazarl ile ilgili almalar yaplmaldr. Bu almada ama Trke retmen adaylarnn medya
okuryazarl dzeylerini tespit etmektir. Bu amala Kafkas niversitesi Eitim Fakltesi Sosyal Bilimler ve Trke
Eitimi Blm, Trke retmenlii Ana Bilim Dal rencileri ile allmtr. Veriler Korkmaz ve Yeil (2011)
tarafndan gelitirilen Medya ve Televizyon Okuryazarlk Dzeyleri lei ile toplanmtr. almaya 115
renci katlmtr. Bunlardan 64 kz, 51i erkek rencidir. Elde edilen veriler ilerleyen srete paylalacaktr.
Anahtar Kelimeler: Medya Okur Yazarl, Trke remeni, Bilgi Edinimi

44
6. Snf rencilerinin Harflerin Anlam le lgili Dtkleri Kavram Yanlglarnn Aritmetikten Cebire
Gei Sreci Balamnda ncelenmesi ve rencilerin Matematik Tutumlar ve z Yeterlikleri le
Karlatrlmas

Do.Dr. Sare engl - Berna Yldzhan

Matematiin nemli bir konu alan olan cebir, soyutlama yapabilme gc gerektirir. Bu nedenle cebir renme
alan ile ilk defa 6. snfta karlaan renciler iin aritmetikten cebire gei srecinin iyi yaplandrlmas nem
tamaktadr. Cebirin temelini ise harfli semboller oluturmas nedeniyle aratrmada harfli semboller gz nne
alnmtr. Bu almann amac, 6. snf rencilerinin harflerin anlam ile ilgili dtkleri kavram yanlglarn
aritmetikten cebire gei sreci balamnda incelemek ve bu kavram yanlglarn rencilerin matematik tutum ve
z yeterlikleri ile karlatrmaktr. Aratrma rneklemini; 2016-2017 retim ylnda stanbul ili Anadolu
yakasndaki bir devlet ortaokulunda renim gren 40 altnc snf rencisi oluturmaktadr. almada veriler
Harflerin Anlam Hakknda Kavram Yanlgs Testi, Tutum lei ve z Yeterlik leinden toplanmtr.
Aratrmada hem nitel hem nicel verilerin kullanld karma yntem kullanlmtr. alma bulgularna gre
rencilerin harfleri anlamlandrmada zorlandklar grlmtr. rencilerin harflerle ilgili yanlg dzeyleri ile
tutum ve z yeterlik arasndaki iliki deerlendirme srecindedir. Elde edilen bulgulara gre aratrmaclara eitli
nerilerde bulunulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Aritmetikten Cebire Gei, Harfler, Kavram Yanlgs, Matematik Tutumu, Matematik z
Yeterlii

45
Ortaokul rencilerinin Okuma ve Dinleme Kavramlarna likin Metaforlar

Yrd.Do.Dr. Betl Keray Dinel

Dncelerin derinine inmede bir yol olarak grlmesinin yannda mevcut dncelerin aklanmasna yn veren
metafor almalarna son yllarda nem verildii ve ayrca saylarnn da gittike artt grlmektedir. Ancak
Trke eitiminde snrl sayda almann olmas ve kefedilecek pek ok ynn bulunmas bu aratrmann
yaplmas gerektiini dndrmtr. Bu aratrmann amac ortaokul (5, 6, 7 ve 8. snf) rencilerinin okuma ve
dinleme kavramlarna ynelik belirttikleri metaforlar incelemektir. Aratrmaya 2016-2017 eitim-retim
dneminde Kayseri il merkezinde yer alan bir ortaokuldan rastgele seilen 240 renci katlmtr. Aratrmada
ortaokul kademesindeki btn snf dzeylerine (5, 6, 7 ve 8. snflar) yer verilmitir. Okuma
gibidir, nk , Dinleme .. gibidir, nk cmleleri ikier
kez verilerek rencilerden boluklar doldurmalar istenmitir. rencilere yirmi dakika sre tannmtr.
Aratrmada olgu bilim (fenemonoloji) deseni esas alnmtr. Elde edilen verilerin analizinde nitel aratrma
yntemlerinden ierik analizi kullanlmtr. renciler okuma kavramna ilikin 480, dinleme kavramna ilikin 480
metafor oluturmulardr. Veriler bilgisayara aktarldktan sonra rencilerin gelitirdikleri metaforlar
gruplandrlarak kategoriler altna yerletirilmitir. Ardndan bir alan uzman tarafndan yaplan incelemeler kontrol
edilerek analizlerin gvenirlii test edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Metafor, Okuma, Dinleme

46
Ortaokul rencilerinin ve Trke retmeni Adaylarnn Trke Dersi ve Trke retmeni
Kavramlarna likin Metaforlar

Yrd.Do.Dr. Betl Keray Dinel

Dncelerin derinine inmede bir yol olarak grlmesinin yannda mevcut dncelerin aklanmasna yn veren
metafor almalarna son yllarda nem verildii ve ayrca saylarnn da gittike artt grlmektedir. Ancak
Trke eitiminde snrl sayda almann olmas ve kefedilecek pek ok ynn bulunmas bu aratrmann
yaplmas gerektiini dndrmtr. Bu aratrmann amac ortaokul (5, 6, 7 ve 8. snf) rencilerinin ve Trke
retmeni adaylarnn Trke dersi ve Trke retmeni kavramlarna ynelik belirttikleri metaforlar
karlatrmal olarak incelemektir. Aratrmaya 2016-2017 eitim-retim dneminde Kayseri il merkezinde yer
alan bir ortaokuldaki renciler ve Aksaray niversitesinde Trke retmenlii blmnde okuyan retmen
adaylar katlmtr. Trke dersi gibidir, nk , Trke retmeni
.. gibidir, nk cmleleri ikier kez verilerek rencilerden boluklar
doldurmalar istenmitir. rencilere yirmi dakika sre tannmtr. Aratrmada olgu bilim (fenemonoloji) deseni
esas alnmtr. Elde edilen verilerin analizinde nitel aratrma yntemlerinden ierik analizi kullanlmtr. Ortaokul
rencileri ve Trke retmeni adaylar Trke dersi kavramna ilikin 480, Trke retmeni kavramna
ilikin 480 metafor oluturmulardr. Toplamda 1920 metafor incelenmitir. Veriler bilgisayara aktarldktan sonra
rencilerin gelitirdikleri metaforlar gruplandrlarak kategoriler altna yerletirilmitir. Ardndan bir alan uzman
tarafndan yaplan incelemeler kontrol edilerek analizlerin gvenirlii test edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Metafor, Trke Dersi, Trke retmeni

47
Meslek Yksekokullarnda Yabanc Dil retiminin talyada Kullanlan Drama Yolu le Yabanc Dil
Eitiminin Karlatrlmas

Uzman Burcu ren zer - Serap Dursun Gvenba - Uzman Serdar zer - r.Gr. zgr Kayapnar

Farkl toplumlar arasnda iletiim kreselleme anlamnda giderek klen dnyamzda nemli bir yer
tutmaktadr. Kresel iletiim aralar olarak gnmzde hem grsel ve yazl basn hem de bilgisayarlar aktif bir
ekilde kullanlmaktadr. Bu kresel iletiimin ortak dili ngilizcedir. letiim kanallarnn hzla artmas lkemizde
de iadamlar, parlamenterler, yneticiler gibi her kesimde alan kiilerin yabanc dil renmeyi zellikle ngilizce
renmeyi talep etmesine neden olmaktadr. Bu balamda, lkemizde mesleki ve teknik eitimi kazandrmaya
ynelik en nemli kurumlardan biri olan MYOlarda i dnyasnn beklentilerine cevap verebilecek, rencilerin ilgi
ve ihtiyalarn karlayacak bir eitimin verilmesi esastr. Bu eitimin en nemli alanlarndan biri de yabanc dil
eitimidir. Gelien ve deien i dnyasnda etkin bir ekilde kullanlan yabanc dil, mezun olan renciler iin bir
zorunluluk haline gelmitir. Bu almada, Trkiyede MYOlardaki dil retimi ile talya, Romada AB projesi
kapsamnda verilen Drama Yolu ile Dil Eitim program karlatrlacaktr. Yabanc dil eitiminin talya
rneinde kullanlan drama yolu ile retilmesi ve Trkiyede MYOlardaki mevcut yabanc dil retimi program
arasndaki farklar kavramsal adan incelenip, zellikle konuma derslerinde drama teknii kullanmnn neminin
ortaya konulmas amalanmtr
Anahtar Kelimeler: Yabanc Dil Eitimi, Drama Yntemi, talya rnei

48
L. Tolstoyun Pedagojik almalar: Yasnaya Polyana Okulu, Yasnaya Polyana Dergisi ve Azbuka

Ar.Gr. alar Danac

Rusyada 18.yzyldan I.Petrodan itibaren Batllama amacyla kkl reformlar yaplr. Bu reformlardan
birisi de eitim sisteminin Alman ekolne gre dzenlenmesidir. Batl anlaya uygun olarak gelitirilen bu eitim
sisteminde ama, dnemin asker ve iktisadi alanlarnda gereken nitelikli insan gcn karlamaktr. Ancak, bu
sadece Rus soylu snfnn yararlanabildii bir sistem olmakla snrl kalr ve 19.yzylda mevcut eitim anlay,
Rusyann o dnem karlat en nemli toplumsal sorunlardan biri haline gelir. Eserlerinde toplumsal sorunlar
ska dile getiren nl yazar Lev Tolstoy un, J.J. Rousseaunun eitim alanndaki felsefi anlayndan etkilenir ve
dnemin Rusyasnda benzer almalar gerekletirir. alma, yazarn hayatnda nemli bir yer tutan pedagojik
almalarn kendi grlerinin yan sra Trk ve yabanc kaynaklarn aratrlp incelenmesi ve edinilen bilgilerin
irdelenmesi sonucu ortaya karmay hedefler. Ayrca, 19.yzyl Rusyasnda Lev Tolstoy tarafndan
gerekletirilen almalar, gnmzde nemi iyice artan pedagoji alan iin ilgi ekici bir konu olmasyla da nem
arz eder.
Anahtar Kelimeler: Tolstoy, Pedagoji, Yasnaya Polyana, Azbuka, Eitim

49
Meslek Yksekokulu rencilerinin renmeye likin Tutumlar ve Algladklar retim Eleman
Davranlarnn ncelenmesi

r.Gr. Cem enol - Do.Dr. Ahmet Kara - Yrd.Do.Dr. Suat apuk

Gelimekte olan lkelerde olduu gibi gelimi lkelerde de ara-personel ya da teknik personelin ihtiyac srekli
artarak devam etmektedir. Teknik ileri baaryla yapabilen personel ihtiyac zellikle Meslek Yksek Okullar
tarafndan yetitirilmektedir. Meslek yksekokullarndan (MYO) mezun olan rencilerin i dnyasnda baarya
ulamalarndan renmeye ilikin tutumlar olduka nemlidir. Hzla deien dnyaya ayak uydurabilmek iin, i
yerinde, pozisyonu ve i tanm gereini yeni durumlara uyum salama ve bilgi, becerileri ve tutumlarn
deitirebilmek ve gelitirebilmek iin renmeye ak, renmeden beklenti besleyen birer eleman olmak gerekir.
rencilerin tutumlarnn ortaya kmasnda phesiz retim elemanlarnn da etkisi vardr. renciler dersini
aldklar retim elemannn davranlarndan da etkilenmektedirler. Bylece algladklar retim eleman
davranlarnn da rencilerin renmeye ilikin tutumlarn da etkilemesi beklenir. Bu aratrmada, meslek
yksekokulu rencilerinin renmeye ilikin tutumlarnn ve ders aldklar retim elemanlarnn davranlarn
nasl algladklar incelenmitir. Aratrmada MYO rencilerinin renmeye ilikin tutumlar ve algladklar
retim eleman davranlarnn cinsiyetlerine, renim grdkleri programa, snf dzeylerine, anne-baba eitim
durumlarna, ortaretimi tamamladklar yerleim birimine gre farkllama durumu incelenmitir. Aratrmada
betimsel ve ilikisel tarama modeli kullanlmtr. alma grubunu, Ergani Meslek Yksekokuluna devam eden
112si kadn, 89u erkek olmak zere toplam 201 renci oluturmaktadr. Veriler Kara (2010) tarafndan
gelitirilen renmeye likin Tutum lei ve Kara, zci, Kksalan ve Zelyurt (2015) tarafndan gelitirilen
Alglanan retim Eleman Davranlar lei kullanlmtr. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, t-testi,
ANOVA ve Korelasyon Analizi testlerine bavurulmutur. Verilerin analizi sonucunda, rencilerin renmeye
ilikin tutumlarnda ve algladklar retim eleman davranlarnda ilgili bamsz deikenler asndan anlaml
farklar gzlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Meslek Yksekokulu, renmeye likin Tutum, retim Eleman Davranlar

50
Kayp Balk Dori ve Kaynatrma

r.Gr. Cemaliye Direktr - r.Gr. Cahit Nuri

Bu almada ocuk filmlerinin normal geliim gsteren ocuklarn zel gereksinimli akranlarna ynelik
dnceleri zerindeki etkisini incelemek amalanmtr. zel gereksinimli bireylerin becerilerini artrmaya ynelik
almalar son zamanlarda artmaktadr. Gemiten gnmze zel gereksinimli bireylerin geliimini dikkate alan
eitim programlar da gelimi ve ayr okul yerine kaynatrma eitiminin nemli olduu vurgulanmtr.
Kaynatrma eitimi normal geliim gsteren ocuk ile farkl gelien ocuun bir arada bulunduu bir sistemi
iermektedir. Normal geliim gsteren ocuklarn kendisi gibi davranmayan akranlarna ilikin tutumlar da farkl
gelien akranlar ile olan ilikisinin niteliini belirlemektedir. Anasnfna devam eden ocuklarlarn farkl gelien
arkadalarn anlamalarnda ve kabul etmelerinde retmenler etkin rol oynamaktadr. Srekli gelien teknolojinin
retmenlere yardmc olabilecek birok materyali ortaya koyduu dnlmektedir. izgi filmler de bu
matreryallerin banda gelmektedir. Aratrmann amac dorultusunda seilen Kayp Balk Dori filminin normal
gelien ocuklarn farkl geliimsel zelliklere ynelik grleri zerindeki etkisi gzlemlenecektir. Anasnfa
devam eden yalar 4 ile 5 arasnda deien 20 ocuk ile aratrmann yrtlmesi hedeflenmektedir. Aratrmaclar
tarafndan hazrlanan yar yaplandrlm grme formlar, film ncesi ve sonras uygulanacaktr. Buna gre filmin
ocuklar zerindeki etkisi incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Kaynatrma, Normal Gelien ocuklar, zel Gereksinim, Sinema

51
Meslek Yksekokulu rencilerinin retim Elemanlarnn Demokratik Tutum ve Davranlarna likin
Alglar (Ordu, SBMYO rnei)

Yrd.Do.Dr. Cemile Bahtiyar Karadeniz - Yrd. Do. Dr. Saffet Sar - Yrd.Do.Dr. M. Ozan Cinel

Bu aratrmada meslek yksekokulu rencilerinin retim elemanlarnn demokratik tutum ve davranlarna


ynelik alglar cinsiyet, snf, renim grdkleri program ve retim tr deikenlerine gre karlatrlmtr.
retmen renci ilikisi akademik baar ve renci davranlar zerinde olumlu veya olumsuz etkide
bulunmaktadr. Demokratik bir snf ve okul ortamnda gerekletirilen retmen renci ilikileri renci
kiiliini ve renmeyi olumlu ynde etkilemektedir. Demokratik bir snf ortam renmeyi olumlu ynde
etkilerken, rencilerin demokratik tutum ve davranlar kazanmalarna yardmc olmaktadr. Davies (1999)
demokratik bir yaam anlaynn oluabilmesi, eitim sistemlerinin ve ortamlarnn demokratik oluuna
balamaktadr. Sunulan aratrmann amac Meslek Yksekokulu rencilerinin, retim elemanlarnn demokratik
tutum ve davranlarna ilikin grlerini belirlemektir. Aratrmada tarama modeli kullanlmtr. Aratrmann
rneklemini Ordu niversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yksekokulunda renim gren ve sekisiz (rasgele)
belirlenen 485 renci oluturmaktadr. Aratrmann verilerini elde etmek iin Duman, T. ve Ko, G. (2004)
tarafndan Likert tipinde gelitirilen lek kullanlmtr. Anketin birinci blmnde renciye ait demografik
zellikler, ikinci blmde retim elemanlarnn demokratik tutum ve davranlar ne dzeyde gsterdiklerine
ynelik ifadeler yer almaktadr. lme aracndan elde edilen verilerin istatistik analiz programnda veri girii
yaplarak deikenlerin zelliklerine gre analizler yaplmtr. Aratrmada yaplan analizlerin sonunda retim
elemanlarnn demokratik tutum ve davranlarnn rencilerin alglaryla orta ve alt dzeylerde olduu
grlmtr. Cinsiyet ve program deikenine gre anlaml bir farkllk tespit edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Meslek Yksekokulu, Demokratik Eitim, Demokratik Tutum, renci Algs

52
"Grlme" Romannda Psikolojik Detay

r.Gr. iek Hseynova

Aratrmada ada Azerbaycan yazar Memmed Orucun Grlme romanndak psikolojik detay konusu
zerinde durulacak. Azerbaycan Trklerinin ezeli topraklarndan etnik temizlie tabi tutulmas ada Azerbaycan
nesrinin en gncel konularndan biridir.19. yzyln balarnda Rusyann Kafkasyay igali sonucunda Ermeniler
aamal olarak getirilip Azerbaycan topraklarna yerletirilmitir. Ermenilerin bu topraklara yerletirilmesi ile
birlikte halkmza kar balatlan katliam, srgn ve soykrm siyaseti tarihimizin asla unutulmayan
konulardr.Ermenilerin hayata geirdiyi katliam, soykrm ve srgn politikas 1905-1907, 1918-1920,1948-1953 ve
1988 yllarnda tekrarlanmtr.1988 ylnda Ermenilerin Dalk Karabala ilgili iddialarndan kaynaklanan olaylar
gemi azya alm ok kt olaylar meydana gelmitir. Grlme romannn konusu 1948-1953 yllarnda
Azerbaycan Trklerinin kitlesel etnik temizliini ieriyor. Memmed Oruc bu romanda eitli detaylarla olaylar
tasvir ve oluan psikolojik atmosferi analiz etmidir.
Anahtar Kelimeler: Azerbaycan, psikolojik detay, Grlme roman, nesir,deportasyon

53
Psychological Detail In The Novel Of Deportation

r.Gr. iek Hseynova

ABSTRACT
The problem of psychological detail in the roman of Deportation by modern Azerbaijani writer Mammad Oruj,
will be studied. The deportation of Azerbaijanis from their native lands is one of the important topics of Azerbaijani
fiction.In 1905 vandalism realized by Armenians was repeated in 1918-1920, 1948-1953 and 1988.The content of
the roman involves in mass deportation of the Azerbaijanis from western lands of Azerbaijan to the low-lying lands
and their deportation making them suffer from unbearable privations. M.Oruj demonstrated inner case and
psychological condition of the events by means of psychological details. It was considered to highlight partial policy
against the Azerbaijanis in the research.
Keywords: Azerbaijan, Psychological Detail, The Roman deportation, Fiction, Deportation

54
Bilimsel Sre Becerilerine Dayal Laboratuvar Uygulamalarnn retmen Adaylarnn Kavramsal
Anlamalarna Etkisi: Kaldrma Kuvveti

Yrd.Do.Dr. idem ahin - Yrd.Do.Dr. Fethiye Karsl

Bu almann amac, fen bilgisi retmen adaylarnn kaldrma kuvveti konusundaki kavramsal anlamalarna
bilimsel sre becerilerine dayal laboratuvar uygulamalarnn etkisini incelemektir. Aratrma deneysel aratrma
yntemlerinden n test- son test tek deney gruplu basit deneysel desene gre yrtlmtr. Aratrmann
rneklemini Dou Karadeniz Blgesindeki bir niversitenin eitim fakltesinde fen bilgisi retmenlii 3. snfta
renim gren toplam 36 retmen aday (N kz =25, N erkek =11) oluturmaktadr. Aratrmada veri toplamak iin
kaldrma kuvveti ile ilgili kavram yanlglarna ynelik olarak aratrmaclar tarafndan hazrlanan kavram
karikatrleri ve retmen adaylarnn kaldrma kuvvetine ynelik izdikleri grafik materyaller kullanlmtr.
Bilimsel sre becerilerine dayal laboratuvar uygulamalarndan nce ve sonra olmak zere retmen adaylarna
kavram karikatrleri uygulanm ve retmen adaylarndan kaldrma kuvveti ile ilgili grafik materyaller (kavram
haritas, zihin haritas vb.) izmeleri istenmitir. Kavram karikatrlerinden elde edilen veriler betimsel olarak analiz
edilirken, grafik materyaller ieriksel olarak analiz edilmitir. Verilerin geerliini salamak iin aratrmaclar
verileri defalarca okuyup birlikte tartarak verileri kodlamlardr. Ayrca retmen adaylarnn ifadelerinden ve
izimlerinden alntlar sunulmutur.
Anahtar Kelimeler: Bilimsel Sre Becerileri Yaklam, Kaldrma Kuvveti, Kavramsal Anlama

55
Fen, Teknoloji, Mhendislik ve Matematik (Stem) Eitimi Etkinlik rnei: Pht nleyici la

Yrd.Do.Dr. Fethiye Karsl - Ar.Gr. Yasemin Hacolu - Koray Kocaman

STEM eitiminin amac, kresel bir yarn iinde ayakta kalabilmek ve bu yar en n sralarda devam
ettirebilmek iin bilimsel adan okuryazar bireyler yetitirmektir. STEM eitim sreci sonrasnda, bireylerin fizik,
kimya, biyoloji ve matematik gibi temel bilimlerin ortaya koyduu teorik bilgileri kullanarak, teknoloji ve
mhendislik uygulamalar ile bu bilgilerin yourulmas sonucunda gndelik hayatmza deer katacak ve
problemleri zmemizi salayacak yenilikler yapmas beklenmektedir. Baz aratrmalarda STEM eitiminin
uygulanabilirlii konusunda endielerin olduu, bu endielerin sebepleri arasnda srecin nasl iletilecei
konusunda yeterli kaynaklara ulalamamas ve uygulamalarn yetersiz olduu gereke gsterilmektedir. Ayrca
yaplan almalarda STEM eitiminin sadece yap-boz, tak- kar, deneme- yanlma ya da materyal gelitirme
olmad, bu karmaann ortadan kaldrlmas iin somut, uygulamas yaplm etkinliklerin sunulmasna ihtiya
duyulduuna da vurgu yaplmaktadr. Bu nedenle STEM yaklamn yanstan rnek etkinliklerin literatre
kazandrlmas, STEM bilgi bankasna nemli bir katk salayabilir. Bu aratrmada, birinci snf fen bilgisi
retmen adaylaryla 'Genel Kimya Laboratuvar' dersinde uygulanan bir STEM etkinliinin ve bu etkinliin
gelitirilme aamalarnn detaylca sunulmas amalanmaktadr. Mhendislik tasarm sreci aamalarna uygun
gelitirilen STEM etkinliinin zellikleri ve srete uygulamann nasl yapld da tantlmtr.
Anahtar Kelimeler: Stem Eitimi, Fen Bilgisi retmen Adaylar, Etkinlik rnei

56
Mula Stk Koman niversitesi Eitim Fakltesinde renim Gren Son Snf retmen Adaylarnn
Kamu Personeli Seme Snavna likin Grleri

Deniz Ayegl St - Mehmet Abir

Bu aratrma retmen adaylarnn Kamu Personeli Seme Snavna ilikin grlerini belirlemek iin
yaplmtr. Bu amala 2014-2015 akademik ylnda Mula Stk Koman niversitesi Eitim Fakltesi; 363 son
snf rencisinden olumaktadr. Aratrmada verileri nicel aratrma yntemlerinden lek kullanlarak yaplmtr.
Veri toplama arac olarak retmenlerle KPSS ilikin grlerini belirleme lei kullanlmtr. Elde edilen veriler
SPSS 16 paket program ile frekans(f), yzde(%), aritmetik ortalama(X), standart sapma(ss), ilikisiz rneklemler ve
ilikili rneklemler iin t testi, tek ynl varyans analizi ve iki ynl varyans analizi teknikleri kullanlarak analiz
edilmitir. Aratrma bulgularndan elde edilen sonulara gre; retmen adaylarnn KPSS'nin geleceklerini
etkilediini, kendilerinin bu srete yprandklarn, atanamama kaygs tadklar, sosyal yaamlarnn aksad ve
ekonomik olarak yprandklar saptanmtr.
Anahtar Kelimeler: Kamu Personeli Seme Snav, retmen Adaylar

57
retmenlerin Etkili Kaynatrma Uygulamalar le lgili Gr ve nerileri

Deniz Ayegl St - Emel zdemir - Yrd. Do.Dr. Yahya kl

zel eitim gerektiren bireyler yaplan tanlama ve eitsel deerlendirme sreci sonunda uygun eitim
ortamlarna yerletirilmektedirler. 1997 ylnda yaynlanan 573 sayl kanun hkmnde kararname ve bu
dzenlemeye bal olarak karlan zel eitim hizmetleri ynetmeliine gre ise zel eitim gerektiren bireylerin
eitim ortamlarna yerletirilmelerinde en az snrlandrlm eitim ortamlarndan balanarak yerletirilmeleri
benimsenmitir. En az snrlandrlm eitim ortamlarnn banda ise kaynatrma eitimi gelmektedir. Kaynatrma
eitimi, zel eitim gerektiren bireylerin, yetersizlii olmayan akranlar ile birlikte eitim ve retimlerini resm ve
zel okul ncesi, ilkretim, orta retim ve yaygn eitim kurumlarnda srdrmeleri esasna dayanan destek
eitim hizmetlerinin saland zel eitim uygulamalarn ifade eder eklindedir. lkemizde kaynatrma eitimine
devam eden renci says nemli derecede art gstermitir. 2015-2016 retim yl Milli Eitim Bakanl rgn
eitim istatistiklerine gre 173.392 renci kaynatrma eitimine devam etmitir. Kaynatrma eitimi ile ilgili
yaplan birok aratrmada kaynatrma eitimi ile ilgili retmen tutumlar, bireyselletirilmi eitim
programlarnn hazrlanmas, retim sreleri konusunda problemler olduu belirlenmitir. Bu aratrmann amac
ise, kaynatrma eitimi yrten retmenlerin etkili kaynatrma uygulamalar ile ilgili gr ve nerilerini
belirlemektir. Aratrmada veriler yar yaplandrlm grme formu ile elde edilmitir. Elde edilen verilerin analizi
betimsel olarak analiz edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Kaynatrma, Etkili Kaynatrma Uygulamalar, Gr ve neri, Snf retmeni, Bran
retmeni

58
Metinler Araslk Balamnda hsan Oktay Anar'n Kitab-l Hiyelinde Din Muhteva

Duygu Kayalk ahin

Bir metin ile kendinden nce yazlm olan dier metinler arasnda ou zaman bir ba bulunmaktadr Metinler
arasndaki bu iliki, muhteva ve biim bakmndan birtakm benzerlik veya yaknlk bulunmasyla kurulmaktadr.
Birbirleriyle eitli ynlerden etkileim halinde olan metinlerin incelenip yorumlanmasyla metinleraraslk kavram
ortaya kmtr. Bu almada, ilk olarak metinleraraslk kavram tanmlanarak metinleraraslk metodunda
kullanlan yntemler zerinde durulmutur. Daha sonra, metinleraras ilikileri eserlerinde sklkla kullanan hsan
Oktay Anarn, Kitab-l Hiyel adl romannda metinlerarasl din unsurlar perspektifinde nasl kulland
incelenmitir. Sz konusu romanda tespit edilen unsurlarn snflandrlmas yaplm, ardndan din kitaplardan
seilen ahs kadrosuyla ve olay rgsyle romanda kurgulanan ahs kadrosu ve olay rgs karlatrlarak hsan
Oktay Anarn metinleraraslk balamnda oluturduu yap zmlenmeye allmtr.
Anahtar Kelimeler: Metinleraraslk, hsan Oktay Anar, Kitab-l Hiyel, Kutsal Kitaplar, Din

59
niversite Yaamna Uyumun eitli Deikenlere Gre ncelenmesi

Yrd.Do.Dr. Duygu Koak

Birey deien yaam koullarnda evresindeki deiikliklere kar gelitirdii tepkilerle uyum salar. Yaam ve
evre koullarnn deimesiyle bireyin kendisinden ve evresinden beklentileri de farkllamaktadr. Benzer ekilde
niversite yaantsnn, zellikle niversiteye yeni balayan renciler iin, duygusal, sosyal ve akademik alanlarda
birok deiimi beraberinde getirdii bilinmektedir. Dolaysyla beklentileri de farkllamaktadr. Geliimsel adan
bu sre nemli bir gei dnemidir. nk farkllaan beklentiler bireylerin uyum salamada problemler
yaamalarna yol aabilmektedir. Bu nedenle uyum srecinde etkili olan durumlarn belirlenmesi bu srete sorun
yaanmasn nlemek adna byk nem tamaktadr. Yaplan almalar niversiteye uyumun akademik, sosyal,
kiisel, duygusal, kurumsal balanma gibi yaplardan olutuunu ve niversiteye yeni balayan rencilerin
niversite uyumlarnn onlarn sahip olduklar eitli psikolojik ve sosyal zelliklere bal olarak farkl dzeylerde
deiebildiini gstermektedir. Bu aratrmada, niversiteye yeni balayan rencilerin genel olarak niversite
yaamna uyum dzeylerinin ilikili olduu deikenlerin belirlenmesi amalanmtr. Aratrmann alma grubunu
Alanya Aladdin Keykubat niversitesi Eitim Fakltesinde renim gren 172 birinci snf rencisi
oluturmaktadr. alma gurubunda yer alan rencilerden niversite Yaam lei ve Kiisel Bilgi Formu
ile veriler elde edilmitir. niversite yaamna uyumun akademik baar, cinsiyet, renim grlen blm gibi
deikenlere gre farkllap farkllamad ortaya koyulmutur.
Anahtar Kelimeler: niversite Yaamna Uyum, Akademik Uyum, Sosyal Uyum

60
Hayat Bilgisi Dersi retim Programlarnn Karlatrlmas: 2015 Hayat Bilgisi Dersi retim Program ve
2017 Hayat Bilgisi Dersi Taslak retim Program

Ar.Gr. Aslhan Kl - Ebru Ocakc - Do.Dr. Osman Samanc

Eitimin amac, bireyin iinde yaad evre ile uyum kurmasn salamaktr. Hayat Bilgisi dersi bu uyum
srecinde bireyin evresini tanmasnda nemli bir yere sahiptir. Toplu retim anlaynn benimsenmesiyle 1926
lkokul Programnda yerini bulan Hayat Bilgisi Dersi retim Program, gnmze dek pek ok deiiklie
uramtr. Bu deiiklerin en kkls davran eitim felsefesinin terk edilerek retim etkinliklerinin merkezine
rencinin getirildii, yaparak yaayarak renmeyi savunan yaplandrmac eitim felsefesinin benimsenmesi ile
2005 Hayat Bilgisi Dersi retim programnda gerekletirilmitir. Hayat Bilgisi dersi retim program 2009 ve
2015 yllarnda yeniden dzenmi; programda yaplan en son deiiklik ise 2017-2018 retim ylndan itibaren
uygulanmas planlanan 2017 Hayat Bilgisi Dersi Taslak retim Programnda olmutur. Bu aratrma, nitel
aratrma yntemleri erevesinde dokman analizi teknii kullanlarak gerekletirilecektir. Aratrmada 2015
Hayat Bilgisi retim Program ile 2017 Hayat Bilgisi Dersi Taslak retim Program nite ve kazanmlar
bakmndan karlatrlarak benzerlik ve farkllklar ortaya konulmaya allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Hayat Bilgisi Dersi, 2017 Taslak retim Program, Kazanmlar

61
niversite rencilerinin Corafi aret Kavramn Tanmalar (Gaziosmanpaa niversitesi Ziraat
Fakltesi rnei)

Yrd.Do.Dr. Bilge Gzener - Yrd.Do.Dr Ebru Onurluba - Melek Yksel - Kbra akmak

Belirgin bir nitelii n veya dier zellikleri itibariyle, kkenin bulunduu bir yre, alan, blge veya lkeyle
zdelemi bir rn gsteren, ad veya iaretlere corafi iaret denir. Zengin bir corafi rn eitliliine ve
potansiyeline sahip olan Trkiye, her yrenin, il ve ilenin kendine has bir rnnn retiminde bulunulduu, bu
rnlerle de zdeletii nadir lkelerdendir. Bu nedenle de Trkiye de halihazrda 200 adet rn corafi iaret ile
koruma altna alnm, bunun yannda 299 adet rnde bavuru srecinde deerlendirilmektedir. Bu almada
niversite rencilerinin corafi iaret konusundaki bilgileri incelenmek istenmi ve aratrma poplasyonu olarak
Gaziosmanpaa niversitesi Ziraat Fakltesi rencileri oluturmaktadr. 220 renci ile yz yze yaplan anket
verileri aratrmann ana materyalini oluturmutur. zellikle niversiteye farkl illerden gelen rencilerin, kendi
yrelerine ait bir corafi rn olup olmad hakkndaki bilgilerinin renilmesi amalanmtr. rencilerin
tamamnn corafi iaret konusunda az ok bir bilgiye sahip olduu dnlerek balanlan bu almada,
rencilerin % 46,36 snn corafi iaretli rn hakknda hibir bilgiye sahibi olmadn, bilenlerin ise %
63,64nn kendi blgelerine ait corafi iaretli rnleri tanmadklar belirlenmitir. Ayrca elde edilen veriler
kullanlarak uygun analiz yntemi ile yaplan sonular yorumlanacaktr.
Anahtar Kelimeler: Corafi aret, Bilgi Dzeyi, renci, niversite

62
Yabanc Dil retiminde letiimsel Ortam ve Aralarn Dil Edinimine Katks

Yrd.Do.Dr. Ebru Yener Gkenli

Yabanci dil retiminde en nemli unsurlardan biri rencilerle retmen arasnda kurulacak iletiimsel bir
eitim ortamnn olumasdr. Son yllarn youn ilgi gren yeni retim akmlarndan olan mobil aygtlarlarn
kullanm, eitimcileri bu iletiimsel hedefe daha da yaknlatrmaktadr. zellikle internet ortamnda bloglarn bir
snf aktivitesi olarak yer almas, rencinin renim srecinde aktif bir katlmcya dnmesini salar.
renilenler ise pekime ve gdlenme yoluyla kalc bir bilgiye dnr. Yabanc dil retirken arklarn
kullanm da Chomsky ve Krashen gibi alann nemli kuramclarnn savunduu dil edinim srecini balatan dier
bir faydal iletiimsel renim aracdr. Horacionun docere/delectare (retmek/keyif almak) szleriyle yzyllar
nce ifade ettii bu iki unsuru retmenler her zaman gz nnde bulundurmaldr. Bu unsurlar bir arada
bulunduunda yabanc dil renimin kalclk kazand gzlemlenir. almamzda sz edilen iletiimsel dil
retim aralar bilisel ve kuramsal ynleriyle irdelenmektedir. Ayrca yeni internet neslini gdleyen bu
aralardan nasl faydalanlabilecei de almann bir dier inceleme oda olacaktr.
Anahtar Kelimeler: Dil Edinimi, Yapc renme Kuram, Bloglar, arklar

63
Lisansst rencilerin Nepotizm (Kayrmaclk) Algsnn Motivasyon zerine Etkileri

r.Gr. Anl Salam - Uzman Ece zdoan zbal

Nepotizm (Kayrmaclk), kamu hizmeti yrten kiilerin aile, akrabalk, dostluk balar gibi birtakm balarn
kullanarak kamu ilemlerinin yrtlmesi aamasnda ayrcalk tanmasdr. Baz kiilere tannan bu ayrcalk,
ayrcalk tannmayan kiilerin zerinde birok ynden olumsuz etkilere neden olmaktadr. Bu olumsuz etkiler
motivasyon, i stresi, i tatmini gibi birok durumu etkilemektedir. niversite gibi kamu kurumlarnda da bu durum
ile karlald grlmektedir. Toplum tarafndan rvet ve zimmete para geirme gibi yolsuzluk trlerine gre
daha az tepkiyle karlanan nepotizmin lisansst rencilerin alm ve renimleri srasnda da uyguland
grlmektedir. Bu algnn lisansst renim gren rencilerde olumas onlarn motivasyon srelerini
etkileyebilir. Bu aratrmann amac, eitim bilimleri alanlarnda lisansst renim gren rencilerinin nepotizm
algsnn motivasyon zerindeki etkisini saptamaktr. Bu genel ama dorultusunda, aratrma kapsamnda lisansst
rencilerinin nepotizm alglar, nepotizm alglarnn motivasyonlar zerinde etkisi olup olmad incelenecektir.
Aratrma kapsamnda aratrmaclar tarafndan hazrlanan grme formu ile 24 lisansst renci ile grmeler
gerekletirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Kayrmaclk, Lisansst renciler, Motivasyon

64
lkokullarda Snf Ynetiminde Karlalan Zorluklarn retmenlerin Grlerine Gre Deerlendirilmesi

Yrd.Do.Dr. Ece Sargl

Etkili bir eitim-retim yaplabilmesi iin, snf ynetimi en nemli etkenlerden birisidir. Bu almann amac
Konya ilinde ilkokullarda derse giren snf ve bran retmenlerinin snf ynetimi ile ilgili grlerini, snf
ynetiminde karlatklar problemleri, problemlerin sebeplerini snf ynetiminde kullandklar yntemleri ve
problemlerin zm nerilerini incelemektir. almaya 5 bayan 5 erkek olmak zere toplam 10 retmen
katlmtr. almann verileri katlmclarn demografik bilgileri formu ve yar yaplandrlm grme formlardan
elde edilen bulgular ve ierik analizi yntemiyle toplanmtr. retmenlerle yaplan grmelerde retmenlerin en
ok snf ynetiminde motivasyon, fiziksel ortam, zaman ynetimi, rencilerle, velilerle, okul ynetimiyle olan
ilikilerin dzenlenmesi, program-planlama ve davranlarn dzenlenmesi ile ilgili problemler yaadklar ortaya
kmtr. Yaplan nitel analizler sonucunda, retmenlerin snf ynetimi yaklamlar ve problemleri zme
yntemleri 6 temaya bal olarak farkllk gstermektedir. retmenlerin bu sorunlarla baa kabilmek iin snfn
fiziksel ortamn dzenlemeye altklar, etkili ders planlar yaptklar, ilikilerin ve davranlarn ynetimi iin ise
grup almas, vg, efkat gsterme bireysel olarak ilgilenme ve rencilere eitli sorumluluklar verme gibi
yntemleri kullandklar gzlemlenmitir. Bu sunumda almann sonular paylalacaktr
Anahtar Kelimeler: Snf Ynetimi, retmen, renci, Eitim Ynetimi

65
Beyaz Zambaklar lkesindeki alkanlk ve Dayanma Deerlerinin Dkab retmen Adaylar Tarafndan
Deerlendirilmesi

Yrd.Do.Dr. Emine Zehra Turan

Grigory Petrovun Beyaz Zambaklar lkesinde kitab Finlandiyann esaret iinde bir bataklklar lkesi
olmaktan, zgr bir beyaz zambaklar lkesine nasl dntn anlatr. Eser, Din Kltr ve Ahlak Bilgisi
retmen adaylarnn deer retiminde nem verebilecekleri kaynaklar arasnda gsterilebilir. Deerler eitimi
konusunda nemli bir ilev gren din kltr ve ahlak bilgisi dersi oulcu bir anlayla programda yer
almaktadr. Programlar derslerde renciye kazandrlmas istenen deerleri ak bir ekilde vermekte ve bunlarn
kazandrlmas srecinde izlenecek yollarla ilgili yntemler nermektedir. lkretim programnda yer alan deerler
arasnda olan alkanlk ve dayanma deeri, DKAB ders kitaplarnda ok fazla ilenmektedir. Bu aratrmann
amac, DKAB retmen adaylarnn sorumlu tutulduu, Beyaz Zambaklar lkesinde kitabnda yer alan
alkanlk ve dayanma deerlerini ortaya karmak, onlarn penceresinden gr almak ve bunlar
deerlendirmektir. Beyaz Zambaklar lkesinde kitab ile DKAB retmenlerinin yeterliliklerinin gelitirilmesi ve
materyal gelitirme abalarnn artrlmasna da katk salanabilir. Aratrmada nitel aratrma yntemlerinden
durum almas deseni kullanlmtr. alma grubunu, amal rnekleme yntemleri arasndan yer alan lt
rnekleme yntemi kullanlarak DKAB blmnde, Beyaz Zambaklar lkesinde kitabn gnll olarak okuyan
DKAB retmen adaylar oluturmaktadr. alma grubunda toplamda 40 tane retmen aday bulunmaktadr.
Veriler ak ulu sorudan olumu yar yaplandrlm grme formu ile toplanmtr. Veriler gnll olan
retmen adaylarndan izinli bir ekilde ses kayt cihaz ile toplanmtr. Ayrca nemli grlen hususlar
gerektiinde not alnmtr. Grmeler tamamlandktan sonra elde edilen ses kaytlarnn bilgisayar dkm
yaplmtr. Tmevarm analizi iin aratrmac tarafndan veriler incelenerek anlaml blmlere ayrlm ve
kodlanmtr. Kodlanan veriler bir araya getirilerek kategorize edilmi, temalar saptanm ve temalar Grme
Kodlama Anahtarna dntrlmtr. Veriler kodlara ve temalara gre dzenlenmi, son olarak tanmlanan
bulgular yorumlanmtr. Bu alma sayesinde DKAB retmen adaylarnn deerler hakknda grleri tespit
edilebilir ve gerekli mercilere bilgi verilerek DKAB programlarna ders kitaplarnda yer alan deerler gzden
geirilebilir.
Anahtar Kelimeler: Beyaz Zambaklar lkesinde, Deerler Eitimi, alkanlk ve Dayanma

66
ocuun Kendi Dili inden Resmini Deerlendirmek: Duygu ve Renk emberi le ocuk Resimlerinin
Deerlendirilmesi

Yrd.Do.Dr. Enil Afarolu-Eren

ocuklar anlamada szel olmayan iletiimin byk bir nemi vardr. Szel olmayan iletiim, szelden ok daha
fazla mesaj barndrabilir. ocuk ve ergenlerle psikoteraptik olarak alrken kullanlan projektif resim testleri
ocuun ve ergenin isel ileyiinin anlalmasnda olduka etkilidir. Bu sunumda ocuk resimlerinin
deerlendirilmesinde yol haritas olabilecek Duygu ve Renk emberi almasnn olgu rnekleriyle tantlmas
amalanmtr. Klinik gzlemler, literatr ve ailelerden alnan geri bildirimler dorultusunda olgunun Aile iz
Testleri ve serbest resimleri Duygu ve Renk emberi desteinde dinamik olarak yorumlanacaktr. Klinik
uygulamas pratik olan Duygu ve Renk emberi almasnn ocuk ve ailelerle alan klinisyenlere teraptik
almalarda ve deerlendirme srecinde nemli bulgular salayaca dnlmektedir.
Anahtar Kelimeler: Duygu ve Renk emberi almas, ocuk Resimleri, Renkler ve Semboller

67
ocukluk Kaytlarndaki Duygusal iddet Olgusunun Yetikin Dneme Yansmalar

Yrd.Do.Dr. Enil Afarolu-Eren

ocuun en fazla travmatize olmasna ve yetikinlik dnemine uzanan kalc zararlar grmesine neden olan en
yaknlarndan ve en gvendiklerinden gelen iddet trleridir. Aile ilikileri, retmenler ve okul ocuu en fazla
etkileyebilecek ortam ve unsurlardr. Erken dnemdeki gvenli, destekleyici, ulalabilir balanma kiileri ile
kurulmu gl balar bireyin ok daha dayankl, gl olmasn ve hayata tutunmasn artrabilmektedir. ocuun
duygusal geliimine zarar vererek srekli uygunsuz davranlarda bulunulmas; deersiz, yetersiz, sevilmediini,
kendi ihtiyalarn karlarsa ancak deerli olabileceini hissettirmek, geliim dnemine uygunsuz beklentiler,
ocuun yaknlarna yaplan kt muameleyi izlettirme gibi davranlar duygusal istismar olarak tanmlanr. Bu
sunumda iki olguyla bireyin ocukluk hayatndaki duygusal ihmal veya rselenmiliin yetikin ilikilerinde ne
kadar belirleyici olduu nesne ilikileri ve Gestalt kuram erevesinde tartlacaktr. Yaamn ilk yllarndaki
balanma rntsnn ve duygusal rselenmiliin, yetikin dnemdeki zerk organismasnn tkanmlna neden
olabilecei irdelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Duygusal iddet, Nesne likileri Kuram, Gestalt Yaklam

68
6. ve 7. Snflarda Kaynatrlm Zihin Engelli rencilerin Sosyal Kabullerinin ncelenmesi

Uzman Erdin Arslan - Do. Dr. Zeynep Karata

Bu aratrmann amac, 6 ve 7. snflarda kaynatrlm zihin engelli rencilerin sosyal kabullerinin


incelenmesidir. Aratrmann alma gurubunu 20142015 retim ylnda Burdur l merkezinde kaynatrma
uygulamas yaplan 3 ortaokulun 6. ve 7. snflarnda eitim gren 153 renci oluturmaktadr. Aratrmada
kaynatrma uygulamas yaplan okullarda rencilerin sosyal kabullerini incelemek amacyla, Arslan (2010)
tarafndan gelitirilen Sosyal Kabul lei ve aratrmac tarafndan gelitirilmi yar yaplandrlm grme
formu kullanlmtr. Aratrma sonucunda sosyal kabul dzeylerinde cinsiyet ve baba eitim durumu deikenine
gre anlaml bir farkllk bulunmutur ancak anne eitim durumu, karde says ve aile gelir durumuna gre anlaml
farlln olmad saptanmtr. erik analizi sonularna gre ise katlmclarn byk blmnn engelli akrann
cinsiyetini nemsemedii grlmtr. Engelli akranlarnn sinirlenmesi, barmas, kfr etmesini rahtsz edici
davran olarak ifade ederken alkan olma, mutlu etme, iyi bir insan olmay kabul edici davran olarak ifade
etmilerdir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Kabul, Kaynatrma, Zihin Engelli

69
Fantastik-Gerek-lm geninde rdek, lm ve Lale

Ar.Gr. Erhan Akda

Okul ncesi ve ilkretimde ocuklarn alglamaya ve anlamlandrmaya alacaklar nemli kavramlardan birini
de lm oluturur. lm olgusunun ocuk tarafndan anlamlandrlmas olduka zorlu ve skntl bir sreci de
beraberinde getirir. Soyut bir kavram olan lmn ocua tanmlanmasndaki zorluk, pedagojik kayg (ocukta yol
aabilecei olumsuz alg) ve uygun bir sylem gelitirememekle (ykc slup) birleince yetikin ve ebeveyni daha
da kmaza srklemektedir. zellikle ocuk kitaplarnda lm olgusuna yer verilip verilemeyecei, yer verilecekse
bu olgunun nasl ve ne ekilde dile getirilecei konusunda farkl grler bulunmaktadr. ocuklara lmn nasl ve
ne ekilde aklanmas gerektii sorusunun cevabn baarl bir ekilde veren yaynlardan biri de Wolf Erlbruchun
rdek, lm ve Lale adl ocuk kitabdr. Bu eserde, soyut olan lm olgusu ocuklara fantastik unsurlar
kullanlarak somutlatrlm, lm karakterize edilmitir. Bir rdek ve lm arasndaki arkadalk, sevgi ve
sayg gibi deerlerin pedagojik zenle ele alnd rdek, lm ve Lale, ocuk okurlarn zihnindeki lm
kavramn ekillendirme ve gelitirmede byk nem tamaktadr. Bu almada, Wolf Erlbruchun rdek, lm
ve Lale adl ocuk kitabnda lm kavramnn nasl ele alnd somutlatrma, ocuk psikolojisi ve pedagojiden
hareketle incelenmeye allacaktr.
Anahtar Kelimeler: lm, Fantastik ocuk Kitab, Eitim, Somutlatrma, rdek, lm ve Lale

70
Sosyal Bilgiler retmen Adaylarnn Telif Hakk Kavram Hakkndaki Grleri

Yrd.Do.Dr. Erhan Grmez

Bu aratrmann amac, sosyal bilgiler retmenliinde renim gren grencilerin "telif hakk" kavram
hakkndaki dncelerini ortaya koymaktr. Bu aratrmada, nitel veri toplama aralarndan grme yntemi
kullanlmtr. Aratrma kapsamnda Sosyal Bilgiler retmenlii Blmnden 96 retmen aday ile aratrmac
tarafndan hazrlanan standartlatrlm ak ulu grme formu kullanlarak grmeler gerekletirilmitir.
Standartlatrlm ak ulu grme formunda kullanlan sorular Trke retmenlii ve Sosyal Bilgiler
retmenlii Blmlerinde derse giren uzman hocalarn grleri dikkate alnarak hazrlanmtr. Aratrmada,
rencilerle yaplan grmeler sonucu elde edilen veriler, ierik analizi yntemi kullanlarak zmlenmitir.
Aratrma sonular deerlendirildiinde: retmen adaylarnn ounluunun telif hakk kavramn eser sahibine
verilen yetki ve eseri koruma olarak tanmladklar; telif hakknn amacnn Maddi ve manevi haklar koruma ve
Korsan engelleme olduu, emee saygszlk ve kul hakk olduu dncesinden dolay telif hakk konusunda
hassas olduklar ve telif hakk konusundaki hassasiyetlerini orijinal rn alarak, eser sahibine destek olarak ve
korsana tepki gstererek ortaya koyduklar grlmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, retmen Aday, Telif Hakk

71
lkokul Sosyal Bilgiler Programnn Dijital Vatandalk ve Alt Boyutlar Asndan Yeterlilii

Yrd.Do.Dr. Erhan Grmez

Bu aratrmann amac 2004-2005 yllar arasnda yeniden yaplandrlan ilkokul sosyal bilgiler programnn
dijital vatandalk ve alt boyutlar andan yeterliliini ortaya koymaktr. Nitel aratrma yaklam benimsenerek
gerekletirilen aratrmann verileri dokman incelemesi yoluyla elde edilmitir. Aratrmadan elde edilen veriler
dokman incelemesi aamalarna gre analiz edilmitir. Aratrma sonucu genel olarak deerlendirildiinde ilkokul
sosyal bilgiler programnda yer alan "Birey ve Toplum, Kltr ve Miras; nsanlar, Yerler ve evreler;retim,
Datm ve Tketim;Bilim, Teknoloji ve Toplum;Gruplar, Kurumlar ve Sosyal rgtler;G, Ynetim ve Toplum;
Kresel Balantlar gibi renme alanlarnda ve ilikili nitelerde dijital vatandalk alt boyutlarna (dijital eriim,
dijital ticaret, dijital iletiim, dijital okuryazarlk, dijital adap, dijital kanun, dijital gvenlik, dijital salk, dijital hak
ve sorumluluk) hi deinilmedii ve bu konular asndan yetersiz olduu grlmektedir.
Anahtar Kelimeler: lkokul, Sosyal Bilgiler Program, Dijital Vatandalk, Alt Boyutlar

72
Trke retmenlerinin rencilere Kitap nerirken zledikleri Yaklamlarn Farkl Deikenler
Asndan ncelenmesi

Ar.Gr. Erhan en

Birer model ve ynlendirici olarak rencilerin kitap seimlerinde retmenlerin izledikleri yaklamlarn
etkisinden sz edilebilir. retmenin kitaba ve edebiyata ilikin grleri, kitap okuma skl, yaznsal tercihleri ya
da yeni kan yaynlar takip etme alkanl gibi bireysel etkenlerle birlikte eitim sisteminin amac, rencilerin
sosyo-kltrel yaps, kitaba dnk ilgileri ve grev yaplan okul tr gibi birok dsal etken okutulmas planlanan
kitaplarn belirlenmesinde etkilidir. Farkl bir deyile eitim retim ortamlarndaki bu deikenlerin kanlmaz
varl retmenlerin kitap nermede izledii yaklamlara yn vermektedir. Bu almada da retmenlerin kitap
nerme konusunda izledikleri yaklamlar farkl deikenlerle olan ilikisi erevesinde incelenmitir. almann
problem tmcesi Trke retmenlerinin eitim retim ortamlarnda rencilere kitap nerirken izledikleri
yaklamlar etkileyen faktrler nelerdir? biiminde zetlenebilir. Temel problemle ilgili olarak aadaki alt
problemler ise yle yanstlabilir: Trke retmenlerinin kitap nerirken izledikleri yaklamlar; 1. retmenlerin
cinsiyetlerine gre anlaml bir fark gstermekte midir? 2. Lisans ya da lisansst dzeyde aldklar ocuk edebiyat
derslerinin niteliine gre anlaml bir fark gstermekte midir? 3. Grev srelerine gre anlaml bir fark gstermekte
midir? 4. Kitap okuma sklklarna gre anlaml bir fark gstermekte midir? 5. Kitap okuma tercihlerine (tr) gre
anlaml bir fark gstermekte midir? 6. Grev yaptklar okullarn sosyo-ekonomik dzeyine gre anlaml bir fark
gstermekte midir? Karma (mixed) yntem desenlerinden kefedici desenin kullanld bu almada ilk aamada
10 Trke retmeniyle grme yaplm ve onlarn rencilere kitap nerirken izledikleri yaklamlar
belirlenmitir. kinci aamada ise belirlenen bu yaklamlara ilikin hazrlanan anket farkl ortaokullarda grev
yapan 50 Trke retmenine uygulanmtr. Sonu olarak Trke retmenlerinin kitap nerme konusunda
izledikleri yaklamlar farkl deikenler (grev sresi, okulun sosyo-kltrel yaps, kitap okuma skl)
asndan deerlendirilmitir. Verilerin zmlenmesinde ise istatistik program SPSS20den yararlanlmtr.
Anahtar Kelimeler: Trke retmeni, Okuma Alkanl, Kitap nerisi, Karma Yntem

73
Okuldaki Yazl Snavlarn Teog Snavyla Karlatrlmas

Yrd.Do.Dr. Erkan Atalm - Yrd.Do.Dr. Akif Kse - Orhan Yldrm

Eitim ve retimde lme ve deerlendirmenin yeri tartlmaz bir gerektir. Bu balamda, renciler gerek
okullarda retmenleri tarafndan yaplan yazl snavlarla, gerekse liseye ya da niversiteye yerleebilmek iin
merkezi snavlarla llr ve deerlendirilirler. Bu noktada eitimciler tarafndan tartlan konulardan bir tanesi
okulda yaplan snavlarn merkezi snavlara ne derece benzerlik/farkllk gsterdiidir. zellikle TEOG (Temel
Eitimden Orta retime) snav ortaretime geite ortak snav olarak dnldnde, okulda yaplan dier
snavlara ne derece benzerlik ve farkllk gsterdii aratrlmas gereken bir durumdur. Bu dorultuda mevcut
almada ncelikle rencilerin TEOG puanlar ile okuldaki yazl snavlardan aldklar puanlar arasnda fark olup
olmad test edilecek, ardndan TEOG ve okul snav puanlar arasnda ne derece iliki olduu aratrlacaktr.
almada veri olarak Kahramanmara il ve ilelerinden rastgele seilen 5 okul ve toplam 8.snf 833 rencinin
Matematik, Trke, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, Din Kltr ve ngilizce derslerindeki hem okul snav puanlar
hem de TEOG puanlar kullanlmtr. Veri analizinde puanlar arasndaki ilikiyi hesaplamak iin pearson
korelasyon analizi, puan fakllklarn karlatrmak iin ilikili rneklemler iin t-testi (paired t-test) kullanlmtr.
Pearson Korelasyon analizi sonucunda okulda yaplan sonavlarn TEOG snav ile gl bir ilikili olduu
grlmtr (r>0.70). rnein, din kltr ve ahlak bilgisi dersi iin korelasyon 0.72 iken Trke, Sosyal Bilgiler,
Matematik, ngilizice ve Fen Bilimleri iin srasyla 0.75, 0.77, 0.78, 0.70 ve 0.81dir. rencilerin TEOG ile okul
snavlarndaki baar karlatrlmasna bakldnda, her bir ders iin bu farkn istatistiksel olarak anlaml olduu
grlmektedir. Bu farklar 100 puan zerinden dnldnde Fen Bilimleri, Din Kltr ve Ahlak Bilgisi, Sosyal
Bilgiler, ngilizce, Trke ve Matematik dersleri iin srasyla 1, 6, 6, 10, 11 ve11 puandr. Sadece Din Kltr ve
Ahlak Bilgisi dersi hari renciler okul snavlarna gre TEOG snavnda daha baarz olduklar grlmektedir. Bu
durum genel olarak okul snavlarnn TEOG snavna gre daha kolay olduu grn desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler: Teog, Yazl Snavlar, Korelasyon

74
Lisans Eitim Srecinde Yaplan Ara Snav ve Final Snavlarnn Psikometrik zelliklerinin ncelenmesi

Yrd.Do.Dr. Erkan Atalm

Bu almann amac lisans eitimi srecinde yaplan ara snav ve final snavlarnn lme ve deerlendrime
asndan psikometrik zelliklerinin aratrlmasdr. Bu balamda Kahramanmara St mam niversitesi
retim elemanlarnn oktan semeli olarak hazrlad ara snav ve final snavlarnn renci ve soru tabanl
ktlar alndktan, sorularn madde psikometrik zellikleri (madde glk ve ayrt edicilik indekleri) ve testlerin
gvenirlikleri hesaplanmtr. Madde glk indeksi doru yaplma oran, madde ayrt edicilik indeksi madde-
toplam korelasyonu ve test gvenirlii ise Croacbach Alpha yntemi ile hesaplanmtr. Yaplan analizler sonucunda
retim yelerin hazrlam olduu ara snav ve final snavlarnn psikometrik zelliklerinin dk kalitede olduu
grlmtr. Elde edilen bulgular zellikle lisans eitimde gvenilir ve geerli soru hazrlama eitimine nem
verilmesi gerektiini n plana karmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Psikometrik zellikler, Geerlilik, Gvenirlik, Soru Hazrlama Teknikleri

75
Trkiye'de Ortaretim Dzeyindeki Mesleki Eitim le lgili Sorun Alanlar ve skandinav lkelerindeki
Mesleki Eitimin Trkiye'de Uygulanabilirlii

Do.Dr. Ersin Kavi - Do.Dr. Orhan Koak

Bir lkenin ekonomik ve sosyal geliimi sahip olduu eitim sisteminden gemektedir. zellikle de mesleki
eitim rekabet gc asndan olduka byk neme sahiptir. Bunun iin de ocuk ve genlerin yetenekleri
dorultusunda mesleklere ynlendirilmesi gerekmektedir. lkemizde zellikle ortaretim dzeyinde mesleki
ynlendirme ve mesleki eitim konusunda olduka kkl deiimlere ihtiya duyulmaktadr. Bu dorultuda, ilgili
almada da hem lkemizdeki genel eitim sorunlar hem de ortaretim dzeyindeki mesleki eitim sorunlar ele
alnmaya allmtr. Ayrca, son 10 ylda eitim konusunda adndan sz ettiren Finlandiya ve dier skandinav
lkelerindeki eitim sistemleri genel hatlaryla ele alnmtr. Bununla birlikte, bu lkelerdeki uygulamalarn Trk
eitim sistemine uygulanabilirliinin nnde ne tr engeller olduu ve bu engellerin nasl alabilecei tartlmaya
allmtr.
Anahtar Kelimeler: Eitim, Mesleki Eitim, skandinav Eitim Sistemi

76
2015 Pisa Yldz Singapurun Eitim Sisteminin ncelenmesi

Dr. Esen Turan-zpolat - Do.Dr. Erdal Bay

PSA (Uluslararas renci Deerlendirme Program) snav, ylda bir yaplan ve uluslararas boyutta 15
yandaki rencilerin matematik, fen ve okuma alanlarndaki baarsn snayan, bu bakmdan dnyada nemli
kabul edilen bir snavdr. Bu snava gre lkeler eitim sistemlerinin kresel boyutta yerini grp ders almaya ve
sistemlerini ekillendirmeye ynelebilmektedir. Singapur ise kazand yarm asrlk bamszl ile ksa srede,
tm dnyada, eitim gibi nemli bir alanda kendinden sz ettirmeye balamtr. Singapur eitim sistemini farkl
klan ve baarsnn arkasndaki temel unsur olarak ise, lkede ncelikle eitime ve zellikle de retmen eitimine
nem verilmesi belirtilmektedir. Bu almann amac son zamanlarda eitimde adeta bir yldz gibi parlayan ve
2015 yl PSA snav sonularnda zirveye ulaan Singapur'un eitim sistemini eitli ynleriyle incelemektir.
alma literatr taramas yntemi ile gereklemitir. Bu balamda Singapurun eitim sistemi, retim
programlar, retmen eitimi ele alnm, derlenerek sunulmu ve son olarak Trk eitim sisteminin mevcut
durumu ile karlatrlarak duruma ilikin eitli karmlarda bulunulmutur. Ayrca bu almann, lkemizde
Singapur Eitim sistemini konu edinen az sayda alma olmas ve bu konuda alana katk salayabilmesi sebebiyle
nemli olduu dnlmektedir.
Anahtar Kelimeler: Singapur Eitim Sistemi, Pisa, Literatr Taramas

77
Tketim Toplumunda Gen Olmak ve Kimlik Aray

Yrd.Do.Dr. Esra Ik

Gnmz toplumlarn tanmlarken en sk bavurduumuz kavramlardan biri tketim kavramdr. Birey ne


lde tketirse toplumsal konumunu o derece salamlatrmaktadr. Kimliklerin ifadesi haline gelen tketim ayn
zamanda bireyi mevcut sistemin iinde tutmakta, ona zgrlk vaat etmekte ve toplumun bir paras klmaktadr.
Tketim endeksli hayatlar tketimin dnda kalan, tketemeyen kiileri de dlamakta, etiketlemekte ve toplumun
dna itmektedir. Yani ihtiya olgusunun ok daha tesine geen tketim artk toplumsal kategorilerin de bir lt
haline gelmitir. En ok genler arasnda grlen ve bir var olma, kendini ifade etme biimine dnen tketimin
snrlar da her geen zaman andrlmaktadr. Hep daha iyisine ve daha fazlasna sahip olma arzusu genleri
tketimin en popler hedefi haline dntrmektedir. Bu almada temel tartma tketim ve genlik arasndaki
baml ilikiyi ortaya koyabilmektir. Kimlik oluturma srecinin en riskli dnemi olan genlik dneminde
tketimin genlerin kendini ifade etme konusunda nasl bir etkisinin olduu yaplan grmelerle ortaya
koyulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Tketim Toplumu, Kimlik, Genlik, Toplumsal Dlanma

78
Meb 9. Snf Biyoloji Ders Kitabnda Yer Alan Bilim nsanlar

Do.Dr. Esra zay Kse - Yrd. Do. Dr. Sibel Sadi - Yrd.Do.Dr. eyda Gl

Ders kitaplar, hem rencilere hem de retmenlere byk yararlar salayan eitim- retim materyallerinin
banda gelmektedir. Biyoloji, gnmzde, hem en nemli bilim dallarndan biridir hem de tm dnyadaki okullarda
retilen ana derslerden biridir. Eitim-retim alannda birok ey deise de biyoloji bilimin renilmesinde ve
retilmesinde ders kitaplar nemini korumaktadr. Bilim; evremizde meydana gelen olaylarn deney ve gzleme
dayal yntemlerle sistematik bir ekilde incelenmesi ve sonu karlmas srecini kapsayan almalar btndr.
Bu sre ierisinde birok bilim insan var olmutur ve derslerde renciler asndan renilmesi nem arz
etmektedir. Bu almada; ortaretim 9. snflarda okutulmak zere Milli Eitim Bakanlnca hazrlanm 2015
basm biyoloji ders kitabnda biyoloji bilimine katk salayan bilim insanlarna ne kadar yer verildii incelenmitir.
Anahtar Kelimeler: Biyoloji, Ders Kitab, Bilim nsanlar

79
Akademisyenlerde Psikolojik Sermaye le Tatmini Arasndaki likiler zerine Bire Aratrma

Esra Zeynel

Akademisyenlik meslei, profesyonel eitim srecini ieren, bilimsel anlamda katk yapma ve topluma k tutma
gibi misyonlar tayan nemli bir meslektir. Akademisyenlerin pozitif psikolojik sermaye dzeyleri ile i tatmini
dzeylerinin yksek olmas, onlarn ve bulunduklar niversitenin baarsn ve retkenliini ynde etkileyecektir.
Bu aratrmada, akademisyenlerin psikolojik sermaye dzeyleri ile i tatmini dzeyleri arasndaki ilikiler alt
boyutlar ile birlikte incelenmektedir. Aratrmada, anket metodu kullanlmtr. Bu amala, Luthans vd. (2007) nin
gelitirdii Psikolojik Sermaye leinin Trke formu (etin ve Basm 2012) kullanlmtr. lein bu
aratrmada gvenilirlik sonucu yksek kmtr ve lein boyutlarnn orijinal boyutlarna uygun olduu
grlmtr. tatmininin lm iin Minnesota Tatmini lei (Weiss vd.1967) kullanlmtr. Aratrmada,
deikenlerin iliki lm iin, korelasyon, basit dorusal ve oklu dorusal regresyon analizlerinden
yararlanlmtr. Aratrmann bulgular, Psikolojik sermaye dzeyinin i tatmini dzeyini pozitif ynde etkilediini
gstermektedir. Aratrmann alt boyutlar da kapsayan btn sonular bulgular blmnde ayrntl olarak
gsterilmekte ve yorumlanmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Pozitif rgtsel Davran, Pozitif Psikolojik Sermaye, Tatmini, oklu Dorusal Regresyon
Analizi

80
Ortaokul rencilerinin Kitap ve Okumak Kavramlar zerine Metaforik Alglar

Eylem Ezgi zdemir - Serdar Akbulut - Hakan vn

Bu aratrma, ortaokul rencilerinin kitap ve okumak kavramlar zerine alglarn metaforlar yoluyla tespit
etmek ve ortaokul rencilerinin kitap ve okumak kavramlar zerine alglarnn okuduklar kitap says ve tr ile
renim grdkleri okullarn tr (zel-devlet) ve rencilerin cinsiyeti ile farkllk gsterip gstermediini
belirlemek amacyla yaplmtr. Aratrmann alma grubunu, 2016-2017 eitim-retim ylnn ikinci yarylnda
beinci ve sekizinci snfta okuyan renciler oluturmaktadr. Aratrmada ortaokul rencilerinin kitap ve
okumak kavramlarna ilikin dncelerini metaforlar araclyla ifade etmeleri istenmitir. Aratrmann verileri,
renciler iin hazrlanan ve birinci blmde okul, snf, cinsiyet, ylda okunan kitap says ve okunan kitaplarn tr
eklinde bilgilerini belirtecekleri ve ikinci blmde sunulan benim iin kitap...; nk... ve benim iin
okumak; nk eklinde verilen ifadeleri tamamlayacaklar formlar araclyla elde edilmitir. Elde edilen
veriler ierik analizi teknii ile incelenmitir. erik analizine tabi tutulan metaforlar adlandrlm ve zayf yapdaki
metaforlar ayklanmtr. Ayklama sonucu elde kalan salam yapdaki metaforlar derlenerek bir metafor listesi
oluturulmu ve yaplan aklamalar dikkate alnarak eitli kavramsal temalar aracl ile gruplandrlmtr.
alma analiz aamasnda olduu iin bulgular daha sonra yorumlanacaktr. Elde edilen sonularn, kitap ve
okumak gibi bireyin tm bilisel ve sosyal geliiminde etkili olan kavramlarn retimsel adan ortaokul
rencilerindeki alglarnn tespiti ve ortaokul rencilerine okuma alkanl kazandrmada yol gsterici olma
konusundaki katks bakmndan nemli olduu sylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Ortaokul, renci, Kitap, Okumak, Metafor

81
Using First Language n Training Non-Native Teachers Of English

Ar.Gr. Eylem Perihan Kibar

ABSTRACT

It is accepted that the success of language learners in the countries where English is not the native language
depends on their language teachers. In such contexts where English is taught as a foreign language, most teachers
are non-native English speakers, and they have the advantage of sharing the same culture and mother language with
the community. On the other hand, using first language (L1) during the time of studying foreign language, among
other factors, is a far-reaching effect on possible disadvantages to be encountered. This study, then, aimed to
scrutinize the perceptions of post-graduate students on using first language in the classes of language teacher
training schools. 30 post-graduate students of Hacettepe University answered the instrument developed by
Demirezen (2016). The results show that more than half of the participants thought that first language should not be
used in training non-native teachers of English (M=3,44).
Keywords: Language Teaching, Teacher Training, Accent, First Language, Foreign Language

82
Osmanldan Gnmze Dini Grup ve Cemaatlerin Devletle Olan Simbiyotik likisi zerine Eletirel Bir
Okuma

Yrd.Do.Dr. Faruk Sancar

Tarihten gnmze devlet aygtn elinde bulunduran iktidarlar ile dini gruplar arasndaki ilikinin bir takm
maliyetleri olduu bilinmektedir. Siyasi, toplumsal ve dini alanda tezahr eden bu iliki biimi ksa vadede iktidarlar
asndan bir takm faydalar sunsa da orta ve uzun vadede dini gruplarn lehine iktidarn aleyhine ileyen asimetrik
bir sonu dourmutur. zellikle Osmanl tecrbesi gz nne alnarak yaplan deerlendirmelerde bu iliki biimin
dourduu kazanlar bilhassa menkbevi tarih anlatcl eliyle taltif edilirken bu mahzurlar ise gz ard
edilmektedir. lkemizin son birka yl iinde yaad FET krizi bu meselenin bir kez daha soukkanl bir biimde
ele alnmasn ve sz konusu dini grup ve cemaatlerle iktidarlar arasnda kurulmas gereken iliki biimin
sorgulanmasn elzem klmaktadr. almamz bu ynyle tarih sre ierindeki durumu ve cemaatlerin dini
dncelerini ina ederken dayandklar teolojik zemini ortaya koymay hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler: Tarikat, Cemaat, Karizmatik Otorite, ktidar, Masumiyet

83
Ortaokul Matematik Dersi retim Program Taslann retmen Grlerine Gre ncelenmesi

Uzman Fatih elikel - Do.Dr. Il Tanrseven

Milli Eitim Bakanl, retim programlarnda gncelleme yapldn ve gncellenen retim programlarnn
taslak metinlerini bir aylk ask sresi boyunca kamuoyunun ve eitim paydalarnn gr ve nerilerine ak
olacak ekilde yaymladn, 2017 ylnn Ocak aynda duyurmutur. Bu aratrma, MEB tarafndan yaymlanan
ortaokul matematik dersi retim program taslana ilikin retmen grlerini belirlemeye ynelik nitel bir
almadr. Aratrmann alma grubu, 2016-2017 eitim retim ylnda, Mersin ili Silifke ilesindeki
ortaokullarda grev yapmakta olan sekiz matematik retmeninden olumaktadr. Aratrma verilerinin
toplanmasnda yar-yaplandrlm grme teknii kullanlmtr. Aratrmada veri toplama arac olarak
aratrmaclar tarafndan gelitirilen yar-yaplandrlm grme formu kullanlm ve toplanan veriler betimsel
analiz yntemiyle analiz edilmitir. Aratrma bulgular; retmenlerin MEB tarafndan yaymlanan matematik dersi
taslak retim programn genel olarak olumlu bulduklarn ortaya koymutur.
Anahtar Kelimeler: Ortaokul Matematik Dersi, retmen Grleri, Taslak retim Program

84
Ortaokul Matematik Uygulamalar Dersi retim Programnn Uygulanmasna likin retmen ve renci
Grleri

Uzman Fatih elikel - Prof.Dr. Tuba Yanpar Yelken

Matematik uygulamalar dersi, 2012-2013 eitim retim ylndan itibaren ortaokullarda kademeli olarak
uygulamaya konulan ve semeli bir ders olarak okutulan bir derstir. Bu aratrma, rencilerin sklkla tercih ettii
bir ders olan matematik uygulamalar dersinin retim programnn uygulanmasna ilikin retmen ve renci
grlerini belirlemek amacyla yaplm nitel bir almadr. Aratrmann alma grubunu 2016/2017 eitim
retim ylnda Mersin ili Silifke ilesindeki resmi ve zel ortaokullardaki 6 matematik retmeni ve 10 sekizinci
snf rencisinden olumaktadr. Aratrma verileri, retmenlerden yar-yaplandrlm grme teknii,
rencilerden ise odak grup grmesi teknii kullanlarak toplanm ve betimsel analiz yntemi ile analiz
edilmitir. Aratrma bulgular; matematik uygulamalar dersinin ounlukla matematik dersinin devam gibi
grld ve derslerde genellikle konu tekrar veya test zm yapldn ortaya koymutur.
Anahtar Kelimeler: Matematik Uygulamalar, retim Program, renci Grleri, retmen Grleri

85
Trkeyi Yabanc Dil Olarak renen rencilerin Bilgisayar Destekli Dil renimine Kar Tutumlar

Do.Dr. Fatih Ylmaz - Glnur Birol

ZET Gnmzde hayatn her alannda hzla gelien teknoloji, dil eitiminde de bilgisayarlardan yararlanmay
gerekli klmaktadr. Bilgisayarlarn dil retimindeki rol, artk tm dnyada dil retmenlerinin karlat nemli
bir konudur. Bilgisayar destekli dil retimi alan; dil bilim, psikoloji, sosyoloji, eitim, bilgisayar bilimleri ve doal
dil ileme gibi birok disiplin zerine kurulmutur. Bilgisayar destekli dil retimi, dil renimi ve retiminde bilgi
ve iletiim teknolojilerinin roln aratran, yeni ve hzla gelien bir alandr. Bilgisayar destekli dil renimi,
renilen yabanc dili desteklemek iin bilgisayarn deiik yntemler ve becerilerde kullanlmas ve kullanlan
bilgisayarlara yklenmesi gereken birtakm zel dil yazlm programlarn kapsamaktadr. Bilgisayar destekli eitim
sunan ok eitli aralar vardr. Bu aralarn kullanlmas rencilere birok yarar salamaktadr fakat asl olan
rencilerin teknolojiye ynelik tutumlardr. Teknolojiye ynelik tutum, bu retim ynteminin hayata
geirilmesinde ok nemli bir rol oynamaktadr. Uygulama aamasnda duygusal deikenlerden biri olarak kabul
edilmektedir. Bu aratrmann amac; yabanc dil olarak Trke eitiminde bilgisayar destekli materyallerin
kullanmna kar Gaziosmanpaa niversitesi TMER rencilerinin tutumlarn belirlemektir. Aratrmada
rencilerin Trke renimine kar tutumlar, genel bilgisayar kullanmna kar tutumlar ve bilgisayarla dil
renimine kar tutumlarn belirlemek iin rencilere 3 farkl konuda tutum lei uygulanacaktr.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Bilgisayar Destekli Dil renimi, Eitim Teknolojisi, Trkenin Yabanc
Dil Olarak retimi

86
Lise rencileri in Etkili Ders alma lei Gelitirme almas

Do.Dr. Aye Aypay - Uzman Fatma Altnsoy

Bu almann amac lise rencileri iin etkili ders alma leinin gelitirilmesidir. Amal rneklemenin
tipik rnekleme teknii ile iki Anadolu lisesinde renimini srdren; 182si kz, 186s erkek rencilerin
oluturduu toplam 368 renci zerinde gerekletirilmitir. rencilerin 89u dokuzuncu snf, 150si onuncu
snf, 129u da on birinci snf rencisidir. Literatr erevesinde ve rencilerden yazl olarak toplanan etkili ders
alma alkanlna dair bilgilerden hareketle 19 maddelik bir madde havuzu oluturulmutur. Yaplan amlayc
faktr analizinde EDye ait KMO deeri 0.90; Bartletts Testi sonucu ( =2447,471, p<.001), manidar
bulunmutur. Toplam varyansn %55ini aklayan faktrl bir yap elde edilmitir. lek faktrleri iin
hesaplanan Cronbach Alpha gvenirlik katsaylar 84-72 arasndadr. Dorulayc faktr analizinden elde edilen
modelin uyum indeksleri incelenmi Ki-Kare deeri [2=202.74, df=87, p<.01] olarak hesaplanmtr. Modelin dier
uyum iyilii indeksleri de [CFI=0.97, IFI=0.97, GFI=0.93, AGFI=0.91, NFI=0.95, NNFI=0.972, 2 /df=2.3,
RMSEA=0.06, SRMR=.05] modelin veriye iyi dzeyde uyum sergilediini gstermitir.
Anahtar Kelimeler: Ders alma, renme, renci

87
Okula Aidiyetin Yordaycs Olarak fke Eilimi

Do.Dr. Ali Erylmaz - Uzman Fatma Altnsoy

Bu almann amac, okula aidiyet ile fke eilimi arasndaki ilikilerin incelenmesidir. almada 15-17 yalar
arasnda yer alan 134 kz ve 143 erkek, lise 10 ve 11inci snf rencisi yer almtr. almada Okula Aidiyet ve
fke Eilimi lei ile veriler toplanmtr. Verilerin analizinde basit regresyon analizi tekniinden yararlanlmtr.
Aratrma sonularna gre, lise rencilerinin okula aidiyetlerini fke eilimleri anlaml ve nemli bir ekilde
aklamaktadr (R=.39, R2=.15, F (1, 275 ) = 48.55, p<.01). Lise rencilerinin fke eilimleri arttka, onlarn
okula aidiyetleri azalmaktadr (=-.39; t =- 6.97; p<0.01).
Anahtar Kelimeler: Okula Aidiyet, fke, Lise rencisi, Ergen

88
Dramann Yabanc Dil retimine Etkisi

Dr. Fatma Karaman

Son dnemlerde yabanc dil retiminde yeni ynelimler ve yntemler ortaya kmtr. Bunlardan biri de
Drama Yoluyla retim yntemidir. Bilindii zere renmede yaant esas kouldur. Dolaysyla renmenin
gereklemesi iin renciye deneyim ve yaant kazandrlmas ok nemlidir. Nitekim bu durum yani deneyim ve
yaant dramada n plandadr. Bu almada dramann hedef dildeki kazanmlarn edinimindeki etkisi aratrlmtr.
renciye hedef kltrdeki kltrel elerin kazandrlmaya allmas, kltr aktarmnda, dilbilgisi derslerinde,
kelime retiminde, okuma, konuma becerisinin gelitirilmesinde ve edebiyat derslerinde drama etkin bir ekilde
kullanlabilir. Oynanacak oyun retmen tarafndan verilen bir edebi metin, hikye, diyalog veya otantik bir metin
olabildii gibi birebir rencilerin kendilerinin kurgulayp yazd bir oyun da olabilir. Bu yntemle renci ders
srecini etkili kullanarak elenerek renir. rencinin empati yetenei, yaratcl, estetik ve sanatsal ynnn
gelimesine katk salar. Birlikte alma becerisi gelierek renciye sosyal duyarllk kazandrlr. Beden dilini
nasl kullanacan renir.
Anahtar Kelimeler: Yabanc Dil retimi, Drama, Yaparak Yaayarak renme

89
retmen Adaylarnn Szl Mlakat Snavna likin Grlerinin ncelenmesi

Dr. Fatma Torun - Do.Dr. Yasin Doan

Bu aratrmann amac retmen adaylarnn ilk kez 2016 ylnda uygulamaya balanan szl mlakat snavna
ilikin grlerini belirlemektir. Aratrma nitel aratrma yntemlerinden durum almas ile yrtlmtr.
Aratrmann alma grubunu 27si erkek, 29u kadn olmak zere toplamda 56 retmen aday oluturmaktadr.
Katlmclar Sosyal Bilgiler retmenlii, Trke retmenlii, Arapa retmenlii, Matematik retmenlii,
Fen Bilimleri retmenlii, Okul ncesi retmenlii, Rehberlik ve Psikolojik Danmanlk retmenlii ve Snf
retmenlii programlarnn 4. snfna devam etmektedirler. almada veri toplama arac olarak yar
yaplandrlm grme formu kullanlmtr. Elde edilen veriler betimsel analiz ve ierik analizi yntemleri ile
analiz edilmitir. Verilerin analizi sonucunda; retmen adaylarnn szl mlakat snavna ilikin hem olumlu hem
de olumsuz tutum benimsedikleri, bu tutumda atama yaplacak bllmler asndan deiimin belirli olduu, snavn
retmen adaylarnn alma motivasyonlarn drd, tek snava gre alternatif ans yarattn ve snavn
eitim sistemine olumlu bir katk salamayacana ilikin eitli sonulara ulalmtr.
Anahtar Kelimeler: Szl Mlakat, retmen Aday, Yerletirme

90
Okul ncesi retmen Adaylarnn Oyun Kavramna likin Metaforik Alglar

Do.Dr. Fatma nal

Bu aratrmann amac metaforlar aracyla okul ncesi retmen adaylarnn, kendileri ve ocuklar asndan
oyun kavramna ilikin alglarn belirlemektir. Nitel aratrma yaklamnn benimsendii bu almada, var olan
durumu ortaya koymak amalanmtr. Aratrma grubunu, Akdeniz niversitesi Eitim Fakltesi Okul ncesi
retmenlii Lisans Programna devam eden (143) renciler oluturmaktadr. Aratrma verilerinin toplanmasnda,
aratrma grubundaki retmen adaylarndan Benim iin oyun benzer/gibidir. nk ve ocuk iin oyun
benzer/gibidir. nk ifadelerini tamamlamalar istenmitir. Verilerin analizinde; retmen adaylarnn
kendileri ve ocuklar asndan oyun kavramna ilikin rettikleri metaforlar listelenmi, metaforlara ynelik
aklamalar dorultusunda oyun kavramna ilikin kategoriler oluturulmutur. retmen adaylarnn kendileri
asndan oyun kavramna ynelik alglar ile ocuklar asndan oyun kavramna ilikin alglarnn oyunun temel
ihtiya olmas rahatlatc ve elendirici ynasndan benzerlik gsterdii grlmtr.
Anahtar Kelimeler: Oyun, ocuk, Metafor

91
Okul ncesi retmenlerinin ocuklarn Sanat almalarn Deerlendirmesi

Do.Dr. Fatma nal

Bu aratrmann amac, okul ncesi retmenlerinin ocuklarn yaptklar sanat almalarn nasl
deerlendirdiklerinin ortaya konulmasdr. Aratrma nitel bir almadr. Aratrmann alma grubunu Antalya il
merkezinde bulunan bir anaokulunda farkl ya gruplarnda (3-4-5 ya grubu) grev yapan retmen
oluturmaktadr. Aratrma verileri, aratrmaya katlan retmenlerle yz yze yaplan grlerde sorulan ak ulu
sorularla ve eitim ortamnn bir gn sresince video kayt yntemiyle kayt altna alnmasndan elde edilmitir.
Aratrmada veri toplamada kullanlan grme ve video kayt yntemleri kullanlarak elde edilen verilerin analizi
sonularna gre, retmenlerin ocuklarn yaptklar sanat almalarn deerlendirmeye ilikin verdikleri cevaplar
ile uygulamalarnn farllk gsterdii sylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Okul ncesi Eitim, Sanat almalar, Deerlendirme, ocuk

92
Learning English Vocabulary By Narrow Reading: Readlang

Do.Dr. Ferit Klkaya

ABSTRACT

Reading is one of the most important skills to be improved in any language since it is widely acknowledged that
the more learners read, the more they will face high frequency words as well as learn content knowledge in the text
they are reading. Thus, narrow reading in which learners read around the same topic for some time receives attention
as it allows both increasing the change of vocabulary on the same topic for several times and recycling the
previously learned lexical items. However, it may not be possible for each student to notice the important and
frequent words through repeated exposure. Strategies such as guessing from the context may not work, as some of
them may appear hard word for learners. Hyperglossing, textual and/or pictorial representations of lexical items, is
found to be aiding the development of decoding and is a useful strategy for L2 reading pedagogy. Although the
research on glossing provides mixed findings regarding the benefits, it is also acknowledged that glossing improves
especially incidental vocabulary acquisition. The current study aims to investigate the perceptions of beginner
students of English towards learning English vocabulary by narrow reading on Readlang, a Web 2.0 tool that allows
language learners to translate words and phrases into learners mother tongue. The participants included 55 Turkish
learners of English enrolled in the department of Public Administration at Mehmet Akif Ersoy University. The
participants were asked to choose five words and/or phrases from a different text on public administration each week
during the study, which lasted 12 weeks. The interviews held with the participants at the end of the study indicated
that the participants perceived that their reading comprehension improved dramatically since using Readlang. The
results also indicated that the spaced repetition through flashcards helped them recycle the previously learnt lexical
items.
Keywords : Hyperglossing, Narrow Reading, Vocabulary, English, Readlang

93
Ailelerin Bak Asna Gre Erken ocuklukta stn Zekaya likin aretler

Ecenaz okun - Yrd.Do.Dr. Feyzullah ahin

stn zekal ocuklarn eitiminde erken ve doru tanlama ilk admdr. Sz konusu ocuklar erken yllardan
itibaren akranlarndan bir takm zellikleri ile farkllklar sergilemeye balarlar. Bebeklik dneminden itibaren
bilisel geliim dnda geliimin bir veya birden ok alannda yatlarndan ileri dzeyde olma, be duyuyla ilgili
tm uyaranlara kar ar duyarllk, ayn anda (ayn zaman dilimi ierisinde) birka uyaran veya uyarc durumu
(grme, iitme, dokunma, tatma ve koklama) alglama yetenei, yksek duyarllk ve/veya tepki verme (Dnmez,
2009), lego vb. ak ulu oyuncaklar daha ok tercih etme bunlardan sadece birkadr. Erken yllarda tanlama
almalarnda ebeveyn gzlem ve grmeleri en nemli tanlama aralarndan birisidir. Bu almann genel
amac, erken ocukluk dneminde (0-5 ya) ocuklarnn stn zeka iaretlerinin aile grlerine gre
incelenmesidir. alma iki aamada srdrlecektir. lk aamada, grup zeka testi olan Temel Kabiliyetler Testinin
ilk %75lik dilimi ierisinde yer alan 30 renciye bireysel zeka testi uygulanacaktr. Daha sonra, bu ocuklardan
stn zekal olduu tespit edilenlerin aileleri ile bireysel grmeler gerekletirilecektir. Bireysel zeka testi olarak
Wiscar Zeka Testi (WISC-IV) kullanlacaktr. Grme formu olarak uzman gr alnarak aratrmaclar
tarafndan hazrlanm olan yar yaplandrlm bir form kullanlacaktr. almada, veri toplama sreci devam
etmektedir. alma sonucunda elde edilen verilerin dkm yaplarak, betimsel analiz yaplacaktr. Ulalan
sonular, alan yazn bulgularna gre tartlarak, bir takm neriler getirilecektir.
Anahtar Kelimeler: stn Zeka, Erken ocukluk, Ebeveyn Grleri

94
stn Zekal ocuklarn Geliimsel zellikleri

Mirza Tamtekin - Yrd.Do.Dr. Feyzullah ahin

stn zekal ocuklar akranlarndan bilisel, sosyal, duygusal, dil ve fiziksel gibi geliim alanlarnda farkllklar
sergilerler. Her bir alann geliimi karlkl etkileim ierisinde srmekle birlikte, her bir alan kendi doasna uygun
bir geliim seyri sergilerler. Bu geliimin bazen e zamanl olarak gereklemeyebilir. Bir dier ifade ile alanlar
arasnda geliimsel farkllklar ortaya kabilir. Bu durum zellikle zeka dzeyi ykseldike daha fazla belirginleir.
Bu almann genel amac, stn zekallarda e zamanl olmayan geliim olgusunun bilisel, sosyal ve duygusal
geliim balamnda incelenmesidir. almada, vaka analizi yntemi kullanlacaktr. Aratrma, 2017 yl kesitinde
iki stn zekal ocuk ile srdrlecektir. almada vaka analizi yntemi kullanlacaktr. almada veri toplama
arac olarak bireysel zeka testi olarak Wiscar (WISC-IV), Sosyal Becerileri Deerlendirme lei kullanlacaktr.
Ayrca, retmen, ebeveyn ve uzman grlerine de bavurulacaktr. alma, ikinci aratrmacnn danmanlnda
birinci aratrmac tarafndan srdrlen tezsiz yksek lisans almas kapsamnda bitirme projesi olarak
srdrlmektedir. almada, bireysel zeka testleri uygulanm stn zekal ocuklar saptanmtr. Dier lme
aralarnn uygulamas ve raporlamasna devam edilmektedir. alma kapsamnda elde edilen veriler alan yazn
bulgularna gre tartlacak ve bir takm neriler getirilecektir.
Anahtar Kelimeler: stn Zeka, Bilisel Geliim, Sosyal Geliim, Duygusal Geliim

95
Mze Eitim likisi erevesinde Atatrk Dnemi Mze Faaliyetleri

Ar.Gr. Funda Arslan Bilgin

Tarih retiminde eski eserlerin kullanlmas eitim asndan olduka nemlidir. Tarih retimini
monotonluktan karp daha aklda kalc hale getirir. Atatrk dneminde tarih retiminde eski eser ve mzelerin
kullanlmas ile ilgili eitli almalar yaplmtr. Bu dnemde pek ok mze alm var olan mzeler de
zenginletirilmitir. 1925 ylnda tekke ve zaviyeler kapatlm 9362 eser mzelere devredilmitir. 1920 ylnda
kurulan Hars mdrl erevesinde devam eden mze faaliyetleri 1926 ylnda Hars Mdrlnn alt birimi
olarak alan Mze ubesi ile devam ettirilmitir. Atatrk dneminde Anadolunun farkl yerlerinde mzeler
almtr. Adana Mzesi, tfaiye Mzesi, zmir Arkeoloji Mzesi, Tire Mzesi, Sinop Mzesi bunlardan bir kadr.
Atatrk bu mzelerin ounu ziyaret etmitir. Ayrca Maarif Vekaleti tarafndan, mze kurulamayan yerlerde
okullarn bir kesini mze haline getirilmesi ile ilgili bildiri yine bu dnemde okullara gnderilmitir.
Anahtar Kelimeler: Atatrk Dnemi, Mze, Tarih retimi

96
Trkiyede Kayt D stihdamn nlenmesinde Eitimin nemi

Do.Dr. Abdurrahman Benli - Yrd.Do.Dr Gke Cerev

Kayt d ekonominin, gelimi ve gelimekte olan birok lkede zellikle son otuz yl iinde nemli oranda art
gsterdii gzlenmektedir. Kayt d ekonominin etkiledii en nemli alanlarn banda ise kayt d istihdam
konusu gelmektedir. Kayt d ekonominin gnmzde alma hayatna bir yansmas olarak kabul edilen kayt d
istihdam toplumlarn gelierek ilerlemesi nnde byk bir engeldir. Trkiyede son yllarda kayt d istihdamn
azaltlmasna ynelik nemli uygulamalar yaplmaktadr. Bu uygulamalar sayesinde kayt d istihdam oranlarnda
azalmalar elde edilmitir. Kiinin eitimi de kayt d istihdamn nlenmesinde nemli bir unsurdur. Eitim ile
nitelikleri artan bireylerin alma hayatna yaklamlar farkllamaktadr. Bu farkllama ile kiiler kayt d
almaktan uzak durmaktadrlar. Toplumsal kalknma ve refahn salanabilmesi iin kayt d istihdamn
azaltlmasna ynelik mcadelenin sreklilii nemlidir. Bireylerin eitim dzeylerinin artrlmas kayt d
istihdamla mcadelede nemli bir aratr. Bu almada konu hakknda ilgili literatr taramas yaplm ve temel
olarak TK ile Sosyal Gvenlik Kurumu verileri kullanlmtr. Bu verilere bal olarak kayt d istihdamn
Trkiyedeki genel durumu incelenmi ve kayt d istihdamn nlenmesinde eitimin nemi ortaya konulmutur.
Kalknma ve refahn salanabilmesi iin kayt d istihdamn azaltlmasnn nemli olduu ve kiilerin eitim
dzeylerinin kayt d istihdamla mcadele de nemli bir ara olduu sonucuna varlmtr.
Anahtar Kelimeler: Kalknma, Refah, Kayt D stihdam, Eitim

97
Meslek Yksekokulunda Okuyan Kz rencilerin Tketici Haklar Farkndalk Dzeyi

Dr. Glden Gk - Eyp Erdal Yrk

Gnmzde yaanan teknolojik gelimeler tketicilere baz ayrcalklar getirmi olsa da reticilerin haksz ticari
uygulamalar tketicilerin zarar grmesine, aypl ve sala zararl rnleri satn almalarna neden olmaktadr.
Tketicinin bu tip uygulamalara kar korunmas amacyla yrrle konulan yasalardan tketicilerin haberi
olmamakta ve bilin eksikliinden tr maduriyet yaamaktadr. Aratrmann alma evrenini Seluk
niversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yksekokuluunda okuyan 2818 kz renci oluturmaktadr. almann
rneklemini evreni temsil edebilecek gce sahip 300 kz rencidir. almada SPSS 17 paket program kullanlm
ve toplanan verileri deerlendirmek iin frekans dalm, kikare, t test, Anova, regresyon ve korelasyon analizi
yntemlerinden yararlanlmtr.
Anahtar Kelimeler: Tketici Haklar, Tketici Eitimi, Tketici Farkndal, Tketicinin Korunmas

98
Pozitif Psikoloji Balamnda znel yi Olu ve Spor likisi: Ergenler zerine Bir Aratrma

r.Gr. Glden ztrk Serter - Okutman Emre Yamaner

Mutluluu ele almann tarihi ok eskiye dayanr. Aristodan gnmze kadar nsan nasl mutlu olur? sorusu
akllar kurcalamtr. Psikoloji asndan bakldnda ise mutluluu ele almann tarihi olduka yenidir. Seksenli
yllardan sonra pozitif psikolojinin geliimi ile birlikte mutluluk konusunda yaplan almalar giderek artmtr
(Myers & Deiner 1995). Dienere (1984) gre znel iyi olu, bireylerin yaam doyumlarna ve olumlu-olumsuz
duygulanmlarna ilikin genel bir deerlendirmedir (Akt. Dilma, Bozgeyikli, 2009) ve olumlu duygulanm (nee,
coku, mutluluk, efkat vb.), olumsuz duygulanm (znt, kayg, fke, sululuk vb.) ve yaam doyumu olmak zere
eye sahiptir (Akt. Tuzgl Dost, 2004). Her bireyin kendini mutlu hissettii olgular, algsal olarak
farkllaabilmektedir. Ancak genel anlamda mutlu kiilerin; "gen, salkl, iyi eitim grm, alak gnll,
ekonomik bakmdan iyi koullara sahip, iyi bir ie sahip, da dnk, iyimser, znts az, tasasz, kayg dzeyi
dk, lml" kiiler olduklarna dair genel bir kan vardr (Yetim, 2001). Sporun insan metabolizmas, sinir sistemi
ve psikolojik sal iin nemli oranda faydasnn olduu bilinmektedir (Yiitba, 2002). Son yllarda, eitli
dzeylerde ve younluklarda spor etkinliklerinin, zihin salk ve znel iyi olma zerindeki etkileri ele alnmaktadr.
Sporun duygu durumsal yararlarnn olduu, olumlu kendilik kavramn gelitirdii, zsayg ve zyeterlikte artlara
neden olduu, olumlu beden imgesini besledii, fizyolojik ve psikolojik stresi azaltt, holanma ve elenme
duygularn gelitirdii belirtilmektedir. Holanlan ve haz alnan etkinlik olarak spor, znel iyi olmay artrmakta
olduu bilinmektedir (Yetim, 2001). Ancak alan yaznda profesyonel spor ile uraan ergenlerin znel iyi
olularnn incelendii bir aratrmaya rastlanmamtr. Bu amala profesyonel spor yapan yz ergen ve profesyonel
ya da amatr olarak sporla ilgilenmeyen yz ergen almaya dahil edilmitir. Aratrmada Erylmaz (2009)
tarafndan gelitirilen Ergen znel yi Olu lei ve aratrmaclar tarafndan hazrlanan Sosyo Demografik Bilgi
Formu Kullanlacaktr. Aratrmada elde edilen veriler SPSS programnda analiz edilerek sonular paylalacaktr.
Anahtar Kelimeler: znel yi Olu, Spor

99
KKTCde okul Sal Projesi Kapsamnda Genlerin Mevcut Durumu

Yrd.Do.Dr. Gley Abatay

KKTCde Okul Sal Projesi kapsamnda genlerin mevcut durumu *Dr. Gley B. Abatay Okul a, hzl
renme, byme ve gelimenin gerekletii, bilgi ve beceri kazanma dnemidir. Alkanlklar bu dnemde
olumaya balar. Byme ve gelime srecinin hzl olduu okul a dneminde koruyucu nlemler ileriki yalarda
genel salk durumu zerinde etkili olabilecek yararlar salayacaktr. Okul sal hizmetleri; renciler, aileler ve
okul personelinin salk durumlarnn deerlendirilmesi, gelitirilmesi, salkl okul yaamnn salanmas ve
srdrlmesine ynelik almalardr. Okul sal hizmetleri; Okul andaki tm ocuklarn olabilecek en iyi
bedensel, ruhsal ve toplumsal sala kavumalarn salamak ve srdrmek, Okul ocuklarnn salkl bir
evrede geliimini salamak, ocuklarn, ailelerin ve toplumun salk dzeyini ykseltmektir. Salk hizmetlerini
gelitirmi lkeler, 2010 ulusal salk hedeflerinde bireylerin iinde bulunduklar ya gruplarna gre salk
davran gelitirmenin nemi zerinde durmaya ynelmitir. DS, Avrupa Blge Brosu 1984 ylndan itibaren
salk eitimi ve salk dzeyini ykseltme programlarn gelitirmeye balamtr. DS, 1990l yllarda Sal
Gelitiren Okul almalarn balatmtr. Bu proje Dnya Salk rgt (WHO), Birlemi Milletler, Eitsel,
Bilimsel ve Kltrel Organizasyonu (UNESCO), Avrupa Topluluu Komisyonu (CEC), Avrupa Konseyi (CE) nin
katklaryla olumutur. Avrupa da ilk uygulamalar 1991 ylnda Polonya, Macaristan, ek Cumhuriyeti ve
Slovakyada balatlmtr. KKTCde ilk kez 2010 ylnda aratrmac tarafndan Okul Sal Projesi gelitirilmi
ve Salk Bakanl Temel Salk Hizmetleri Dairesi Mdrl ile 6000 ilkokul rencisi bu proje kapsamnda
taramaya alnmtr. Bu kapsamda, okul sal hizmetleri aamadan olumaktadr. 1. Salk taramalar, 2. Durum
analizi ve mdahale (salk eitimleri, vb. gibi), 3. Gerekli sevklerin yaplmas. Bu aratrma 2016-2017 retim
ylnda pilot bir ortaokul taramaya alnmtr. Aratrmaya ortaokulda okuyan 158 gencin tm alnmtr. Genler,
aratrmac tarafndan gelitirilen salk deerlendirme formu ile, bedensel salk gstergeleri, boyu, kilosu, dileri,
tansiyon, nabz, eker, genel grnm, bit, deri sorunlar, grme, kiisel hijyen alkanlklar, seconder seks
karakterlerinin deerlendirilmesi, beslenme alkanlklar, psikososyal durumu hakknda veriler alnmtr.
Aratrmada elde edilen veriler spss paket program ile deerlendirilmitir. Genlerin %50ye yaknnda grme
sorunu, %70e yaknnda di sorunu ve okulun %13nde kilo sorunu, %25inde trnak yeme sorunu saptanmtr.
*KKTC Salk Bakanl- Psikoterapist-Aile Terapisti
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler; Okul Sal, Salk Eitimi, Salk Tarama

100
Milletinin Selameti mi Evladnn zgrl m?

Do.Dr. Glnisa Aynakulova

Kurbancan Datha byk cesareti, nderlii ve ince diplomatik kabiliyeti sayesinde Buhara Emiri ve Hokand Han
tarafndan Datha unvanyla ereflendirmi bir kadn generaldir. Aratrmaclara gre Datha unvan Hokant
idaresinde en yksek rtbelerden olup hiyeraride drdnc makam, Rus ordusunda ise general rtbesine denk
gelmektedir. 1876da ar II. Aleksanderin manifestosuyla Hokand Hanl ortadan kaldrldktan sonra Kurbancan
Datha oullar Abdldabek, Omorbek, Mamatbek, Asanbek ve Alay Dalk blgesinin Krgzlar ile, yetersiz askeri
gc ve silahlarna ramen Rusya devletinin smrgecilik siyasetine kar iddetli direni gstermiler, kahramanca
savamlardr. Ala Dalarnn kahraman halk mevcut imknlar dahilinde Rus silah ve Rus sava teknolojisine
kar daha fazla kar koyamayacaklarn, direniin artk fayda salamayacan anladktan sonra Rus hakimiyetine
boyun emilerdir. Gney Krgzistan topraklarnn Rusya mparatorluuna ilhak edilmesi ve btn Trkistann
Rusyann smrgesine dntrlmesinden sonra da Kurbancan Datha nemli bir siyasi lider olarak Trkistan
Genel Valiliinin st dzey askeri makamlaryla mnasebetlerine devam etmitir. Fakat Kurbancan Dathann
Krgzlar arasndaki byk itibar, halk zerindeki tesiri Rus idarecilerini hep kukulandrmtr. Bundan dolay Rus
idarecileri Kurbancan Datha ve oullarn cezalandrmak zere Dathann olu Kambeke iftira atarak idama
mahkm ettikleri gibi dier oullarn da krek cezasna arptrp Sibiryaya srgne gndermilerdir. Alay
Krgzlar, Kambek ve dier Beyleri bulunduklar zindandan Alay dalarna, oradan da Kagara kararak Ruslara
kar tekrar savamaya hazr olduklarn, Dathadan emir ve iaret beklediklerini belirtmilerdir. Fakat Kurbancan
byle zor, karmak durumda da hislerine yenik dmemi, devlet adam olmann getirdii byk sorumluluu
stlenerek z evladnn hayat sz konusu olmasna ramen, devleti ve milletinin yksek karlarn stte tutmay
bilmitir. Datha Krgz halk ve devletinin bekas, lkenin huzuru ve selameti iin z olunu feda ederek milletini
byk katliamdan kurtarmtr.
Anahtar Kelimeler: Kurbancan Datha, Krgz/trk Kadn Liderleri, Trkistann stilas, Hokant Hanl, Annenin
Fedakarl

101
Seilmi Olan Salk Gstergeleri Asndan Orta Gelirli lkelerin Snflandrlmas

Ar.Gr. Glnur lgn - Ar.Gr. Glsm eyma Koca

lkelerin gelimilik seviyesini gsteren sosyo-demografik, ekonomik ok sayda gsterge bulunmaktadr. Bu


gstergeler arasnda alama oran, ortalama yaam sresi ve lm oranlar gibi gstergeler bir lkenin gelimilik
dzeyini gsteren salk gstergelerindendir. Salk gstergeleri lkelerin gelir dzeyi ile dorudan orantl
olduundan, ilgili gstergeler asndan lke karlatrlmas yaplrken seilmi olan lkelerin gelir dzeyleri de
muhakkak gz nnde bulundurulmaldr. Buradan hareketle bu almada, Dnya Bankas (World Bank, WB)
tarafndan yaplan gelir snflamasna gre orta gelir grubunda bulunan lkeleri seilmi olan salk gstergeleri
asndan gruplandrmak amalanmtr. Aratrma kapsamnda; doumdan beklenen yaam sresi, bebek lm
oran, kaba doum hz, kaba lm hz, yllk nfus art hz, salk tesislerine eriim yzdesi, kzamk alama
oran, difteri, bomaca ve tetanoz alama oran ile temiz suya eriim yzdesi olmak zere dokuz deiken
kullanlmtr. Yaplan hiyerarik kmeleme analizi sonucunda 95 lkeyi temsil eden iki kmenin olutuu
grlmtr. Analiz sonucunda orta gelirli lkeler ierisinde daha yksek gelir grubunda bulunan, Dou ve Bat
Asyada yer alan lkelerin %81inin birinci kmede, %19unun ise ikinci kmede kmede yer ald bulunmutur.
Aratrmada ayrca Trkiyenin birinci grupta olduu da saptanmtr. alma sonularnn salk gstergeleri
asndan heterojen bir zellik gsteren orta gelirli lkelerin karlatrlmas konusunda yararl bilgiler sunaca
dnlmektedir.
Anahtar Kelimeler: Salk Gstergeleri, Orta Gelirli lkeler, Kmeleme Analizi

102
Okumaya Adanmlk Modeli le 8. Snf rencilerinin Okuduunu Anlama Dzeylerinin Gelitirilmesi

Glah Mete - Do. Dr. Nesrin Sis

Bu aratrmada 8. snf rencilerinin okuduunu anlama dzeylerinin Okumaya Adanmlk Modeli ile nasl
gelitirilebilecei ortaya konulmutur. Aratrma nitel aratrma yntemlerinden eylem aratrmas ile
desenlenmitir. alma grubunun oluturulmas iin amal rnekleme yntemlerinden lt rnekleme yntemi
kullanlmtr. alma, MEBe bal Malatya ili Battalgazi ilesi Tevfik Memnune Gltekin Ortaokulu 8/A
snfnda Trke dersinde yaplmtr. Bu snfta 35 renci vardr. Aratrmada Okumaya Adanmlk Modelinden
yararlanlmtr. Aratrma verileri okumaya adanmlk endeksi, okuduunu anlama baar testi, boluk doldurma
testi olmak zere farkl veri toplama aralaryla toplanmtr. Aratrma srecinde (balangcnda, ortasnda ve
sonunda olmak zere) toplam 3 test uygulanmtr. Her testte hem bilgilendirici hem de ykleyici metinler
uygulanm ve test sonular metin trlerine gre analiz edilmitir. Verilerin analizinde SPSS for Windows paket
programndan yararlanlmtr. Aratrma sonularna gre rencilere uygulanan Okumaya Adanmlk Modelinin
rencilerin okuduunu anlama dzeylerinin gelimesinde etkili olduu bulunmutur. Aratrmadan elde edilen
sonulara dayal olarak eitli nerilerde bulunulmutur.
Anahtar Kelimeler: Okumaya Adanmlk Modeli, Okuduunu Anlama Dzeyi

103
Ortaokul Trke Dil Bilgisi retimine likin retmen Grleri

Glah Mete

Bu almann amac ortaokul Trke dil bilgisi retimini Trke retmenlerinin grlerinden yola karak
deerlendirmektir. Bu almada nitel aratrma teknii kullanlmtr. Aratrma 2016-2017 eitim retim yl
bahar dneminde Malatyann Battalgazi ilesinde bulunan farkl ortaokullarda alan 53 Trke retmeni
zerinde yaplmtr. Aratrmada grme teknii kullanlm ve katlmclara uzman gr alnarak nceden
hazrlanan sekiz ak ulu soru sorulmutur. Grme kaytlarnn analizinde ierik analizi trlerinden kategorisel
analiz yntemi kullanlmtr. Aratrmann n bulgularna gre Trke retmenlerinin ou, dil bilgisi
etkinliklerini genellikle ayr bir ders saatinde uygulamakta, ders kitaplarndaki dil bilgisi etkinliklerini dil bilgisi
kazanmlarn gerekletirmede yeterli bulmamakta, dil bilgisi kazanmlarnn snf dzeylerine gre doru bir
ekilde aamalandrlmadn belirtmektedir.
Anahtar Kelimeler: Dil Bilgisi retimi, retmen Grleri, Dil Bilgisi Kazanmlar

104
nlisans rencilerinin Dorusal Denklem Sistemlerini Gnlk Hayat Problemleri le likilendirme
Dzeyleri le Eletirel Dnme Becerileri Arasndaki likinin ncelenmesi

r.Gr. Habip Mehmet Sevgi

Bu almann amac, nlisans rencilerinin dorusal denklem sistemleri ile ilgili gnlk hayat problemlerini
ilikilendirme dzeylerinin, eletirel dnme becerileri ile olan ilikisini aklamaktr. Bu ama ile Konya ilindeki
bir meslek yksekokulunda renim gren 300 birinci snf rencisine 2016-2017 retim yl bahar dneminde
matematik dersinin bir konusu olan Denklem Sistemleri rencilere gnlk hayat problemleri ile
ilikilendirilmeden rneklendirilmeden anlatlmtr. Yar deneysel desenin kullanld aratrmann nicel
blmnde, rencilere aratrmac tarafndan gelitirilen ounluu gnlk hayat problemlerinden oluan baar
testi uygulanmtr. Ayrca ayn rencilere Eletirel Dnme Eilim lei uygulanmtr. Aratrmann nitel
blmnde ise rencilerin dorusal denklem sistemleri ile gnlk hayat problemlerini ilikilendirme dzeylerini
derinlemesine incelemek amacyla 30 renci ile yar yaplandrlm grmeler gerekletirilmitir. Elde edilen
sonularn, rencilerin eletirel dnme eilimleri ve dorusal denklem sistemlerini gnlk hayat problemleri ile
ilikilendirme dzeyleri arasnda istatistiksel olarak anlaml fark olduunu gstermesini beklemekteyiz.
rencilerin, ders ii faaliyetleri ile gnlk hayat problemlerini ilikilendirmede ne kadar baarl olursa, rencide
eletirel dnme dzeyinin o kadar artacan dnmekteyiz. Bu sayede rencinin renme srecinin daha
bilinli duruma gelecei, rencilerin bilisel farkndalklarnn artaca ve renmenin daha kalc olaca
grlebilecektir.
Anahtar Kelimeler: Dorusal Denklemler, Gnlk Hayat Problemleri, Eletirel Dnme, renme

105
Nakit Ak Tablolarnn erik Analizi Yntemi le Deerlendirilmesi

Ar.Gr. Hakan Cavlak - Ar.Gr. Yasin Cebeci - Necati Gne

Nakit ak tablosu, finansal durum tablosu ve kr veya zarar ve dier kapsaml gelir tablosu ile birlikte dikkate
alndnda irket ilgililerine; net aktiflerdeki deiimi, finansal yapy ve nakit aklarnn tutarn ve zamanlamasn
deerlendirebilmesi iin gerekli bilgiyi salar. Bu almada BST 30 irketlerinin nakit ak tablolar ierik analizi
yntemi ile deerlendirilmitir. Bu kapsamda ilgili irketlerin nakit ak tablolarnda yer alan nakit hareketleri;
iletme, yatrm ve finansman faaliyetleri temelinde oransal olarak tespit edilmitir. Ayrca her bir faaliyetin alt
kalemleri tespit edilmi ve bunlarn da yer ald faaliyet ierisindeki oranlar saptanmtr. Bununla beraber ortaya
kan bu oranlar ile sektr ortalamalar tespit edilmi ve sektrler aras karlatrma yaplmtr. Bu analiz ile hem
BST 30 irketlerinin nakit aklarnn durum tespitinin yaplmas hem de irket ilgililerinin nakit hareketlerinin
etkili olduu alanlarda doru karar almalarna yardmc olmas amalanmtr.
Anahtar Kelimeler: Nakit Ak Tablolar, Bist 30, erik Analizi

106
Trke Ders Kitaplarndaki Metin Trleri Bir Betimleme

Yrd.Do.Dr Hakan Yalap - Yrd.Do.Dr. Sercan Demirgne

Metin kavram zerine pek ok tanmlama yaplmtr. Metin, dilin szl ya da yazl boyutunun tesinde,
yalnzca dile zg bir kavram deildir (Van Dijk,1979; Aksan 1991), dilsel olmayan metinler de vardr. Metin
tanmlamasndaki boyutsal farkllklar ona zg trlerin belirlenmesi ve betimlenmesinde de sorunlar beraberinde
getirmitir. ncelikle metin iin tip (type) tr (genre) tartmalar ve bu kavramlarn alt kurgulanlarndaki
tartmalar halen srmektedir (Gnay, 2016). Trke ders kitaplar ve ieriindeki metinler, eitim retim srecinin
en sk kullanlan ve vazgeilmez ders materyali olarak gncelliini korumaktadr. Ders kitaplarnn yan sra, Trke
dersi programnda metinler, dil, anlatm ve ierik asndan trn gzel rneklerinden seilmelidir.; Ayn
temada birden fazla metne yer verilecekse trleri farkl olmaldr. biiminde dile getirilmektedir. Bu balamda
Trke dersi iin metinlerin nemli bir rol oynad ortadadr. Bu almann amac 5, 6, 7 ve 8. Snf Trke ders
kitaplarndaki metinleri trlerine gre incelemek ve snf dzeylerine gre bir deiimin varln gzlemektir. Bu
ama dorultusunda ders kitaplarndaki metin trleri alanyazndaki tr tanmlamalar dorultusunda yeniden tr
ayrmnda gidilmi, belirlenen tr ayrm ile ders kitabnda belirlenen tr arasndaki benzerlikler / farkllklar
saptanmtr. Bunun yan sra, trlerin snf dzeylerine gre farkllklarnn retisel taksonomiye uygunluu
betimlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Metin Tipi, Metin Tr, Trke retimi, Trke Ders Kitaplar

107
Questioning Self-Control, Self-Perception, Motivation, Gender And Self-Efficacy n Relation To Academic
Achievement n Elt?

Do.Dr. Filiz Yaln Tlfarlolu - Aratrmac Nuran Lekealmaz - Aratrmac Halenur Ocaktan

ABSTRACT

Teaching English as a foreign language starts in early grades and also continues in higher education in Turkey.
Although compulsory English education lasts such a long time, most people complain about not reaching a
satisfactory level in English. The underlying reason of this reality might be the ignorance of the relationship between
student success and some psychological factors. This study aims to reveal the shortcomings of the discussions on
foreign language teaching and learning failures in Turkey. The aim of the study is to investigate whether there is a
relationship between psychological factors such as self-efficacy, self-perception, self-control, motivation, gender
and students academic achievements. Students from Gaziantep University Department of English Language
Teaching participated in this research. The participants were given Personal Language Competence questionnaire
consisting of 40 questions.
Keywords: Self-Efficacy, Self-Perception, Self-Control, Motivation, Gender, Academic Achievements

108
Ortaokul rencilerinini Trk Tarihinde Yer Alan nemli Kadn ahsiyetler Hakkndaki Bilgi Dzeyleri

Do.Dr. Halil Tokcan - Emre Kolyiit

Bu almann temel amac ortaokul rencilerinin Trk tarihinde yer alan nemli kadn ahsiyetler hakkndaki
bilgi dzeylerini tespit etmektir. Aratrmada bu amala Trk tarihinde kahramanlklar ile n plana km ve
mesleklerde ilk olan kadnlara ait sorularn yer ald bir baar testi uygulanmtr. Aratrma Nide li merkezde
bulunan ortaokulda yer alan 199 ortaokul rencisi zerinde uygulanmtr. Verilerin analizinde SPSS
programndan yararlanlmtr. Aratrma sonularna gre Trk tarihinde yer alan nemli kadn ahsiyetler
hakkndaki bilgi dzeylerinin genel olarak dk seviyede olduu gzlenmitir. rencilerin en iyi bildii kadn
ahsiyet ilk kadn sava pilotumuz Sabiha Gken (%84,9) olurken, en az bilinen kadn ahsiyet ise ilk kadn
retmenimiz Refet Angn (%17.1) olmutur. Aratrmaya dayanarak rencilerin Trk tarihinde yer alan nemli
kadn ahsiyetler hakkndaki bilgi dzeylerinin arttrlmas iin u neriler yaplabilir. Sosyal bilgiler ders kitaplarna
bu kadn kahramanlar hakknda daha fazla bilgi yer almal, okul koridorlarna veya panolarna kadn ahsiyetlerin
poster, afi ve temel bilgileri olan almalar aslmal ve bunlarla ilgili retmenler daha fazla aratrma etkinlikleri
yaptrmaldr.
Anahtar Kelimeler: Kadn, Kadn Kahramanlar, nemli ahsiyetler, Trk Kadn, Trk Kadn Kahramanlar

109
retmen Adaylarnn retmen Atama Srecine likin Grleri (abt, Mlakat, Szlemeli)

Yrd.Do.Dr. Remzi Kl - Do.Dr. Halil Tokcan - Ar.Gr. Yusuf Gener

retmen yetitirme programlar; yetitirilecek adaylarn seimi, belirli bir sre ve program dhilinde eitimleri
(hizmet ncesi eitim), grevlendirilecek olan retmen adaylarnn seimi (kamu personeli olarak atanma) ve grev
bandaki retmenlerin eitimleri (hizmet ii eitim) aamalarndan olumaktadr. Bu denli nemli ve kapsaml bir
konu olarak, retmen yetitirme programlar lkemiz gerekleri ve beklentileri asndan olduu kadar gelimi
lkelerin benzer programlaryla karlatrlarak da pek ok aratrmann konusu olmutur (Bakan, Aydn &
Madden, 2006; Demirel, 2000; Akt: Akdemir, 2013). retmen yetitirme programlarnn nemli bir basama da
kadrolu retmen olarak atama srecidir. Gnmz Trkiyesinde her geen yl farkl atama uygulamalar gndeme
gelmektedir.Gndeme gelen bu uygulamalar da farkl tartmalara yol amaktadr. Bu balamda atama srecinin
birebir muhatab olan retmen adaylarnn bu konu hakkndaki dnceleri, inanlar ve beklentileri nemlidir. Bu
aratrmann amac, retmen adaylarnn retmen atama sreci (ABT, Mlakat, Szlemeli)ne ilikin
grlerini ortaya koymaktr. Aratrmada bu amala, mer Halisdemir niversitesi Eitim Fakltesinde renim
gren retmen adaylarna (Snf eitimi, Sosyal bilgiler eitimi, Trke eitimi, Fen bilgisi eitimi, Resim-i
eitimi, Psikolojik danma ve rehberlik eitimi, Mzik eitimi) aratrmaclar tarafndan uzman gr alnarak
hazrlanm yar yaplandrlm grme formu uygulanacaktr. Grme formundan elde edilen bulgular nitel
aratrma yntemlerinden ierik analizi yoluyla analiz edilecektir. Analiz sonularna gre retmen adaylarnn
retmen atama srecine ilikin grleri ve beklentileri ortaya karlp bu bulgular dorultusunda neriler
getirilecektir.
Anahtar Kelimeler: retmen Atama Sreci, retmen Aday, abt, Szlemeli retmenlik, Mlakat, Kpss.

110
Kamusal Hizmet Alanndan Sektrel Yatrm Alanna Evrilen Yetikin Eitimi ve Kurumlar

Aratrmac Handan eker - Do.Dr. H. Eylem Kaya

Piyasann iki halkasn temsil eden kreselleme ve yeni liberal politikalar en temelde; ekonomik, politik,
teknolojik vb. pek ok alan etkiledii gibi bilgiye ulamada ekonomik gce vurgu yaparak eitim alann da
etkilemitir. Bu etki, yetikin eitimine de yansm olup, balangta farkl nedenlerle eitim alanna dahil
olamayan bireylerin srece dahil olmasn amalayan yetikin eitimi zamanla ekonomik sermaye oluturma
amacna dnk dayatmalaryla piyasac bir dnme urayarak, kamusal hizmet alanndan syrlp sektrletirilmi
ve yaam boyu srmesi talep edilen bir yatrm alanna doru evrilmitir. gc piyasalar da, nitelikli igcnn
yetitirilmesine dnk sektrel hedefler belirleyerek yetikin eitiminin kurumlarn etkisi altnda almtr.
almada da, kreselleme ve yeni liberal politikalarn yetikin eitimi ve en yaygn hizmet kurumunu oluturan
Halk Eitimi Merkezleri zerindeki etkilerinin neler olduu sorunu, eletirel paradigma balamnda sosyolojik
adan sorgulanmaya allmtr.
Anahtar Kelimeler: Yetikin Eitimi, Kreselleme, Yeni Liberal Politikalar, Yaam Boyu renme, Halk Eitimi
Merkezleri

111
retmenlerin Kaynatrmada Yeterliliinin eitli Deikenler Asndan ncelenmesi: Mersin li rnei

Harun Usanmaz - Hakan Ulum

zel eitim rencilerinin normal dzeydeki arkadalaryla aldklar kaynatrma eitimleri, bu rencilere
sunulan eitim olanaklar bakmndan ok nemli bir gelimedir. Fakat bu kaynatrma eitimlerinde baarl
olunabilmesi iin toplumun, retmenlere ve rencilere, kaynatrma programlarna ve zel eitim rencilerine
kar saygl ve olumlu bir dnceye sahip olmas gerekir. Engelli bireylerin topluma kazandrlmasnda en geerli
yaklam olan kaynatrma programn baars retmenle dorudan ilikilidir. Kaynatrma eitimini baarl
olmas iin zel eitimi verecek olan retmenlerin yeterliliklerini deiik adan incelemeye altk. alma
tarama tr bir aratrmadr. Aratrmann alma grubunu, Mersin li ve lelerinde bulunan ilkokul ve
ortaokullarda grev yapan 200 retmen oluturmaktadr. almada MERAL(2017) tarafndan gelitirilen
Kaynatrmada retmen Yeterlilii lei kullanlmtr. Bilgisayar ortamna aktarlan veriler, istatistiksel
metodu kullanlarak analiz edilip, yorumlanmtr. Aratrmadan elde edilen bulgulara gre; retmenlerin
Kaynatrmada retmen Yeterlii lei toplam puanlarnn dk olduu, kaynatrmada kendilerini yeterli
bulmadklar tespit edilmitir. Ayrca kaynatrmada retmen yeterlii puanlar retmenlerin cinsiyetine gre
anlaml bir farkllk gstermezken, ya kdem ve snf mevcuduna gre anlaml ekilde deimektedir. retmenler
genel olarak kaynatrma konusunda ilevsel bilgiye sahip deildir.
Anahtar Kelimeler: Kaynatrma, zel Eitim, Yeterlilik, retmen

112
7.Snf Kuvvet ve Enerji nitesine Ynelik Geerlilii ve Gvenirlii Salanm Baar Testi Gelitirme
almas

Do.Dr. Abuzer Akgn - Hatice Glmez Gngrmez

2013-2014 eitim-retim ylnda 5. Snf Fen Bilimleri, 2014-2015 eitim-retim ylnda 6. Snf Fen Bilimleri
ve 2015-2016 ylnda 7. Snf Fen Bilimleri mfredatnda baz deiiklikler olmutur ve ders kitabnda baz niteler
deitirilmitir. ncelikle dersin ad Fen ve Teknoloji iken Fen Bilimleri olarak deitirilmitir. 2014-2015
eitim-retim ylnda Fen ve Teknoloji mfredatnda Kuvvet ve Hareket nitesi ve alt konular aada
sunulmutur. 1. Yaylar Tanyalm 2. ve Enerji 3. Basit Makineler 4. Enerji ve Srtnme Kuvveti Ders kitabndaki
Kuvvet ve Hareket nitesi 2015-2016 eitim-retim ylnda Kuvvet ve Enerji nitesi olarak deitirilmitir.
nitenin ieriinde de baz deiiklikler olmutur. 8. snf Fen ve Teknoloji mfredatnda yer alan Basn nitesi 7.
Snf Kuvvet ve Enerji nitesine, 7. Snf mfredatnda yer alan Basit makineler konusu 2016-2017 eitim-retim
yl 8. Snf mfredatna eklenmitir. Yaplan son deiikliklerle Ortaokul 7. Snf Fen Bilimleri dersi mfredatna
bakldnda Kuvvet ve Enerji nitesi drt alt blmden olumaktadr ve bu blmler aada sunulmaktadr; 1.
Ktle ve Arlk likisi 2. Kuvvet Kat Basnc likisi 3. Kuvvet, ve Enerji likisi 4. Enerji Dnmleri
Kuvvet ve Enerji nitesi ieinde, ktle, arlk, i, kuvvet, kat, sv ve gaz basnc, enerji dnmleri gibi
ortaokul rencilerinin alternatif kavramlara sahip olduklar konular yer almaktadr.(Pehlivan, 2004; Nordine, 2007;
Polat, 2007; Yldz, 2008). Bu niteyle ilgili olarak yaplan almalar genel olarak herhangi bir yntemin akademik
baarya veya kalca etkisi eklinde allmtr (Sarca ve etin, 2012; Ercan ve ahin, 2015; Aksoy ve Grbz,
2013). Fakat mfredatta yaplan deiikliklerle bilimsel aratrmalar iin uygun baar testi bulunmad iin bu
niteyle ilgili baar testinin gelitirilmesine karar verilmitir ve bu amala Crocker ve Algina (1986) nn test
gelitirme aamalar kullanlarak bir test gelitirilmeye allmtr.
Anahtar Kelimeler: Fen Eitimi, Kuvvet ve Enerji, Baar Testi

113
Ortaokul rencileri in Bilimsel Muhakeme Becerileri Testinin Gelitirilmesi

Do.Dr. Abuzer Akgn - Hatice Glmez Gngrmez

Bilimsel muhakeme ilk almalarda formalreasoning biimsel dnme (Piaget, 1965) ya da criticalthinking
eletirel dnme (Hawkins, & PEA, 1987) olarak tanmlanmtr (Akt. Han, 2013). Bilimsel muhakeme sistematik
bir ekilde problemi kefetme, formle etme ve hipotezleri test etme, deikenleri deitirme ve kontrol etme,
deneysel ktlar deerlendirme yetenei olarak ifade edilir (Zimmerman, 2007; Bao vd., 2009). Bilimsel
Muhakeme Becerileri Testi nin gelitirilmesi amacyla ncelikle alan taramas yaplarak benzer ekildeki lme
aralarnn gelitirilmesinde kullanlan almalar incelenmi Gibson (2005) tarafndan gelitirilen aama modeli
kullanlmtr. Daha sonra ayrntl bir literatr taramas yaplmtr. Bu literatr taramasnda Lawson tarafndan
1987 ylnda yaplan Bilimsel Muhakemeleri Becerileri testi bulunmutur. Bu test 2000 ylnda Lawson tarafndan
revize edilmitir ve 2013 ylnda Jing Han tarafndan evrimii (online) ortama uyarlanarak yaplmtr. Lawson
gelitirmi olduu Bilimsel Muhakeme Becerileri testini Piaget in Zihinsel Gelim Kuram n merkeze alarak
gelitirmitir. Piaget e gre 11 ya ve sonrasndaki ocuklar Soyut lemler Dnemindedirler (formal Oparetional)
ve bir birey Soyut lemler Dnemi nde olursa 5 tane Dnme Yetenei ve Korunum yasasn kavramas beklenir.
Lawson un gelitirdii test 12 tane soru ve 12 tane nk ile balayan toplamda 24 sorudan oluan ki Aamal
bir testtir. Ve test 6 tane alt dnme yeteneinden olumaktadr. Bunlar ; 1) Korunum Yasalarn Kavrama 2)
Oranl Dnme 3) Deikenlerin Tehisi ve Kontrol 4) Olaslkl Dnme 5) Korelasyonel Dnme 6)
Kombinezonlu Dnme Jing Han (2003) ylndaki almasnda Bilimsel Muhakeme Becerileri nin boyutlarn
geniletmitir. Ve bu boyutlar aada sunulmutur. 1) Deikenlerin Kontrol 2) Orantsal Muhakeme 3) Olaslkl
Muhakeme 4) Korelasyonel Muhakeme 5) Tmdengelim Muhakeme 6) Tmevarm Muhakeme 7) Nedensel
Muhakeme 8) Hipotetik-Tmdengelim Muhakeme Lawson ve Jing Han n almalarnn muhakeme becerileri
boyutlar incelenerek btn muhakeme becerileri boyutlarn ieren bir test gelitirilmeye almtr.
Anahtar Kelimeler: Fen Eitimi, Bilimsel Muhakeme Becerileri, Dnme Trleri

114
Okul ncesi Dnemdeki ocuklarn Problem Durumlarnda Kullandklar Baa kma Stratejilerinin
ncelenmesi

Yrd.Do.Dr Hatice Uysal - Yrd.Do.Dr. enay zen Altnkaynak - Yrd.Do.Dr. Devrim Erginsoy Osmanolu

Bireyler yaamlar boyunca korku, kayg ya da stres yaratacak pek ok problemle kar karya kalabilirler. Bu
durumlarnda bireylerin kullandklar baa kma stratejileri farkllk gsterir. Bazlar problemle dorudan
ilgilenerek zm yollar ararken, bazlar grmezden gelerek problem durumdan uzaklamay tercih ederler. Ancak
her durumda bireylerin kullandklar bu stratejiler, yetikinlikteki rollerini etkileyecek gce sahiptir. Bu balamda
erken yalarda ocuklarn problem durumlarnda kullandklar stratejilerin belirlenmesi nemlidir. Bu aratrmann
amac okul ncesi dnemdeki ocuklarn problem durumlarnda kullandklar ba etme stratejilerinin
belirlenmesidir. Tarama modelindeki bu aratrmann alma grubunu Kars il merkezindeki bir okul ncesi eitim
kurumuna devam eden 25 ocuk oluturmaktadr. Aratrmann verileri Ferit Avcnn Krmz Fili Grdnz m?
kitab kullanlarak elde edilmitir. ocuklardan bu kitabn sonunda yer alan problem duruma ilikin zm nerileri
retmeleri istenmitir. Bu problem karsnda ocuklarn kullandklar stratejiler, aktif-bilisel, aktif-davransal ve
kanmac baa kma stratejileri kategorilerine gre incelenmitir. Verilerin analizi devam etmektedir. Bulgular ve
yorum ksmna daha sonra yer verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Baa kma Stratejileri, Okul ncesi

115
Meslek Yksekokullarnda Mesleki Uygulamalarn Giyim retimi Teknolojisi Program rencilerine
Faydalar

r.Gr. Hayri en

Meslek Yksekokullarnda Mesleki Uygulamalarn Giyim retimi Teknolojisi Program rencilerine Faydalar
zet Meslek Yksekokullar ierinde yer alan renciler, mesleki uygulama eitimleri ile yeterlilik kazanmaktadr.
Meslek Yksekokullarnda eitim alan bu renciler niversite sanayi i birlii ile uygulama eitimlerini verimli bir
ekilde srdrebilmektedir. Bu renciler bilgi ve beceri dzeylerini teorik eitimlerinin yannda, uygulama
eitimleri ile sanayinin iinde en iyi ekilde gelitirebilmektedir. zellikle ara kademe alma gcnn
yetitirilmesinde n planda yer alan meslek yksekokullarnn mesleki eitimlerinde teorik eitimin yannda iddial
ve etkili mesleki uygulama eitimleri verilmesi salanmaktadr. Bu sayede; uluslararas rekabet edilebilirliine katk
salayabilecek nitelikli alma gcne sahip elemanlarn yetimesine ve desteklenmesine uygulama eitimleri
ortaya kmaktadr. Bu da; i gcnde aranan mesleki yeterliliklerin salanabilmesini rencilerin daha meslek
yksekokullarnda eitim retim hayatnda kazanmasna byk oranda katk salamaktadr. Meslek Yksekokulu
rencilerinin mesleki kabiliyetler ile donatlmasn salayabilmek onlara phesiz katk ve fayda salayacaktr. Bu
almada anlatlmak istenen konu rencilerin mesleki uygulama eitimlerinden salad faydalarn neler olduu
ve bu faydalarn arttrlmas zerine yaplabilecekler zerinde durulmas zerine ekillendirilmitir.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Mesleki Eitim, Planlama Teknikleri, Mesleki Uygulama, Giyim retimi
Teknolojisi

116
Ortaokul Sosyal Bilgiler retim Programnn Disiplinler Aras Adan ncelenmesi

Hseyin Erol

Bu aratrmann amac ortaokul sosyal bilgiler ders programnda yer alan kazanmlarn hangi disiplinlerle ilikili
olduunu ortaya karmak ve elde edilen bulgulardan hareketle ortaokul sosyal bilgiler programnn disiplinleraras
olma zelliini yerine getirip getirmedii konusunda bir durum tespiti yapmaktr. Bu aratrmada nitel aratrma
yntemlerinden dokman analizi teknii kullanlmtr. Her snf dzeyinde yer alan kazanmlar ilikili olduklar
dnlen disiplinlerle birlikte tablolar halinde sunulmutur. Aratrma sonucunda 5.,6. ve 7. snf sosyal bilgiler
dersi kazanmlarnn programn ngrd disiplinleraras yaklam temel alnarak hazrland tespit edilmitir. 5.
snf sosyal bilgiler kazanmlarnn eski sosyal bilgiler programnda (1998 program) yer alan tarih, corafya ve
vatandalk ve insan haklar eitiminin younluundan kurtulduu yeni sosyal bilgiler anlayna paralel disiplinler
aras yaklamn benimsendii sonucuna ulalmtr. 6. snf sosyal bilgiler programnda yer alan kazanmlarn
dalm disiplinler asndan deerlendirildiinde en fazla tarih (%34,88) ile ilgili kazanmlarn yer ald daha
sonra corafyaya (%27,90) nc srada ise vatandalk ve insan haklar eitimi ile ilikili kazanmlarn (%20,93)
programda nemli bir yer kaplad tespit edilmitir. 7. snf sosyal bilgiler dersi kazanmlarnn da eski sosyal
bilgiler program anlaynda yer alan tarih, corafya ve vatandalk ve insan haklar eitimi disiplinlerinin
younluundan tam olarak kurtulamad ortaya kmtr. zellikle 6. ve 7.snf sosyal bilgiler kazanmlarnn
disiplinler asndan dengeli bir dalm gstermedii sonucuna ulalmtr.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Ortaokul, Kazanm

117
Sanayi 4.0 ve Trkiyede Uygulanabilirlik Analizi

Yrd.Do.Dr. Canan Erkan

almada ncelikle Bilgi Teknolojileri ve Bilgi Toplumu balamnda yaanan son gelimeler zetlenmektedir.
Burada zellikle robotik, yapay zeka ve bilgi toplumunun a rgtlenme kalplar ve bilgi ann yeni gelime
aamasndaki ilevlerine vurgu yaplmaktadr. Bu balamda Sanayi 4.0 olarak kurgulanan yeni platform ve bunun
temel unsurlar tantlmaktadr. Ayrca gelimenin muhtemel ekonomik ve toplumsal etkileri gndeme
getirilmektedir.Daha sonra bu temel unsurlarn Trkiyede gelime durumu deerlendirme konusu olmaktadr.
Trkiyede temel unsurlarn yeterlilik dzeyleri konusunda yaplan genel deerlendirmeden sonra, Trkiyenin bu
gnk gelime dzeyinde yaad temel sorunlar ile Sanayi 4.0 n bu sorunlar zme ynndeki muhtemel
ekonomik ve toplumsal etkilerine deinilmektedir. Ayrca Trkiyenin Sanayi 4.0a uyum salayabilmesi ynnde,
izlemesi gerekli politika stratejilerinin neler olabilecei zerinde durulmaktadr. zlenecek temel stratejik ncelikler;
ulusal, blgesel, sektrel ve firma dzeylerinde ayr ayr irdelenmektedir. Ksacas Bilgi Toplumunun ikinci evresi
olan yeni gelime aamasnda Trkiyenin ve sanayimizin uyum yetenei deerlendirme konusu olmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Bilgi Toplumu, A Ekonomisi, Nesnelerin nterneti, Sanayi 4.0.

118
Sosyal Bilgiler Ders Kitab le Eitim Biliim A (Eba) erik Karlatrmas: 7. Snf Zaman inde Bilim
nitesi rnei

Okan oban - Dr. brahim Akit

Biliim teknolojisinin tm alanlarda gelimesi ve ilerlemesiyle, biliim teknolojileri eitimretim sreci


ierisinde kullanlmaya balanmtr. Biliim teknolojilerinin, bir ara olarak okullara girmesi, yaygnlamas ve
eitim-retim srecinde etkili bir materyal olarak kullanlmas nemlidir. Son yllarda Milli Eitim Bakanl
eitimde teknoloji kullanmn gelitirmek iin yatrmlarn artrmtr. Frsatlar Arttrma ve Teknolojiyi yiletirme
Hareketi (FATH) Projesi ad altnda okullarn teknolojik altyapsn hazrlarken, dier yandan da Eitim Biliim
A (EBA) ile de e-ierik ihtiyacn karlamaya almaktadr. ou eitimcide olduu gibi sosyal bilgiler
retmenlerinin de ders srecinde bavurduklar en nemli yardmc kaynak ders kitaplardr. Bu aratrmaya; EBA
projesinin, sosyal bilgiler ders kitaplarnn yerini alp alamayaca sorusundan yola klarak balanmtr. Bu
aratrmann amac, rnek bir nite zerinden sosyal bilgiler ders kitaplar ile bakanln retmen ve rencilere
eitim srecinde kullanlmasn nerdii EBA projesinin sunduu ieriin; kazanm, kavram, deer ve beceri
ynnden karlatrlarak deerlendirilmesidir. Alanyaznda ders kitaplar ile EBA ieriin karlatrlmasn ele
alan herhangi bir aratrmaya rastlanmamtr. Bu aratrmada dokman incelemesi teknii kullanlmtr. Dokman
incelemesi aratrma amac dorultusunda aratrma konusu ile ilgili yazl materyallerin incelenmesi ve analiz
edilmesi sreci olarak tanmlanabilir. Aratrma kapsamnda 7. Snf sosyal bilgiler ders kitabnn Zaman inde
Bilim nitesi ile EBA projesinde yer alan ilgili nitenin ierii ele alnmtr. Aratrmada elde edilen veriler
betimsel analize tabii tutulmutur. Betimsel analizi ksaca aratrma kapsamnda ele alnan dokmanlarn
aratrmaclar tarafndan daha nce belirlenen temalara gre zetlenmesi ve yorumlanmas olarak ifade edebiliriz.
Aratrmada elde edilen bilgiler dorultusunda sonular ve nerilere yer verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Ders Kitaplar, Eitim Biliim A (Eba), Teknoloji

119
55-72 Aylk ocuklara D Alanda Uygulanan Sorgulama Tabanl Bilim Etkinliklerinin Bilimsel Sre
Becerilerine Etkisinin ncelenmesi

clal Makbule Toprakkaya (zdoan) - Yrd.Do.Dr. Erhan Alabay

Okul ncesi eitime devam eden 55-72 aylk ocuklara d alanda uygulanan sorgulama tabanl bilim
etkinliklerinin, ocuklarn bilimsel sre becerilerine etkisinin incelenmesidir. Aratrma, nicel aratrma
yntemlerinden ntest-sontest kontrol gruplu deneysel desenle gerekletirilmitir. Aratrma amac dorultusunda,
aratrmaclar tarafndan okul ncesi eitim programna uygun 24 d alan sorgulama tabanl bilim etkinlii
hazrlanm olup, 8 hafta boyunca ocuklara kurumlarnn bahesinde uygulanmtr. Aratrmada stanbul ili
Maltepe ilesinde bulunan zel bir anaokulu seilmi olup, 15 ocuk deney, 12 ocuk kontrol grubunda olmak zere
toplam 27 ocuk almaya dahil edilmitir. ocuklarn bilimsel sre becerilerinin tespitinde, Byktakapu (2013)
tarafndan gelitirilmi Okul ncesi Bilimsel Sre Becerileri lei kullanlmtr. Aratrma sonucunda, d alan
sorgulama tabanl bilim etkinliklerinin deney grubu ocuklarnn gzlem, snflama, tahmin etme, lme, verileri
kaydetme, sonu kartma ve toplam bilimsel sre becerileri sontest puanlarnn, ntest puanlarna gre anlaml
oranda arttrd sonucuna ulalmtr.
Anahtar Kelimeler: Okul ncesi, Bilim, Sorgulama Tabanl retim, D Alan Etkinlikleri

120
Aile Tarihinin Aratrlmasnda Szl Tarihin Kullanm: lkokul rencilerinin Tecrbeleri

Ar.Gr. lker Dere - Nurgl Kzlay

Szl tarih, tarihin veri toplama yntemlerinden biridir. Bunun yannda bu yntem, uzun bir sredir btn okul
kademelerinde bir retim yntemi kullanlmaktadr. Bu almalarda, genellikle tecrbeli insanlarla yaplan
grmelerden elde edilen sonular, renciler tarafndan analiz edilmekte ve bu sonularn raporlar yazlmaktadr.
Bu alma kapsamnda, ilkokul rencilerine (4. snf) szl tarih yntemi retilmi ve kendi aile tarihlerini
aratrmalar istenmitir. renciler, kendi aile tarihlerini aratrm ve kendi soy aalarn karmlardr. Nitel
kefedici aratrma modeline gre yaplan almann amac, szl tarih yntemini kullanarak aile tarihlerini
renen ve ailesinin soy aacn karan rencilerin tecrbelerini ortaya koymaktr. Ayrca amal rnekleme
tekniine gre belirlenen alma grubu 30 renciden oluturulmutur. Veri toplama aralar olarak rencilerin
tuttuu notlar, soyaac izimleri ve renciler tarafndan doldurulan yaplandrmam anket kullanlmtr. Elde
edilen sonular, rencilerin yntemi kullanmaktan holandklarn ve aile tarihleri konusunda farkndalk
kazandklarn ancak soy aalarn hazrlarken zorlandklarn gstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Szl Tarih Yntemi, lkokul 4. Snf, Aile Tarihi, renci Tecrbeleri, Not Alma, Soy Aac

121
The Importance Of Lngustcs In The Processes Of Language Learnng And Teachng

Yrd.Do.Dr. rfan Tosuncuolu

ABSTRACT

The language teaching process is very important, and it is not a set of easy steps. Each language has its own
structure, pronunciation and spelling. Linguistics should play a very important role in the language teaching process
because linguistics informs the language teaching process. Linguistics illuminates and diagnoses difficulties in this
process and these problems can be dealt with phonetically, morphologically, syntactically and semantically. The
linguistic structures of first language (L1) affect the second language learning process. Thus, this study is about how
linguistics may reveal and remedy problems in teaching a second or other additional language.
Keywords : Linguistics, Phonetics, Morphology, Semantics

122
6331 Sayl Sal ve Gvenlii Kanunun Gemilerdeki Uygulamalar ve lgili Denizcilik Kurallar le
Karlatrlmas

rfan Uygul - Yrd.Do.Dr. Mehmet Ayta nar

6331 sayl SG Kanununun yrrle girmesiyle birlikte tm sektrlerde olduu gibi denizcilik sektrnde de
kanunun uygulanmasna balanlmtr. Bu almada, ulusal ve uluslararas sefer yapan gemilerdeki gncel SG
uygulamalarnn incelenmesi ve tabi olduklar mevcut denizcilik kurallar ile SG Kanununun karlatrlmas
amalanmtr. Uluslararas sefer yapan Trk bayrakl gemiler, seferleri esnasnda tabi olduklar uluslararas
szlemelerin bulunmas sebebiyle kanun kapsam dnda tutulmu, ancak bu uygulama Anayasa Mahkemesi
tarafndan iptal edilmitir. Trkiye karasularnda sefer yapan gemilerde balk gemileri haricinde SGnin nasl
uygulanacana dair ayrca bir ynetmelik bulunmamakta ve SGB tarafndan planl bir SG denetimi
yaplmamaktadr. Trk bayrakl gemiler, Uluslararas Emniyet Ynetimi Kodunun Trk Bayrakl Gemilere
Uygulanmasna Dair Ynetmelik ve Uluslararas Emniyetli Ynetim isterlerinde SG Kanunu paralelinde
ykmllklere sahiptir. Bu ykmllklerin SG Kanunu kapsamnda karlacak ynetmeliklerle birletirilmesi ve
gemilerdeki SG uygulamalar kontrollerinin, denizcilik kurallar ile ilgili kontrolleri yapmakla ykml olan Liman
Bakanlklar ile Sahil Gvenlik Komutanlnca icra edilmesi, sertifikalandrlmas kanunun uygulamasnda
kolaylk salayacaktr.
Anahtar Kelimeler: 6331 Sayl sg Kanunu, Denizcilik Kurallar, Gemiler

123
Sosyal Bilgiler retmen Adaylarnn Sosyal Bilgiler Derslerinde Kazandrlmak stenen Dijital Vatandala
likin Tutumlar

r.Gr. skender Dademir - Yrd.Do.Dr. Nurhak Cem Dedebali

Sosyal bilgiler retiminde vatandalk konular ilenirken gnmz artlarnn gerektirdii etkinlikleri ve
konular ileyebilmek adna teknolojik gelimelerin vatandalk retimine yansmalar dikkati ekmektedir. Dijital
vatandalk kavram sosyal bilgiler eitiminde teknolojiyi kullanrken sorumluluunu bilen legal, gvenli bir ekilde
teknolojiyi etkin olarak kullanan bireyleri ifade etmektedir. Gnmzde deien ve gelien teknolojide kitle iletiim
aralar, dijital iletiim aralar ve internet yaygnlam ve bireyleri bu teknolojileri etkin kullanabilmek balamnda
dijital vatandala yneltmitir. Bireylere etkin bir dijital vatandal aktarabilmek adna sosyal bilgiler derslerinde
bu konulara deinilmelidir. retmen yetitirmede retmen adaylarnn dijital vatandala kar tutumlar
rencileri de etkilemektedir. Bu almann amac sosyal bilgiler retmen adaylarnn dijital vatandala ilikin
tutumlarnn belirlenmesidir. Bu almada betimsel tarama modellerinden kesitsel tarama tr kullanlmtr.
Betimsel aratrmalar, bir olay tmyle olduu gibi inceler ve hali hazrdaki varolan durumu belirlemeye alan
aratrmalardr. Bu tr almalarda ele alnan olaylar ve durumlar ayrntl bir ekilde ele alnr ve aratrlr, gemi
zamanlardaki durumlarla ve olaylarla ilikilendirilir aralarndaki ilikinin boyutuna ve ne olduuna baklarak
betimlenir. Tarama yntemi, betimsel aratrmalarda kullanlan yntemlerin banda gelir bu yzden betimsel
aratrmalar ounlukla tarama aratrmalar olarakta bilinir (Erku, 2005). Bu amala 2016-2017 eitim retim
dneminde ege niversitesi eitim fakltesi sosyal bilimler ve Trke eitimi blm, sosyal bilgiler retmenlii
ana bilim dalnda renim gren 4. snf sosyal bilgiler retmen adaylar ile Sinop niversitesi eitim fakltesi,
sosyal bilimler ve Trke eitimi blm, sosyal bilgiler retmenli ana bilim dalnda renim gren 4. snf sosyal
bilgiler retmen adaylarnn dijital vatandala kar tutumlarnn ortaya karlmas amacyla dijital vatandalk
tutum lei kullanlmtr. lme aracnn uygulanmasndan elde edilen veriler zerinde yzde, frekans, aritmetik
ortalama ve t testi analizleri yaplmtr. Aratrmadan elde edilen sonular lein alt boyutlar asndan
incelendiinde retmen adaylar genel olarak dijital vatandala kar legallik, sorumluluk, iletiim ve etkileim
gibi zelliklerine ilikin olumlu algya sahip olduklar ortaya kmtr.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Dijital Vatandalk, Teknoloji

124
Elektrik Eitiminde Okul Sanayi birliinin nemi

Yrd.Do.Dr. smail Becenen

Gnmzde bilimsel ve teknolojik gelimeler dnyann her yerine yaylmakta ve global bilgi toplumunun
olumasyla rencilerin verimli bir ekilde eitimi byk nem tamaktadr. Teorik bilgilerden oluan tek ynl
elektrik eitimi, mesleki anlamda yeterlilik kazandramamaktadr. Mesleki eitimin amac, bir meslek iin gerekli
teorik bilginin yannda genleri eitime katarak mesleki beceri, tutum ve alkanlklar kazanmasn salamaktr.
lkemiz de, dinamik bir i piyasasnn gerektirdii bilgi ve beceriler ile uyuan, kaliteli eitim ve retimi
destekleyecek mesleki ve teknik eitimde bir reform abas iindedir. Bu anlamda genlerin dinamik ve deien i
piyasasnda istihdam edilebilmeleri iin nitelik kazanmaya ve bu niteliklerini srekli olarak gelitirmeye ve
yenilemeye ihtiyalar vardr. Elektrik teknikeri aday genlere mesleki ve teknik alanda teknoloji kltr vermek ve
endstriyel uygulamalara katlmalarn salamak eitimin ana hedefi olmaldr. Elektrik eitiminde gncel
uygulamalara arlk verilerek, gerek teknolojiler ile renciler kar karya getirilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Elektrik Eitimi, Meslek Eitimi, Okul Sanayi birlii, Teknoloji

125
Meslek Yksekokullarnda Uygulamal Eitimin nemi

Yrd.Do.Dr. smail Becenen

Meslek Yksekokullar lkelerin kalknmasnda etkili olan, retimde ihtiya duyula teknik insan gcn
karlayan nemli okullardr. Meslek Yksekokullar i dnyas iin, i dnyas da Meslek Yksekokullar iin
nemlidir. nk i dnyas Meslek Yksekokullar mezunlar istihdam olanaklar salarlar, Meslek Yksekokullar
da i dnyasnn ihtiyac olan meslek elemanlarn yetitirirler. Sanayi kurulularnn, iletmelerin nitelikli, mesleki
ynden iyi yetimi teknik eleman ihtiyacnn srekli artmas Meslek Yksekokullarnn nemini daha da
arttrmaktadr. Dolaysyla i dnyas ile Meslek Yksekokullar arasndaki ibirliinin ok sk olmas
gerekmektedir. Srekli olarak bu ibirliinin dile getirilmesine ramen maalesef istenilen dzeye ulalamamtr.
stenilen dzeye ulalabilmesi iin okullardaki derslerin uygulamalarnn muhakkak ilgili sanayi kurulularnda,
iletmelerde yaplmas gerekmektedir. Okul sanayi ibirliinin srdrlebilir, kalc olmas iin hem okulu hem de
ilgili iletmeyi kapsayacak ekilde yasal dzenlemeler yaplmal. Eitim ve retim programlar dzenlenirken
letmelerin, ilgili sanayi kurulularnn da grleri alnmal.
Anahtar Kelimeler: Meslek Yksekokulu, Sanayi, letme, Kalite, Meslek Eleman

126
Osmanl Devletinin Ortadouda Bir Sulama Projesi: Kasmiye Nehri Projesi

Do.Dr. Krat elik

19 yzyl Osmanl Devletinin her alanda deiim ve dnm geirdii bir yzyl yl olmutur Bu yzylda
Osmanl Devletinde ilk olarak idari ve askeri yenilikler yaplm, bunlar merkez ve tara da yaplan yatrmlar
izlemitir Osmanl Devleti 19. yzyln ilk yarsnda sistem ve messeseleri yenilemekle geirmitir. 19. yzyln
ikinci yarsndan itibaren ise altyap yatrmlarna arlk vermitir. Bu yatrmlar sadece devletin merkezi ve
Anadolu ile snrl kalmam, Osmanl Devletinin hakim olduu tm snrlar ierisinde gerekletirilmitir. Osmanl
Devletinin 19. yzyln ikinci yarsnda ilk olarak ulam ve altyap yatrmlarna arlk vermitir. Ulam alannda
ise ilk olarak ehirler arasnda se yollar yaplmtr. Bu yollarn bazlarnda aralarla yk ve insan tamacl iin
araba irketleri de kurulmutur. Yollar, liman ve demiryolu yatrmlar izlemitir. Osmanl Devleti bu yatrmlar
tamamlayarak halkn mreffeh bir hayat srmesi iin sulama sistemlerinin yaplmasn da planlamtr. Bu almada
gnmzde Lbnan Cumhuriyeti snrlar ierisinde bulunan Sayda ve Sur ehirleri arasnda bulunan Litani veya
dier adyla Kasmiye nehrinden kanallarla su getirilmesi 1891de planlanmtr. Projede temel hedef yeni sulanacak
alanlarla halkn senede rn alabilmesi ve refah seviyesinin ykseltilmesiydi. Kasmiye nehrinden 25 kmlik
kanallarla getirilen su Saydann gneyindeki ve Surun kuzeyindeki arazilerde sulu tarm yaplmasn salayacakt.
almada Babakanlk Osmanl Arivinden temin edilen kaynaklara gre projenin ne ekilde oluturulduu, kimler
tarafndan yaplmak istendii ile proje mukavelesinin maddeleri ortaya karlacaktr. Bu almadaki temel ama
Osmanl Devletinin Ortadouya bak asnn anlalmasn salamaktr. Gnmzde ileri srlen Osmanlnn
Ortadouyu smrd algsnn yanlln ortaya karmaktr.
Anahtar Kelimeler: Osmanl, Ortadou, Kasmiye Nehri

127
Grupla Psikolojik Danmada Diren: nleme ve Mdahale Yollar

Yrd.Do.Dr. Levent Yayc

Grupla psikolojik danma, yelerin grup yaants araclyla duygu, dnce ve davran tarzlarnda
deiiklikler yaratmak, problemleri ile baa kmada yardmc olabilecek daha etkili stratejileri renmek, gndelik
yaamn getirdii akut ve kronik stresrleri nleme ve ortadan kaldrmada etkili yaam becerileri kazanmak ve
nihayetinde yaamlarn daha iyi srdrmek ve znel iyi olu dzeylerini artrmak iin katldklar bir etkileim
srecidir. yelerin davransal amalarna ulaabilmelerini engelleyen grubun yapsndan, kurallarndan, yrtlen
kuramsal yaklamdan, liderin tarzndan kaynaklanan etkenler olduu gibi yelerin kendilerinden kaynaklanan
etkenler de bulunmaktadr. Bu etkenlerden belki de en nemlisi yelerin drst bir ekilde kendilerini
amamalardr. Diren kendini amay, davransal amalara ulamay ve gruba katk salamay engelleyen bir
faktrdr. Bu almada grupla psikolojik danmada diren kavram ve direncin nedenleri tartlm ve ilgili
literatr nda direnci nleme ve oluan dirence mdahale etme yollar zerinde durulmutur. alma
uygulayclar iin pratik neriler sunmas ve uygulama alanna katklar salamas asndan nemlidir
Anahtar Kelimeler: Grupla Psikolojik Danma, Diren, Kendini Ama

128
Grupla Psikolojik Danmada atma: Nedenler ve Mdahale Yollar

Yrd.Do.Dr. Levent Yayc

Genellikle grupla psikolojik danmann gei aamasnda daha fazla grlmekle birlikte grup srecinin her
aamasnda grlebilen atmalar, iyi deerlendirilip uygun mdahale yntemleri gelitirilebilirse teraptik srece
katk salayan unsurlardr. atmalar grup ynetmede deneyimi az olan liderlerce teraptik sreci ve davransal
amalara ulamay engelleyen bir etmen olarak da deerlendirilebilmektedir. zellikle ok kltrl heterojen
gruplarda daha fazla rastlanabilen atmalarn gelimesine neden olan ye seiminden, grup kurallarndan,
bireylerin gemi yaantlarndan ve anlk etkileimlerinden kaynaklanan pek ok neden bulunmaktadr.
atmalarn fark edilmemesi, nedenlerinin yanl deerlendirilmesi ve uygun mdahalelerin yaplamamas yeni
atmalara neden olabilecei gibi teraptik koullarn olumamasna, odan dalmasna ve nihayetinde grubun
amacna ulamamasna neden olabilir. Bu almada grupla psikolojik danmada atma kavram ve atmann
nedenleri tartlm ve ilgili literatr nda atmaya mdahale etme yollar zerinde durulmutur.
Anahtar Kelimeler: Grupla Psikolojik Danma, atma, Teraptik Sre

129
retmenlik Uygulamas Dersinin Uygulama retmenlerinin Grlerine Gre Deerlendirilmesi

Yrd.Do.Dr. Mecit Aslan - Prof.Dr. Mustafa Salam

retmen eitiminde nemli konulardan birisi teori ve uygulama arasndaki boluklarn doldurulmas ve gerekli
balantlarn kurulmasdr. Bu noktada nemli bir ilevi getiren retmenlik uygulamasna gerekli nemin verilmesi,
retim programnn deerlendirilmesi ve gelitirilmesi gerekmektedir. Bu balamda, bu almann amac eitim
fakltelerindeki retmenlik uygulamas dersinin uygulama retmenlerinin grlerine gre deerlendirilmesidir.
Bu genel ama dorultusunda retmenlerin retmenlik uygulamas dersinin balam, girdi, sre ve rn
boyutlarna ilikin grleri alnmtr. almada yntem olarak nicel ve nitel yntemlerin birlikte kullanld
karma aratrma yntemi, desen olarak ise nce nicel verilerin devamnda nitel verilerin topland aklayc karma
desen kullanlmtr. almann nicel verileri 4 farkl ildeki (zmir, Diyarbakr, Konya, Van) milli eitime bal
okullarda grev yapan 314 uygulama retmeninden, nitel verileri ise Van ilinde grev yapan 18 uygulama
retmeninden elde edilmitir. almada veri toplama arac olarak aratrmaclar tarafndan gelitirilen
retmenlik Uygulamas Dersi Deerlendirme Anketi ve Yar Yaplandrlm Grme Formu kullanlmtr.
Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler (aritmetik ortalama ve standart sapma), nitel verilerin analizinde
betimsel analiz kullanlmtr. alma sonucunda, balam, girdi ve sre boyutlarnda aksayan noktalar bulunmakla
birlikte retmenlik uygulamas dersinin genel olarak faydal bir ders olduu ortaya kmtr. almada ulalan
sonular neticesinde retmenlik uygulamasnda yaanan sorunlarn zlmesinin daha nitelikli bir uygulamaya
katkda bulunaca ifade edilebilir.
Anahtar Kelimeler: retmenlik Uygulamas, retmen Eitimi, Program Deerlendirme, Uygulama retmeni,
Cpp

130
Okul ncesi Eitimde Dijital Teknolojinin Kullanmyla lgili Bilimsel almalarn Deerlendirilmesi

Prof.Dr. Adalet Kandr - Ar.Gr. Mehmet Akif nci

Bu aratrma, okul ncesi eitimde dijital teknolojinin kullanmyla ilgili bilimsel almalarn deerlendirilmesi
amacyla yaplmtr. Nitel aratrma yntemlerinden ierik analizinin kullanld aratrmada verilerin toplanmas
ve yorumlanmas iki aamada yaplmtr. Birinci aamada, Google Akademik ve Ulusal Tez Merkezi veri
tabanlarnda konu bal ve almann amacyla dorudan ilikisi dnlerek belirlenen ilgili anahtar kelimelerle
arama yaplarak okul ncesi eitimde dijital teknolojinin kullanmyla ilgili almalar tespit edilmitir. kinci
aamada ise, tespit edilen almalar bilimsellik ynnden ama, yntem, bulgular, yaynlanma yl ve konu edinilen
teknolojinin kullanm amac gibi kriterler seilerek ierik analizi yaplmtr. Aratrmaya snrllklar getirilmitir.
Aratrma kapsamna alnan almalar yurt iinde yaplan 2010 yl ve sonras almalar ile snrlandrlmtr.
Bilimsel almalar yksek lisans ve doktora tez almalar ile makalelerden olumaktadr. Bu dorultuda, 2010-
2016 yllar arasnda yurt iinde yaplm 52 bilimsel alma, aratrma kapsamna alnmtr. Aratrma sonular
retmen ve ocuklara ynelik almalar olarak iki balk altnda toplanarak tartlmtr.
Anahtar Kelimeler: Dijital Teknoloji ve Okul ncesi Eitim, Bilgisayar Destekli Eitim, Okul ncesi Eitim,
Dijital Teknoloji

131
Yunus Emre Enstits Trke retim Seti A2 Seviye Yedi klim Trke Ders Kitabnda (2015) Okuma
Yntem ve Teknik ncelemesi

Prof.Dr Mehmet Dursun Erdem - Emre Altunta

Okuma becerisi drt temel dil becerisinden anlamaya dayal olan bir beceridir. Okuma almalar ile yazma,
dinleme, konuma becerilerinin ve dilbilgisi konularnn renci tarafndan ne kadar kazanld tespit edilebilir.
nemli yabanc dil retim materyallerinden olan ders kitaplar iyi hazrlanm okuma etkinliklerinden olumaldr.
Bu alma, nitel aratrma yntemlerinden dokman analizi metoduyla ortaya konulmutur ve Yedi klim
Yabanclar iin Trke Ders Kitab Seviye A2 materyaliyle snrlandrlmtr. almamzda yabanc dil olarak
okuma eitimi, okuma eitiminin aamalar verilmi ve almamzda u sorulara cevap aranmtr. Yedi klim
Yabanclar iin Trke Ders Kitab Seviye A2de yer alan okuma etkinliklerinde hangi okuma yntemleri
kullanlmaktadr? Yedi klim Yabanclar iin Trke Ders Kitab Seviye A2de yer alan okuma etkinliklerinde hangi
okuma etkinlikleri kullanlmaktadr? Bu sorularn altnda Yedi klim Yabanclar iin Trke Ders Kitab Seviye
A2 okuma etkinliklerinin, yabanc dil olarak Trke retiminde okuma becerisinin kazandrlmasndaki
yeterlilikleri ve eksiklikleri saptanmtr. Bu kitapta toplam 24 adet okuma etkinlii mevcuttur. Bu etkinliklerde
retici metinleri okuma, okuma tiyatrosu, tam okuma, zetleyerek okuma, iaretleyerek okuma, tahmin ederek
okuma gibi yntem ve teknikler yer almaktadr. Bunlardan en ok okuma tiyatrosu tercih edilmitir ancak tahmin
ederek okuma yntemine ok az yer verilmitir. Yedi klim Yabanclar iin Trke Ders Kitab Seviye A2de okuma
etkinlikleri rencilerin daha hevesli ve istekli katlmn salayacak ekilde eitli tekniklerle zenginletirilmeli,
srarla ayn yntemler kullanlmamaldr.
Anahtar Kelimeler: Okuma Eitimi, Okuma Yntem ve Teknikleri, Okuma Etkinlikleri

132
renme Alanlarna zg Sosyomatematiksel Normlarn ncelenmesi: Saylar ve lemler

Mehmet Glburnu Prof. Dr. Ramazan Grbz

Bu almann amac ortaokul matematik dersinin renme alanlarna zg olan sosyomatematiksel normlarn
incelemektir. almada zellikle saylar ve ilemler renme alanna ait olduu dnlen sosyomatematiksel
normlarn varl ve sre iinde nasl farkllap n plana kt tartlmtr. Nitel aratrma desenlerinden zel
durum yaklamyla yrtlen almann rneklemini 24 (11-12 ya) ortaokul yedinci snf rencisi
oluturmaktadr. 7 hafta (14 saat) sren ders oturumlar senaryo tabanl retimle gerekletirilmitir. Veri toplama
arac olarak bireysel renci raporlar, alan notlar, ders oturumlarn kayt eden ses ve grnt kaytlar
kullanlmtr. almada elde edilen veriler birbirleriyle ayr ayr karlatrlarak literatrdeki metodolojik nerilere
gre analiz edilmi ve norm oluumunda rol oynayan etkileim kalplar ortaya karlmtr. Elde edilen bulgulara
gre renme alanlarna zg olan sosyomatematiksel normlarn varl ortaya karlm, saylar ve ilemler
renme alanna ait olduu dnlen sosyomatematiksel normlar belirlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Ortaokul Matematik Dersi, renme Alanlar, Sosyomatematiksel Normlar

133
Ortaokul rencilerinin ngilizce reniminde Karlatklar Sorunlara likin Grleri: Nitel Bir alma

Prof.Dr Mehmet Nuri Gmleksiz - Sibel Aslan

Kreselleen dnyada en az bir yabanc dil renmek kanlmaz hale gelmitir. ngilizce giderek uluslararas bir
dil olmutur. lkemizde de ilkokuldan balamak zere niversite dzeyine kadar ngilizce renimine programlarda
yer verilmektedir. Ancak btn abalara ramen ngilizce reniminde arzu edilen dzeye ulalamad da bir
gerektir. Bu aratrmann amac ortaokul rencilerinin ngilizce reniminde karlatklar sorunlara ilikin
grlerini belirlemektir. Bu erevede, rencilerin ngilizce reniminde dinleme, konuma, yazma ve okuma
becerilerinde karlatklar sorunlarn neler olduuna, ngilizce retmenlerinin kulland yntem, teknik ile ara-
gerelerin yeterlilik ve etkililiine ve snflarn fiziksel imkn ve donanmlarna ilikin grleri belirlenmeye
allmtr. Ayrca rencilerin ngilizce dil reniminin gerekliliine ilikin grleri de saptanmaya allmtr.
almada nitel aratrma deseni kullanlmtr. Aratrmann alma grubunu 2016-2017 eitim-retim yl Bahar
yarylnda Elaz il merkezinde bir devlet okulunda renim gren renciler oluturmaktadr. almada
maksimum eitlilik rneklemesi kullanlmtr. Bu dorultuda almaya 5., 6., 7. ve 8. snf rencileri dahil
edilmitir. Her bir snf dzeyinden ngilizce dil bilgisi dzeyi asndan iki iyi, iki orta ve iki de zayf olmak zere
altar renci belirlenmitir. Aratrmada toplam 24 renci yer almtr. renci seiminde gnlllk esas
alnmtr. rencilere yar yaplandrlm be soru yneltilmi ve grmeler yz yze gerekletirilmitir.
alma ile rencilerin ngilizce reniminde; retmen, snf ortam, okulun fiziksel imknlar asndan eitli
sorunlar yaadklar belirlenmitir. Aratrma ile ulalan bulgular dorultusunda eitli nerilerde bulunulmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Ortaokul, ngilizce Dil renimi, Ortaokul rencisi

134
Teog Snavnn Ortaokul rencilerinin ngilizce Dil renimine Etkisine likin renci Grleri: Nitel
Bir alma

Prof.Dr Mehmet Nuri Gmleksiz - Sibel Aslan

lkemizde rencilerin ortaokuldan liseye geilerinde lke genelinde Temel Eitimden Ortaretime Gei
(TEOG) adl bir snav uygulanmakta ve btn 8.snf rencileri bu snava girmek zorundadrlar. renciler bu
snavda aldklar puanlar dorultusunda yaptklar tercihlere gre ortaretim kurumlarna yerletirilmektedirler. Bu
snavda rencilere Matematik, Trke, Fen Bilgisi, Sosyal Bilgiler, Din Kltr ve Ahlak Bilgisi derslerinin yan
sra ngilizce dersine ilikin sorular da yneltilmektedir. Bu aratrmann amac TEOG snavnn ortaokul
rencilerinin ngilizce renimleri zerindeki etkisine ilikin grlerini ortaya koymaktr. Bu dorultuda TEOG
snavnn ngilizce bir metni okuma ve anlamalarna etkisine ilikin renci grleri belirlenmitir. Ayrca TEOG
snav kapsamnda yer alan kazanmlarn; rencilerin retmenleri ve arkadalaryla ngilizce konuma becerilerini
etkileme dzeyine, ngilizce bir ark, film, diyalog, drama gibi etkinlikleri dinleme ve anlamalarna etkisine,
rencilerin kendilerini ngilizcede yaz yazarak ifade etmelerindeki etkisine ve ngilizce kelime hazinelerine ne
derecede etki ettiine dair grleri saptanmtr. almada nitel aratrma deseni kullanlmtr. Aratrmann
alma grubunu 2016-2017 eitim-retim yl Bahar yarylnda Elaz il merkezinde bulunan devlet
ortaokulunda renim gren 8. snf rencileri oluturmaktadr. almada maksimum eitlilik rneklemesi
kullanlmtr. Okullarn belirlenmesinde soyo-ekonomik dzey dikkate alnm ve iyi, orta ve alt sosyo-ekonomik
dzey olmak zere okul belirlenmitir. Her bir okuldan altar renci olmak zere toplam 18 renci seilmitir.
Okullarn sosyo-ekonomik dzeylerinin belirlenirken okullarn yerleim yerleri, renci profili ile l Milli Eitim
Mdrl yetkililerinden alnan grler dikkate alnmtr. rencilerin seiminde gnlllk esas alnmtr.
alma ile TEOG snavnn ngilizce reniminde rencilerin daha ziyade okuma ve yazma becerilerini
gelitirmelerine olumlu katksnn olduu belirlenmitir. Aratrma bulgular dorultusunda eitli nerilerde
bulunulmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Teog, Sosyo-Ekonomik Dzey, Ortaokul, ngilizce Dil renimi, Ortaokul rencisi

135
RETMEN GRLERNE GRE HZMET ETM ETKNLKLERNN LEVSELL

Do.Dr. Mehmet ahin

Hizmetii eitim belli bir grevde alan kiilerin ie balad gnden iten ayrld gne kadar ald eitimlerin
tmdr. Hizmetii eitim kavram farkl ekillerde tanmlanmakla birlikte genel olarak alanlarnn mesleki
niteliklerinin gelitirilmesidir. Bu anlamda hizmetii eitim tm meslek mensuplar iin geerlidir. Tm meslek
mensuplar mesleini gnn koullarna uygun olarak icra etmek ve etkin bir hizmet salamakla zorunludur.
Bilimsel ve teknolojik gelimeler bireysel ve toplumsal yaamda srekli deiiklik meydana getirmektedir. Bu
deiiklikler yap ve ilevini etkilemekte ve srekli olarak kendini yenileme ihtiyacn dourmaktadr. Bireyler,
kurumlar ve lkeler varlklarn srdrebilmek iin an gerektirdii deiime uyum salamak zorundadrlar.
Bireysel ve toplumsal ynden bu deiime uyum salamann en etkili yolu ise eitim olarak kabul edilmektedir.
Deiimin balatlmas ve srdrlmesinde en nemli deiken insan kaynaklardr. Bu nedenle personeli gnn
koullarna uygun olarak yetitirmenin en etkili yollarndan biri hizmetii eitimdir. nk gnmzde dnn
becerisi ile yarnn iini yapmak imknsz hale gelmitir. Baka bir ifadeyle alan kiinin meslein gereklerini
etkili bir ekilde yerine getirmesi iin hizmet ncesi eitimin yetersiz kald yadsnamaz bir gerektir.Tm
kurumlar amalarna ulamak iin insan kaynaklarn gelitirirken okulun bu gelimenin gerisinde kalmas
dnlemez. Bu nedenle okulun ve eitim sisteminin en nemli elerinden biri olan retmenlerin de gnn
koullarna uygun olarak yetitirilmesi kanlmaz bir gerektir. Nitekim srekli bir biimde renmeyen bir
retmenin etkili bir eitim yapmas beklenemez. Ayrca yaam boyu eitimin bir gerei olarak renen okul ve
renen retmen ilkesi ilevsel hale gelmitir. Bu nedenle retmenlere ynelik hizmetii eitim etkinliklerinin
gelitirilmesi iin retmen grlerinin nemli bir yer tutmaktadr. Bu aratrmann amac retmen grlerine
gre hizmetii eitimin ilevselliini belirlemektir. Aratrmada betimsel tarama yntemi kullanlmtr.
Aratrmann verileri anketle toplanmtr. Aratrmann verilerini toplama amacyla iki blmden oluan veri
toplama arac kullanlmtr. Birinci blmde retmenlerin cinsiyeti, grev yeri, hizmetii eitime katlma durumu
ve hizmet yl ile ilgili oktan semeli 4 soru yer almaktadr. kinci blmde ise retmenlerin hizmetii eitim
etkinlikleri ile ilgili 26 maddelik lek yer almaktadr. Aratrmann alma grubunu, Ankara ili Altnda
ilesindeki 6 ilkretim okulu (3 ilkokul, 3 ortaokul) ile 4 lise ve dengi okullarda grevli toplam 304 retmen
oluturmaktadr. Verilerin analizi ile ilgili almalar devam etmektedir.

Anahtar Kelimeler: : Hizmetncesi eitim, hizmetii eitim, insan kaynaklar

136
retmen Adaylarnn evresel Tutumlarnn eitli Deikenlere Gre ncelenmesi

Ar.Gr. Mehmet Tamer Kaya - Dr. Yunus Emre Yksel - Tuba Kaya

zet Canl yaamnn ekillenmesi ve srmesi yaad evrenin artlarna bal olarak ekillenmekte ve etkisi
altnda deikenlik gstermektedir. evre sorunlarnn nlenmez bir ekilde artmas evresel sorunlarn
belirlenmesini, incelenmesini, bireylerde olumlu tutum gelitirmeye ynelik almalar yaplmasn
gerektirmektedir. Bu amala farkl eitim kademelerindeki rencilerin evreye ilikin tutumlarnn belirlenerek
gelitirilmesi iin eitli almalar yaplmtr. Bu almalarda bireylere evreye ynelik bilin ve olumlu tutum
kazandrlmasnda en nemli faktrn evre eitimi olduundan bahsedilmektedir. Bu aratrma retmen
adaylarnn evresel tutumlarn farkl deikenler asndan incelemek amacyla yaplmtr. Aratrmada nicel
aratrma yntemlerinden biri olan genel tarama modeli kullanlmtr. Aratrmann evrenini Afyon Kocatepe
niversitesi Eitim Fakltesi Fen Bilgisi Eitimi ve Sosyal Bilgiler Eitimi Anabilim Dalnda renim gren
retmen adaylar oluturmaktadr. Aratrmann rneklemini ise 4. snfta renim gren retmen adaylar
oluturmaktadr. Aratrmada veri toplama arac olarak ama (2003) tarafndan gelitirilen evre Sorunlarna
Ynelik Tutum lei kullanlmtr. lek 21 maddeden olumaktadr. lek 5'li likert tipinde hazrlanmtr.
lekte yer alan maddelerden 10'u olumsuz 11'i ise olumludur. Orijinal haline ilikin Cronbach Alpha gvenirlik
katsays deeri .77 olan lek tek boyuttan olumaktadr. Verilerin normal dalm sergileyip sergilemedii
Betimsel istatistikler (mod, medyan, aritmetik ortalama, basklk ve arpklk katsays) ve Q-Q grafii kullanlarak
incelenmitir. Verilerin analizinde t testi ve Kurskall Wallis testi kullanlmtr.
Anahtar Kelimeler: evresel Tutum, Fen Bilgisi, Sosyal Bilgiler

137
Sosyal Bilgiler retmen Adaylarnn Corafya Derslerinde Kullandklar renme Stratejileri

Ar.Gr. Mehmet Tamer Kaya - Prof.Dr. Hakk Yazc - Ar.Gr. Evren Ekiz

zet Gnmzde bilgi ok hzl deien ve gelien bir olgu haline gelmitir. Bu nedenle renme kavramnn
geleneksel anlam yannda amzda yeni bir anlayla ele alnmas gerei ortaya kmtr. Tm bunlarn
sonucunda da renme stratejilerine yaam boyu gerek duyulmaya balanmtr (Ellez, 2004). Strateji genel olarak
bir eyi elde etmek iin izlenen yol ya da bir amaca ulamak iin gelitirilen bir plann uygulanmas olarak ele
alnmaktadr. Bir stratejinin amac rencinin duyusal durumunu etkilemek ve onun yeni bilgiyi semesini,
edinmesini, rgtlemesini ve btnletirmesini kolaylatrmaktr. renme stratejisi, bireyin renme srasnda ya
da bireysel hazrlklarnda kendisine sunulan bilgileri zihinsel srelerinden geirerek, ona anlam vermesi ve
kendine mal etmesi iin gerekli olan abalar ortaya koymasdr (Weinstein ve Mayer, 1986; Tay, 2004; Meydan,
2004; Aydn, 2011). Bu aratrma sosyal bilgiler retmen adaylarnn corafya derslerinde kullandklar renme
stratejilerini farkl deikenler asndan incelemek amacyla yaplmtr. Aratrmada nicel aratrma
yntemlerinden biri olan genel tarama modeli kullanlmtr. Aratrmann evrenini Afyon Kocatepe niversitesi
Eitim Fakltesi Sosyal Bilgiler retmenlii Ana Bilim Dalnda renim gren retmen adaylar
oluturmaktadr. Aratrmann rneklemini ise, her snf dzeyinden tesadf yntemle seilen 1, 2, 3 ve 4. snfta
renim gren retmen adaylar oluturmaktadr. Aratrmada veri toplama arac olarak Toy (2007) tarafndan
gelitirilen renme Stratejileri lei kullanlmtr. lek 40 maddeden olumakta olup Likert tipindedir.
lein Cronbach Alpha katsays 0,93 olarak bulunmutur. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, t testi, tek
ynl varyans analizi (ANOVA) ve oklu karlatrma testi (LSD) kullanlmtr.
Anahtar Kelimeler: renme Stratejileri, Sosyal Bilgiler, Corafya

138
Enstrmantal Mzii alma ve renme Stratejileri leinin Dorulayc Faktr Analizi

Do.Dr. Mehtap Aydner Uygun - Yrd.Do.Dr. zlem Klner

Enstrmantal mziin daha kolay, kalc bir ekilde renilmesinde ve renene bamsz renebilme nitelii
kazandrlabilmesinde eitli stratejilerin kullanlmas nem tamaktadr. Bu durum enstrmantal mziin
allmas ve renilmesinde kullanlan stratejilerin belirlenmesini gerektirmektedir. Enstrmantal mziin
allmas ve renilmesinde kullanlan stratejilerin belirlenmesi, geerli ve gvenilir bir lme aracyla
mmkndr. Bu almann amac, Enstrmantal Mzii alma ve renme Stratejileri leinin faktr yapsnn
dorulayc faktr analiziyle incelenmesidir. alma grubunu 2015-2016 eitim-retim ylnda Trkiyedeki 4
farkl niversitenin mzik retmenlii lisans programnda renim grmekte olan 273 renci oluturmutur.
rencilerin renim grdkleri niversiteler: Dokuz Eyll niversitesi (n=80, %29.3), Marmara niversitesi
(n=15, %5.5), mer Halisdemir niversitesi (n=95, %34.8) ve On Dokuz Mays niversitesidir (n=83, %30.4).
alma kapsamndaki lek dikkat stratejileri, yineleme stratejileri, anlamlandrma stratejileri, eklemleme-
rgtleme stratejileri ve anlamay izleme stratejileri olmak zere be boyutu iermektedir. lein tamam 39
maddedir. Dikkat stratejileri boyutunda 7 madde, yineleme stratejileri boyutunda 5 madde, anlamlandrma
stratejileri boyutunda 6 madde, eklemleme-rgtleme stratejileri boyutunda 7 madde ve anlamay izleme stratejileri
boyutunda da 14 madde bulunmaktadr. Analizler LISREL 8.5 programyla uygulanmtr. alma sonucunda
lein maddeleriyle gizil deikenler arasndaki standartlatrlm ykler 0.40 ve zerinde bulunmutur. Modelin
ki-kare deeri 1138.30, serbestlik derecesi de ss=655 olarak hesaplanmtr. Sonular lein iyi bir uyuma sahip
olduunu gstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Enstrman, alma ve renme Stratejileri, lek, Dorulayc Faktr Analizi

139
Mustafa Fevzi Bin Numan 'n Mi'rc-Namesinde Motifler

Melike Kapcolu

Osmanl mparatorluunun son dnemlerinde yaam olan Mustafa Fevzi Bin Numan, bir mutasavvftr. Bu
kimliinin yannda bir de yazarlk kimlii bulunmaktadr. Dnemin nemli dergilerinden biri olan Cerde-i
Sfiiyye'de kltrel ve siyasal meseleler hakknda yazlar mevcuttur. Bu almada, bugne kadar eserleri hakknda
edebi anlamda bir alma yaplmayan Mustafa Fevzi Bin Numan' anlatmaya allacak ve "Risle-i Mir''- hd
f vahdeti'l vcd " isimli eserinin Temsl-i Mi'rc Rhn Be-Mi'rc- Cismn-i Nebev Ve Tatbk-i Mi'rc Be-
Ebvb- lh Va Be-Esfr- Erba'aa" blmnde yer alan mirc-namedeki motifler incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Mi'rcname, Mutasavvf, Manzum, Motif

140
Grsel Sanatlar Eitimi rencilerinin Gazi niversitesini ve retmenlik Mesleini Tercih Etme Nedenleri

Do.Dr. Meltem Katranc

retmenlik meslei dier mesleklerden farkl olarak bir neslin niteliinin biimlenmesi ynnde bireylerle iliki
ve iletiim halinde gerekletirilmektedir. Bu aratrma, Gazi Eitim Fakltesine bal Resim- Eitimi Anabilim
Dalnda okumakta olan rencilerin, Grsel Sanat retmenlii mesleini ve Gazi niversitesini tercih etme
nedenlerini belirlemek amacyla gerekletirilmitir. Aratrma betimsel yntem ile yrtlmtr. alma grubu,
kolay ulalabilir durum rneklemesi yntemi ile belirlenmi olup Gazi Eitim Fakltesi Resim- Eitimi Anabilim
Dal rencilerinden 196 renci ile snrlandrlmtr. almann verileri, oktan semeli sorulardan, ak ulu
sorulardan ve l likert leinden elde edilerek ierik analizi ile yorumlanmtr. Aratrma sonular, hem
rencilerin meslek tercih sebeplerine dikkat ekmesi bakmndan hem de Grsel Sanatlar alannda Trkiyenin
retmen yetitiren en kkl kurumu olan Gazi niversitesinin tercih edilme nedenlerinin ortaya kmas
bakmndan nemlidir.
Anahtar Kelimeler: Grsel Sanatlar Eitimi, Grsel Sanatlar retmenlii, retmenlik Meslei, Gazi Eitim
Fakltesi

141
Hoca shak Efendi ve Eseri Hakknda Bir Deerlendirme

Yrd.Do.Dr. Meri Aybar - Yrd.Do.Dr. brahim Caner Trk

Osmanl devleti eitim sistemi II. Mahmutun saltanat ile yeni bir dneme girmi ve kkl deiikliklere
gidilmitir. Medrese ile Sbyan mektebi arasndaki kopukluu giderebilmek iin iki eitim kurumunun arasna orta
dereceli bir eitim kurumunun yerletirilmesi amalanm ve bu dorultuda Sbyan- Sani olarak adlandrlan
Rtiyeler kurulmutur. lke genelinde Rtiye saysn hzl bir ekilde artrmak iin alma balatan devlet bu
amacna ksmen ulamtr. Yurt geneline gre Rtiye says doal olarak stanbulda fazla olmutur. Bu
Rtiyelerden birisi de Valide Sultan Aliye Hanmn yaptrd rtiyedir. Bu Rtiyenin hocalna ise shak
Efendi getirilmitir. shak Efendi sadece yapt hocalkla deil renci mlakatlar iin hazrlad eser ile de n
plana kmtr. Biz de bu almamzda hem Hoca shak Efendi hakknda hem de eseri hakknda bilgi vermeye
alacaz.
Anahtar Kelimeler: Hoca shak Efendi, Sualler ve Cevaplar, Rtiye, II. Mahmut, Bilim

142
Yabanc Dil Olarak Trkenin retiminde Kullanlan stanbul Yabanclar in Trke Ders Kitab A1
Dzeyinin Diyalog Trleri Asndan Deerlendirilmesi

Do.Dr Mesut Gn - Buket Seda Pikin

Bu almada Yabanclara Trke retiminde kullanlan stanbul Yabanclar iin Trke A1 ders kitabnn
diyalog trlerinin seimi ve kullanm zerinde durulmutur. Aratrma stanbul Yabanclar iin Trke ders kitab
ile snrl tutularak diyalog trlerine dikkat ekmek amacyla hazrlanmtr. Yabanc dil retiminde retici ve
renicilerin en sk bavurduu kaynak, ders kitaplardr. Ders kitaplarnn sk kullanm ve ana kaynak olarak
kullanmnn yaygnl bulunduu iin ders kitaplarnn byk bir titizlikle hazrlanmas ve bu konu zerinde
derinlemesine aratrmalar yaplmas nem arz etmektedir. Yabanclara Trke retimi ders kitaplarnn temel
talarndan birinin diyalog olduu grlmektedir. Diyaloglar, dersteki etkileimi arttrdndan tr Yabanclara
Trke retimi asndan nemlidir. Bu hususta Julia M. Dobson Effective Techniques for English Conversation
Groups Newbury House Publishers, (1974)da bulunan diyalog trleri gz nnde bulundurulmutur. almada
stanbul Yabanclar iin Trke A1ders kitabnn nitelere gre diyalog trleri ve kullanm skl tablolar halinde
verilmitir. almada sz konusu kitaba ynelik eletiriler ve neriler bulunmaktadr. Bu eletiri ve nerilerden
hareketle ders kitabn diyalog trleri asndan inceleyerek bu alandaki dier ders kitaplarndaki diyaloglarnda bu
adan ele alnmasnn retim asndan nemli olduu dnlmektedir. Anlama, kavrama, yorumlama, sebep
sonu ilikisi kurma vb. yeterlilikleri salamada byk katk salayacak olan diyaloglarn, ders kitaplarndaki btn
nitelerde tm diyalog trlerinin etkin olarak kullanmn salayarak yeniden yaplandrlmas gerekliliine
inanlmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Yabanclara Trke retimi, Diyalog, Ders Kitab

143
Ilkretim Trke retmenlerinin Erken Yata Yabanc Dil Eitiminin Anadil Eitimine Etkileri
Hakkndaki Grlerinin Deerlendirilmesi

Do.Dr Mesut Gn - lhami Kaya

Eitim sistemimizdeki nemli sorunlardan birisi de yabanc dil retimidir. lkemizde yabanc dil retiminin
yannda yabanc dille eitim gibi farkl yntemlerin de uyguland bilinmektedir. Uygulanan farkl yntemlere
ramen okullarmzdaki yabanc dil retiminin amacna ulamad, lke genelindeki ikinci dil bilme oranlarna
bakld zaman aka grlebilir. Eitim sistemimizde yaplan son deiiklik ile 2. Snftan itibaren yabanc dil
retimine balanmas kararlatrlm ve bu deiiklik uygulamaya konulmutur. Gnmzde anadil eitimi ile
birlikte erken yata yabanc dil retiminin beraberinde baz sorunlar douracana ynelik tartmalar da
yaanmaktadr. Aratrmada Trke dersi retmenlerinin 2.snftan itibaren yabanc dil retimine balanmasnn
anadil eitimine etkileri ile ilgili grleri deerlendirilmeye allmtr. Aratrmann amac Trke
retmenlerinin grlerinden hareketle erken yata yabanc dil retimin anadil eitimine olumlu ve olumsuz
katklarn saptayarak konuya ynelik karmlar yapmaktr. Bu almada grme metodu kullanlm, grme
esnasnda deneklere alt sorudan oluan yar yaplandrlm grme formu uygulanmtr. Aratrmann
rneklemini farkl illerde grev yapan14 retmen oluturmaktadr. Deneklerden elde edilen veriler ierik analizi
yntemiyle deerlendirilmitir. Aratrma sonunda Trke retmenlerinin dncelerinin daha ok erken yata
yabanc dil retiminin yanll ynnde olduu,erken yata yabanc dil retiminin anadil eitimini olumsuz
etkileyebilecei, lkemizde anadil eitimine yabanc dil retiminden daha ok nem verildii salam bir anadil
eitimi yaplmadan yabanc dil retiminin baarsz olabilecei eklinde olduu belirlenmitir. olumsuz duygular
gelitirdikleri ve uygulama da eitli zorluklar yaadklar belirlenmitir. Aratrma sonucunda yabanc dil eitimine
ynelik eitli nerilerde bulunulmutur.
Anahtar Kelimeler: Anadil Eitimi, Yabanc Dil retimi, retmen Grleri

144
Okul ncesi Eitimi retmenlerinin alma Sresine ve alma Zamanna Ynelik Metaforik Alglar

Yrd.Do.Dr. brahim Yaar Kazu - Mesut Ylmaz

Bu alma, Trkiyedeki okul ncesi eitim sisteminde okul ncesi eitimi retmenlerinin alma sresine ve
alma zamanna ynelik alglarn renmeyi amalamaktadr ve bu alglarn deerlendirmesini iermektedir.
Aratrmann rneklemini 42 okul ncesi eitimi retmeni oluturmaktadr. Aratrma nitel yntemlerden olan
tarama modeliyle hazrlanmtr. Veri toplama arac olarak ksml bir form hazrlanmtr. Bu formun birinci
ksm retmenlerin kiisel bilgilerini, ikinci ksm retmenlerin okul ncesi eitim kurumundaki eitimin gnlk
sresine, haftalk sresine ve ara tatiline dair alglarn, nc ksm da ikinci ksma ynelik nerileri iermektedir.
retmenler tarafndan oluturulan metaforlar ikinci ksmda ierik analiz yntemiyle deerlendirilmitir.
almadan elde edilen veriler dorultusunda okul ncesi eitim kurumunda eitim sresinin ve alma zamannn
(ikili eitim) yeniden dzenlenmesi gerektii sonucuna varlmtr.
Anahtar Kelimeler: Okul ncesi Eitimi, Okul ncesi Eitimi retmenlii, Metafor, alma Sresi, alma
Zaman

145
Okul ncesi Dnemindeki ocuklara Vatanseverlik Deerini Kazandrrken retmenlerin Kullandklar
Etkinliklerin Tespit Edilmesi

Yrd.Do.Dr. Mevlt Gndz - Yrd.Do.Dr. Vedat Aktepe - Ar.Gr. Mahmut Ta - Ar.Gr. Ayegl
Bykkarc - Ar.Gr. Dudu Duygu Gndz

Bu aratrmann temel amac, okulncesi dnemindeki ocuklara vatanseverlik deerini kazandrrken


retmenlerin kullandklar etkinlikleri tespit etmektir. Aratrma nitel boyutta olup var olan durumu ortaya
koymaya alan betimsel bir almadr. Aratrma Eskiehir ili, Tepeba ilesinde bulunan anaokullarnda grev
yapan toplam 10 okul ncesi retmeni ile yaplmtr. Aratrmada veriler yar yaplandrlm grme formu
yardmyla toplanmtr. Grme formunun gvenirlii ve geerlilii uzman grleri ile salanmtr. Elde edilen
veriler betimsel analiz teknii ile zmlenmitir. Aratrma sonularna gre, okul ncesi retmenlerinin
rencilerine vatanseverlik deerini kazandrrken kulland etkinlerin ortak zellii, bu deeri renciye
hissettirmeye alarak retmeleridir. Bu balamda ise retmenlerin en ok kullandklar etkinlik tr drama
olmutur. Drama etkinlii renciyi aktif klma ve deeri somutlatrp renciye daha iyi hissettirmede etkili bir
yntemdir.
Anahtar Kelimeler: Vatanseverlik, Deer, Deerler Eitimi

146
Snf retmenlerinin Doa ve evreye Ykledii Deerlerin Tespit Edilmesi

Yrd.Do.Dr. Mevlt Gndz - Yrd.Do.Dr. Vedat Aktepe - Ar.Gr. Ayegl Bykkarc - Ar.Gr. Mahmut
Ta - retmen Burcu akr Elbir

Birey, ierisinde bulunduu doann ve evrenin bir parasdr. Doa gizemli yaps ile kendi kendini
yenileyebilme gcne sahiptir. Ancak insanlarn doaya olan bak ve tutumu gelecek nesiller asndan tehdit
oluturmaktadr. Bu bilincin olumas ve kazandrlmas daha kk yalardan itibaren balamaldr. Bu noktada
snf retmenleri nemli hale gelmektedir. Snf retmenlerinin doa ve evreye ynelik sahip olduu deer ve
tutumlar rencilerine bilin kazandrma asndan nemlidir. Bu nitel aratrmann amac da snf retmenlerinin
doa ve evreye ykledikleri deer alglarn ortaya koymaktr. Aratrmada, doa ve evreye ynelik alglar ortaya
koyabilmek iin nitel aratrma yntemlerinden fenomenolojik yntem tercih edilmitir. alma kapsamnda Isparta
il merkezinde grev yapmakta olan 20 snf retmeni ile yz yze grmeler gerekletirilmi ve toplanan verilere
ierik analizi yaplmtr. Aratrmann gvenirliini salamak amacyla 3 uzman grne bavurulmutur.
Gvenirlik, Miles ve Hubermann forml kullanlarak hesaplanm ve bu aratrma iin ise gvenirlik katsays
0,92 olarak hesaplanmtr. Elde edilen bulgular nda, snf retmenleri doay yaam alan ve huzur kayna
olarak grmekte, evreyi temiz tutarak ve bilinli davranarak hareket etmek gerektiine inanmakta, doa sevgisinin
daha ok igdsel olduunu dnmekte, davranlaryla rencilerine rnek olmak gerektiini benimsemekte ve
insana duyulan sayg gibi doaya da sayg duyulmas gerektiine inanmaktadrlar.
Anahtar Kelimeler: Doa ve evre Sevgisi, Deer Eitimi, Duyarllk, Snf retmeni

147
Sosyal Bilgiler Eitiminde Stem Uygulamalar ve renciler zerindeki Etkileri

Mihra Kulu

GR: STEM; Science (Fen), Technology (Teknoloji), Engineering (Mhendislik) ve Mathematics (Matematik)
kelimelerinin ba harflerinin birleiminden oluan, rencinin fen ve matematik derslerinde rendiklerini gnlk
hayatta mhendislik ve teknoloji ile birletirerek kullanmasn amalayan bir eitim yaklamdr.(1) ABDde yazan
Fared Zakeria da STEM eitimiyle ilgili yapt tespitte sanat ve sosyal bilimlerin nemine vurgu yaparak, bu
kavramlar olmadan etkin STEM eitiminin verilemeyeceini belirtmitir.(2) AMA: almann amac STEM
eitiminin 21. yzyl becerileri dorultusunda, mfredat ve kazanmlar dikkate alnarak Sosyal Bilgiler eitiminde
de uygulanmasnn olumlu sonular oluturup oluturmayacann gsterilmesidir. YNTEM: Sosyal Bilgiler
eitiminde STEM uygulamalarna ynelik mfredat ve kazanmlar dikkate alnarak disiplinleraras bir ders plan
hazrlanm, plan dahilinde STEM uygulamalar yaplm (Robotik ve kodlama atlyeleri), rencilere tutum, akran
deerlendirme, z deerlendirme lekleri uygulanmtr. SONULAR: STEM uygulamasnn balamasyla,
uygulanan okulda ilk defa bilim alannda bir dl kazanlmtr (3.Trk Dnyas Bilim Olimpiyatlarnda Jri zel
dl). TUBTAKn Bu Benim Eserim yarmas dahil yarmaya Sosyal Bilgiler kazanmlarna uygun eserler
ile bavurulmutur. rencilere uygulanan leklerin sonucunda derse ilgi ve hazrlkta ortalama %45 (p<0.01),
snav baarsnda ortalama %37 (p<0.05), okula devamda ortalama %8 (p>0.1), dier derslerle entegre
dnebilmede ortalama %41(p<0.05), retken dnme ve teknoloji kullanmada ortalama %30 (p<0.05) art
izlenmitir. TARTIMA: alma STEM uygulamalarnn Sosyal Bilgiler eitiminde de uygulandnda baarl
sonular elde edilebileceini gstermitir. Sosyal Bilgiler dersi ve bu dersin kapsamnda yer alan sosyal bilimlerin
retiminde STEM uygulamalarnn yaplmas, bununla ilgili robotik kodlama gibi teknolojinin kullanlmas, an
gereklerine gre ders uygulamalarnn revize edilmesi, bu alanlara olan ilginin ileriki yllarda da canl tutulmasn
salamakla birlikte gelien ve deien ada Sosyal Bilgiler dersi ve Sosyal Bilimlerin kendine bir yer edinmesi
bakmndan olduka nemlidir. STEM uygulamasnn sonular hakknda daha ileri veriler iin benzer almalarn
daha geni kitlelere uygulanmas gerekmektedir 1. zdemir, S. STEM eitimi iin grler [Ankara, 2016] 2. MEB
STEM Egitimi Raporu, sayfa 15
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Stem, Robotik, Kodlama

148
Resmi Ortaokul Mdrlerinin rgtsel letiimin Bir Arac Olarak Okul Whatsapp Gruplarna Ynelik
Metaforik Alglar

Muhammed elik

Bu almann amac, resmi ortaokullardaki mdrlerin, metafor boyutunda okul whatsapp gruplarn nasl
algladklarn anlamak amacyla yaplmtr. alma 2016-2017 eitim-retim ylnda stanbul line bal sosyo-
ekonomik dzeyi dk ilelerinin birinde grev yapan 36 ortaokul mdrne uygulanmtr. Mdrlerden okul
whatsapp grubu kavramna ynelik birer metafor yazmalar talep edilmitir. Veriler nitel aratrma yntemlerinden
olgu bilim (fenomenoloji) deseni kullanlarak elde edilmi ve deerlendirilmitir. Aratrmann sonucunda
mdrlerin okul whatsapp gruplar kavram iin 36 farkl metafor rettikleri ve retilen metaforlar balamnda ise
bu gruplar olumsuz grenler olsa da genelde ilevsel algladklar belirlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Okul Whatsapp Gruplar, Ortaokul Mdrleri, Metafor

149
Cenani Dkmeci'nin iirlerinde Varolu

Uzman Muhammet zcan - Zafer atm

Dkmeci 1943te balayp, 1981de lmyle beraber son bulan iir hayatnda, 144 iir kaleme alm ve bu
iirlerde konu olarak geni bir yelpazede eser vermitir. iirinin ilk dnemlerinde, geleneksel iirden beslenerek,
zellikle Halk edebiyat izgisinde drtlklerle kurulan ll iirler yazan Dkmeci, bu izgide koma, semai,
destan ve mani trnde rn vermitir. Bu ilk dnemde yazlan iirler daha sade bir dille yazlm, kendine zg bir
imaj dnyas olmayan iirlerdir. Dkmecinin son dnem iirleri, yann ilerlemesi ve fikri anlamdaki olgunlama
neticesinde ortaya kan, ferdi konularn dnda, hayat anlamaya alan varolusal sorgulamalarn yapld
iirlerdir. Dkmeci bu dnemde yazd iirlerinde, dili kullanma biimi, zengin imaj dnyas ve allm
benzetmelerden uzak yapsyla bu iirlerin ustalk dnemine ait rnler olduunu aka ortaya koymaktadr.
Dkmecinin varolu temasn iledii iirleri, zellikle krk ya sonras yazd iirlere denk gelmektedir. Daha
bireysel ve gndelik kayglarla yazlan iirler yerini, airin yaad tekmlle beraber, lemin yaratlndaki
niinleri ortaya koyan Ikl Yol, Sema, Bir Lokma in, Dn, izgimiz, nsanolu, Deiim, Tapnak ve Kular
gibi iirlere brakmtr. Varolusal seimlerini kendi olu ve bireyleme zerine yaplandran insan yaamna,
kendilik bilinciyle yn verir. (Deveci, 2012: 160) Krk yan derin krlmalar yarattn, lm temal iirlerinde de
grdmz air, yine varoluu sorgulad ve anlamlandrmaya alt iirlerinde de ayn derin kayglarla
evrendeki oluumlara, deiimlere ve dnp duran bu evrendeki insanolunun varlna bir anlam vermeye
almaktadr.
Anahtar Kelimeler: Cenani Dkmeci, iir, Varolu

150
Fen Bilgisi retmen Adaylarnn Genetii Deitirilmi Organizmalar (Gdo) le lgili Alglar zerine Bir
Aratrma

Yrd.Do.Dr. Mustafa Kolu - Do.Dr. zgl Kele

Bu aratrmann amac, fen bilgisi retmen adaylarnn Genetii Deitirilmi Organizmalar (GDO) ile ilgili
alglarnn metaforlar araclyla belirlenmesidir. Aratrmann alma grubunu Aksaray niversitesi Fen Bilgisi
Eitimi Anabilim Dalnn 1., 2., 3. ve 4. snfnda renim grmekte olan toplam 150 (111 kz, 39 erkek) retmen
aday oluturmaktadr. Aratrmada nitel aratrma yntemlerinden fenomonoloji deseni kullanlmtr. Aratrmaya
katlan retmen adaylarnn GDOya ilikin alglarn ortaya karmak iin her bir retmen adayna Genetii
deitirilmi organizmalar (GDO) .. gibidir, nk.. cmlesinin yazl olduu bir kat verilmi ve bu cmleyi
tamamlamalar istenmitir (Uzunkol, 2012; Grbzolu Yalmanc, 2016). Elde edilen verilerin analizinde NVIVO
11 programndan yararlanlmtr. Verilerin anlamlandrlmasnda ve aralarndaki ilikilerin ortaya karlmasnda
ierik analizi yntemi kullanlmtr. Aratrma sonunda retmen adaylarnn GDOya ilikin sekiz ayr kategoride
159 metafor rettikleri belirlenmitir. Katlmclarn rettikleri metaforlarn nedenlerinin drt kategoride topland
grlmtr. Bulgular snf dzeyi ykseldike GDOlu rn kullanmaya ynelik olumsuz grlerin azaldn
gstermitir. Ayrca aratrmaya katlan kz rencilerin erkek rencilere oranla GDOlu rnlere ynelik daha
olumsuz bir gre sahip olduklar tespit edilmitir. alma bulgular nda GDO konusunun retmen
adaylarna retimine ynelik nerilere de yer verilmitir. Kaynaka Grbzolu Yalmanc, S. (2016). Lise
rencilerinin genetii deitirilmi organizmalara ynelik alglarnn belirlenmesi. Mehmet Akif Ersoy niversitesi
Eitim Fakltesi Dergisi, 37,89-111. Uzunkol, E. (2012). Snf retmeni adaylarnn genetii deitirilmi
organizmalara (gdo) ilikin alglarnn metaforlar araclyla analizi. Eitim ve retim Aratrmalar Dergisi, 1(4),
94-101.
Anahtar Kelimeler: Genetii Deitirilmi Organizma (Gdo), Metafor, Alg, Fen Bilgisi retmen Aday

151
reterek renme Ynteminin Fen Bilgisi retmen Adaylarnn evresel Bilgi, evreye Ynelik Duyusal
Eilimler ve Sorumlu evresel Davranlarna Etkisi

Yrd.Do.Dr. Mustafa Kolu - Safiye Aslan

Yaplan bu almann amac reterek renme ynteminin fen bilgisi retmen adaylarnn evresel bilgilerine,
evreye ynelik duyusal eilimlerine ve sorumlu evresel davranlarna etkisinin aratrlmasdr. almann
rneklemini Trkiyenin Anadolu Blgesinde bulunan bir niversitenin Eitim Fakltesi Fen Bilgisi
retmenlii Anabilim Dalnn nc snfnda renim gren ve evre eitimiyle ilgili semeli dersi alan 16
retmen aday oluturmaktadr. almada deneysel aratrma modellerinden tek gruplu n test-son test modeli
kullanlmtr. almann verileri uygulama ncesinde ve sonrasnda adaylara uygulanan, Fettahlolu (2012)
tarafndan gelitirilen evre Bilimi Baar Testi, Yavetz v.d. (2009) tarafndan gelitirilen ve Fettahlolu (2012)
tarafndan Trkeye uyarlanan evreye Ynelik Duyusal Eilimler lei ile Yavetz v.d. (2009) tarafndan
gelitirilen ve Timur (2011) tarafndan Trkeye evrilen evre Davran lei kullanlarak toplanmtr.
almann sonunda reterek renme ynteminin retmen adaylarnn evresel bilgi dzeylerini istatistiksel
olarak anlaml bir ekilde artrd (p<0,05), evreye ynelik duyusal eilimler ile sorumlu evresel davranlarna
ise istatistiksel olarak anlaml bir etkisinin olmad (p>0,05) grlmtr. Fettahlolu, P. (2012). Fen bilgisi
retmeni adaylarnn evre okuryazarlnn gelitirilmesine ynelik olarak argmantasyon ile probleme dayal
renme yaklamnn kullanm. Yaymlanmam Doktora Tezi. Gazi niversitesi, Ankara. Timur, S. (2011). Fen
bilgisi retmen adaylarnn evre okuryazarlk dzeylerinin belirlenmesi. Yaymlanmam Doktora Tezi. Gazi
niversitesi, Ankara.
Anahtar Kelimeler: reterek renme Yntemi, evresel Bilgi, evreye Ynelik Duyusal Eilim, Sorumlu
evresel Davran, Fen Bilgisi retmen Aday

152
Ortaokul rencilerinin Ses Olay eren zel simleri Telaffuz Becerileri zerine Bir Durum almas

Prof.Dr. Yusuf Tepeli - Mustafa Uysal

Trkede kk ya da gvde hlindeki kelimelere ekler getirilirken ses dmesi, ses tremesi ve ses deimesi gibi
birtakm ses olaylar gerekleir. Ses dmesi veya ses deimesi grlen zel isimler sz konusu olduunda bu
durum yazla yanstlmaz. Trke eitiminde ses dmesi veya ses deimesi olup yazla yanstlmayan
kelimelerin doru okunuunda sorunlar olup olmadnn aratrlmasna ihtiya bulunmaktadr. Ortaokul
rencilerinin bu trden ses olaylar ieren zel isimleri telaffuz etme becerilerinin ne durumda olduunu ortaya
koymay amalayan bu almada nitel aratrma yntemlerinden btncl tek durum deseni kullanlacaktr. Bu
aratrmann alma grubu Antalya'daki bir ortaokulda 2016-2017 bahar dneminde renim gren 50 rencidir.
Bu almann aratrma sorularna cevap bulabilmek iin katlmclara sesli okutulacak bir okuma parasyla elde
edilen veriler ses kayt cihazyla kayt altna alnacaktr. Bu kaydedilen veriler deifre edildikten sonra ierik analizi
yoluyla snf dzeyi, cinsiyet, sosyoekonomik vb. balamlarda incelenip betimsel olarak frekans ve yzdelik gibi
niceliksel zelliklerine gre de tablolatrlarak sunulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Trkede Sesli Okuma, zel simlerin Telaffuzu, Trkede Telaffuz Eitimi

153
Madde-Alkol Bamllarnda ocukluk Dnemi Balanma Stilleri le Aleksitimi Dzeyleri Arasndaki liki:
Ankara Amatem rnei

Naime Din

MaddeAlkol bamll gnmzn en nemli toplumsal sorunlarndan biridir. Bu sorun ergenlik dneminden
yetikinlie birok problem durumla ba etmek iin kullanlmaktadr. Bu durumun en nemli belirleyicisi kiinin
ocukluk dnemi balanma stilleridir. Bebeklikten yetikinlie temelde ihtiyacmz gvenli bir se sahip olmaktr.
Doum annda sadece benin farknda olan insan, ilerleyen srelerde dnyay kefetmeye balamakta ve
nesnelerin farkna varmaktadr. Bebein duygular tanmlama, anlama, dzenleme ve aktarm gibi aleksitimik
gelerin salkl olmas iin bakm verenin sevgi ve gven ihtiyacn karlamas gerekmektedir. Aksi taktirde
doyum salamayan, kendini yeterince ifade edemeyen ocuk, yetikinlik dnemine geldiinde tamamlanmam
ihtiyalarn alkol, sigara ve uyuturucu gibi maddelerle salamaya alabilmektedir. Bu almada, Ankara ili
AMATEMde madde-alkol bamll tans ile tedavi gren bireylerin ocukluk dnemi balanma stilleri ile
aleksitimi dzeyleri arasndaki iliki incelencektir. likiyi saptayabilmek iin Yakn likilerde Yaantlar Envanteri
II balanma lei, Toronto Aleksitimi lei ve sosyo-demografik soru formu uygulanacaktr. Veriler
deerlendirilirken t testi, korelasyon ve regresyon analizi kullanlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Madde-Alkol Bamll, Aleksitimi, Balanma

154
Balam D Dil Kullanmnn Okuma ve Yazma Becerilerine Etkisi

Dr. Nazife Burcu Takl

Bu alma, Trkenin ana dili olarak eitiminde balam d dil kullanmnn okuma ve yazma becerilerine
etkisini ortaya koyma amacyla yaplmtr. almann yntemini nitel aratrma yntemlerinden dokman analizi
oluturmaktadr. almada, balam d dil kullanmnn kapsam ve zellikleri belirlenerek, okuma ve yazma
becerisi tanmlarndan hareketle balam d dilin bu becerileri ne ynde nasl etkiledii sorgulanmtr. Ana dili ve
zellikle yabanc dil retiminde dilin bir balam ierisinde retilmesi geerlik kazanmtr. Bu alma, balam
d dilin de dil retiminde ne gibi yararlar olabileceini vurgulamak asndan nem tamaktadr. Bu sebeple
almada balam d dil kullanmnn okul ncesi dnemden balanarak, Trkenin ana dili olarak eitiminde ne
gibi faydalar olabilecei ortaya konmu ve bu erevede hem ebeveynlerin hem de Trke retmenlerinin ne gibi
uygulamalar yapmas gerektii neriler kapsamnda ifade edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Balam D Dil Kullanm, Trke Eitimi, Okuma Becerisi, Yazma Becerisi

155
Trkenin Yabanc Dil Olarak retiminde Okuma ve Yazma Becerisini Gelitirmeye Ynelik Bir Etkinlik:
Arkada Diktesi

Ar. Gr. Dr. Nazife Burcu Takl

Bu almada ele alnan arkada diktesi etkinlii, Trkenin yabanc dil olarak retiminde rencilerin okuma
ve yazma becerilerini gelitirmek amacyla ortaya konmu ve bu kapsamda etkinliin rencilerin okuma ve yazma
becerileri zerindeki etkisi belirlenmitir. almann hedef kitlesini Trkeyi yabanc dil olarak renen B1
seviyesindeki renciler oluturmaktadr. alma, arkada diktesi etkinliinin snf iinde bir ders saati boyunca
(45 dakika) uygulanma srecini kapsamaktadr. Nitel aratrma yntemi ile yrtlen alma, eylem aratrmasna
rnektir. Etkinliin rencilerin okuma ve yazma becerileri zerindeki etkisinin tespit edilmesi amacyla da gzlem
formu kullanlmtr. Aratrma kapsamnda gelitirilen etkinlik uygulanmadan nce, rencilere geleneksel
yntemlerle dikte ile yazma etkinlii yaptrlm; ancak rencilerin gdlenmelerinin dk olduu ve isteklerinin
yksek olmad tespit edilmitir. Bunun zerine arkada diktesi etkinlii uygulanmtr. almann sonucunda,
arkada diktesi etkinliinin rencilerin okuma ve yazma abalarnda art, grup bilincinde art, rencide
almaya isteklilik, rencide dikkat art, geri bildirimden memnuniyet gibi unsurlarda baarl olduklar tespit
edilmitir. Bu tespitlerden hareketle gerekli nerilerde bulunulmutur.
Anahtar Kelimeler: Dikte, arkada Diktesi, Okuma, Yazma, Trkenin Yabanc Dil Olarak retimi

156
KKTC ve Trkiye Ders Kitaplarnda Ortak Tarih: Ortaretim Tarih Ders Kitaplarnn Karlatrmal
Olarak Deerlendirilmesi

Okt. Dr. Namk enen - Yrd.Do.Dr. Neval Aka Berk

Tarih eitimi araclyla rencilerin dolayl olarak kiisel ve ulusal bir kimlik kazanmalar beklenmektedir.
Ders kitaplarnn eitim-retim srecinde snf iinde sk kullanlan bir materyal olarak kullanld dikkate
alndnda, tarih ders kitaplarnn bilgi aktarmann yan sra bir toplumun siyasal ve toplumsal normlarn da
belleklere kazmaya yardmc olan nemli bir materyallerden biri olduu dnlebilir. Ortak tarih bilinci
oluturmada; ortak gemiin bireylerini ortak davranlar sergilemesine ve benzer deerleri kabul etmesine zemin
hazrlamada ders kitaplar nemli bir ara olabilirler. Bu aratrmann amac ortak gemie sahip KKTC ve
Trkiyede ortaretim tarih ders kitaplarnda yer alan konularn ortak tarih balamnda deerlendirmektir. Nitel
aratrma deseninde tasarlanan bu aratrmada veri toplama yntemi olarak dokman analizi kullanlmtr.
Dokman analizi, aratrlacak olan konu ile ilgili basl materyallerin incelenmesi gerektirir. Bu amala her iki
lkenin ortaretim tarih ders kitaplar incelenerek, ortak gemie ilikin hangi konularn nasl ele alnd, ne
oranda ele alnd ve konularn ileniinde kullanlan slup analiz edilmektedir. Sz konusu aratrmada veri
toplama ve analiz ilemi devam ettiinden aratrmann bulgular tam metinde paylalacaktr.
Anahtar Kelimeler: Ortaretim, Tarih Ders Kitaplar, Ortak Tarih ve Tarih Bilinci

157
Psikolojik Salamlk ve yilik Hali

Do.Dr. Fidan Korkut Owen - Yrd.Do.Dr. Nur Demirba elik - Do.Dr. Trkan Doan

Psikolojik danmayla ilgili alanyaznda bireylerin olumlu zellikleri artrmaya ynelik almalar yapmaya
ynelik bir eilim grlmektedir. Amerikan Psikolojik Danma Derneinin psikolojik danma tanmnda artk
iyilik hali kavramna da yer verilmektedir (American Counseling Association, 2010). Buna paralel olarak bireylerin
iyilik hallerinin nelerden etkilendiini ortaya karmaya ynelik almalarda bir art gzlenmektedir. Her ya
dnemi gibi niversite eitimin alnd dnemin de kendine zg geliimsel zellikleri bulunmaktadr. niversite
rencileri akademik ve kiisel yaamlarnn getirdii talepleri gerekletirmeye alrken kendi iyilik hallerini
gzard edebilmektedirler. Bu durumda, iyilik halinin hangi deikenler tarafndan yordandnn belirlenmesi,
sonularna gre onlara ynelik baz etkinliklerin yaplmas ve gerekli nlemlerin alnmas asndan nemli
grnmektedir. Bireylerin olumlu zelliklerinden bir dieri olan psikolojik salamlk ile iyilik halini ilikisine
ynelik almalarn, ikisinin de birbirini yordaycs olup olmadna ynelik olduu grlmektedir. Bu aratrmada
psikolojik salamlk Cowenin (1994) nerdii gibi iyilik halinin nemli bir esi olarak ele alnmtr. Bu
almada niversite rencilerinin cinsiyetleri, yalar/snflar, znel olarak genel salklarn deerlendirmeleri ve
psikolojik salamlk dzeylerinin iyilik hallerini yordayp yordamad sorusuna yant aranmtr. Veriler, bir devlet
niversitesine devam eden toplam 244, 181 kadn ve 63 erkek renciden, yilik Hali Yldz lei (Korkut Owen,
Doan Demirba elik ve Owen, 2016), Ego-Salaml lei (Kararmak, 2007) ve Kiisel Bilgi Formu aracl
ile toplanmtr. Analizler iin oklu ve aamal regresyon analizi kullanlmtr. Aratrmann sonularna gre
psikolojik salamln iyilik halini byk oranda yordad, onu ya/snf (% 33) deikeninin izledii, dier
deikenlerin yordamaya katkda bulunmad bulunmutur. yilik halinin alt boyutlar asndan bakldnda
yaam anlamlandrma ve hedef odakl olma (% 27) ve bilisel boyutu (% 18) psikolojik salamlk ve snf; fiziksel
alt boyutu (% 6) psikolojik salamlk; duygusal alt boyutu (% 26) psikolojik salamlk ve genel salk
deerlendirmesi; sosyal alt boyutu ise (% 6) psikolojik salamlk ve cinsiyet deikenleri yordamaktadr. Bulgular
alanyazn nda tartlm ve niversitelerdeki psikolojik danma etkinlikleri iin baz nerilerde bulunulmutur.
American Counseling Association (2010). 20/20: Consensus definition of counseling,
http://www.counseling.org/knowledge-center/20-20-a-vision-for-the-future-ofcounseling/consensus-definition-of-
counseling. Cowen, E. L. (1994). The enhancement of psychological wellness: Challenges and opportunities.
American Journal of Community Psychology, 22, 149-179. Kararmak, . (2007). Investigation of personal qualities
contributing to psychological resilience among earthquake survivors: A model testing study. (Yaymlanmam
doktora tezi).Orta Dou Teknik niversitesi, Ankara. Korkut Owen, F., Doan, T., Demirba elik, N. ve Owen, D.
W. (2016). yilik Hali Yldz leinin gelitirilmesi. Journal of Human Sciences, 13(3), 5013-5031.
doi:10.14687/jhs.v13i3.4130
Anahtar Kelimeler: Iyilik Hali, yilik Hali Yldz, Psikolojik Salamlk, Sal Deerlendirme

158
Beynimiz Bizi Kandryor mu?

Uzman Ouzhan Gzek

Hemen hemen herkes grsel alg ve gz kaslar ile ilgili problem yaamaktadr. Hi kimsenin mkemmel bir
grsel sistemi yoktur. Sa ve sol gzmz arasnda farkllklar vardr. Ayn ekilde almazlar. Bunun anlam,
beyin her iki gzden iki farkl resim alr ve bu iki resmi birletirerek grmede netlik salar. Beyin, birok resimle
karlatnda bunlar birletirmek iin ok aba sarf eder ve almas yavalar. Eer grd resimleri hzl
birletirip alglamak isterse, bu seferde gr alann daraltr ve detaylar kararak grmesi gerekenin ounu
gremez Beyin zerinde en fazla etkisi olan duyu organmz gzdr. Grme ile ilgili sinirler beyinde ok fazla yer
kaplyor. Sinir bilim aratrmalarna gre beynimizdeki verilerin %80 grsel yolla alnyor. Fotoraf ve video
eklendiinde %65 hatrlanyor. nsanlarn ismini unutsak da yzlerini hatrlamamzn nedeni yz hatlarnn gz
yoluyla beynimize kaydedilmesidir. Aratrmalar artarak gstermekte ki; beynimiz srekli grdn arptp
deitirmekte. Beynimiz hayal ederek cesurca kestirmeden gitmekte. Her seferinde elde ettiimiz grnty, yeni
batan deerlendirmeye alacamz yere dmzda neler olduunu, gemi deneyimlerimizden yola karak tahmin
ediyoruz. Gzlerimizi her atmz an, beynimiz ok youn oranda ek bilgiyle dolmakta. Beyin, darda ne
olduunu grmemize izin vermez, ounlukla uydurur durur. On yldan fazla zamandr nrobilimciler kendi zel
dnyamz nasl yarattmz yava yava anlamaya baladlar.
Anahtar Kelimeler: Eitim, Zeka, Beyin, Farkndalk, Grsel Sistem

159
Erken Yataki ocuklarda Anadili Geliimine Ynelik Uygulama nerisi

Do.Dr. Orhan Hanbay

Bu almann amac, 0-3 yandaki ocuklarda birinci dil olarak Trkenin geliiminin desteklenmesi iin bir
uygulama nerisi sunmaktr. Son dnemdeki PISA sonular, lkemizdeki eitim sorunsalnn daha zenli bir
ekilde ele alnp zm yollarnn gelitirilmesini gerekli klmaktadr. Bu balamda, her yeni doan ocuun
srekli salk kontrollerinin yapld merkezlerde (salkla ilgili izlemelerin yannda) erken yata dil geliimi
uzmanlarn da istihdam edilerek ocuklarn dilsel-zihinsel geliimlerinin erken dnemde desteklenmesi bilimsel
veriler de gz nnde tutulduunda, olduka katk salayacak bir uygulama olarak grlmektedir. Annelerin
uzmanlarca ynlendirilmeleri ile ocuklarn gerek zihinsel-sosyal, gerekse dilsel geliimleri hzl ve etkili bir ekilde
ilerleyecektir. Bu durum, okul ana geldiklerinde sz konusu sorunlarn almasnda nemli katklar sunacaktr.
Anahtar Kelimeler: Dil Geliimi, Anne-ocuk letiimi, Eitim

160
10. Snf Matematik Ders Kitabnn Balamsal Adan Deerlendirilmesi

Do.Dr. H. Bahadr Yank - Ar.Gr. Osman Badat

Balamlar, soyut matematiksel kavramlarn somutlatrlmasnda ve gnlk yaamla bu kavramlar arasnda iliki
kurulmasnda nemli bir yere sahiptir. Bu alma kapsamnda 10. snf matematik ders kitab balamsal adan
deerlendirilmitir. Veriler dokman incelemesi yoluyla toplanmtr. alma kapsamnda ierik analizi kullanlm
ve PISA (2009) deerlendirilmesinde kullanlan drt balama (bireysel, eitsel/mesleki, sosyal ve bilimsel) bahsi
geen ders kitabnda ne lde yer verildii incelenmitir. Bulgular ders kitabnda yer verilen sorularn sadece
%17sinin balam ierdiini ve bu sorularn %87sinde eitsel, %6snda sosyal, %4nde bireysel ve %3nde
bilimsel balamlarn kullanldn gstermitir. Bu sonular ders kitabnda arlkl olarak eitsel balamlara yer
verildiini gstermekte ve rencilerin matematii ok snrl dzeylerde dier balamlarla iliki kurma frsat
verdiini ortaya koymaktadr.
Anahtar Kelimeler: Balam, Matematik Ders Kitab, Psa

161
Meslee Yeni Balayan ki Matematik retmeninin Sorgulama Becerilerinin Geliiminin ncelenmesi

Ar.Gr. Osman Badat - Do.Dr. H. Bahadr Yank

retmen sorgulamas rencilerin dncelerini aa karma, bilgilerini analiz etme ve snf ii tartmalarn
ynetmek iin nemli bir aratr. Bu almann amac, bir yl sren bir mesleki geliim programna katlan
mesleinin ilk yllarndaki iki matematik retmeninin sorgulama becerilerinin geliimini incelemektir. almada
veriler snf ii gzlem, grme ve rencilerin cevap ktlar araclyla toplanmtr. Verilerin analizinde nitel
analiz yntemleri kullanlmtr. alma sonucunda mesleki geliim programna katlan retmenlerin 1)
matematiksel anlamlar ve ilikileri kefetme, 2) rencilerin dncelerini aa karma ve 3) tartma balatma
gibi daha nce snflarnda gzlemlenmeyen birtakm sorgulama trlerini kullanmaya baladklar grlmtr.
Anahtar Kelimeler: Matematik retmenleri, Mesleki Geliim, Sorgulama

162
Ortaretim rencilerinin Su Sorunu le lgili Alglarnn Senaryolar le Deerlendirilmesi

Do.Dr. Osman imen - Yrd.Do.Dr Mehmet Ylmaz - Gamze Karaku

Gnmzn en nemli sorunlarndan birisi evre sorunlardr. Hava kirlilii, kresel snma gibi birok evre
problemi tm canllarn yaamlarn etkilemektedir. Canllar yaamlarn srdrebilmek iin suya bamldrlar.
Gnmzde su; kirlenme yanl kullanma gibi birok olumsuz durumdan etkilenmektedir. Bu almada ortaretim
rencilerinin su sorunu ile ilgili sahip olduklar alglar senaryolar ile deerlendirilmitir. Aratrma Ankarada iki
ortaretim okulunda 150 renci ile gerekletirilmitir. Veri toplama aralar olarak aratrmaclar tarafndan
gelitirilen su sorunu ile ilgili evre senaryolar kullanlmtr. alma sonunda ulalan verilen ierik analizi ile
zmlenmitir. Aratrma sonunda ortaretim rencilerinin su sorunu ile ilgili ekosentrik algllarnn daha ok
olduu; su sorunlarnn zmnde evre merkezli yaklamlar benimsedikleri belirlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Su Sorunu, Ortaretim rencileri, evresel Deerler

163
Kzlcahamam Halknn Nesli Tkenmekte Olan Kara Akbaba (Aegypius Monachus) le lgili Farkndalk
Dzeyleri

Bahar ebnem Eldeniz - Yrd.Do.Dr Mehmet Ylmaz - Do.Dr. Osman imen

Bat Palearktik blgesinin ikinci byk poplasyonuna sahip olan Trkiyede Kara Akbaba Aegypius monachus
tr rahatsz edilme, yaam alan tahribat ve azalan besin kaynaklar nedeniyle soyu tehlike altnda olan ku
trlerinden biridir. Bu almada Kzlcahamam halknn nesli tehlike altnda olan Kara Akbaba ile ilgili farkndalk
dzeylerinin belirlenmesi amalanmtr. Aratrmann modeli durum almas olarak belirlenmitir. alma grubu
Anakara li Kzlcahamam lesinde yaayan 50 kiiden olumaktadr. almada veri toplama aralar olarak
aratrmaclar tarafndan gelitirilen Kara Akbaba Farkndalk lei Kullanlmtr. almada ulalan veriler
ierik analizi ile zmlenmi, frekans ve yzde olarak ifade edilmitir. Aratrmaya gre blgede Kara Akbaba
genel olarak tannmakta ve nesli tehlike altnda olduu bilinmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kara Akbaba (Aegypius Monachus), evre Eitimi, Nesli Tkenmekte Olan Canllar

164
Monoton Homojenlik Modeli le Madde Analizi

Nuri Doan - Dr. zge Bkmaz Bilgen

Eitim alannda bireyler hakknda bilgi toplamak iin baar, ilgi, tutum vb eitli psikolojik yaplarn llmesi
sz konusudur. Psikolojik yaplarn llmesinde Parametrik Olmayan Madde Tepki Kuram gnmzde,
aratrmalarda sklkla kullanlmaktadr Parametrik Olmayan Madde Tepki Kuram, tek boyutluluk, yerel
bamszlk, monotonluk gibi birtakm varsaymlara sahiptir. Parametrik Olmayan Madde Tepki Kuram
sonularnn nitelikli olmas ancak sk varsaymlarn karlanmasna baldr. Varsaymlarn incelendii ve
varsaymlar karlandnda sonularn karlatrld almalara ihtiya duyulmaktadr. Bu almada Parametrik
Olmayan Madde Tepki Kuram modellerinden monoton homojenlik modeli ile yaplan madde analizi sonular
incelenmesi amalanmaktadr. Bu ama dorultusunda Monte Carlo almasyla 100 tekrar ile simlasyonla
desenlenecek almada madde parametreleri ve parametre hatalar incelenecektir. Madde parametrelerinden H ve P
deerleri kestirilecektir. Deerlere ait standart hatalar hesaplanacaktr. Elde edilen maddelerin standart hatalarna
bulgulardan yola karak hangi koulda madde parametrelerinde deimezliin salanaca incelenecektir.
Bulgulardan yola karak monoton homojenlik modelinin hangi koulda hatas yksek kestirimler yapt, hangi
koullarda uygulayclar iin dk hatal hesaplama yapt tespit edilecektir. Buradan yola karak monoton
homojenlik modelinin hangi koullar iin kullanmnn yarar salayacana ilikin neride bulunulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Mtk, Monoton Homojenlik Modeli

165
ok Katmanl Okur Yazarlk leinin Madde Tepki Kuram le Analizi

Dr. zge Bkmaz Bilgen - Ar.Gr. Berker Bulut

ok Katmanl Okur Yazarlk leinin Madde Tepki Kuram ile Analizi Gnmzde okuryazarlk anlay
gelien teknolojiyle birlikte yeni anlamlar kazanmaktadr. Okuryazarlk anlaynda kelimelerin, szl iletiim
biimlerinin tek bana kullanlmasndan ya da yalnzca grsellerin n plana alnmasndan ziyade bu unsurun bir
arada kullanld ok katmanl metin yaplar karsnda bireylerin okuryazar olmas nem kazanmaktadr. ok
katmanl okuryazarlk okuma, izleme, anlama, tepki verme yoluyla retmeyi ve dijital metinlerle ve oklu ortamla
etkileim oluturmay ifade etmektedir. ok katmanl okuryazarlk metinleri anlamlandrma, rn oluturma
srelerine ve gerek gnlk hayatn eitli alanlarnda gerekse sosyal ada iletiim biimlerine yansmaktadr.
Giderek nem kazanan okuryazarlk kavramna ilikin almalarn yaplmasna ihtiya duyulmaktadr. Bu
almada eitim fakltesinde renim gren retmen adaylarna ynelik Bulut, Ulu ve Kan (2015) tarafndan
gelitirilen ok katmanl okuryazarlk leinden elde edilen veriler kullanlacaktr. Aratrmada uygun rnekleme
yntemi kullanlacaktr. Aratrmann alma grubunu Adnan Menderes niversitesi Eitim Fakltesinin farkl
blmlerinde renim gren 700 lisans rencisi oluturmaktadr. Aratrmada lein uygulanmasndan elde edilen
verilere Madde Tepki Kuramna dayal madde analizi uygulanacaktr. Madde Tepki Kuramna dayal yaplacak
analizlerde ncelikle varsaymlarn test edilmesi gerekletirilecektir. Varsaymlarn test edilmesinin ardndan model
veri uyumu salayan likert tipi leklere uygulanabilen Madde Tepki Kuram Modeliyle kestirim yaplacaktr. Bu
kestirim dahilinde madde parametreleri, madde yant erileri, madde bilgi fonksyionlar elde edilecektir. Bulgular
Madde Tepki Kuram kapsamnda tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Okuryazarlk, Madde Tepki Kuram

166
Meslek Liselerinde renci Devamszlk Nedenleri

Yrd.Do.Dr. zgr nen - Abdullah Kayaolu

zet Bu almann amac kamuoyunda 4+4+4 eklinde bilinen eitim reformu sonrasnda meslek lisesi olarak
tanmlanan ortaretim kurumlarndaki renci devamszlk nedenlerinin saptamaktr. Reform sonrasnda kesintisiz
ve zorunlu olan sekiz yllk temel eitim, ortaretim srecini de kapsayacak ekilde 12 yla karlm ve zorunlu
hale getirilmitir. Bu reform sonucunda, 2012-2013 eitim retim dneminden itibaren daha nce baarszlk ve
benzeri nedenlerle eitim sistemi dna kan renciler, eitim sisteminde zorunlu olarak kalmaya devam
etmilerdir. Sistem deiiklii renci saylarnda ciddi artlara sebep olmutur. Bu durumdan meslek liselerinin de
etkilenmesi beklendik bir sonu olarak ortaya kmaktadr. renci saylarnn artmas ve zorunlu eitim
kapsamnda olmad zaman sistemden kmay tercih edecek rencilerin eitim sistemi iinde kalmaya devam
etmelerinin, renci davranlarnda deiliklere sebep olabilecei dnlebilir. Bu noktada, zellikle meslek
liselerinde hali hazrda reform ncesinde yksek olan devamszlk dzeylerinin, reform sonrasnda artmas,
devamszlk nedenlerinin deimesi beklenebilir. Bu almada, Burdur il merkezinde yer alan meslek liselerindeki
rencilerin devamszlk nedenlerini saptamaya allmtr. Bu ama dorultusunda, aadaki alt problemlere
cevap aranmaya allmtr; 1. Okuldan kaynaklanan nedenler 2. Aileden kaynaklanan nedenler 3. retmen ve
derslerden kaynaklanan nedenler 4. Sosyal ve ekonomik nedenler 5. Fiziksel, fizyolojik ve psikolojik nedenler
Veriler anket teknii ile toplanm olup anket formu toplamda 20 sorudan olumaktadr. lk soru rencilerin ya,
cinsiyet ve bulunduklar eitim dzeyini belirlemeye ynelik demografik zelliklerini tespit etmeye ynelik iken,
dier 17 soru devamszlk nedenlerini belirlemeye yneliktir. Aratrmada kolay ulalabilir rnekleme yntemi
kullanlmtr. Toplamda 131 renci almaya katlmtr. renciler Tesisat Teknolojisi ve klimlendirme,
Motorlu Aralar Teknolojisi, Elektrik-Elektronik Teknolojisi, Biliim Teknolojileri ve tfaiyecilik-Yangn Gvenlii
Alanlarnda 9. 10. 11. ve 12. snflarda renim grmektedirler. Veriler tekrarlanma sklna gre frekans ve yzde
kullanlarak exel programna ilenmi, istenen grafik ve tablolar oluturulmutur. Frekans saylarna uygun olarak
devamszlk sebepleriyle ilgili her madde ayr ayr ve daha nceden gruplanm be alt problem temel alnarak
oluturulan grafikler nda yorumlanmtr.
Anahtar Kelimeler: Okul Devamszlk Nedenleri, Meslek Liseleri, Reform

167
Yakna Tarihi retimi zerine Ksa Bir Deerlendirme

Do.Dr. zgr Yldz

Yakn a Tarihi genelde, Yakn a kavramn ve ark Meselesinin retimiyle balar. Tabi ki Yakn a
Tarihi retimi hususunda burada tm konulara deinmek mmkn olmayacaktr. Sadece belli bal konular
hakknda ksa grler vermek yerinde olacaktr. 1830-ve 1848 ihtilallerinin seyri ve Avrupada yeni rejim
araylarnn retilmesi ve bu araylarn Osmanl Devletine etkileri deinebileceimiz dier bir husustur. Bunlarn
yannda Avrupada Yeni Bamsz lkeler, talya ve Almanyann Milli Birlik Mcadeleleri, Tanzimat Ferman,
Krm Harbi ve Islahat Ferman, Ermeni Meselesi, Dnyadaki Bloklamalar, Trablusgarp Sava, Balkan Savalar,
Birinci Dnya Sava gibi Yakn a konularnn retilmesi ve buradaki tarihi gereklerin farknda olunmas
gereklilii zerinde durulmaldr. Ksaca bu bildiride Yakn a tarihi konularnn retimi ile ilgili ipular
verilmeye allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Tarih Eitimi, Yakn a, retim, Tarih

168
Ortaokul rencilerinin Sosyal Duyarllklar

Do.Dr. zlem Bekta ztakn - Engin Zabun

Bu aratrmada ortaokul rencilerinin sosyal duyarllk dzeylerinin incelenmesi amalanmtr. Aratrmann


alma grubunu, 2015-2016 eitim retim ylnda Erzincan il merkez ortaokullarnda 6. 7. ve 8. snfta renim
gren 144 kz (%50.9) ve 139 Erkek (%49.1) olmak zere toplam 283 renci yer almtr. almada betimsel
model kullanlmtr. Veri toplama arac olarak cal, Demirkaya ve Altnok (2013) tarafndan gelitirilen Sosyal
Duyarllk lei kullanlmtr. Veriler SPSS 19.0 istatistik programnda, Mann-Whitney U testi ve Kruskall-
Wallis H testleri ile analiz edilmitir. Analiz sonularna gre rencilerin maddelere verdikleri yantlara ve alt
boyutlara ait ortanca deerlerinin maksimum deerlerle ayn ya da olduka yakn olduu grlmtr. rencilerin
cinsiyetlerine gre sosyal duyarllklar karlatrldnda, ne Bireysel Sorunlara likin Duyarllklar (BSD) ne de
Toplumsal Sorunlara likin Duyarllklar (TSD) faktrnde gruplar arasnda anlaml bir fark grlmemitir. Benzer
bir durum snf, ailelerin gelir dzeyleri, anne ve baba eitim dzeyleri ve karde saylar deikenlerinde de
gzlenmitir. Aratrmaya katlan tm rencilerin annelerinin meslekleri ev hanm olarak belirtilmi olmas
nedeniyle bu durumun etkisi zerine bir bulgu ortaya karlamamtr. Baba mesleklerine gre ise, Bireysel
Sorunlara likin Duyarllklar (BSD) faktrnde gruplar arasnda anlaml bir fark grlmezken Toplumsal
Sorunlara likin Duyarllklar (TSD) faktrnde baba meslei ii olanlarn memur ve emekli olanlara gre anlaml
derecede yksek bulunmutur.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Duyarllk, Sosyal Problem, Duyarllk Dzeyleri, Deer

169
Kaynatrma Snflarnda Bulunan 5 Ya ocuklarnn zel Gereksinimi Olan ocuklara likin
Grlerinin ncelenmesi

Yrd.Do.Dr. zlem Ersoy - Yrd.Do.Dr. Zeynep Kurtulmu - H. Kbra zkan - Ar.Gr. K. Bra Kaynak
Ekici

Eitimde frsat eitlii ilkesi ve bireylerin kendileri iin en az kstlayc evrede eitilmesi gerektii grnden
hareketle kaynatrma eitimi, zel gereksinimi olan bireylerin, gereksiniminin tipine, derecesine ve kullanlacak
kaynaklarn tand olanaklara bal olarak, mmkn olduunca normal okul programlarna yerletirilmeleri ve
yatlaryla eit eitim koullarnda birlikte eitilmeleri sreci olarak tanmlanmaktadr. Kaynatrma eitimi verilen
grupta bulunan her bir bireyin bu sreten olumlu kazanmlar elde etmeleri beklenmektedir. Dolaysyla katlmda
yer alan ocuklarn tamamnn bu srece hazrlanmas, kaynatrma eitiminin baars asndan nem
kazanmaktadr. Bu alma, be ya ocuklarnn kaynatrmada yer alan zel gereksinimi olan ocuklara ilikin
grlerini incelemek amac ile planlanmtr. Nitel aratrma yntemi ile gerekletirilen aratrmann alma
grubunu, Ankara'da bulunan Milli Eitim Bakanl'na bal bir bamsz anaokuluna devam eden 40 be ya ocuu
oluturmaktadr. Aratrmann verileri aratrmaclar tarafndan hazrlanan yar yaplandrlm grme formu
kullanlarak toplanmtr. Belirlenen okulda her be ya snfnda tan alm olan (down sendromulu iki ocuk, otizm
spektrum bozlukluu olan bir ocuk ve hafif derecede zihinsel engelli bir ocuk) birer ocuk bulunmaktadr. Her
snftan tesadfi rnekleme yntemi ile seilen onar ocuk ile snftan ayr bir ortamda her biri yaklak on beer
dakika sren grmeler yaplmtr. Elde edilen veriler betimsel analiz yntemi kullanlarak analiz edilmitir.
Aratrmann sonucunda, ocuklarn zel gereksinimi olan ocuklar snf ortamnda kendilerinden farkl ve yaa
daha kk grdkleri; onlar genellikle yapamadklar beceriler ile tanmladklar belirlenmitir. Ayrca bu
ocuklar oyun arkada olarak grmedikleri ve daha ok yardm amac ile iletiim kurduklar saptanmtr. Bu
iletiim biimlerinde retmenlerinin zel gereksinimi olan ocua kar tutumlarnn etkili olduu grlmtr.
Anahtar Kelimeler: Kaynatrma Eitimi, zel Gereksinimi Olan ocuk, Be Ya ocuu

170
Okul ncesi retmenlerinin zel Gereksinimi Olan ocukla alma Konusundaki Grleri

Yrd.Do.Dr. Zeynep Kurtulmu - Yrd.Do.Dr. zlem Ersoy - Ar.Gr. K. Bra Kaynak Ekici - H. Kbra
zkan

zel gereksinimi olan bireyler, eitimlerinin hangi basamanda olurlarsa olsunlar kendilerini en az kstlayan bir
evrede eitim alma temel hakkna sahiptirler. Bireyin ailesi ve akranlaryla en fazla birlikte olabilecei ve ayn
zamanda eitim gereksinimlerinin en iyi ekilde karlanabilecei ortam, o birey iin en az kstlayc evreyi ifade
etmektedir. En az kstlayc evre ise anlamn en iyi ekilde koullar iyi dzenlenmi kaynatrma ortamnda
bulmaktadr. Bu ortamn nemli bir paras olan okul ncesi retmenleri ise kaynatrmada olumlu snf atmosferi
oluturma asndan snfa dahil edilen ocuklar ile dier ocuklar arasnda arabulucu rol stlenmektedir. Dolays
ile baarl bir kaynatrma eitimi iin okul ncesi retmeninin, zel gereksinimi olan ocuklar ve kaynatrmaya
ilikin olumlu tutum, bilgi, beceriye sahip olmas ve bu konuda istek duymas nemlidir. Nitel aratrma yntemi
kullanlarak gerekletirilen bu almada okul ncesi eitim alannda alan retmenlerin zel gereksinimi olan
ocuk ile alma konusundaki grlerinin incelenmesi amalanmaktadr. Bu amala aratrmann alma grubuna
Ankara'daki okul ncesi eitim kurumlarnda almakta olan 20 okul ncesi retmeni dahil edilmitir. alma
grubunun belirlenmesinde amal rnekleme yntemlerinden biri olan uygun rnekleme yntemi kullanlm ve
alma sresi ierisinde en az bir kere zel gereksinimi olan ocuk ile alm olma durumu temel kriter olarak
belirlenmitir. Ayrca aratrmaya dahil edilme srecinde gnlllk esas alnmtr. Aratrmann verileri
aratrmaclar tarafndan hazrlanan yar yaplandrlm grme formu kullanlarak toplanmtr. Elde edilen veriler
betimsel analiz yntemi kullanlarak analiz edilmitir. Aratrmann sonucunda okul ncesi retmenlerinin zel
gereksinimi olan ocuklar ile almaya olumlu baktklar, ancak snf ierisinde zaman zaman aresizlik yaadklar
belirlenmitir. Bu aresizliin zellikle ailelerin ve ocuklarn kaynatrma srecine hazrlanmas noktasnda ortaya
kt grlmtr. Eitim programlarnn hazrlanmasnda ise okul ncesi retmenlerinin uyarlama konusunda
kendilerini yeterli grmedikleri saptanmtr.
Anahtar Kelimeler: Okul ncesi retmenlerinin Grleri, Kaynatrma Eitimi

171
Arkeoloji Kazntlarda Karapapak Trklerinin Saz, klk Gelenei Tarihi

Prof.Dr. Rafig mrani

Trkiye ok milletli halklarn toplum ekilde yaad nfusa sahip olduu iinonun cok eitli kltr, zengin
medeniyeti vardr. Farkl blgelerin musiki kltrnngelimesinde Kuzey ve Orta Anadolu blgelerinden g
ederek oraya yerleenKarapapak ve Terekeme soyuna mensup Trklerin de mevcut kltrn gelimesindehususi
rol olmutur. Zengin Saz sanat, klk gelenei, Kafkas ve mahalli danstrleri olan Karapapak Trkleri tarih
boyu yaratm olduklar benzeri olmayangeleneksel kltr rneklerine sahip olmakla Trk kltrnn tarihinin
Smerlere veondan da eski dnemlere dayandn salam olmutur. Artk byk tarihi zamanierisinde bunlar
Trk milli kltrnn temelini koymu oldu. Son 200 ylda dnyaarkeologlarnn Trkiyede, Irakta, Suriyede
randa yaayan Trklerin ve TrkCumhuriyetleri blgelerinde yapm olduklar arkeoloji kazntlar sonucunda
eldeetmi olduklar kil tabletler, vazolar zerindeki ekillerde Trk mzik aletleri, danstrlerinin resimleri denenmi
ve aratrlmtr. Bu aratrmalar ilk olaraketnomzikopsikoloji ilmi alanda, farkl yntemlerden: tarihi, psikoloji,
mzikoloji,etnografi bakmdan denenmitir. Tarihi Smer dnemine dayanan Saz sanat, klkgelenei, ayn
zamanda Kafkas ve Anadolu blgesine ait danslar ada dnemde tmKafkasyada, randa, Dastanda halk
kltrnde geni yer tutmutur. Bu sanattrlerinin Karapapak kltrne bal olmas aratrmalar sonucunda elde
ettiimizSmer kil tabletler ve eski Smer vazolar zerindeki ekillerde kendi tastikinibulmutur. Sunulacak
bildiride Smer kil tabletler zerindeki ekiller gsterilecek veadlarn saydmz sanat trlerinin Karapapak
Trklerine ait olmas kaynaklargsterilecektir.
Anahtar Kelimeler: Karapapak, Saz, Kafkas Dans, k

172
Trke retmeni Adaylarnn Felsefe Kavramna likin Metaforik Alglar

Do.Dr. Sadk Erol Er - Yrd.Do.Dr. mer Turul Kara - Yrd.Do.Dr. B. Erdem Dastanlolu

Felsefe, insann bilinlenmesinde, evreni, dnyay ve kendisini anlama ve anlamlandrmasnda nemli bir ileve
sahiptir. retmenlik mesleinin felsefeyle ilikili olmas, Trke retmenlerinin de dil kullanm ilkelerini reten
ve bu vesileyle dnmeye sevk eden bir alanda olmalaryla felsefe kavramsal olarak daha da nem kazanmtr.
Trke retmenleri dil mantn ve sistematiini veren, dilin snrlar dorultusunda dnceyi ekillendirebilen,
dil ile retilen trleri, bilhassa edebiyat rnlerini renciye tantan kiilerdir. Bu almann temel amac Trke
eitimi ana bilim dal rencilerinin felsefe kavramna ilikin alglarn metaforlar araclyla tespit etmektir.
alma gurubunu ukurova niversitesi Trke Eitimi Ana Bilim Dalnda 2, 3 ve 4. snflarda eitim gren
rencileri oluturmaktadr. Veri toplama arac olarak her renciye Felsefe ... gibidir. nk ... ifadesinin yazl
olduu pusulalar verilmi ve boluklarn doldurulmas istenmitir. Aratrmada elde edilen metaforlar farkl
kategorilerde toplanmtr. Aratrmada felsefenin Trke eitiminde okuyan renciler gznde nerede olduu ve
eitimde ne ekilde kullanlaca hususunda ipular elde edilmeye allmtr.
Anahtar Kelimeler: Trke Eitimi, Felsefe, Metafor, retmen Eitimi

173
Sosyal Bilgiler retmen Adaylarnn Okul Deneyimi Dersine Ynelik Grleri (Akdeniz niversitesi
rnei)

Seda Alpaslan - Do.Dr. Yksel Katan

ZET Bu almann amac, Sosyal Bilgiler Eitimi blmnde renim gren retmen adaylarnn Okul
Deneyimi dersine ynelik grlerini tespit etmektir. Aratrma 2016-2017 eitim retim yl gz dneminde
Akdeniz niversitesi, Sosyal Bilgiler Eitimi blmnde 4. snfta okuyan 56 retmen aday zerinden yaplmtr.
Aratrmada nicel aratrma modeli benimsenerek, veri toplama arac olarak aratrmac tarafndan gelitirilen kiisel
bilgiler ve ifadelerin yer ald anket kullanlmtr. Aratrma verileri IBM SPSS 20.0 program ile analiz edilerek,
aritmetik ortalama ( X ); frekans (f) ve yzde (%) alnmtr. Sonu olarak Sosyal Bilgiler Eitimi programnda
renim gren retmen adaylarnn dersin uygulanmasnn gerekli ve nemli olduu, ancak uygulama retmeni ve
uygulama retim elemannn dersin uygulanmasnda isteksiz olduklar sonucuna ulalmtr.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, retmen Adaylar, Okul Deneyimi

174
Okul ncesi retmenlerinin dl ve Cezaya likin Grleri le dl ve Cezaya Yer Verme Durumlar

r.Gr. Muhsin Yrk - Do.Dr. Fatma Tezel ahin - r.Gr. Seda Eskidemir Meral

Bu almada okul ncesi retmenlerinin dl ve cezaya ilikin grleri ile dl ve cezaya yer verme
durumlarn belirlemek amalanmtr. Aratrma nitel aratrma desenlerinden durum almas deseninde
gerekletirilmitir. Aratrmada durum almas desenlerinden btncl oklu durum deseni kullanlmtr.
Aratrmann alma grubunu Antalya ili Kepez, Muratpaa ve Konyaalt ilelerinde okul ncesi eitim kurumunda
grev yapan 12 okul ncesi retmeni oluturmaktadr. Aratrmann verileri aratrmaclar tarafndan hazrlanan
yar yaplandrlm Grme Formu ve Vignette Teknii (ksa hikayeler) ile hazrlanan form araclyla
toplanmtr. Grme formu iki blmden olumaktadr. Birinci blmde retmenlerin kiisel bilgilerini
belirlemeye ynelik sorular ikinci blmde ise retmenlerin dl ve cezaya ilikin grlerini ve eitim
ortamlarnda dl ve cezaya yer verme durumlarn belirlemeye ynelik sorular yer almaktadr. Vignette Teknii
(ksa hikayeler) ile oluturulmu formda ise, dl ve cezann kullanld ksa hikayeler yer almaktadr. Bu
hikayelerin retmenlere okunmasnn ardndan alma grubundaki retmenlere hikayedeki retmenin yapt
davranla ilgili ne dndkleri ve hikayedeki retmenin yerinde olsalar ne yapacaklarna ilikin sorular yer
almaktadr. retmenlerle bireysel grmeler yaplarak grme formlar uygulanmtr. Birinci aamada
retmenlere retmen Grme Formu, ikinci aamada ise, Vignette teknii kullanlarak hazrlanm Form
uygulanmtr. Aratrmann verileri betimsel analiz ve ierik analizi teknikleri kullanlarak analiz edilmitir.
Aratrma bulgularna ve elde edilen verilere ynelik neriler kongrede tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Okul ncesi retmeni, dl, Ceza, Vignette Teknii

175
Okul ncesi retmenlerinin retme ve renme Anlaylarnn eitli Deikenler Asndan ncelenmesi

r.Gr. Seda Eskidemir Meral - Do.Dr. Fatma Tezel ahin - r.Gr. Muhsin Yrk

Bu almada okul ncesi retmenlerinin retme ve renme anlaylarnn eitli deikenlere (ya, mesleki
kdem, alt gruptaki ocuk says vb.) gre incelenmesi amalanmtr. Betimsel bir nitelie sahip olan bu
almada tarama modeli kullanlmtr. Antalya ili Kepez, Muratpaa ve Konyaaalt ilelerinde okul ncesi eitim
kurumunda grev yapan 150 okul ncesi retmeni aratrmann rneklemini oluturmaktadr. Aratrmann verileri,
retmenleri kiisel bilgilerini belirlemek amacyla hazrlanan Genel Bilgi Formu ve retmenlerin retme-
renme anlaylarn lmek amacyla Trkeye uyarlamas ve geerlik, gvenirlik almas Aypay (2011)
tarafndan yaplan retme ve renme Anlaylar lei ile toplanmtr. lek retmenlerin retme ve
renme anlaylarn yaplandrmac ve geleneksel anlay olmak zere iki boyutta lmektedir. Elde edilen veriler
uygun istatistiksel teknikler kullanlarak analiz edilmitir. Aratrma bulgularna ve elde edilen verilere ynelik
neriler kongrede tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Okul ncesi retmeni, retme-renme Yaklam, Geleneksel, Yaplandrmac

176
rgtsel eviklik Kavram Balamnda "evik Okullar"

Prof.Dr. Mukadder Boydak zan - Seda Gndzalp

Ynetimsel anlamda yirminci yzyln sonlarnda ortaya kan rgtsel eviklik kavram ile evik rgtler;
evredeki deiime bal olarak uyumlu, esnek ve hzl davranan, yani deiimi hzl ve kolay bir biimde
ynetebilen, frsatlar saptamada, ele geirmede ve stratejik karar alabilmede bir adm nde rgtlerdir. Bu
almada henz eitim kurumlarnda yeterli gndem oluturmayan rgtsel eviklik kavramnn, eitim
kurumlarna yansmasnn nasl olaca dncesiyle yola koyulmutur. rgtsel eviklik ile ilgili yaplan tanmlara
baklarak hz, esneklik, frsatlara ve tehditlere verilen cevap, deiime uyum salama kelimelerinin n plana kt
grlmekle beraber bu kavramn eitim kurumlarnda nasl alglandn ve evik okullarn zelliklerini ynetici ve
retmen grlerine gre ortaya koymak bu almada amalanmtr. Bu dorultuda aratrmann alma grubunu
2015-2016 eitim-retim ylnda Frat niversitesi Tezsiz Yksek Lisans programnda kaytl retmen ve
yneticilerden oluan 30 kii oluturmaktadr. Katlmclarda elde edilen verilerin analizinde ierik analizi yntemi
kullanlmtr. Aratrma sonucunda istatistiksel ilemlerin ardndan ortaya kacak sonulara gre aratrmaclar
tarafndan bulgulara ve yoruma yer verilecektir.
Anahtar Kelimeler: rgtsel eviklik, Eitim Kurumlar, evik Okul

177
Eitim Kurumlarnda Sosyal Kaytarma

Prof.Dr. Mukadder Boydak zan - Seda Gndzalp - Zbeyde Yara - Okutman Hakan Polat

Bireysel olarak sergilenen performans rgt ierisinde deerlendirildiinde rgt iin nemli bir noktadadr. Bu
duruma karn, rgt iinde alan bireylerin grup iinde stlendikleri sorumluluklarn daha alt dzeyde yerine
getirmeleri durumunda rgt bu durumdan olumsuz etkilenecektir. Sosyal kaytarma davran da bu balamda ele
alndnda rgtler iin olumsuz bir davran tr olacaktr. Eitim kurumlarnda sosyal kaytarmann hangi
durumlarda ortaya kt ve alanlarn performansn ne ynde etkilediinin belirlenmesi nem arz etmektedir.
Bunun yan sra okul yneticilerinin hangi durumlarda sosyal kaytarmaya bavurduu ve nlenmesi iin neler
yapabileceine ilikin nerilerin belirlenmesi de nemli bir konu haline gelmitir. Eitim kurumlarnda gerekleen
sosyal kaytarmaya ilikin retmen grlerinin belirlenmesinin amaland bu almada nitel aratrma
yntemlerinden olgu bilim deseni kullanlm, verilerin analizinde ierik analiz yntemi kullanlmtr. Aratrmann
alma grubunu, Frat niversitesi Eitim Bilimleri Enstits Eitim Ynetimi Teftii Planlamas ve Ekonomisi
Anabilim Dalnda tezsiz yksek lisans renimine devam eden 65 retmen oluturmaktadr. retmenlerin
grleri alnmak zere iki ak ulu sorudan oluan grme formu hazrlanmtr. Verilerin analizi devam
etmektedir. Elde edilen veriler dorultusunda sonu, tartma ve nerilere yer verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Kaytarma, Eitim Kurumlar

178
Matematiksel Modelleme Problemi Mi, Deil mi?

Ar.Gr. Seda ahin - Prof.Dr. Ramazan Grbz - Zeynep avu Erdem - Ar.Gr. Muhammed Fatih
Doan

Bu almann amac ilkretim matematik retmeni adaylarnn matematiksel modelleme problemini nasl
tanmladklarn ve problemleri deerlendirme kriterlerini incelemektir. 2016-2017 gz dneminde 27 retmen
adayn katlmyla gerekletirilen almann verileri yazl olarak toplanmtr. ncelikle katlmclardan
matematiksel modellemeyi tanmlamalar ve ikisi matematiksel modelleme problemi olan drt problem verilerek bu
problemleri deerlendirmeleri istenmitir. Verilerin n analizleri retmen adaylarnn matematiksel modellemeyi
formal tanma uygun ekilde tanmladklarn gstermektedir. Matematiksel modellemenin en nemli zellikleri
katlmclar tarafndan gerek yaamla ilikili, dndrc, zor ve karmak olmas eklinde sralanmtr. Verilen
problemleri deerlendirirken bu zellikleri birer kriter olarak kullandklar tespit edilmitir. Baz katlmclar tek bir
sonucu olmayan bir matematiksel modelleme probleminin eksik olduunu, cevabn kiiye gre deiebileceini
gereke gstererek bunun bir modelleme problemi olmadn belirtmilerdir. Aratrmadan elde edilen bulgular
retmen adaylarnn ounun basit bir algoritmayla zlebilmesine ramen gerek yaamla ilikili olduunu
dndkleri her problemin bir matematiksel modelleme problemi olabilecei kansnda olduklarn gstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Modelleme, Matematiksel Modelleme, retmen Adaylar

179
Yksekretimde Kalite Uygulamalarnn Tatmini zerine Etkileri

Sedat avl - Yrd.Do.Dr. Murat Ko

Bu aratrma, Mersin ve Sakarya niversitesindeki kalite uygulamalarnn pratik sonular ile i tatmini
arasndaki iliki dzeyini ortaya karmay hedeflemitir. Bu dorultuda analiz birimine, iki ayr niversitede grev
yapan akademik ve idari personelin tutumlar konu edinilmitir. Likert tipindeki, 20 soruluk minnesota i tatmin
lei ve 32 soruluk toplam kalite ynetimi lei kullanlarak personel tutumlar hakknda saysal deerler elde
edilmitir. Toplanan veriler SPSS20 istatistik programna ilenerek analiz edilmitir. Verilerin normal dalmdan
farkllat grld iin analizlerde parametrik olmayan testler kullanlm olup ayrca niversite, cinsiyet, unvan,
alma sresi ve aylk gelir gibi deikenlerin standart sapmalar ve aritmetik ortalamalar bulunmutur. Spearman's
Rho Korelasyon analizi sonucunda da kalite uygulamalar deikenleri ile i tatmini arasnda dorusal ve pozitif
ynde iliki olduu grlmtr. Bu bildiri, Yksekretimde Kalite Uygulamalarnn Tatminine Etkisinin
Karlatrmal Bir Analizi: Mersin-Sakarya niversitesi Uygulamalar isimli yksek lisans tezinden hazrlanmtr.
Anahtar Kelimeler: Yksekretim, Toplam Kalite Ynetimi, Tatmini

180
Ortaokul Trke Ders Kitaplarndaki yklerde Yer Alan Karakter Gelitirme Yollarnn ncelenmesi

Ar.Gr. Sedat Karagl

Trke ders kitaplarndaki yklerde yer alan karakterler, eitim srecinde rencinin yaznsal kltrle iletiim
kurmasna olanak tanyan ve renciyi metnin anlam evrenine eken nemli deikenlerden biridir. Bu nedenle
karakterler, Trke derslerinde renciye sunulan yklerin niteliini belirleyen nemli bir i yap zellii olarak
karmza kmaktadr. Bu balamda yazarlarn yklerde yer alan karakterleri gelitirirken ok dikkatli olmas ve
farkl yollara bavurmas nemlidir. Lukens (1999), karakter gelitirme yollarn davranlaryla ve eylemleriyle,
konumalaryla, fiziksel zellikleriyle, dier karakterlerin yorumuyla ve yazarn yorumuyla olmak zere 5 ana
balk altnda snflandrmtr. Buna gre, bu almada Milli Eitim Bakanl Yaynlar tarafndan yaymlanm
olan 5., 6., 7. ve 8. snf Trke ders kitaplarndaki yklerde yer alan karakter gelitirme yollar, Lukens (1999)
tarafndan yaplan snflama dorultusunda incelenecektir. nceleme sonucunda Trke ders kitaplarnda yer alan
yklerdeki karakter gelitirme yollar belirlenecek ve karakter gelitirme yollarnn frekans ve yzde deerleri
hesaplanp tablolatrlacaktr. almann bulgular, elde edilen veriler dorultusunda tartlacak ve bulgulara
uygun neriler getirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Trke Ders Kitaplar, yk Metinleri, Karakter Gelitirme Yollar

181
Abidelerimizde Kadn

Prof.Dr. ehraban Allahverdiyeva

Kadn anadr, nenedir, bacdr, kardetir, evlattr, hayat yoldadr, yardr, aktr, hayattr. Susuz deirmen
dnmedii gibi ev de kadnsz dnmez. Aileni ayakta tutan, aile eden kadn eli, kadn nefesidir. Bir ocuk babasz
yetim kalmaz, anasz yetim olur. Tabiata Gne, hava, su can verdii gibi, insana da ana st, ana sevgisi hayat
verir. Kadnlara tarihin tm zamanlarnda hak ettii deer verilmitir. Trk dnyasnn en kadim eseri olan Kitabi
Dede Korkut destanlarnda kadnlar erkeklerle beraber savaa gider, greir, evlenecei insan kendisi belirler.
Kadnn izzeti, namusu yce tutulur. Kitabi Dede Korkut destanlarnda kadna verilen deeri yle sralayabiliriz:
Dirse Han ogl Bua Han boyn beyan eder, hanm hey destannda yaral oul alayan anneye yle syler: Ber
gelgil, a sdin emdiim , kadunum ana! A birekl, izzetl, canm ana! Olan yine aydr: Ana, alamal, mana
bu yaradan lm yogdr, gorhmagl! Boz atlu Hzr mana geldi, kere yaram sad . Bu yarandan sana lm
yogdr .Ta iei , anan sti sana melhemdir . dedi. Burada biz Ana stne ihtiram ve saygn gryoruz.
Salur Gazann Evi Yamaland Boyu Beyan Eder destannda Kazan Hann hanm Burla hatun yalar tarafndan
esir tutulurken onu tanmak iin olu Uruzun etini kebap edip kadnlara yedireceklerini bildiriler. Bunu Burla hatun
oluna syler: Uruz aydr: Sagn gadn ana! Menim in alamyasan! Goy meni cengele ursunlar,gara gaurma
etsnler. Grg bek gznn nne iletsnler. Anlar bir yediginde sen iki yegil! Seni kaferler bilmesnler,
tuymasunlar Olu byle digec bldr bldr gzinin ya revan old. Uruz aydr: Gadn ana! Garum alub ne
bgrersen? Ne bozlarsan, ne alarsan? Barmla, yreim ne talaesan? Kemi menim gnimi ne andrarsan? Sen
sa ol, gadn ana! Babam sa olsun! Tarih boyunca Trk erkei anasnn, bacsnn, hanmnn namusunu korumak
iin lm tercih etmi, onlar hakaretten korumu, ya lm, ya ldrmtr. Destann dier yerinde yalar Gazan
hann avda olduunu frsat bulup her eyini talan eder, ailesini asr tutarlar. Gazan han kafirin kapsna gelip byle
syler: Mare kl Melik! Dn ykli altun ban evlerimi gtrb durursan, sana klge olsun! Grg ince bell gzla
Burlahatun gtrb durursan, sana yesir olsun! Grg yiitlen olum Uruzu gtrb durursan, gulun olsun! Garck
anam gtrb durursan, mere kafer, anam vergil mana Savamadn, urumadn gayudaym ger dneyim, gedeyim,
bell bilgil,-der. Burada da biz anaya ouldan da, hanmdan da, mal-mlkten de yksek deer verildiini gryoruz.
Grnd gibi burada anaya daha yksek deer verilmitir. Destann bir yerinde Ana hakk, Tanr hakkdr
denilir. Gam brenin ol Bams Beyrek boyn beyan eder hanm, hey destannda Bams Beyrek Banu iei
grmeye gelir. Bunu bilen Banuiek onu tanmayan Beyreye syler : Ol yle adam deildir kim, sana grne!
Emma ben Banu iein dadsyam . Gel indi seninle ava galm. Eger senin atun menim atum geerse, onun atun
dehi geersen. Hem sennle ok atalm. Meni geersen an dehi geersen ve hem seninle greelim. Meni basarsan
an dehi basrsan . dedi. kisi atlandlar, Beyrek at kzn atn geti . Ok attlar Beyrek kzn ogn yard. Gre
tuttular Beyrek kz arkas zerine yere urd .gz aydr : Yiit, Baybicann gz Banu iek menem . dedi
Beyrek barmandan altun yzigi kard gzn barmana geurdi. Destandan anlald gibi Banuiek kimseye
yenilmemi. Beyree yenildii iin onun yzn kabul etmitir. Yani Trk adet rfnde kzlar rastgele
evlendirme deti olmamtr. Gazan bek ogl Uruz bekin tutsak olduu boyu beyan eder hanm, hey! destannda
Gazan Han kfire yenilir. Kanlar iinde kalan Gazan Han eve dnemiyor. Burla Hatun olancnn gelmediini
grnce krg ince bell gz olan ile Gara aygrn tarttrd, Gara glncn guand Bam tacm Gazan gelmed
dey izin izinledi, gitti. Gel gel, Gazana yan geldi. Gazan helaln tanyamad. Gazan aydr: Gara aygrn
cilovasn mana tartl, yiit! Tekiye tutup yzme bakl, yiit! Yannda gk poladn mana vergil, yiit!
Bugnmde umut olgl mana! Gala , lke vereyim sana! dedi Hatun aydr: Galgubanu yerinden Turan Gazan!
Gara gz atn beline yatan Gazan! Yyuban gara tam yan Gazan! Klgesince gaba aacm kesen Gazan! Han
gz helaln tanmyan gzn olmu! Bunalmsen, sana nolmu? al glncn, yettim, Gazan! dedi uradan
grnd gibi Trk kadn gerektiinde kl kuanp ya zerine gider. Beyine destek olur. Onu savatan karr.
Trk kadn her zaman zaman evinin hatunu, ln aas, savan eri olmutu. Duha goca ol Deli Domrul boyn
beyan eder hanm, hey! Destannda Azrail Deli Dumrulun cann almak ister. Deli Dumrul Tanrya yalvarr ki
Menim canm alr olsan sen all ! Allah Tealaya Deli Dumrulun sz ho geldi . Azraile : Deli Dumrul can
yerine can bulsun dedi. Deli Dumrul can iin babasna gitmi. Babas aydr: Altun, gm pul gerekse ana harlk
olsun! Dnya irin , can eziz , canm gya bilmem belli bilgl ! dedi Deli Dumrul can iin anasna gider. Anas
aydr: Oul, oul, oul ay oul! Tolma beiklerde beledgim ogl ! Dnya irin, can eziz, canm gya bilmem belli
bilgl ! dedi. Deli Dumrul Azraile : Yd gz helalm var, andan sonra menim canm alarsan dedi. Deli
Dumrul can iin hanmna gider.Hanm aydr: Gz ap grdgim! Gnl verip sdgm ! Ko yiidim, ah

182
yiidim! Gadir tenri tang olsun, menim canm senin canna gurban olsun dedi. Bu destanda ana, baba evlad iin
kendi canndan gemedii halde, seven bir kadnn yri iin kendi cann vermeye raz olduunu gryoruz. Burada
bir kadnn sevgisi, ak, sadakati ,ycelii kendini ispat ediliyor. XII. yy. Azerbaycan airi Nizami Gencevi
skendername eserinde skender lkeleri fethederek eski Azerbaycan hanl olan Berdeye kadar gelir. Bu lkeni
kadnlar idare eder, her kes beraber yaar. Byk skender Nabenin sarayna eli gibi gelir. All bir ah olan
Nabe skenderi tanr, ama o srarla eli olduunu syler. Nabe skenderin resmini getirtir ve yle syler: Bu
resmi onuncun gsterdim ki, sen Benim de resmimi aydn gresin. Erkek tinetliyim, olsam da kadn, Her ii bellidir
bana dnyann. Ben de bir aslanm, dnsen biraz, Aslann erkei, diisi olmaz. skender Nabenin cok akll bir
ah olduunu grr ve Berdeye zor kullanmayacana, her zaman onu destekleyeceine sz vererek lkesine dner.
XVI. yy. Azerbaycan airi Muhammet Fuzuli nin Leyli ve Mecnun eserinin kk Arap dnyasnda yaygn olsa
da tm Mslman aleminyle ve Trk Dnyasyla da zlemitir. Leyli ve Mecnun halk rn ne kadar ak
hikyesi olsa da Mslmanlarn adet ve rfleri eserde ok bariz ekilde kaleme alnmtr. Eserin Bu bnyadi
binayi beladr ve mgeddimeyi elemi iptiladr. blmnde yle yazlr: Megtepte onunla oldu hemdem , Bir
nece melek misal kz hem. Bir saf gz oturdu, bir saf olan Cem oldu behite hr glman. Payemin bu hissesinde
erkekler ve kzlarn ayn snfta saf saf oturduklarn gryoruz. Yani XVI. yy da erkek kadn ayrm olmamtr.
Ak olmu, temiz ruh olmu, ulvilik olmu. Bu Leyliye anas hitap ettiidir ve behari vesline hezan ettiidir
nasihatinde Anas Leyliye yle syler: Key uh nedir bu gftkuler? Glmak sene tene eybculer? Ne n zne
ziyan edisen? Yah adn yaman edirsen ? Nen sene tene ede bedgu? Namusuna layk i midir bu? Kzsan ucuz
olma gedrini bil! Her surete eks gibi bakma! Her grdne su gibi akma! Gzg gibi kat yzl olma! Negiz gibi
hiyre gzl olma! Burada bir anann kzna kendisine deer vermesi ynnde verdii nasihati gryoruz. Bu bn-i
Selamn Leyli vesline ragib olduudur ve bu devade sphi midi kazib olduudur blmnde bn-i Selam Leyli
ile evlenir. El uzatp Leyliin yznden nigab amak ister. Leyli der : Gr canu tenimde istirabm, Sor hali dilim,
eit cevabm! Men mektebe gittiim zamanlar, Bir ahs mene grnd, nagah. Oldum peri, olduumdan nagah.
Cinliler iinden ol perizat, lfet meni bile gldbn yad. bni-i Selam Leylinin derdini anlar, gnlnde bakas
olduu halde onun yzn amak istedii iin kendinde noksan grr ve onu seveceini bekler. Meyletmedi mutlak
o nigare, Hergiz glmad ona nezare. Tedbiri elace durdu gayim, Derdine deva sorard daim. iirden grnd
gibi bn-i Selam Leylinin derdine are bulmaa alr. 19.yzylda derlenip toplanmaya balam Korolu
destanlarnda kadnlarn z iradesiyle evlendiklerini gryoruz. Krolunun stanbul seferi destannda Hotkar
kz Nigar Krolunun kahramanln ekitip ona k olur ve byle bir name yazar: Bana dndm ay ko
Korolu, Eer yiitsinse gel apar beni! Hasretinden yoktu sabur kararm, ncidir seraser ahu- zar beni. Men hotkar
kzym, Nigardr adm, ahlara, hanlara mehel koymadm, Bir sensin dnyada menim muradm, sterim zne yar
eyle meni Nameni alan Korolu Nigarn temiz akn cevapsz koymuyor ve onu alp enlibele gtrr. Burada biz
Nigarn cesaretini ve Krolunun bir kzn ulvi hislerine kar saygyla yanatn gryoruz. Krolunun
Erzurum Seferi destannda Cafer paa Ak Cununun Krolunu vdn grp onu astrmak iin zindana
attrr. Cafer paann bacs Telli hanm Ak Cununu hapishaneden karr ve Ak Cununa: Krolu ya syle
bir znden syleyende, bir de bizden sylesin deerek onu enlibele gnderir. k Cunundan Telli hanmn
kahramanln ve abisi Cafer paann onu cezalandracan duyan Korolu Demirciolunu Telli hanmn ardnca
gnderir. Demirciolu savaarak Telli hanm enlibele gtrr. Telli hanm Demirciolunun kuvvetli ve mert
olduunu grp ona k olur. Burada bir kadnn mertliini, gerektiinde erkek gibi hakk savunduunu, ona sahip
kana sevgi gsterdiini gryoruz. rneklerden grnd gibi szl ve yazl abidelerimizde, eserlerimizde,
folklorumuzda kadn yce tutulmu, hi zaman arka planda kalmam, erkeklerle beraber sz sahibi olmular.
Peygamberimiz (s.a.v) kadn iin, ana iin Cennet analarn aya altndadr demitir. Sonu olarak eserlerden
grnd gibi Trk kadn tarihte namusunu, ismetini korumay becermi ve Trk erkei anasnn, bacsnn,
hanmnn, dara den her hangi bir kadnn namusunu korumak iin gerektiinde lm gze alm, onlar hakaret
edilmekten korumutur.
Anahtar Kelimeler:Trk Edebiyat, Kadn, Krolu, Dede Korkut

183
Azerbaycan Trkesinin Tarihi ve Dil zellikleri

Prof.Dr. ehraban Allahverdiyeva

Azerbaycan asrlarn snavndan geerek gnmze kadar gelen bir devlettir. Yaranndan bereketli topraklar,
yer alt ve yerst zengin servetleri ok devletleri zerine ekmi, topraklar yad elli dmanlarla savaa savaa
paralanm, klm, ama hibir zaman dilini, kltrn, adet rfn elden vermemitir. Bildiimiz gibi dil
itimai hadisedir ve her dil zamanla oluuyor. Dil derin ve gizli srlara maliktir. Dil insann fikrini ifade edebilmesi
iin en kuvvetli vastadr. Cemiyette dilin roln V.. Lenin yle ifade etmitir: Dil insanlar arasnda mhim
nsiyet vastasdr.(Lenin, 1951:408) Dil fikrin ifade aleti gibi tezahr ettiine gre beynin faaliyeti olan tefekkrle
sk alakadardr. Dil tefekkrn ifadesi hadisesidir. Dil birka yln, yahut muayyen bir devrin mahsul olmayp,
birok asrlar boyu oluur ve inkiaf prosesi geirerek ekillenir, zenginleir. Beeriyetin ilk devirlerinden birlikler
halinde yaayan insanlar birden bire halk haline gelmedii gibi, vahit umumi halk dili de birden bire ortaya
kmamtr. Adetan kabilelerden tayfalar, tayfalardan halklar, halklardan milletler yarand gibi, kabile dillerinden
tayfa dilleri, tayfa dillerinden halk dilleri, halk dillerinden de milli diller oluur. Kabile ve tayfa dillerinin bazen
ancak birinin dili esas olur, bazen de kabile ve tayfa dillerinden birkann dili ortakl esas konuma dili olur. Bir
ksmnn dili ise bu srete itirak etmez ya aradan kar lr, ya da ok mahdut dairede kullanlan bir dil gibi kalr
yayor. Azerbaycan Trkesinin- vahit umumi halk dili seviyesine ne zaman, hangi kabile, tayfa dili esasnda
olutuuna nazar salalm. M. Azerbaycan arazisinde Midya kabileleri: Bus Paratak Struhat, Arizant, Budi, Mah
, Alban Avan gibi 26 muhtelif dilli kabilelerle birlikte Gas, Gassit , Hazar , Sak , Hun , Suvar , Ouz , Kpak
adl kabileler yaamlar ki, bunlarn hepsi Trk Dilli kabileler olmular. Belli ki, Azerbaycan halk bu etnik terkip
esasnda olumutur ve bu merhale ile baldr: 1 1- Kk Midya esasnda Atropaten Azerbaycan Devleti
olumu ve mstakil Alban Devletinin yaranmas ve muhtelif dilli tayfalar merhalesi. 2- Atropaten ve Alban
arazisinin, yani Azerbaycann Kuzey ve Gney hissesinin bir devlet dahilinde olmas, buradaki tayfalar arasnda
alakalarn artmas ve yakn akraba dillilik merhalesi. 3- Yabanclara kar mcadelede mttefikliin glenmesi,
Trk Dilli kabile ve tayfalarn stnlemesi ve vahit umumi halk dilinin olumas merhalesi. Kaydetmek lazmdr ki,
nc merhalede Kafkasa ve rana Ouz, Kpak tayfalarnn akn halinde gelmeleri ve bu arazide yaayan Trk
Dilli tayfalarla kaynayp karmalar Trk Dillerine mensup vahit umumi halk dili haline gelmitir. Bu da
Azerbaycan Dilinin hale V-VI asrlardan olumas prosesini hzlandrm ve tamamlam olmutu. (Demirizade,
1979:49) Bildiimiz gibi meneine gre dnyadaki diller Hint -Avrupa, in -Tibet, Ural -Altay, Sami -Hami, Bantu,
Kafkas, Amerikan dil aileleri olarak gruplara blnmektedir. Bizim esas konumuz Ural-Altay dil ailesinin Altay
koluna mensup olan Trk dilidir. Trk dilinde konuan halklar dnyann deiik corafyasna yaylmalarndandr ki,
birok lkelerin bilim insanlar Trk dili ile ilgilenmeye balamlardr. Deiik lkelerin niversitelerinde Trkoloji
blmleri almtr ki, orada Trk dili, tarihi ve leheleri ile ilgili bilgiler retilir ve incelenilir. Dnya halklar ve
Trkologlar Trk dili ve zellikleri hakknda ilk bilgiyi Latin ve Bizans membalarndan almlardr. Merellinis,
Sidanus, Jordanes, Mahmut Kagarl, Aliir Nevai, Bergamal Kadri gibi bilim insanlarnn Trk dilinin
gelimesinde byk rol olmutur. Mahmut Kagarl Divani Lgati Trk eserinde Trk dili ve lehelerinden
bahsetmitir. Trk dilinden oluan lehelerse dil zelliklerine gre de gruplamaktadr: Bat Trkesi- Ouz Dil
Grubu Kuzey-Dou Trkesi: (Bu Trke kendi ierisinde drt gruba blnr) Kpak Dil Grubu, Bulgar Dil Grubu,
Karluk-Uygur Dil Grubu, Uygur-Ouz Dil Grubu. 2 Bu lehelerden Ouz dil Grubu zerinde duracaz. Afat
Gurbanov fikrini byle ifade ediyor: Azerbaycan Dili Trk Dilleri ailesinde Ouz Dilleri Grubunun Ouz-Seluk
yarm grubuna dhildir. Azerbaycan Dili ada dillerden daha ok Trk (Osmanl) , Trkmen ve Gagavuz dillerine
yakndr Her bir dilin ilmi ve pratik ynden renilmesinin byk ehemmiyeti vardr. Dil halkn tarihi ile alakadar
olur. Dili oluturan halktr. Buna gre de dilin talihi onu oluturan halkn talihi ile bal olur. Her bir halk kendi
dilini oluturduktan sonra onu tarih boyu korur ve inkiaf ettirir Azerbaycan halk da uzak gemite kendi ana dilini
oluturmutur. Halkn oluturduu hemen dile Azerbaycan Dili denir.(Gurbanov, 1967:9-10) Azerbaycan edebi
dilinin vahit umumi halk dili esasnda olumas M.S. VII asrndan X asra kadarki devrin itimai ve medeni eraiti ili
baldr. Takriben M.S. III asrdan IV asrn sonlarna kadar Azerbaycan, Ermenistan ve Grcistan Bizans ve
Sasaniler mparatorluu esaretinde olmular. IV asrn sonlarnda Azerbaycanllar ve Ermeniler birleerek Sasanileri
arazilerinden kovarlar. VII asrn balarnda Araplar Azerbaycan igal ederler. VII asrn sonlarndan IX asrn
evvellerine kadar yabanclarla mcadele eden Azerbaycanllar daha da sklar ve vahit halk gibi kaynayp karrlar.
Bu devirde Bak petrol de ticaret objesi olmutur. (Demirizade, 1979,68-70) Araplar Azerbaycan istila ederken
kadim medeniyet izlerini, eski yazlarn mahvetmilerdir. Lakin Azerbaycan medeniyetinin izleri ifahi halk

184
edebiyatnn muhtelif numunelerinde kalmtr. Azerbaycan medeniyetinin en eski numunelerinden saylan Avesta
eski devirdeki ifahi edebiyatn esas motifleri zerinde kurulduu gibi, burada Azerbaycanllarn atee tapmalarnn
birok izleri de bulunmaktadr. Lakin ifahi edebiyat numunelerinden bir ksm X-XI asrlardan balayarak yazya
geirilmitir ki, bunlardan Dede Korkut Destanlar zengin bir dil ve edebiyat abidesidir. (Demirizade, 1979:70-
71) Onu da kaydedelim ki Azerbaycan Trk Dilli halklardan biridir ve bu dil olumadan nce Trk Dilli tayfalar
Runi ve Sodi yazlar kullanlmtr ki, bu 3 yazlar esasnda Orhun-Yenisey ve Uygur adlar ile tannan bir ok
abideler yazlmtr.(Demirizade, 1979:77) Arap istilasndan nce Azerbaycanda Trk dilli halklar deiik
alfabeler kullanmlar. Arap istilasndan sonra ise Arap alfabesi esasl yazdan istifade etmeye balamlar. Burada
Arap alfabesi ile yazlm Trk Dilli ilk abide 1069 ylnda Yusuf Has Hacibin yazm olduu Kutadgu Bilig ve
Mahmut Kagarlnn Divani Lgatti- Trk eserini kaydedebiliriz. Mahmut Kagarl eserinde Trk dillerinden
bahsederken numuneler, hususi szler ve ifadelerle beraber folklordan da rnekler vermitir: Gk bulutland, gn
tutundi. Tag tagga govumas , Kii kiiye govuur. Sapanda sndr bolsa, rtgnde irti bolmas. (art tarlada
kessen, harmanda yabalama olmaz.) (Demirizade, 1979,81-82) XII asrda Azerbaycanda konuulan dile Trk Dili
denilmi ve Arapa stn dil saylmtr. irvanah Axista saraylardan uzak duran Azerbaycan airi Nizami
Genceviye Leyla ve Mecnun eserini yazmas hakknda ona yle bir mektup yazar: Trke ifade tarz bana sadk
deil, Trklere mahsus sfat bana layk deil, Asilzadelerle kim ki neslen uzlar, Onlara li slup li dil yarar.
N.Gencevi ahn bu msralarna kar Leyla ve Mecnun eserini byle balam: Gulluk halkasna dt kulam,
Kan vurdu beynime esti dudam. Bu mektup onu gsteriyor ki, o zaman Azerbaycan yazl edebi dili olumutur ki,
Nizamiye yazlan mektupta eserin Fars dilinde yazlmas vurgulanarak sylenilmitir. (Demirizade, 1979,86)
Deiik devirlerde Trk dilli halklardan baka dier millerler de Azerbaycan Dilinde iirler yazmaya balamtr.
rnein; XIII asrda Ermeni airi Hovanes Yerzinkatsi Trke iirler yazmtr: Sensin ari gz Mariam , Yazklarime
derman, Tangridir senden doan , Tangrim anas Mariam, Evel atadan oldi , Oul dnyaya geldi, Egistos
Mariamdan dodi, Tangrim anas Mariam .(Demirizade, 1979,90-91) Baz membalardan malum oluyor ki,
Azerbaycan Dili XVIII-XIX Asrlarda geni yaylm Kafkasta ve Orta Asyada muhtelif dilli halklarn kulland
uluslararas bir dil olmutur. Lermantov , Abonyan , Lazarev gibi medeniyet hadimleri eserlerinde Azerbaycan
Dilini XIX asrda Avrupada insanlarn kulland Franszcayla mukayese ederek Asyann her tarafnda kullanlan
bir dil gibi deerlendirmiler. Hatta XIX. Asrda Dastan halklarnn Rusyaya gnderdikleri mektuplar Azerbaycan
Dilinde olmutur. XV-XVI asrlarda Safaviler devrinde de Azerbaycan Dilinin devlet dili gibi kullanldn ve tm
Avrupa lkeleri tarafndan tannmaya baladn kaydedebiliriz.(Demirizade, 1979:18-19) Azerbaycan Trkesi
olutuu gnden tarihin deiik zamanlarnda da, Sovyetler devrinde de Azerbaycan Trkesi devlet dili olmu,
talim, tahsil, devlet sanatlar Azerbaycan Trkesinde yazlm ve u anda da devam etmek tedir. Not: Rus diline
gelince Baknn merkezinde yaayan okumu ve elit dnda kenar mahalle ve ehir, kasaba ve kylerde Rus
dilinde hibir zaman konuulmamtr ve yzde seksen insan var ki, Rus dilinde bir kelime bile bilmiyor. Okullarda
Rus ve Azerbaycan blmleri vard ve var ki, Azerbaycan blmlerinde haftada bir ve ya iki saat Rus dili, Rus
blmlerinde de Azerbaycan dili dersleri veriliyor. Unutmayalm ki, her dil bir insan demektir. Dillerin olumas,
gelimesi ok eskiye dayanr. Tarihte kendine has yer tutmu bir dil kolaylkla bozulmaz, unutulmaz. Azerbaycan
edebi dilinin de ok derin kkleri var. Tabii olarak edebi dilimiz ilk devirlerde ok da zengin olmamtr. Edebi
dilimiz tarih boyu zorlu inkiaf prosesi geirmitir. Ayr ayr asrlarda yaam air ve yazarlar dilimizin
gelimesinde byk rol oynamlar. XIII. Asrda Hasanolu, XIV asrda mamettin Nesimi, XV asrda ah smail
Hatai, XVI asrda Muhammed Fuzuli, XVIII Asrda Molla Penah Vagif, Molla Veli Vidadi Azerbaycan edebi
dilinin inkiafnda nemli rol oynamlar. XIX asr Azerbaycan edebi dilinin sabitlemesi devridir. Azerbaycan
Trkesi gelierek milli edebi dile evrilmitir. Azerbaycan dilinin gelimesinde M.F.Ahundovun , H.B.Zerdabinin
, N.B.Vezirovun rol byk olmutur. XX asrda Azerbaycan Dilini birok kara kuvvetler pislemeye ve sradan
karmaya almtr. Devrin nc yazarlar o kuvvetlere kar mcadele ederler. Bunlara byk ahsiyetlerden
C.Memmedguluzade, M.E.Sabir ve E.Hakverdiyevi gsterebiliriz. Azerbaycan Dili vahit halk dili haline
geldiinden itibaren hem ifahi, hem de yazl edebi dil kollar gelimi, Kafkasta, Orta Asyada, randa, Irakta,
Kuzey Azerbaycanda kullanlmtr. Dil kendi kendine olumamtr. Dilin objesi sestir. Tabiatta bir ok sesler var;
gk grlts, su rlts, rzgar vnlts, hayvan sesleri, eyalarn srtnmesi ve insan sesleri... nsann yaratt
konuma sesleri dier seslerden farkl olarak itimai mahiyet tayor. Buna gre de insan fikrini ifade etmek iin
muhtelif sesleri telaffuz etmeli oluyor. Dildeki seslerin yaranmas, inkiaf ve dier hususiyetlerini inceleyen ilme
fonetik denir. Bu o demek oluyor ki, fonetik umumiyetle sesten deil, ancak konuma seslerden bahsediyor.
(Gurbanov, 1967,34-35) Seslerin yazl ekline harf-alfabe denir. Yaz grme vastas ile derk edilip, fikrin
ifadesinde esas nsiyet vastasna yardmc olan iaretler sistemidir. Yaz insan cemiyetinin inkiafnda hususi rol
oynamtr. Asrlar boyu insanlarn elde ettii medeni miraslarn tarih sayfasnda korunup saklanmasnda yaz
balca rol oynamtr. Yaznn olumas ok eskiye dayanr. Kadim devirlerde insanlar gruplar eklinde yaamlar.
Bu gruplar arasnda alakalar zayf olmutur. Buna gre de byle bir fikre esaslanmak oluyor ki, yaz mekanla

185
alakadar olarak insanlarn sesli nsiyet salamalar mmkn olmad zaman ok tedrici ekilde zaruri talep
esasnda olumutur. Dilin olumas gibi yaz da ayr ayr insanlar tarafndan deil, btn kolektifin mahsul olarak
meydana kmtr. (Gurbanov, 1967,89-90). nsanlar muasr yaz sistemini ekillendirene kadar drt esas yaz tipi
olmutur: ekli(piktografik, fikri(ideografik) ,hece(sillografik) ,ses(fonografik) Fonografik yaznn iki eidi vardr:
Fonetik ve fonematik Fonematik yazda dilde olan btn sesler ifade olunmuyor. Fonetik yazda ise dilde olan btn
sesler ifade oluyor. Buna gre de dnyadaki birok halklar fonetik yazy esas gtryor. Azerbaycan yazs da
fonetik yaz zerine kurulmutur. (Gurbanov, 1967,95). Trk dilli halklar tarihleri boyunca bir sra alfabe
kullanmlar ki, en uzun sre devam edeni Arap alfabesi olmutur. Arap alfabesi Sami dillilerin fonetiine esasen
olutuu iin Trk dillerine uygun olmadndan dolay bu alfabe talim tahsil sistemini arlatr, eitim orann
drrd. nl seslerin azl kelimelerin muhtelif ekilde okunmasna sebep olurdu. XVI yzylda M. Fuzuli Arap
alfabesinin bu yn hakknda yle demitir: Gh bir harf sgutye (dmesiyle) klr nadiri nar Gh bir nokta
kusuru ile gz kr eyler (Fuzuli,1958,46) Arap alfabesinde szlerin yazl ve okunuundan dolays bu dilin
renilmesi iin etinlik meydana getirdiini Engels Marksa yazd mektupta yle aklyor: Eer her alt harfi
birbirinin aynsn oluturan ve nl seslerden mahrum olan bu Arap alfabesi olmasayd ben Fars dilinin gramerini
48 saatin iinde renirdim.(Gurbanov,1967:101 ) lk defa olarak Azerbaycan yazsn kolaylatrmak iin alfabede
deiiklik etmek fikri XIX asrda Azerbaycann byk mtefekkiri M.F.Ahundov tarafndan ileri srm ve byle
demitir: Araplar bizim bin yllk saltanatmz, an hretimizi veba verdi. Btn bunlara ilave olarak bizim
boynumuza yle bir alfabe de baladlar ki, onun sayesinde basit bilgi sahibi olmak bile bizim iin en etin ilerden
olmutur. Bize yle bir alfabe lazmdr ki, kolay okumak, kolay yazmak, kolay ap etmek mmkn olsun. Bunun
iin Arap alfabesini deitirmek, ona nl harfler ilave etmek, noktalar atmak yolu ile yeni bir alfabe tertip etmek
gerekiyor. Ahundov Avrupa halklar alfabesinden Latin harflerinin kabul edilmesini lazm bilmi ve buna esasen
alfabe hazrlamtr. Onun alfabesinde 32 nsz 10 nl ses vard. Ahundovun bu abalarna ramen Arap alfabesi
hkm srmtr. Sovyet hkimiyetinin ilk yllarnda -1922 de Azerbaycan ziyallar yeniden alfabe meselesine
dnmler. Latin alfabesine esasen Azerbaycan alfabesi oluturulmu ve yeni alfabe ile gazetelerde kk apta
makaleler neredilmitir. Latin alfabesi esasnda hazrlanm Azerbaycan alfabesinden 1922 ylndan 1940 ylna
kadar istifade olunmutur. Dnyada birok alfabeler vardr. Alfabeler zahiri grnne gre birbirine benzeyen,
biri dierine gre yaratlan muhtelif harflerdir, ama bilmek lazmdr ki, bir dilde olan alfabe ayn ile bakasna tatbik
edilmiyor. nk her bir dilin tabii olarak ses sisteminde kendine has farkl hususiyetleri vardr. Buna gre bir dilin
mevcut alfabesinden istifade edilirken bu ve baka dilin tabii hususiyetleri nazara alnr ve buna esasen memba gibi
istifade edilen alfabenin uygun gelmeyen bir sra harfleri atlr, ayn zamanda dildeki sesleri bildirmek iin lazm
kadar yeni iaret-harf ilave olunur. rnein: Yunan alfabesi esasnda Kiril, Kiril alfabesi zerine Rus, Rus Alfabesi
zerine Azerbaycan alfabesi olumutur. (Gurbanov, 1967,98) 1939 ylnda Azerbaycanda Rus grafii esasnda
yeni alfabe oluturulmas meselesi kaldrlmtr ve bir yl -1940 ylna gibi bu alfabe zerinde allmtr. Rus
Alfabesindeki birka iaret istifade edilmemi, dilimizin sesleri iin Rus Alfabesinden ve baka alfabelerden harfler
gtrlmtr. Rus alfabesinde olmayan h ,e, , g harfleri Latin alfabesinden gtrlm, Latin alfabesindeki e
harfi ba zerine koymakla , o sesinin ortasndan izgi ekerek - , k sesine izgi koyularak sesi olumutur.
Dilde olan sesleri ifade etmek iin Azerbaycan Trkesinin alfabesi 32 harf olarak kabul edilmitir: a,?, ?, ?,
, ?,e , ?, ?, ?, , j, k, , ?, ?, ? ,o, , ?, , , , , , , , h, , , . Sovyetler Birlii daldktan
sonra - 1992 ylnda Azerbaycan Trkiyede kullanlan Latin alfabesinin zerine 3 harf ilave ederek 32 harften
oluan alfabe kabul etti: a, , o, u, , ,, e, i, k, p, s, t, f, x, h, , , b, v, g, , d, j, z, y, q, l, m, n, r, c. Dnyada birka
alfabe var ve her bir millet kendi dilinde olan sesleri alfabe olarak baz iaretleri yaz diline tatbik ediyor. Ayrca
olarak kaydedelim ki, dilde olan seslerin her birinin iaretinin olmas yaznn dzgn okunmasna, abuk
renilmesine yardmc oluyor. Sonu olarak onu kaydedebiliriz ki, Trk dilinin sadelii, nl uyumu, dile
yatmll, musikili seslenii birok halklarn merak noktas olmutur. Buna rnek olarak bir sra ahsiyetler Trk
dilinin lehelerinden biri olan Azerbaycan Trkesi hakknda fikirler sylemitir. Rus yazar M.Y.Lermantov
demitir: Ben bir ok dalar atm ua, Guba ve amah ehirlerinde oldum Azerbaycanca renmeye
baladm; hemen dil burada ve umumiyetle Asyada, Fransz dilinin Avrupada olduu kadar zaruri bir dildir.
Tannm ahsiyetlerden Bestujev-Marliniski, L.Budagov, Sultan Mecid Ganizade Azerbaycan Trkesinin
neminden bahsetmiler. (Gurbanov, 1967,10) Azerbaycan Dili kadim devirlerden balayarak bir sra dillerle
karlkl alakada olmu baka dillerden sz alm ve baz dillere sz vermitir. Bunun da neticesinde hem kendi
zenginlemi hem de baka dillerin zenginlemesinde rol oynamtr. Ayr ayr devirlere Azerbaycan Dilinden Fars,
Lezgi, Agul, Tabasarin, Rus, Grc, Ermeni ve baka dillere birok kelime ve kelime trleri gemitir. 1.Fars diline
geen szler ; alov, araba, bezek, baha, govurma, gundak, gu, deyenek , dek , otak, ordu , ocak, sancag, tene,
mum, akmak, ekme, olak, ubuk, eli, yaylag, i vb. Fars Diline geen Azerbaycan szlerinin tarihi ok eskiye
dayanr. Safeviler devrindeyse, yani XV asrn sonundan XVIII Asrn ortalarna kadar (1499-1736) Azerbaycanllarn
hkimiyette olduklar zamandan Azerbaycan dilinden Fars diline geen szlerin says daha fazladr. 2.Agul Diline

186
geen szler; l, gum, dustag, balg, bulag, yaylag, ya, khne, boran, derin, yorgan, bokab, biini, garga, dul,
galn, doru vb. 3.Lezgi Diline geen szler; ad, baha, gzel, gzg, derin, dmen, khne, garpz, gzl, gu, serin,
eltik, irin, turp, paltar, saag vb. 4.Rus Diline geen szler; arbuz(garpz), ambar, balg, sarafan, kalpag, saray,
tyug(t), kazak, sazan, almaz, kam(gemi), garaul(garavul), barsuk(porsuk), tuman, karanda, auk(ak),
erdak, sunduk(sandk),izyum(zm) vb. 5.Grc Diline geen szler ; gonag, goag, tutsag, krpe, keel(kel),
ocag, ota, pul, manat, papak(apka), polat, toha, ekme, omag, olag, cier, eki, e, yarag(silah), dolma,
rtma vb.(Gurbanov, 1967:11-12) Fikrimi Gney Azerbaycan airi H.ehriyarn gnlmde yer tutan u
msralaryla bitirmek isterim: Trkn dili gibi sevgili bir dil ola bilmez, zge dile katsan, bu asil dil, asil ola bilmez.
Anahtar Kelimeler: Trk Dili, Azerbaycan Trkesi, Nizami

187
Sosyal Bilgiler retmenlerinin Derslerinde Tanlayc Dallanm Aa Teknii Kullanma Durumunun
ncelenmesi

Do.Dr. Selahattin Kaymakc - Yrd.Do.Dr. Mehmet Akpnar - Yrd.Do.Dr. Kerem olak

retim programnn nemli bir boyutunu lme ve deerlendirme oluturmaktadr. Bu balamda 2005 sosyal
bilgiler retim program da lme ve deerlendirmeye nem vermitir. Programda geleneksel ve sonu odakl
lme-deerlendirme tekniklerinin yansra tamamlayc ve sre odakl lme-deerlendirme tekniklerinin
kullanlmas nerilmitir. Bu tekniklerden bir tanesi de tanlayc dallanm aa tekniidir. En genel anlamyla
tanlayc dallanm aa; rencilerin herhangi bir konuyla ilgili bilgilerinin doruluunu ve kavram yanlglarn
bir aa diyagram zerine yerletirilen nermelere verdikleri doru ve yanl cevaplarla akladklar bir tekniktir.
lgili literatr tarandnda sosyal bilgiler retim programnda lme-deerlendirmeye ilikin birtakm
aratrmalarn yapld ancak tanlayc dallanm aa tekniini dorudan ele alan bir aratrmayla
karlalamamtr. Bu aratrmann amac sosyal bilgiler retmenlerinin derslerinde tanlayc dallanm aa
tekniini kullanm durumlarn ortaya koymaktr. nitel yaklamn esas alnd aratrmada fenomenolojik yntem
kullanlmtr. Aratrmaya 2015-2016 eitim-retim yl bahar yarylnda Trabzon il merkezindeki resmi
kurumlarda grev yapan toplam 30 sosyal bilgiler retmeni katlmtr. Aratrma verilerinin toplanmasnda yar-
yaplandrlm mlakat kullanlm, toplanan veriler ierik analizi yardmyla zmlenmitir. Aratrma sonucunda
sosyal bilgiler retmenlerinin ounluunun derslerinde bilgi sahibi olmama, faydal olduuna inanmama ve ans
faktr gibi gerekelerle tanlayc dallanm aa tekniini kullanmadklar ortaya kmtr.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, retmen, lme ve Deerlendirme, Tanlayc Dallanm Aa

188
Temel Eitimde Sosyal Bilgiler Dersinin Gereklilii zerine Bir Aratrma

Do.Dr. Selahattin Kaymakc - Do.Dr. Hakan Akda

En genel anlamyla sosyal bilgiler; ilk ve ortaokullarda rencilere temel vatandalk becerilerinin kazandrld
bir derstir. 2005 sosyal bilgiler retim programnn vizyonu 21.yzyln ada, Atatrk ilkeleri ve inklplarn
benimsemi, Trk tarihini ve kltrn kavram, temel demokratik deerlerle donanm ve insan haklarna saygl,
yaad evreye duyarl, bilgiyi deneyimlerine gre yorumlayp sosyal ve kltrel balam iinde oluturan,kullanan
ve dzenleyen (eletirel dnen, yaratc, doru karar veren), sosyal katlm becerileri gelimi, sosyal bilimcilerin
bilimsel bilgiyi retirken kullandklar yntemleri kazanm, sosyal yaamda etkin, retken, haklarn ve
sorumluluklarn bilen, Trkiye Cumhuriyeti vatandalarn yetitirmek olarak belirlenmitir. Bu ideal temel eitimi
bitiren bir bireyde hangi zelliklerin bulunmas gerektii ve sosyal bilgiler dersinin retilme gerekelerinin neler
olduu hakknda birtakm ipular vermektedir. lgili literatr tarandnda sosyal bilgiler dersinin gerekliliine
ilikin alanda yaplan alma saysndaki snrllk gze arpmaktadr. Bu aratrmann amac ilkokul 4, ortaokul 5,
6 ve 7. snf rencilerinin sosyal bilgiler dersinin gerekliliine ilikin grlerini karlatrmal olarak ortaya
koymaktr. Nicel yaklamn esas alnd aratrmada tarama yntemi kullanlmtr. Bu kapsamda 2016-2017
eitim-retim ylnda Gaziantep ve Mersin il merkezlerinde farkl sosyo-ekonomik dzeye mensup okullarn
ilkokul 4, ortaokul 5, 6 ve 7. snflarnda renim gren rencilerin grlerine bavurulmutur. Aratrmada veri
toplama arac olarak ak ulu sorulardan oluan anket kullanlmtr. Aratrma kapsamnda toplanan veriler ierik
analizi araclyla zmlenecektir.
Anahtar Kelimeler: Temel Eitim, Sosyal Bilgiler, Gereklilik, renci

189
Prospective Mathematics Teachers Preferences For Teachng Styles

Yrd. Do. Dr. Selin (Ina) enberci - Do.Dr. mer Beyhan - Yrd.Do.Dr. Aye Yavuz

ABSTRACT

The purpose of this research is to examine the prospective mathematics teachers preferences on teaching their
own ideal styles when they are a teacher in the future. This study reveals preferences of prospective mathematics
teachers on their own ideal teaching styles in their mathematics practices. The research further investigates this
preferences for teaching styles differs in terms of education section, level of their class and gender. Research data
were collected using Grasha's Teaching Styles Inventory which was adapted to Turkish by redi. The inventory
consisted of 40 items. There were five sub dimensions. They are expert, authority, personal model, facilitator and
delegator teacher stiles. The findings showed that mathematics prospective teachers preferred their own ideal
teaching styles in their mathematics practices as expert/personal model and the level of their class significantly
changed the prospective teachers' preferences on teaching styles of math lecturers only in delegator teaching style.
Keywords: Mathematics Teacher, Teacher Education, Teaching Style, Preference

190
Koro Eitiminde Takm almasna Dayal renmenin nemi

Do.Dr. Sema Sevin - Yrd.Do.Dr. Vahide Bahar Yiit

Bu aratrmann amac, Necmettin Erbakan niversitesi Ahmet Keleolu Eitim Fakltesi Gzel sanatlar Eitimi
Blm Mzik Eitimi Ana Bilim Dal 3.snf Koro dersinde takm almasna dayal renmenin uyguland
deney grubu ile geleneksel retim yntemlerinin kullanld kontrol grubu arasndaki akademik baarnn anlaml
olup olmadn belirlemektir. Aratrmada, Koro eitiminde takm almasna dayal renmenin nemini
inceleyen n test - son test kontrol gruplu model kullanlmtr. Deneme modelleri neden-sonu ilikilerini
belirlemeye almak amac ile dorudan aratrmacnn kontrol altnda, gzlenmek istenen verilerin retildii
aratrma modelleridir.(Karasar,1994,87)Bu aratrmada, yansz atama ile iki grup oluturulmutur. Bunlardan biri
deney, teki kontrol grubudur. Her iki grupta da deney ncesi ve sonras lmler yaplmtr. Deneyde yaplan
uygulamalar sonrasnda deney ve kontrol grubu canl olarak izlenerek deerlendirme yaplmtr. Bu
deerlendirmeler alan uzman tarafndan daha nceden hazrlanm beli likert lei kullanlarak oluturulan
gzlem formu ile yaplmtr. Deerlendirmeler sonucunda deney grubu rencilerin kk gruplar hlinde alarak
ve birbirinin renmesine yardm ederek renmeyi gerekletirdikleri, yz yze etkileim saladklar, grup
yelerinin birbirlerinin renme sorumluluunu tadklar, grubun her yesinin en iyi derecede renebilmesi iin
yeler arasnda iyi alma ilikisinin olduu gzlemlenmitir. Aratrmann sonucunda takm almasna dayal
renmenin rencilerinin akademik baarlarna olumlu ynde etkisi olduu tespit edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Mzik, Koro Eitimi, Takm almas

191
Okul ncesi Eitimde Etwinning Fen Eitimi Projesi Small Scientists Discovering The Sky"

erife Serap Mutluay - MEB brahim Onur Gkdoan

lkemizin gelecei ocuklarmzn okul ncesi eitim kurumlarnda fen eitimi ile erken yata tanmas byk
nem tamaktadr. Okul ncesi eitimin amalarndan biri de ocuklara fen etkinlikleri ile bilimsel almalar
temele alarak, hayal glerini gelitirmektir. Deneysel almalar,yaparak yaayarak renmeyi mmkn klar. En
iyi renme ekli olan bu yntemle ocuklarn erken yata bilimsel almalara katlmas amalanmtr. Merak ve
aratrma dneminde olan okul ncesi eitim ana gelmi ocuklarn deney ve gzlemlerle bulumas
gerekmektedir. retmenin rehber konumunda ocuun ise aratrmac olduu bilimsel almalar neden sonu
ilikilerini kurma,analitik dnme,hipotezler de bulunma,tahminlerde bulunma ,analiz,sentez ve deerlendirme gib i
st dzey becerilerinin gelimesini salamaktadr. Bu amalara ulamak iin eitimsel almalar ieren projeler
yapmak esastr. Small Scientists "Discovering the sky"adl eTwinning projesi 9 farkl lkeden 11 okul 287 okul
ncesine devam eden ocuklarla yaplm uluslararas bir fen eitimi projedir. Alt ay sren projede okul ncesi
eitimde fen deneyleri retmen ve rencilerle her ay yaplm ve proje sonucunda e-kitapta deneyler toplanmtr.
Eba portalda e-kitap paylalarak yaygnlatrlmas ve tantm yaplmtr. Proje 11 lkede Avrupa Kalite etiketi ve
Ulusal Kalite Etiketi dl almtr. Ayrca proje Portekiz, Hrvatistan,Romanya ve Polonya'da okul ncesi eitim
alannda en iyi proje olarak seilmi ve dllendirilmitir.
Anahtar Kelimeler: Eitim, Okul ncesi Eitim, Fen Eitimi

192
Biyoloji retmenlerinin Biyoloji le lgili Sosyal Konulara Ynelik Grleri

Do.Dr. Esra zay Kse - Yrd.Do.Dr. eyda Gl

Biyoloji dier fen bilimleri dersleriyle kyaslandnda hem bilimsel hem de sosyal yan olan bir bilim alandr.
Bu yzden sadece bilim adamlar ve meslek edinmek isteyenlerin ilgilendii bir bilim olmaktan kp toplumun her
kesimine gerekli olan bir takm bilgileri ve kltr verebilecek yapya sahip olmas gerekmektedir. Biyoloji alannda
elde edilen bilgiler insan yaamn dorudan etkilediinden, toplumda bu konulara ynelik eitim ihtiyac artmakta
ve bu yzden biyoloji eitiminin gn getike sosyal bir yap almas nem arz etmektedir. Bu almann amac
biyoloji retmenlerinin biyoloji ile ilgili olan gnlk sosyal olaylar hakknda grlerinin alnmasdr. Bu amala
Erzurum il merkezindeki lise okullarnda grev yapan toplam 32 biyoloji retmenine biyoloji bilimi ile ilgili 32
adet sosyal olay/olgular hakknda bilgiye sahip olup olmadklar ve biyoloji derslerinde bu konulara ne derece yer
verilmesi gerektii hakknda grleri alnm olup elde edilen veriler yzde ve frekans olarak tablolar halinde
sunulmutur.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Biyoloji, Sosyal Olaylar, retmenler

193
Lise rencilerinde Gelecek Beklentisi ve zgven Algs

Do.Dr. Hseyin imek - Ar.Gr. eyma Erbay

Bu aratrma, lise rencilerin gelecek beklentileriyle zgvenleri arasndaki ilikiyi belirlemek amacyla
yaplmtr. Betimsel ve ilikisel tarama modelinde gerekletirilen aratrmada farkl liselerde renim gren
rencilerin cinsiyet, akademik baar, okul ve retmen memnuniyeti, ailenin sosyo-ekonomik dzeyi ve eitim
durumu, okulu brakma eilimleri deikenlerine gre zgven ve gelecek beklentileri arasnda anlaml bir fark olup
olmad incelenmitir. Aratrmann rneklemi 2016-2017 eitim-retim ylnda Krehir merkez ilede en yaygn
lise trlerinin 11. snflarnda renim gren 303 renciden olumaktadr. Aratrmann verileri Gelecek
Beklentisi lei ve zgven lei ile toplanmtr. Verilerin analizinde SPSS 21.0 analiz program
kullanlm; t testi, Anova analizleri yaplarak, bamsz deikenlerin gelecek beklentisi ve zgven zerindeki
etkileri incelenmitir. Ayrca regresyon analizleri ile gelecek beklentisi ve zgven arasnda bir iliki olup olmad
analiz edilmitir. Aratrma sonularna gre erkek rencilerin gelecek beklentisi dzeyi kz rencilere kyasla
anlaml biimde yksek kmtr (x =3.69, p=.02). Ancak zgven lei sonularnda cinsiyete gre bir
farkllama grlmemitir (p=.839). Gelecek beklentisi leinin verileriyle varyans analizleri yaplm; anne eitim
dzeyi, not ortalamas ve lise tr deikenlerine gre farkn anlaml olduu bulunmutur (p<.05). rencilerin
barnma yerleri, okul memnuniyetleri, okulu brakma eilimleri aylk gelirleri gibi deikenlerin gelecek beklentileri
zerinde anlaml bir deiiklie yol amad saptanmtr. Bu kapsamda zgven lei analiz edilmi okul
memnuniyeti, okul brakma eilimi, aylk gelir ve lise tr deikenlerine gre anlaml bir farkllama olduu
grlmtr (p.05). zgven asndan bakldnda lise tr, okul memnuniyeti, okulu brakma eilimi ve aylk
gelir dzeyinin anlaml bir farkllk oluturmad gzlenmitir. Aratrmada zgven ve gelecek beklentisi arasnda
iliki olup olmadna bakldnda .032 ile pozitif ynde zayf ve anlaml olmayan bir iliki bulunmutur (p=.574).
Gelecek beklentisi ve zgven dzeyi arasndaki pozitif ynl fakat dk dzeyli ilikiyi etkileyen etmenlerin lise
tr, okul memnuniyeti ve aylk gelir olduu bulgularna ulalmtr.
Anahtar Kelimeler: zgven, Gelecek Beklentisi, Lise rencileri

194
Ana Dili Eitiminde Dil Bilgisi retiminin Yeri

Yrd.Do.Dr Sezgin Demir - Aye Erdoan

Dil bilgisi; dilin doal yapsndan kaynaklanrken ayn zamanda bireylerin bata iletiim olmak zere farkl dilsel
ilevlerini ortak kurallar btnnde bulumasn olanakl klan sistemdir. Kullanlan dile hkim olmak, onu doru
konumak ve yazmak ayn zamanda salam bir dil bilgisini gerekli klmaktadr. Ancak sadece kurallarn bilmek bir
dili doru ve etkili kullandmzn gstergesi olamaz. Dile ait kurallar renen, onu gnlk yaama aktaramayan
birey iin dil bilgisi retimi zor ve skc olabilmektedir. Dil bilgisi retimini Trkeden bamsz, soyut bir ders
olarak grmek yerine onu dier renme alanlaryla birletirerek gerekletirmek ise dil retiminin etki ve baar
dzeyini artrabilmektedir. Bu aratrmann amac ise Trke retmenlerinin dil bilgisi retimine ilikin
grlerinin belirlenmesidir. Aratrmann alma grubunu 10 Trke retmeni oluturmaktadr. Nitel desende
yrtlen bu aratrmada 10 sorudan oluan yar yaplandrlm grme formu veri toplama arac olarak
kullanlmtr. Aratrma kapsamnda NVivo 8 program kullanlmtr ve Trke retmenlerinin grlerinin
deerlendirilmesinde ierik analizi gerekletirilmitir. Bulgulara ynelik olarak frekans ve yzde dalmlar
belirlenmitir. alma sonucunda dil bilgisi retiminin eitli deikenler asndan farkllat, ayrca baz
hususlarda beklenenin altnda etkili olduu grlmtr.
Anahtar Kelimeler: Trke, Ana Dili Eitimi, Dil Bilgisi retimi, Ortaokul

195
Ana Dili Eitiminde ocuk Edebiyatnn Yerine likin retmen Grleri

Yrd.Do.Dr Ahmet Turan Sinan - Yrd.Do.Dr Sezgin Demir - Fatma Dner Doan

ocuk ve edebiyat deikenlerinin bir araya gelmesiyle iki kavramdan farkl bir btnlk oluturan ocuk
edebiyat; 2-15 ya aralndaki bireylerin geliim zelliklerine, ilgilerine, ihtiyalarna, zevklerine, duygu ve
dncelerine hitap eden, estetik bir kaygyla oluturulmu szl ve yazl rnlerin tamamna verilen addr.
ocuksu bir duyarllkla oluturulan bu rnler kapsamnda masallar, ykler, fabllar, ninniler, bilmeceler,
sylenceler, iirler, izgi romanlar, gezi gzlem yazlar vs. gsterilebilir. Bahsi geen ocuk edebiyat rnleri
ocuun dil ve kiilik geliimlerine, anlama ve anlatma becerilerine, kavrama ve yorumlama yeteneklerine, bilisel-
duyusal-devinisel geliim alanlarna, okuma alkanl ve estetik bak as kazanma yeterliliklerine dorudan
katks olan, hem elendiren hem de bilgilendiren bir yapya sahiptir. Bu rnlerde grlebilecek aksaklklar veya
yetersizlikler yukarda saylan niteliklerin kazandrlmasnda sorunlarn ortaya kmasna neden olmaktadr. Bu
aratrmayla ocuk edebiyat rnlerinin bu nitelikleri kazandrma gcne ilikin Trke retmenlerinin
grlerinin tespit edilmesi amalanmtr. Aratrma Elaz ilinde grev yapmakta olan 14 Trke retmeni
zerinden nitel desende gerekletirilmi, yar yaplandrlm 10 soruluk bir grme formu veri toplama arac
olarak kullanlmtr. Aratrmada NVivo 8 programndan yararlanlm ve katlmc grlerinin
deerlendirilmesinde ierik analizi gerekletirilmi, frekans ve yzde dalmlar yaplmtr. alma sonucunda
Trke retmenlerinin ocuk edebiyat rnlerinin etliliine dair grlerinin eitli deikenler asndan
benzetii, buna karlk ana dili eitimi asndan ciddi aksaklklarn olduu tespit edilmitir.
Anahtar Kelimeler: ocuk Edebiyat, ocuk, Yazn retimi, Ana Dili Eitimi

196
Snf retmenlerinin Snf retmenlii Blm Program Hakkndaki Gr ve nerileri

Yrd.Do.Dr. Sibel Sadi Ylmaz

zet: Eitim fakltelerinin ana amac; okul ncesi, ilk, orta ve liselerde retmenlik yapacak bireylerin
pedagojik, meslek alan bilgisi, genel yetenek ve genel kltr asndan donanml retmen adaylarnn yetimesine
katk salamaktr. almann amac, retmenlerin renimlerini tamamladklar yksekretim program ve bu
programn meslek yaantlarna etkisi, mevcut halde (lkemiz genelinde) snf retmenlii programnn ierii
hakkndaki gr ve nerilerini incelemektedir. Snf retmenlerinin, meslek yaantlarndaki deneyimleri
dorultusunda snf retmenlii programnn ierii hakkndaki gr ve nerileri, programn ilerleyen dnemlerde
gelitirilmesine, gncellenmesine katk salamas asndan nem tamaktadr. almada verilerin toplanmasnda
yar yaplandrlm gr formu kullanlacaktr. Yar yaplandrlm gr formu; aratrmacnn drt snf
retmeni aday ve iki snf retmeni ile yapt grmeler erevesinde oluturulmutur.
Anahtar Kelimeler: Snf retmenlii Program, Snf retmeni

197
Ky Okullarnda Grev Yapan Snf retmenlerinin Mesleki Geliimlerini Etkileyen Faktrler

Yrd.Do.Dr. Suat apuk - Mahir nsal

Toplumlarn gelimesinde, eitim ve retim faaliyetlerini yrten retmenler nemli rol oynar. zellikle snf
retmenleri, rencilerin temel bilgi, beceri ve tutumlar kazanmalarnda hayat boyu etkileri srecek bir neme
sahiptirler. Bunun yannda, krsal blgelerde grev yapan retmenler toplumsal deiim ve dnm srecine
nemli katk sunarlar. Ancak snf retmenlerinin uzun sre ky okullarnda grev yapmak zorunda kalmalar
mesleki geliimlerine olumsuz etki yapt dnlmektedir. Bu almann amac ky okullarnda grev yapan snf
retmenlerinin mesleki geliimlerini etkileyen faktrleri belirlemektir. Bu aratrmann evrenini Adyaman ili
Khta ve Samsat ilelerinin krsal kesiminde alan snf retmenleri oluturmaktadr. Aratrma verileri ky
okullarnda grev yapmakta olan 20 snf retmeni ile grme yaplarak elde edilmitir. Grme iin nceden
hazrlanm olan yar yaplandrlm sorular kullanlmtr. Grme sonular betimsel analiz yaplarak tablolar
halinde sunulmu, frekans ve yzde deerlerine gre yorumlanmtr. Aratrma sonularna gre, retmenlerin
mesleki geliime nemli lde ihtiya duyduklar grlmtr. Uzun sre ky okullarnda grev yapmann snf
retmenlerinin mesleki geliimlerine olumsuz etki yapt belirlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Snf retmeni, Ky Okullar, Mesleki Geliim

198
Trkeyi Yabanc Dil Olarak renen rencilerin Konuma Etkililiklerinin llmesi

Ar.Gr. Talha Gktentrk - Ar. Gr. Nil Ucuzsatar - Emre Yazc

Dil, bir toplumun kltrnn en nemli unsurudur. Bir lkenin kltrn renmenin en temel yolu dilini
bilmektir. Dil yazl ve szl anlatmdan olumaktadr. Yazl ve szl anlatm birbirinden ayr olsa da balar gl
olarak birbirini etkilemektedir. Bireyin dili etkili kullanabilmesi de yazl ve szl kltr etkili kullanabilmesiyle
doru orantldr. Bireylerin dili renirken en ok maruz kald beceri de konuma becerisidir. Konuma becerisini
bireyin iyi kullanmas dorudan bireye dili etkili kullanabilme becerisini kazandrmakta dolayl olarak da dier dil
becerilerini etkili kullanabilme becerisine katk salamaktadr. Bu aratrmann amac Trkeyi yabanc dil olarak
renen rencilerin etkili konuma becerisinin llmesidir. Aratrmann alma grubunu 2016-2017 eitim-
retim ylnda Yldz Teknik niversitesi TMERde eitim gren B1 seviyesi rencileri oluturmaktadr.
alma grubundaki renciler farkl milletlerden, farkl cinsiyetlerden ve farkl yalardan olmak zere homojenik
bir yap oluturmaktadr. Aratrmada Derya NTA YILDIZ ve Mustafa YAVUZ tarafndan gelitirilen Etkili
Konuma lei kullanlmaktadr. lek Sunum, Ses, slup ve fade, Konumaya Odaklanma, Dinleyicileri
Dikkate Alma olmak zere be alt balktan olumaktadr. Bu be alt balkta da srasyla 7, 4, 5, 4 ve 4 soru olmak
zere toplam 24 soru bulunmakta bu sorular ise tamamen katlyorum, katlyorum, orta derecede katlyorum,
katlmyorum ve kesinlikle katlmyorum olmak zere be snflandrmada llmektedir.
Anahtar Kelimeler: Konuma, Etkili Konuma, Etkili Konuma lei

199
Trkiye de 15 Temmuz Darbe Giriiminin Yazl Basnda Temsili (Hrriyet, Milliyet ve Cumhuriyet
Gazeteleri rnei)

Yrd.Do.Dr Tamer Kavuran - Merve Barut

Kitle iletiim aralar yaam srdmz modern ada ilettikleri mesajlarla toplum zerinde nemli etkilere
sahiptir. Yaanan teknolojik gelimeler sonucu kitle iletiim aralarnn her trl gruba ulamas ve nemli bir
toplumsallama arac olarak gcn korumas, bahsi geen aralar hayatmzn nemli bir paras haline
getirmektedir. Bunlarn ierisinde gemiten gnmze sregelen yazl basnn en nemli arac olan gazetelerin
nemi yadsnamaz bir gerektir. Gazeteler kulland dil ve haber kalplar araclyla kamuoyunun zihnindeki
konularn nemlilik alglamas zerinde belirleyici bir faktr olmaktadr. Bu balamda almada kresel apta
yank uyandran ve Trkiye Cumhuriyeti Devletinin kaderini byk oranda belirleyen 15 Temmuz Darbe
giriiminin yazl basnda temsiline odaklanmaktadr. almann amac 15 Temmuz Darbe giriiminin yazl basn
ierisinde yer alan farkl yayn politikas ve ideolojik yapya sahip Hrriyet, Milliyet, Cumhuriyet gazetelerinin
birinci sayfa haberlerinde, 16- 22 Temmuz 2016 tarihleri arasnda nasl temsil edildii belirlenmeye allmtr.
alma kapsamnda ele alnan gazetelerde, konuyla ilgili yaymlanan haberler ierik analizi yntemiyle
incelenmitir. Aratrmada rneklem gazetelerin 15 Temmuz Darbe giriimi olayna ne kadar ne verdii, birinci
sayfada ne kadar yer ayrd, konuyu nasl ele ald gibi sorulara yantlar aranmtr.
Anahtar Kelimeler: 15 Temmuz Darbe Giriimi, Yazl Basn, Haber

200
Sosyo-Ekonomik Dzeyin ocuklarn Problem zme Becerileri zerindeki Etkisi

Uzman Tansen Taygur Altnta - Do.Dr. Mdriye Yldz Bak

Bu aratrmada, alt ve st sosyo-ekonomik dzeye sahip ocuklarn problem zme becerilerinin incelenmesi
amalanmtr. Aratrmann alma grubunu, Milli Eitim Bakanlna bal Ankara ili ankaya ve Mamak
ilelerinde bulunan, beinci snfa devam eden ve almaya gnll olarak katlmay kabul eden 285 ocuk
oluturmutur. Bu aratrmann amacna uygun veriler elde edilebilmesi iin nicel aratrma yntemlerinden genel
tarama modeli kullanlmtr. Veri toplama arac olarak, aratrmac tarafndan gelitirilen Genel Bilgi Formu,
ocuklarn problem zme becerilerini lmek iin Heppner ve Peterson (1982) tarafndan gelitirilen ve Karda,
Anagn ve Yalnolu (2014) tarafndan geerlilik ve gvenirlik almas yaplan Problem zme Envanteri
kullanlmtr. Verilerin istatistiksel deerlendirmesinde, alt ve st sosyoekonomik dzeydeki ocuklarn problem
zme becerileri baz deikenlerin etkisini belirlemek iin ift Ynl Varyans Analizi kullanlmtr. Aratrma
sonucunda, sosyoekonomik dzeyin, problem zme becerilerinde etkili olduu belirlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Problem zme, Bilisel Beceriler

201
Erken ocukluk Dnemindeki ocuklarn Oyunlarnda Babann Rol

Prof.Dr. Aysel Kksal Akyol - r.Gr. Takn Tatepe - Uzman Sebahat Aydos - Emrullah Can Yavuz

ocuk iin vazgeilmez bir yaama biimi olan oyun, ocuun duygu, dnce ve deneyimlerini ifade etmesine
frsat sunan en doal aratr. ocuklar yaadklar dnyann gerekliini oyun yoluyla kefeder. Oyuna ortam
hazrlanmayan ve oyunu desteklemeyen evrelerde, ocuklarn renmesi kstldr. Bu balamda, erken ocukluk
dneminde ocua sunulacak oyun deneyimleri, frsatlar ve oyun alanlar ayr bir nem kazanr. ocuun oyun
oynamas iin zengin uyarc bir evre salayarak renme deneyimleri desteklenmelidir. ocuklarn kendi
akranlaryla oyun oynadklar kadar yetikinlerle de oyun oynamas nemlidir. Yetikinlerin oyun hakkndaki
alglar, inanlar ve tutumlar ocuun oyunlarn etkiler. renmeye temel salayan anlaml oyunlarn
gelimesinde, ocuklarn ilk eitimcileri olan aileleri anahtar rollere sahiptir. Ailelerin yaptklar ve oyuna kar olan
tutumlar, ocuklarnn geliiminin ve eitiminin kalitesi konusunda belirleyicidir. ocuklarn geliimsel
ihtiyalarnn karlanmasnda, ailelerin oyunlara katlmnn nemi byktr. ocuun geliiminin desteklenmesi
noktasnda, ocuun temel bakmndan birincil sorumlu olan anne kadar baba da ocuk geliiminde benzersiz bir rol
oynar. Babalarn gnmzde ocuklaryla youn ve yakn bir iliki kurarak ocuklarnn yaamna etkin bir ekilde
katlmas, onlarn ihtiyalarnn belirlenmesini ve karlanmasn salar. Bu bilgiler dorultusunda yaplan bu
aratrmada, erken ocukluk dnemindeki ocuklarn oynadklar oyunlarda babann rolne ilikin babalarn
grlerinin incelenmesi amalanmtr. anlurfa ilinde yaayan ve aratrmaya gnll katlan yedi-dokuz ya aras
ocua sahip on baba alma grubunu oluturmutur. Aratrmada, nitel aratrma yntemlerinden grme teknii
kullanlm ve veriler aratrmaclar tarafndan gelitirilen yar yaplandrlm grme formu araclyla
toplanmtr. Grme formunda; katlmclara ilikin tanmlayc sorular ve oyun oynama durumu, oyun oynama
sreci ile oyuncak-oyun materyali kullanm balklar altnda babalarn ocuklarnn oyunlarndaki roln
belirlemeye ynelik sorular yer almaktadr. Aratrma verilerinin deerlendirme aamas devam etmekte olup elde
edilen sonular sunum srasnda tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Oyun, Babalk Rol, Erken ocukluk Dnemi

202
Sanat Eitiminin Birey ve Toplum zerindeki Olumlu Yansmalar

r.Gr. Tekin Bayrak - r.Gr. Mustafa Konuk - Yrd.Do.Dr. Ouzhan Aytar

Bu almann amac bireyin alm olduu sanat eitiminin bireyin sosyal yaantsndaki olumlu yansmalarn
vurgulamaktr. Sanat eitiminin birey asndan salad faydalarn genel olarak toplum hayatna pozitif ynde
alm salad grlmektedir. Sanat eitiminin birey ve toplum asndan nemi toplumsal geliim iin olduka
ilevseldir. Dolays ile sanat eitimi vazgeilemez ve ikame edilemez bir neme sahiptir. almada okul ncesi
eitiminden balayan ve lisans eitimine kadar geen eitim srecinde sanat eitimi alm bireyin spesifik zellikleri
deerlendirilecektir. zellikle eitim dnemlerini yeterince deerlendirmi olan bireyin toplumdaki yeri, stats ve
rol gibi konumu sembolik detaylar iermektedir. Sonu olarak sanat eitimi srecinin birey ve toplum zerinde
sorgulayc, gelitirici ve estetik bir takm fonksiyonlar bulunmaktadr. Bu fonksiyonlarn ilevleri tm sosyal ve
ekonomik alanlara fayda salamaktadr.
Anahtar Kelimeler: Sanat, Sanat Eitimi, Sanat Eitiminin Faydalar

203
Ilkokul retmenlerinin Bak Asndan deal Bir Okul

Yrd.Do.Dr. Temel Topal - Olgunay Yac

Okullar, yetitirilecek insan tipinin ana belirleyici olan retim programlarnn profesyonel ekilde uyguland
ve rencilere istenilen niteliklerin kazandrlmasnn amaland ortamlardr. retim ve yaam alan olan
okullarn stlendii sorumluluklar yerine getirebilmesi byk lde retimsel amalar gerekletirebilecek
nitelikte organize edilmelerine baldr. Eitim-retim ortamlarnn dzenlenmesi, fiziki alan ile renci, retmen,
veli ve dier ilgililer olmak zere tm paydalar kapsayan bir organizasyonu iermektedir. Bu organizasyonun
gerekleme alan olan okullarn hem toplumun kltrn koruma ve yaatma hem de iinde bulunduu toplumu
deitirme ve gelitirme grevi bulunmaktadr. Bu aratrma, ilkokul retmenlerinin bak asndan ideal bir
okulun nasl olmas gerektii sorusuna cevap bulmak amacyla Rize il merkezinde grev yapan ilkokul
retmenlerinin grleri dorultusunda gerekletirilmitir. Aratrma, 2016-2017 eitim-retim ylnda Rize il
merkezinde farkl sosyo-ekonomik ve kltrel evrelerde grev yapan 25 snf retmeninden grme yoluyla elde
edilen verilerin ierik analizi yoluyla zmlenmesiyle ekillenmitir. Aratrma sonucunda retmenler, snflarn
kalabalk olmas, yeterince temizlenmemesi ve rencilerin bireysel dolaplarnn olmamasn retimsel adan
sorun olarak deerlendirmilerdir. Ulalan sonulara dayal olarak ideal bir okulun zellikleri ve renci baarsn
artrmaya dnk neriler gelitirilmitir.
Anahtar Kelimeler: Ideal Okul, Okul Ortam, retmen Grleri, renci Baars

204
Geometride Soyut Kavramlarn retiminde Maniplatiflerin Kullanlmas: Homoteti ve nversiyon

Do.Dr. Tuba Ada - Do.Dr. Ayta Kurtulu

Matematikte baz konular renciler tarafndan anlalmas olduka zor olduu iin zihinlerinde soyut bir kavram
olarak kalmaktadr. rencinin bu zor kavramlar soyut olmaktan kararak somutlatrmas renme srecinde
byk bir neme sahiptir. rencinin bu kavramlar somutlatrmas iin kendisi deneyerek somut materyalleri
kullanmas renmeyi kolaylatrr. Bu sebepten bu almada matematik retmen adaylarnn baz matematiksel
kavramlarn retiminde somut materyaller kullanarak bu kavramlar renmeleri amalanmtr. Bu amala
homoteti ve inversiyon kavramlarnn retiminde maniplatifler kullanlarak bu kavramlar somutlatrlp, anlalr
ve kullanlr hale getirilmitir. alma bir devlet niversitesinde ilkretim matematik retmenlii programnda
renim gren 30 retmen adaynn alm olduklar bir semeli derste gereklemitir. lk olarak retmen
adaylarndan Homoteti ve inversiyon kavramlarnn gnlk hayatta yeri ve nemini aratrmalar istenmitir.
Yaptklar aratrmalar sonucunda homoteti kavram ile bir geometrik eklin daha byn ya da daha kn
izme, inversiyon kavram ile de dairesel bir hareketin dorusal bir harekete dntn kefettiler. Bu kavramlar
matematik dersinde daha anlalr hale getirebilmek iin ise retmen adaylar pantograf ve peaucellier
maniplatiflerini gelitirerek bu soyut kavramlarn somutlatrlmas salanmtr.
Anahtar Kelimeler: Geometri, Homoteti, nversiyon, Maniplatif

205
Demokrasinin Serveni nitesinde Sosyal Katlm Becerisinin Yeri

Yrd.Do.Dr. Tuba Smen - Meral Metin Gksu - Zeynep Tayrek

Aratrmann amac, 6. Snf Sosyal Bilgiler ders, renci ve retmen klavuz kitaplarnda Sosyal Bilgiler
dersine ait 5 temel beceriden biri olan Sosyal katlm becerisine yer verilme durumunu tespit etmektir. Bu ama
dorultusunda sosyal katlm becerisinin kazandrlmas hedeflenen nite olan Demokrasinin Serveni nitesi
incelenmitir. Aratrma nitel bir almadr. Dokman analizi teknii ile veriler toplanmaya allmtr. Betimsel
analiz ile de veriler analiz edilmitir. alma sonucunda sosyal katlm becerisine ait becerilerin (etkinliklere
katlma, yaplan etkinliklerde tek bana alma, bir grupla ibirlii iinde alma, toplumsal konularda sorumluluk
alma, sivil toplum kurulularna yardmc olma, toplumsal sorunlarla ilgilenme, toplumu ilgilendiren konularda bir
grup oluturma ve insan haklar ve demokrasi ilkelerine sayg duyma) byk bir ksmna, incelenen ders, alma ve
retmen klavuz kitaplarnda yer verilmedii tespit edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Katlm Becerisi, Ders Kitab

206
Mzik retmen Adaylarnn Okul Kavramyla lgili Bilisel Yaplarnn Belirlenmesi

Yrd.Do.Dr. Vahide Bahar Yiit - Yrd.Do.Dr Nurtu Bareri Ahmethan

Okullar retme ve renmeye adanm hizmet rgtleri olup insanlar sosyal hayattaki eitli rollere hazrlar.
Bu almann amac mzik retmen adaylarnn okul kavramyla ilgili bilisel yaplarn ortaya koymaktr. Bu
amala almann rneklem grubu mzik eitimi ana bilim dalnda renim gren drdnc snf lisans ve
formasyon rencilerinden oluturulmutur. almaya katlan rencilerin 27 si formasyon 41 de lisans 4. snf
rencisi olup toplam 68 kiidir. Bu almada, alternatif lme- deerlendirme aralarndan biri olan bamsz
kelime ilikilendirme testiyle veriler toplanmtr. likili kavramlar tek tek kodlanm, kodlar uygun ve anlaml
kategoriler bal altnda verilmitir. retmen adaylarnn okul kavramyla ilgili zihinsel modellerinin okulun
sistem geleri ve sosyal katksna ynelik boyutlarda younlat belirlenmitir. retmen adaylarnn youn olarak
okul kavramn eitim, retmen kavramyla ilikilendirdiklerini grlmtr. Ayrca renci, ders, snav, arkada,
kitap, kantin kelimelerinin de sk olarak kullanld belirlenmitir. retmen adaylarnn okul kavramyla en az
iliki kurduklar kavramlarn ise, dzen, sistem, baar, sre, not, gibi kelimeler olduu tespit edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Okul, Mzik retmen Adaylar, Bamsz Kelime liiklendirme

207
Edebi ve Basn rnekleriyle 17-19.Yzylda Gerekleen Macar Bamszlk Mcadeleleri

Yrd.Do.Dr. Yasemin Altayl

Osmanl mparatorluunun Macaristandaki hkimiyetinin sona ermesinin ardndan Macar topraklarnda


Habsburg basks etkisini giderek arttrmaya balamtr. Bu etki karsnda Macarlar ilk olarak Imre Thkly
liderliinde bir hareket balatrlar. Kendisine Orta Macar Kral" unvan da verilen Thklynin bu mcadelesinin
baarszlkla sonulanmas zerine Thkly ve beraberindekiler Osmanl Devletinden himaye grerek zmite
yerleirler. 17. Yzylda gerekleen bu ilk hareketin lideri Thkly, ei Ilona Zrnyi ile beraber burada hayata
gzlerini yumar. 1703-1711 yllar arasndaki zgrlk mcadelesini II.Ferencz Rkczi balatr. Ancak Macarlar,
Habsburglara kar Rkczi liderliinde balattklar ve uzun sre devam ettirdikleri bu mcadeleyi de kaybederler.
II.Rkczi ve maiyetindekiler Tekirdaa yerletirilir ve Macar edebiyatnn bu dneme ait bir rn olan
Trkorszgi Levelek, Kelemen Mikes tarafndan burada kaleme alnr. II.Ferencz Rkczi de annesi Ilona Zrnyi ve
vey babas Imre Thkly gibi hayata gzlerini topraklarmzda yumar. 1848-1849 tarihleri ise Macar hafzasnda
unutulmaz bir yere sahiptir. Lajos Kossuth liderliinde Viyana politikalarna kar birleen Macarlar byk bir
bamszlk mcadelesi verirler. nceleri Macarlarn taleplerini kabul eder grnen Viyanann son olarak
Ruslardan destek almasyla Macarlar zgrlk savalarn kaybederler. Kossuth ve maiyeti Osmanl topraklarna
gelerek Ktahyaya yerleir. Bir mddet sonra Kossuth, bamszlk savan devam ettirmek ve siyasi destek
aramak zere dnyann eitli ehirlerine gider, ancak bir sonu alamaz. Szn ettiimiz tm bu tarihi sre
almamzn bir blmn oluturmakla birlikte, konuya katk salamas asndan bildirimizde bu dnemde
gerekleen hadiselerin, edebi rnlere ve Macar basnndaki yansmalarna da yer verilecektir
Anahtar Kelimeler: Macar, Osmanl, Kossuth, Thkly, I.Rkczi.

208
retmen Adaylarnn Empatik Eilimlerinin Gelitirilmesi: Suriyeli Snmac ocuklar rnei

Do.Dr. Yasin Doan - Dr. Fatma Torun

Trkiye, son yllarda sava nedeniyle zellikle Suriyeden kaan mltecilerin snd bir lke haline gelmitir.
Bu zorunlu g dolaysyla Trkiyeye yerleen Suriyeli ailelerin nemli bir ksm kamplarda hayatlarn
srdrrken bir ksm da ehirlerde hayatlarn srdrmektedir. Bu ailelerin ocuklar Trk vatandalarnn gittii
okullarda eitimlerini devam ettirmektedirler. Hemen hemen her snfta ve okulda renim gren Suriyeli
rencilere rastlamak mmkndr. Toplum hayatna katlan snmaclarn mlteci olma durumlar hem olumlu hem
de olumsuz alg yaratabilmektedir. Bu almann amac, retmen adaylarnn snflarda mlteci ocuklarn
karlaabilecekleri olumsuz durumlar fark etmeleri onlarn yaadklar olumsuzluklar anlamalarn salamaktr. Bu
amala snf retmeni ve sosyal bilgiler retmen adaylarna okullarda rencileri gzlemleyerek mlteci ocuk
empatisi yaptrlmtr. retmen adaylar empati yaptklar sreleri empati raporlarna yazarak yanstmaya
almlardr. Bu almada nitel aratrma yntemlerinden dokman incelemesi kullanlmtr. Aratrmaya katlan
retmen adaylarnn empati raporlar betimsel analiz yoluyla incelenmitir. retmen adaylarnn role girme,
grubun sorunlarndan bahsetme gibi konularda empati raporlarnn daha nitelikli olduu empatiye davet etme gibi
konularda yeterdiz olduu grlmtr.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, retmen Aday, Empati Becerisi, Mlteci ocuk

209
Kur'n ve Snnet Asndan Msik

Yrd.Do.Dr. Yavuz Demirta

slmda Msiknin Hkm" konusu, dn olduu gibi bugn de en nemli tartma konular arasnda yer
almaktadr. Hads kaynaklarnda, msiknin lehinde olduu gibi aleyhinde de hadslerin yer almasndan kaynaklanan
bu tartmann, toplumumuzun hemen her kesiminde srekli olarak meydana geldii bilinmektedir. Ancak bunun,
geleceimizi ekillendirecek olan niversite genleri, zellikle de derslerine girdiimiz ve meslekleri gerei tam da
bu tartmann merkezinde bulunan lahiyat Fakltesi ile Devlet Konservatuvar rencileri arasnda cereyan ettiine
bizzat ahit oluumuz, konuyla ilgili ayrntl bir alma yaplmasnn gerekli olduu kanaatini bizde uyandrarak
harekete geirmi ve neticede bu almann ortaya kmasn salamtr. Msiknin helall-haramln konu
edinen almamz, msikyle ilgili yet ve hadslerin hemen tamamn iine almas; anlalr ve akc bir slba
sahip olmas; zellikle de msiknin hkm konusundaki kararszl giderecek kesin ve net ifadeler iermesi
bakmndan, konuyla ilgili daha nce yaplm almalardan farkllk arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Msik, Kur'n, Snnet, Helal, Haram

210
zel Yetenekli rencilerin Sosyal Bilgiler Dersi, Sosyal Bilgiler retmeni ve Bilsem Kavramlarna likin
Metaforik Alglarnn ncelenmesi

Dr. Yeliz Bolat

Bu aratrmann amac BLSEMe (Bilim ve Sanat Merkezine) devam eden zel yetenekli rencilerin sosyal
bilgiler dersi, sosyal bilgiler retmeni ve BLSEMe ynelik metaforik alglarn belirlemektir. Bu ama
dorultusunda zel yetenekli rencilerden sosyal bilgiler dersi, sosyal bilgiler retmeni ve BLSEM kavramlarna
ynelik metaforlar retmeleri istenmitir. Bu balamda aratrma nitel aratrma yntemlerinden tarama modelinde
tasarlanmtr. alma 2016-2017 eitim-retim ylnda Adana BLSEMe devam eden 29 kz, 20 erkek toplam 49
renci ile yrtlmtr. Aratrma kapsamnda rencilere Sosyal bilgiler dersi .gibidir. nk.....,
Sosyal bilgiler retmeni .gibidir. nk..... ve BLSEM.gibidir. nk..... biiminde eksik
braklm cmlelerin yer ald, aratrmac tarafndan hazrlanan formlar datlmtr. Bu formda ayrca
rencilerle ilgili kiisel bilgilere de yer verilmitir. Toplanan veriler ierik analizi yntemi ile analiz edilerek
raporlatrlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Bilsem (Bilim ve Sanat Merkezi), Sosyal Bilgiler, Metafor

211
Ilkokul 3. ve 4. Snf rencileri in Matematik Kayg leinin Gelitirilmesi, Geerlik ve Gvenirlik
almas

Yrd.Do.Dr. Ylmaz Mutlu - r.Gr. hsan Sylemez

Bu almann amac ilkokul 3 ve 4. Snf rencileri iin Matematik Kayg lei gelitirmektir. almann
katlmclar Mu il merkezinde bulunan farkl iki okula kaytl 256s ilkokul 3. snfta ve 275i ilkokul 4. snfta
renim gren toplam 531 renciden olumaktadr. almaya katlan rencilerin 262 tanesi erkek, 269u kzdr.
Aratrmada lein kapsam ve grn geerlii iin uzman grne bavurulmu alnan dntler dorultusundan
gerekli dzenlemeler yaplmtr. Katlmclardan elde edilen veri seti zerinden lein yap geerlii iin
Amlayc Faktr Analizi (AFA) ve Dorulayc Faktr Analizi (DFA) yaplmtr. Elde edilen bulgular gelitirilen
19 maddelik lein ilkokul 3 ve 4. Snf rencilerinin matematik kaygsn deerlendirmek zere geerli ve
gvenilir olduunu gstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Matematik Kaygs, Matematik Eitimi, Matematik Baars

212
Geogebra Matematik Yazlm le Dnm Geometrisi Konusunun retiminin Ortaokul 8. Snf
rencilerinin Matematik Baarsna Etkisi

Yrd.Do.Dr. Ylmaz Mutlu - r.Gr. hsan Sylemez

Bu alma ortaokul 8. snf matematik retim programnda geometri ve lme renme alannn alt renme
bal altnda yer alan dnm geometrisi konusunda GeoGebra matematik yazlmyla yaplan retimin
rencilerin matematiksel baarlarna etkisini tespit etmeyi amalamaktadr. alma n test-son test kontrol gruplu
deneysel yntemle yrtlmtr. almada yer alan katlmclar 2016-2017 eitim retim ylnda Mu ili
merkezinde bir ortaokula devam eden deney grubunda 20 ve kontrol grubunda 22 olmak zere toplam 42 renciden
olumaktadr. GeoGebrann etkisini gzlemlemek amac ile kontrol grubunda yaplandrmac renme yaklamna
uygun retim verilirken, deney grubunda ise snf ortamnda etkileimli tahtada aratrmaclar tarafndan GeoGebra
yazlmyla tasarlanan materyallerle retim gerekletirilmitir. almada veri topla arac olarak 9 soruluk bir
baar testi gemi yllarda km TEOG snav sorular dikkate alnarak aratrmaclar tarafndan hazrlanmtr.
Yaplan gvenirlik testi sonucunda Cronbach alpha gvenirlik katsays 0,74 olarak elde edilmitir. 7 saat sresince
gerekletirilen retimin ncesi ve sonrasnda dnm geometrisi baar testi ile veriler toplanmtr. Elde edilen
verilerin incelendiinde deney ve kontrol gruplarnn baarlar arasnda deney grubu lehine anlaml bir fark ortaya
kt tespit edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Geogebra, Dnm Geometrisi, Bilgisayar Destekli retim

213
Osmanl Devleti ve Trkiye Cumhuriyetinde lkretimin Tarihi Geliimi

Do.Dr. Yksel Katan - Yrd.Do.Dr Neslihan Demirel

19. yzylda Avrupada eitim kurumlarnn nemi giderek artmaya balamtr. Sanayi Devrimi sonrasnda
krsal alandan kent merkezlerine nemli bir g yaanmtr. Kent merkezlerinde oluan nfusun melek edinmesinde
eitim kurumlar nemli bir ilev kazanmtr. Doal olarak bu srete ilkretim kurumlar nemini artrarak aileler
ve devletler rencilerin mutlaka bu renimi yapmasn talep etmilerdir. te bu balamda Osmanl Devleti de
modern anlamda eitim kurumlarn yeniden yaplandrma srecine girmi ve zorunlu eitimin ilk uygulamalar II.
Mahmut dneminde balam, cumhuriyet dneminde de devam etmitir. amzda gelien bilimin ve teknolojinin
nda eitimin insanlk iin nemi daha da iyi anlalmaktadr. nk devletlerin ve eitli topluluklarn
medeniyet seviyesi, kalitesi, baars, gelimilik dzeyi, reticilii gibi nemli meselelerin odak noktasndan eitim
gemektedir. Eitim artk sadece st dzeydeki seilmi insanlara salanan bir imkn olmaktan km, toplumda
yaayan her bireyin hakk olarak grlerek, devletler tarafndan zorunlu klnmtr. Bu almada Osmanl
Devletinin son dnemi ile Trkiye Cumhuriyetinde ilkretim alannda yaplan almalar ve gelimeler
incelenmitir.
Anahtar Kelimeler: Eitim, retim, Tarih, Osmanl Devleti, Trkiye

214
Gndomu Yatl lkretim Blge Okulundaki Yneticilerin Yaadklar Problemler: Bir Durum
almas

Do.Dr. Yksel Katan - Yrd.Do.Dr Neslihan Demirel

Trkiyede YBOlar 1961 ylnda 222 sayl lkretim ve Temel Eitim Kanununa gre hazrlanan Blge
Okullar Ynetmeliinin 1. maddesindeki eitli sebeplerle henz bir ilkokul almam olup, birbirlerine yakn
birka kyn bulunduu yerlerde veya evleri ve ev gruplar dank olan kylerde, Yatl lkretim Blge Okullar
alr hkm gereince planlanarak almaya balanmtr. YBOlarn kuruluunda nfusu dank olan yerleri
okula ve retmene kavuturmak, belli kylerde Trk dilini ve kltrn yaymak faaliyetlerine yardmc olmak,
kylerde zel eitime ve korunmaya muhta ocuklarla okulncesi eitimi iin snflar almasn salamak,
evrenin salk, tarm, halk eitimi ve her trl kalknma faaliyetlerine bir merkez vazifesi grmek amalar yer
almaktadr. Bu almada Gndomu Yatl lkretim Blge Okulundaki yneticilerin yaadklar kiisel sorunlar,
okullar ile ilgili yaadklar eitsel sorunlar, okulda bulunma (alma-okuma-ocuunun velisi olma) sebepleri,
okulda almaktan memnun olup olmad ve okulda deitirilmesi gereken durumlar ile ilgili grleri alnarak
okul ile ilgili yaanan sorunlara ilikin zm nerileri aratrlmtr.
Anahtar Kelimeler: Yibo, Gndomu, Problem, dareci

215
Yabanc Dil renen ocuklarn Anne-Baba zerindeki Dilsel Etkileri

Do.Dr. Yusuf ahin

Bu aratrmada, 6-9 ya aralndaki ocuklarn yabanc dil renme motivasyonlar, rendiklerini uygulama
biimleri, aile ii iletiime yansmas ve ailelerin ocuklarnn dil renimine davransal katklarnn ocuun dil
renme srecine etkileri aratrlmtr. Aratrma, Giresun niversitesi Yabanc Diller Yksekokulu tarafndan
dzenlenen ocuklar iin Yabanc Dil kursuna katlan renciler ve velileri zerinde yaplmtr. Aratrmaya
katlan renciler iki gruba ayrlm; birinci grupta henz ilkretime balamam renciler, ikinci grupta ise
ilkokul 2-3. Snf rencileri yer almtr. Aratrmann verileri, velilere ynelik hazrlanan anket yardmyla elde
edilmitir. Veriler aratrmac tarafndan analiz edilmi ve deerlendirilmitir. Verilerin deerlendirilmesinde,
oluturulan dil renme ortamna ve uygulanan ynteme bal olarak, ocuklarn dil renme isteklerinin olduka
yksek olduu, rendiklerini uygulamada eitli renme stratejileri gelitirdikleri, aile ii iletiimde rendiklerini
gstermenin yannda, aile bireylerine de retme ve onlar renmeye tevik etme davranlar gsterdikleri
saptanmtr. Anne-babalar da, ocuklarna yabanc dil renmelerinde destek olmak iin, dil renme istei
ierisinde olduklarn ifade etmilerdir.
Anahtar Kelimeler: ocuklara Yabanc Dil retimi, Yabanc Dil renme Stratejileri, Motivasyon, renme ve
retim, Dilsel Etkileim

216
Trk Dili ve Edebiyat retmenlerinin Ders Kitaplarnda Kullanlan Metinlerin Nitelikleri le lgili
Grleri

Yrd.Do.Dr. Yusuf Sylemez - Pnar Sylemez

Tarih boyunca edebiyat, iinde olutuu toplumun duygu, dnce, inan ve kltrel deerlerinin aynas ve
taycs olmutur. Bu niteliiyle edebiyat, toplumdaki bireylerin ortak hafzasn oluturan nemli bir eitim alan
ve eitim sistemlerinin vazgeilmez bir paras olarak kabul edilmitir. Dil ve edebiyat eitimi, ait olduu medeniyet
ve kltr deerlerinin edeb eserler vastasyla yeni nesillere aktarlmasn salar. Bundan dolay her toplum, dil ve
edebiyat eitimini kendi kltrel temellerini, deiim ve geliimini dikkate alan zgn bir bak asyla
yaplandrmaldr. Metinlerin bu derece nemli grld Trk Dili ve Edebiyat retim Programnda (2015) ders
kitaplarnda yer alacak metinlerde bulunmas gereken zellikler 16 balk halinde yaymlanmtr. te bu aratrma
Trk Dili ve Edebiyat retmenlerinin mevcut ders kitaplarndaki metinlerin bahsi geen zelliklere uygunluuyla
ilgili grlerini almak amacyla gerekletirilmitir. Erzurum ilinde grev yapan Trk dili ve edebiyat
retmenlerinin evrenini oluturduu aratrmann rneklemini ayn il merkez ilelerinde grev yapan ve amal
rneklem yoluyla seilmi 30 Trk dili ve edebiyat retmeni oluturmaktadr. Aratrmann verileri aratrmac
tarafndan gelitirilen yaplandrlm grme formu ile toplanmtr. Elde edilen veriler tematik olarak tasnif
edilerek ierik analizi yolu ile analiz edilmitir. Aratrmann sonucunda, ders retmenlerinin grlerine gre ders
kitaplarnn beklenen nitelikleri hangi alardan karlad ve hangi alardan skntl olduu ortaya konulmaya
allmtr. Aratrmann yeni programa gre hazrlanan/ hazrlanacak olan ders kitaplarna katk salayaca
dnlmektedir.
Anahtar Kelimeler: Trk Dili ve Edebiyat retim Program, Trk Dili ve Edebiyat Ders Kitaplar, Ders
Kitabndaki Metinlerin zellikleri, retmen Grleri

217
retmen Adaylarnn Konuacaklar Konuyla lgili Akademik Bilgi Dzeyi le Konuma Kaygs
Arasndaki likinin ncelenmesi

Yrd.Do.Dr. Yusuf Sylemez - Do.Dr. Ouzhan Sevim - Yrd.Do.Dr. Bnyamin Sarikaya

nsan sosyal bir varlk olarak evresiyle srekli iletiim iindedir. Bir birey, gnn % 50 ile % 80lik zaman
diliminde iletiim hlindedir ve bu zamann % 45ini dinleyerek, % 30unu konuarak, % 16sn okuyarak, % 9unu
ise yazarak geirmektedir. Sosyal hayatta olduu gibi eitim ve okul hayatnda belli bir baary elde etmek kendini
doru ve etkili ifade etmeye dolaysyla doru ve etkili konumaya baldr. Etkili iletiimi olumsuz etkileyen
etmenlerin banda kiilerin konumaya dnk kayglarnn olduu grlmektedir. Bu aratrma, ok farkl
deikenlerin etkiledii bu kaygnn konuulan konuya hkim olma durumuyla nasl ve ne derece ilikili olduunu
tespit etmek amacyla yaplmtr. Aratrma, iki veya daha ok saydaki deiken arasnda birlikte deiim varln
ve/veya derecesini belirlemeyi amalayan ilikisel aratrma modeline gre planlanmtr. Aratrmann evrenini
Trke ve Trk dili ve edebiyat retmen adaylar olutururken rneklemi, Ar brahim een niversitesi ve
Atatrk niversitesinde eitim gren Trke ve Trk Dili ve Edebiyat retmenlii son snf rencileri ile
pedagojik formasyon eitimi alan rencilerden sistematik rneklem yoluyla seilmi 150 retmen aday
oluturmaktadr. Aratrmann verilerini toplamak iin Sevimin (2012) gelitirdii retmen Adaylarna Ynelik
Konuma Kaygs lei ve SYM tarafndan yaplan snavlarda kullanlan sorulardan oluan 25 soruluk
akademik baar testi kullanlmtr. Aratrmann sonucunda retmen adaylarnn konuacaklar konuyla ilgili
akademik bilgi dzeyi ile konuma kaygs arasnda negatif bir korelasyon olduu grlmtr.
Anahtar Kelimeler: Konuma, Konuma Kaygs, Hazrlkl Konuma, Konuma Becerisi

218
Okul ncesi retmen Adaylarnn Mentr retmen Alglarnn ncelenmesi

Do.Dr. Zeliha Yazc - Dr. Hacer Tekerci

Nitelikli retmen yetitirirken okul uygulama almalarnn yaplmas aday retmenlerin profesyonel geliimi
asndan son derece nemlidir. retmen adaylar meslee hazrlanrken retmenlik becerilerinin gelitirilmesi
konusunda kendilerine rehberlik yapabilecek nitelikte mentr retmenlere gereksinim duymaktadrlar. Mentr
retmen, meslekte deneyimsiz olan bireyleri gelitirmek iin retmenlik, danmanlk ve ynlendirme yapan
kiidir. Mentr retmen, danmalk rol stlendii iin meslee yeni balayacak olan retmen adaylarna ya da
retmenlere, kendini tanmasna kendisinde gelitirebilecei alanlarla ilgili hedef belirlemesine rehberlik eder.
Ayrca, mentrler deneyimsiz retmenlerin mesleki deneyim kazanmasna ve beraberinde mesleki sorumluluk
duygusu gelitirmesine yardmc olur. Bu almann amac, uygulama retmenlerinin mentrlk becerilerinin okul
ncesi retmen adaylarnn bak asyla deerlendirilmesidir. Aratrmann rneklemini, Akdeniz niversitesi
Eitim Fakltesi Okul ncesi Eitimi Anabilim Dal retmenlik Uygulamas derslerini tamamlayan 200 retmen
aday oluturmaktadr. Aratrmada veri toplama arac olarak Kiraz (2003) tarafndan gelitirilen Uygulama
retmeni Yeterlilik lei kullanlmtr. retmenin mentorlk becerileri, retimin planlanmas, mesleki
rehberlik ve uygulamaya hazrlk olarak alt boyutta deerlendirilmitir. Aratrmann analizleri devam etmekte
olup bulgular sunum srasnda tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Mentrlk, Uygulama retmenleri, retmen Eitimi

219
Vaizlerin Doyum Dzeyleri (Akdeniz Blgesi rnei)

Aratrmac Zeynep Yksel

Eitim hayat boyu devam eden bir sretir. Bireyin ald rgn eitimle birlikte okul dnda ald eitim de
bireyler asndan nemli bir yere sahiptir. Yaygn eitimin etkin olduu alanlardan biri yaygn din eitimidir.
Yaygn din eitimi lkemizde resmi olarak Diyanet leri Bakanl tarafndan yrtlmektedir. Diyanet leri
Bakanl yaygn din eitimi faaliyetlerini camilerde vaaz ve hutbelerle, cami dnda da konferans ve panellerle
basl ve grsel yaynlarla ve kurslarla yrtmektedir. Bu eitim faaliyetlerinden vaazlar yaygn din eitiminde
nemli bir yere sahiptir. Vaazlar, Diyanet leri Bakanl tarafndan grevlendirilen vaizler tarafndan
verilmektedir. Vaiz, camilerde veya gerektiinde ceza evleri, ocuk slahevleri, gszler yurdu, renci yurdu,
hastane, fabrika vb. yerlerde vaaz eden, Bakanln hizmet alanlarnda irat, rehberlik, inceleme ve aratrma yapan
grevlidir. Vaizlerin grev alannn eitlilii vaazlar vastasyla ulalan insan saysnn da fazla olmasn sonucunu
ortaya karmaktadr. Alanla ilgili eitimin etkili bir ekilde yrtlmesinde ise vaizler nemli bir yere sahiptirler.
Vaizlerin bilgi becerilerinin yannda i yaamlarndan beklentileri ve alma ortamlarnda yaadklar onlarn
motivasyonunu olumlu ya da olumsuz olarak etkilemektedir. yaamnda karlalan durumlar olumsuz olduunda
veya i yaamndan beklentiler karlanmadnda etkili bir retim yaplamayacaktr. Dolaysyla vaizlerin i
doyumu etkili bir yaygn din eitiminin verimlilii asndan nemlidir. Aratrma 2016 ylnda Akdeniz Blgesinde
Diyanet leri Bakanlnda grevli vaizlerden tesadfi rnekleme yntemiyle seilmi vaizlerle yaplmtr. Bu
amala aratrmada ilikisel tarama modeli kullanlmtr. Vaizlerin i doyumlarn lmek amacyla Vazilerin
Doyum Anketi kullanlmtr. Anketlerden elde edilen sonular SPSS 15 kullanlarak analiz yaplacaktr. Aratrma
sonucunda vaizlerin i doyumuna birok faktr etki ettii gzlemlenmekle birlikte i yaamnda hissedilen bedensel
ve ruhsal gerilim i doyumuna en ok etki eden faktr olduu gzlemlenmitir.
Anahtar Kelimeler: I Doyumu, Yaygn Din Eitimi, Vaiz

220
Gazetelerdeki Tecavz Haberlerinin Eletirel Sylem zmlemesi Modeliyle ncelenmesi

Do.Dr. Zihniye Okray

Tecavz mitleri birer sosyal normdur. Bu sosyal normlar, iinde yaanlan sosyal evrenin de etkisi ile
toplumsallama srecinde renilirler. Sosyal ya da toplumsal normlar yapp ettiklerimizi yneten nirengi noktalar
ya da kurallar olarak tanmlanabilirler. Bireyler bu normlara gre davranr veya tavr alrlar bunun sonucunda da
yaadklar toplumun ierisinde merulam olurlar. Toplum ierisinde nelerin normal, nelerin ise sapkn olarak
deerlendirecei nceden bu normlar aracl ile bilirlenirler (Bozkurt, 2011). Medya srekli olarak tecavz
haberleri sunmaktadr. Bu haberlerde tecavz, tecavzcnn sapknl olarak nitelendirilmelerine ramen aslnda
iktidar eitsizliklerinin ve erkek stnl ideolojilerinin yani mevcut dzenin uygulamalardr (Eren, 2015). Bu
noktada haberlerin toplumsal gereklii ina ettiinden bahsedebiliriz. Medyada yaymlanan haberlerin metinleri,
toplumsal ve kltrel yap ierisinde ina edilir, yeniden retilir ve bu yeniden retime bal olarak da dnebilir
(Durur, 2011). Bu aratrmann amac, 2016 ylnda yazl basnda kan ve gazetelerin evrimii arivlerinde
yaymlanan tecavz haberlerinde; tecavz kurbann ve tecavz failini hangi sylem ierisinde kurguladklar ile
ilgili bir veri oluturmak ve bunlarn toplumda var olan tecavz mitleri ile nasl merulatrldklarn ortaya
koymaktr. Aratrmada tecavz mitleri ile merulatrld dnlen tecavz haberleri eletirel sylem
zmlemesi ile, metin iindeki egemen sylemlerin nasl kurguland Teun A. Van Dijkin eletirel sylem
zmlemesi modeli ile gsterilmeye allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Tecavz Mitleri, Tecavz, Sylem, Eletirel Sylem, Haber

221
Trke`den zbeke`ye eviri Meseleleri: R.N.Gntekinin dudaktan Kalbe Roman zbeke
Tercmesinde evirmen Maharati

Prof.Dr. Zilola Khudaybergenova

zbekistan bamsla kavutuundan sonra dnyann ileri gelen devletlerinden ilk olarak Trkiye
Cmhuriyetiyle siyasi-ictimai, iktisadi ve kltrel ilikileri kurdu. Bu dostluk ilikilerin daha glendirmenin
yollarndan biri olarak zbekeden Trkeye, Trkeden zbekeye eviri ilerinin kuvvetlendirme ileri
meydana kt. Nitekim edebi eser insan kalbi zerinde gl etki yapmak, gerek gzellii hissetmee retmekle
birlikte, okuyucuda ktle kar nefret, iyilie kar sevgi duygularn alar. Bununla birlikte edebi eserlerin
yabanc dillere tercme edilmesi sonucunda birer ulusun milli karakteri, kltr, gelenek ve grenekleri, genel
olarak zg zellikleri dunyann dier uluslarna takdim edilir. Tarihten ve fenin bugnki gelimesinden dolay belli
olmaktadr: ilerlemekta olan her cemiyet evirme ileri iin elverili koullar yaratmak, bu alann genilenmesi iin
gereken ortam oluturmak zorundadr. Zira fen, teknik ve kltrn zenginlemesi ve ykselmesi tercme ilerinin
geliimiyle yakndan ilikilidir. Dnyann eitli dillerleride yazlm olan edebi eserler tercme edilirken evirilerin
milliy edebiyatlarn zenginlemesi iin yol aacana hi bir kuku yok. Yansra bu yntemdeki ileri
deerlendirmek, tercman maharetini takdir etmek, eviri srecinde kullanlan usulleri belirtmek, evirmen kendi
dikkatinden karan kimi kusurlar tayin etmek, tercme sorunlarn halletmek boyunca tavsiyelerde bulunmak nem
tamaktadr. zbekistan bamszla kavutuundan sonrak zamanlarda zbek evirmenleri tarafndan Trk
edebiyatinin en gzel rneklerini zbekeye evirmesi ynnde birok iler uygulanmitir. zellikle nl trk
yazar, zbek okuyucular tarafndan alkuu roman vesilesiyle ok sevilen R.N.Gntekinin Dudaktan Kalbe
roman zbek yazar Miraziz Azzam tarafndan evilerek Muhabbat Simfoniyas adyle yaynlanmtr. bu
bildiride Dudaktan Kalbe romannn Trk ve zbek Dillerindeki nshalar kiyaslanarak incelenelir. Bildiride
R.N.Gntekinin eserinin estetik gzelliini salayan yazarn kendine zg slubunun eviride verilmesi meseleleri
ve yollar aratrlr, edeeri olmayan kelimelerin tercmede denkliini bulma ve kullanmasndaki tercman
maharetininden bahsedilir. Bununla birlikle Dudaktan Kalbe romanndaki kelimelerin gerek anlam, yan anlam,
mecaz anlamnn romann zbeke nshasnda nasl bir ekilde, hangi yollarla gerekletirildii ortaya karlr.
Miraziz Azzam R.N.Gntekinin roman zbeke tercmesinde ulat baarlar tesbit edilir ve yapt hatalar
tahlili neticesinde karlan hlasalar sunulur.
Anahtar Kelimeler: Trke, zbeke, eviri, R.N.Gntekin, dudaktan Kalbe Roman, Miraziz Azzam, Edeeri
Olmayan Kelimeler, Tercman, Tercman Mahareti, Gerek Anlam, Yan Anlam, Mecaz Anlam

222
Iitim Engeli Olan ocuklarn Okul Eitimine Hazrlamann Elverili Pedagojik Yntemleri

Do.Dr. Zulfiya Mamarajabova

Nitekim, dil ve nutuk insan manevi erginliinin nemli faktrlerinden saylr. Dolaysyla daha okul dnemine
kadar olan eitim yandan iitim engelli olan ocuklar nutkunu doru biimlemek yaam talebidir. zbekistann
nl Takent Devlet Pedagoj niversitesinin Defektoloji fakltesi 30 senedan ar mddete uygulad bilimsel
aratrmalar neticesinde bu yntemde birok sonular ellemitir. Bildiride byle tecrbelerin neticeleri tesbit
edilecektir. itim engelli olan ocuklar evresindekilerle serbeste ilikiye giremezler. yle bir koul yaratmak
lazm ki, okul yana ermeyen iitim engelli olan ocuklar kendi iinde bir ilikiye ihtiya duymal. Nutuk
geliimindeki eksiklik iitim engelli olan ocuklarn evredekilerle ilikisini snrlamaktadr. Bu durum da bilimin
szle uyumlu olan bilgi alma faaliyetini belirli bir anlamda kstlar. itim engelli olan ocuklarda hem akli, hem
ahs geliiminin yetersizlikleri ile ok yakndan bal olan nutkun zgn bozulular ekseriyet hallerde daha fazla
gzlenir. Bu nedenle iitim engelli olan ocuklar ile yaplan renim ve eitim i sisteminde nutuk geliimindeki
eksiklikleri dzeltmeye nemli yer verilmektedir. itim engelli olan ocuklarn btn gruplar iin konuma
etkinliinin bozulmas genel zellik saylmaktadr. itim engelli olan ocuun nutku zmleme zellikleri, akli
engelli olan ocuklarn konuma geliimini renme, bu ocuklar ile okul dnemine kadar olan yani nutkun en tez
geliimi dneminnde alma ierii ve metotlarn, yntemlerini tespit etmek byk nem ve gncellik
tamaktadr. itim engelli olan ocuklar nutkunu gelitirme zor olmasna ramen eitim ve renim srecinde
nutuk her zaman dikkat merkezinde olmaldr. Bu engelle iiten rencillerde nutuk materyaln kabullenme
yatknln gelitirmenin elverili yntemlerini renme meselesinin gncelliini salamaktadr. bu bildiride
szkonusu meseleler tartlr, konu ille ilgili tecrbe-deneyim yntemleri ve onlarn sonular belirtilir. itim engeli
olan ocuklarn konuma idrakini gelitirme metotlar getirilir.
Anahtar Kelimeler: Iitim Engeli Olan ocuklar, Okul Eitimi, Pedogojik Yntem, Nutuk Materyal, Nutkun
zgn Bozulular, Nutuk Geliimindeki Eksiklikler, Konuma Geliimi

223
Finansal Ekonomi Krizleri: 1929 Byk Buhran-2008 Mortgage Krizi Karlatrmas

Do.Dr Fatih Mehmet cal

ABDnin bat kylarnda n deme sistemine gre yaplan yazlk evlerin, frtna nedeniyle yklmasnn finans
sektrnde meydana getirdii panik sonucu reel ekonomiyi felce uratmasyla ortaya kan ve Klasik iktisadi
sistemin her derde ila olarak ne srd piyasa sisteminin iflas ettiinin ilk iareti olan 1929 ylndaki Byk
Buhran olarak adlandrlan ekonomik kriz, ncelikle ABD ekonomisinde birka yl iinde Gayri Safi Milli
Haslann hzla dmesi, isizliin %25lere ykselmesi gibi yapsal sorunlara yol at. Yine ABDde 2007 ylnda
konut orijinli piyasada oluan balonun patlamas ve bankaclk sektrnde likidite sorununun ba gstermesiyle
ortaya kan, Mortgage Krizi krizi eklinde de ksaca ifade edilen kriz de, ok ksa sre iinde hzla yaylp
finansal ve reel sektr etkileyerek, kresel bir nitelie dnt. ki krizinde meydana gelme nedenleri bakmndan
benzer yanlar olmakla birlikte, krizden kurtulmak adna ne srlen zm nerileri ve ortaya kt dnemler gz
nne alndnda ise, ciddi boyutta farklar olduu grlmektedir. Bu almada, 1929 ylnda grlen Byk
Buhran ile, 2008 ylndan itibaren tm ekonomileri ciddi derecede etkilemeye balayan kresel mortgage krizi,
oluum, geliim ve etkileri bakmndan karlatrlarak, farklklar ve benzerlikler ortaya konulmaya allmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Ekonomik Kriz, Byk Buhran, Kresel Kriz, sizlik

224
Musa Hornasi (Musa Horan)nin Tarih-I Ermenistan Adl Eseri

Do. Dr. Ali Cin

Ermeni tarihi zerine bilinen en eski eser Musa Hornasi'nin Tarih-i Ermenistan adl eseridir. Eserin yazar olan
Musa Hornasi hakknda yazl kaynaklarda herhangi bir bilgi bulunmamaktadr. Ancak bilim adamlar onun
yazdklarna dayanarak Yunan, Sryani ve Pehlevi dillerini iyi bildiini ve Msr, am ve ran gibi geni bir
corafyada 5. yzylda yaadn sylemektedirler. Eserin nemli hususiyetlerinden biri Ermeni tarihini milattan
nceki dnemlerden efsanelerle balatmas ve eserin eski Ermeni diliyle yani Grabarca ile yazlm olmasdr. Eser
Ermeni tarihi ile ilgili bilgi bilgilerin yan sra tarih boyunca Ermenilerin ve Ermenilerle ilikide olan milletlerin
tarihi hakknda da bilgiler vermitir. Hornasi'nin eseri ana blmden olumaktadr. Birinci blmde
Ermenistan'n tarihi byk ahsiyetlerinin eceresi, Ermenilerin byk dedesi I. Haik'ten Makedonyal skender'e
kadar geen olaylar anlatlr. kinci blmde Ermenistan'n tarihi ahsiyetleri, Ermenistanda Arakoni Hkmetinin
kurulmasn ve nc Tirdad (M.S. 318) hkmdarna kadarki dnem anlatr. nc ve son blmde ise
Ermenistann Tarih byk ahsiyetlerinin sonu, III. Tirdad dneminden Arakoni hkmdarl (M.S. 428) ve
Gerigorun soyunun ve saltanatnn sona ermesine kadar olan dnem detayl bir biimde anlatlr.
Anahtar Kelimeler: Ermenistan Tarihi, Musa Horani, Musa Hornasi, Ermeni, Tarih

225
Anadoluda XVI. Asra Kadar Trke ve Trk maj

Yrd.Do.Dr. Adnan Oktay

Trke yazmann serveni ok eski dnemlere kadar gitmektedir. Gktrk alfabesi, Trk diline son derece uygun
olup kemle ermi bir alfabedir. Bu durum bu servenin daha da eski olduuna iaret etmektedir. Fakat zellikle
Trklerin Anadoluya gelmesinden sonra edeb fetret denebilecek bir dnem yaanmtr. Bu dnemde Anadoluda
eser veren, Trke metin reten baz air ve yazarlar, Trke yazarken zrlerini, mahcubiyetlerini dile getirmitir.
Bu kiilerin Trkeden uzak durmas ya da Trkeye mesafeli durmas, Trkeyi avamn dili olarak grmesi,
Trkeyle ilgili dnemsel baz negatif yaklamlara iaret etmektedir. mrnn uzun bir ksmn 13. yzylda
yaam olan Ak Paa, Garibnamesinde Trk diline kimsenin bakmadndan yaknmtr. Yunus Emre ise
iirlerinde Trke yazarken baz sebepleri dile getirmek zorunda kalmtr. Sadece bu rnekler bile Anadoluda
Trkenin yazda ne kadar az bir seviyede kullanldna iaret etmektedir. Ali ir Nevai, Trke yazma gayretini
mrnn sonuna kadar bilinli ve uurlu bir dava adam olarak srdrmtr. Muhkemetl-lugateyn gibi byk bir
eseri yazmas, onun Trke iin rpnlarn gstermektedir. Bu bilinte olan bir aydna bile Hseyin Baykara ya
da Molla Abdurrahman Cami gibi byk airlerin Farsa yazmas hususunda srarc olmas ya da telkinde
bulunmas, aydn zerinde evre ya da entelektel faktrnn ne denli baskn olduunu gstermektedir. Bu
dnemde Hindistandan Msra; Orta Asyadan Anadolunun batsna ve hatta Balkanlara kadar geni bir
corafyaya dalp kk ya da byk gruplar halinde yaamlarn srdren Trklerin dilinin bu ekilde, tabir
yerindeyse tekiletirilmesinin, yeteri kadar rabet grmemesinin temelinde acaba hangi sebepler yatmaktadr? air
ve yazarlar neden byle bir algya sahiptir? Byle bir dn aslnda neye iaret etmektedir? Bu almada
bahsedilen bu sorulara cevaplar aranacaktr. alma hazrlanrken metinleraras okuma yaplm, balangtan 15.
Yzyln sonuna kadar olan dnemde yazlm klasik eserler ve yazma metinler incelenmitir. Tespit edilen ilgili
rneklerden hareketle sonuca varlmtr. Neticede grlmtr ki, dnemsel siyas ve politik olaylar, Arapa ve
Farsann edebiyat ve bilim mahfillerindeki aktel gc, Trklerin yaam ekilleri gibi sebepler, bahsedilen fikr
yaklamlarn olumasnda etkili olmu, hevesli de olsalar air ve yazarlarn Trke eser yazmasn bastrmtr.
Anahtar Kelimeler: Kurulu Dnemi, Trke Eserler, Ali ir Nevai, Hseyin Baykara, Molla Abdurrahman Cami,
Ak Paa, Yunus Emre

226
Hseyin Nihal Atszn Trk lks Adl Eserinde Sz Varl -Derlem Temelli Bir Uygulama-

Do. Dr. Nesrin Sis - Ar.Gr. Ahmet Cihan Bulundu

Hseyin Nihal Atsz, bir dneme damga vuran, eserleri ve fikirleri hl geerliliini koruyan, dil, tarih ve
edebiyat alannda gnmze k tutan yaklamlarn sahibi gl bir fikir adamdr. Geni kitleleri etkileyen
Atszn yaam felsefesinin k noktasn ve alma alann ise Trke ait olan her ey oluturmutur. Bu
almada, Atszn 1 Ocak 1966 ylnda ikinci basks yaplan Trk lks adl eseri temel alnmtr. Eserin
muhtevasn, farkl dergilerde ve tarihlerde yaymlanm 21 farkl konu balndan oluan fikir yazlar
oluturmaktadr. Tarihe ve onun kalem mcadelesine ait olan bu eser yazarn kendi ifadesiyle: lknn trl
konularn ilgilendiren fikir yazlarn ierir. Trk dili, Trk Edebiyat ve Trk kltr asndan zellikli bir nemi
olan bu eser, sz varl asndan derlem dilbilim (corpus) temelli yntemlerle incelenmitir. ncelemede, Word
Smith Tools version 7 kullanlmtr. Elde edilen bulgular sonucunda, Atszn sz varlnn daha ok hangi anlam
evreninde younlat ve eitlendii zerinde durulmutur. Son olarak bu bulgular, sylem analizleri
dorultusunda deerlendirilmitir.
Anahtar Kelimeler: Hseyin Nihal Atsz, Trk lks, Sz Varl, Derlem Dilbilim

227
Postmodern Dil Felsefesinin Edebiyat Kuramndaki Yansmalar, ok Dillilik ve Kltrllk: Fndk Sekiz
rnei

Dr. Ahmet Evis - Okutman Mustafa Karadeniz

Postmodernizm felsefe ve edebiyat alannda boy gsterdii ilk andan gnmze dek etkilerini gittike arttrarak
devam ettirmektedir. Postmodernistler, zellikle modernist eletiri merkezinde rasyonel gereklii, tekelci kltr ve
dil anlayn hibir ekilde kabul etmeyen radikal sylemlerde bulunurlar. Bu dorultuda, kuramsal ynden dilin
odaa alnd ve almlama estetiine dayanan yeni fakat orijinallikten uzak ok katmanl bir dil anlay gelitirirler.
Zira sosyal medya, televizyon, internet gibi kitle iletiim aralaryla evrenselleen, kltrel ynden snrlarn kalkt
gnmz dnyasnda postmodernist dncenin savunduu oulcu anlaya paralel biimde dil ve kltrlerde bir
melezleme, zenginleme grlr. Bu durum doal olarak ksa sre ierisinde postmodern edeb eserlere de
yansyarak ok dilli ve kltrlerin i ie girdii bir yap ortaya karr. Yaplan bu almayla postmodern felsefe ile
belirginleen ok kltrl ve ok dilli anlayn kltrel, sosyal ve edeb yn Fndk Sekiz eseri zerinden
aklanmaya ve rneklenmeye allmtr. Kreselleen dnyann ortak deer ve dil anlay karsnda
postmodernistlerin ortaya attklar oulcu dnce biimi, pratik ve teoride tartlmtr. Postmodern edebiyat
kuramnn her trden snrlandrmay ve tasnifi reddeden tavr nedeniyle inceleme esnasnda bazen yazar bazen okur
bazen de metin odakl analizlere bavurulmutur. ncelemeye esas olan Fndk Sekiz romanna yaplan
gndermelerle, dil-kltr anlaynda postmodernist tavrn belirgin ynleri vurgulanm ve elde edilen bulgular
nda ok kltrlln ve oul dilsel kullanmn postmodernist dnceye byk oranda uygun olarak eserde
tatbik edildii sonucuna ulalmtr. Bylece postmodernizmin Trk toplumu ve edebiyatnda dil-kltr ilikisi
bakmndan ne ekilde ve derecede yer ettii sz konusu eser etrafnda aklanmtr
Anahtar Kelimeler: Edebiyat, Postmodernizm, ok Dillilik, ok Kltrllk, Fndk Sekiz

228
Son Dnem Trk ykclnde Mekn Algs

Dr. Ahmet Uslu

Deiik almlara, yorumlara imkn tanyan mekn, insanla arasnda kurulan ba ile zellikle zerinde
durulmas gereken bir yapdr. Toplumsal olaylara, insan hallerine sahne olmas, onlar barndrmas, bu olaylara yn
ve ekil vermesi bakmndan sosyolojik bir gereklie de sahiptir. Son dnem Trk ykclnde mekn bu
nemini devam ettirir. zellikle 1980 sonras lkede yaanan gerek siyas gerekse toplumsal olaylar nedeniyle Trk
ykclnde mekn ayr bir neme sahiptir. Bunalan, sklan, yalnz kalan, tutunamayan birey, meknla
btnleir, kendisini meknla birlikte ifade eder. ocukluunun getii meknlar, birey iin iinde bulunduu
psikolojik durumdan bir k noktasdr. Bazen bir nefes alma, bazen yzleme bazen de deiimin en ak ekilde
grld mekn, son dnem Trk yksnde canl bir ilevsellikle yer alr. Baz yklerde sentezi hzlandran bir
katalizr olarak da kullanlan mekn, yk kiilerinin hayat sorgulad, anlay farkllklarn ortaya koyduu bir
ara olarak kullanlr. Kapal meknlarn sklkla tercih edildii son dnem Trk yksnde, yklerin yazld
dnemin insan yapsn grmek mmkndr. Bu almada 1980 sonras Trk yksnde meknn ilevsel
zellikleri, mekn insan, mekn toplum, mekn hayat gibi alardan ele alnarak Trk ykclnn mekn
algs ortaya konmaya allacaktr. almada bu dnemde kitap olarak yaymlanan yk kitaplarndan zellikle
ne kan ykclerden yola klarak, meknn kurguya olan etkisi zerinde durulacaktr. alma sonucunda
Trkiyenin siyas ve toplumsal yaantsnda meknn etkisi, ykler zerinden aklanmaya allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Mekn, yk, Kurgu, Son Dnem Trk ykcl, ykde Mekn Algs

229
Demokrasi Deeri Balamnda Aytl Akaln Sper Gazeteciler Romanlarnn zmlenmesi

Ahmet Ylmaz

Kiilerin iyi ve kt davranlar arasnda ayrm yapmasna olanak salayan kabuller ve inanlar olarak
tanmlanan deerler, yirmi birinci yzylda nemli konulardan bir haline gelmitir. zellikle demokratik deerler;
istenen, arzu edilen ve kazandrlmak istenen davranlar olarak grlmtr. Yaklak iki bin be yz yl nce Antik
Yunanda ortaya kan demokrasi kavram, halkn ynetimi anlamna gelmektedir. Bugn ise demokrasi sadece
ynetim biimi anlamnda deil, bir yaam felsefesi anlamnda da kullanlmaktadr. Demokrasi deeri, ancak eitim
ile kazanlabilir. Okullar bu eitimi gerekletirirken edebi eserlerden de yararlanr. Bu aratrmann amac, Aytl
Akaln Sper Gazeteciler, Sper Gazeteciler 2 Parktaki Esrar, Sper Gazeteciler 3 Likrl ikolata, Sper
Gazeteciler 4 Belal Davetiye romanlarndaki demokrasi deerlerini tespit etmek ve demokrasi deerinin nasl
ilendiini ortaya koymaktr. Nitel aratrma yaklam esas alnarak yaplan bu almada tarama modeli
kullanlmtr. Veriler dokman incelemesi yntemiyle toplanm ve tespit edilen deerler yorumlanmtr.
Aratrmann sonunda farkl yllarda yaymlanan Sper Gazeteciler romanlarndaki demokrasi deerleri tespit
edilmitir. En ok demokrasi deerine serinin ikinci cildi olan Sper Gazeteciler 2 Parktaki Esrar romannda
rastlanlmtr. Bu romandaki demokrasi deeri; oulculuu, ok seslilii, kiilerin haklarna ve yaamlarna
saygy, kii hrriyetini n plana karmay, ynetim biimi olarak demokrasiyi tanmay ve demokrasi eitimini
konu edinmitir.
Anahtar Kelimeler: Deer, Demokrasi, Aytl Akal, Sper Gazeteciler

230
Yolsuzluk ve Hukuksuzluk Algs Oluturulmasna Ynelik Bir Sylem zmlemesi

Do.Dr. Akif Arslan

Resmi bir makam ve/veya grevi ktye kullanma gibi anlamlar ihtiva eden yolsuzluk ve hukuksuzluk
dnyann btn lkelerinde toplumlarn en hassas olduu konulardan biri olarak kabul edilmektedir. Yolsuzluk ve
hukuksuzluk kavram erevesinde zaman zaman birok lkede hkmetlere veya hkmet yetkililerine kar ciddi
gven bunalmlar yaanabilmekte hatta gven duygusunda oluan sarsnt sonucunda devletlerden bile nefret
edilebilmektedir. Toplumlardaki yolsuzluk ve hukuksuzluk hassasiyetinden dolay drdnc kuvvet olarak kabul
edilen basn, baz sanal yolsuzluklar ve hukuksuzluklar bile kendi amalar/ideolojileri dorultusunda kullanp post
modern darbeler yapabilmektedir. Bu dorultuda bu almann temel amac hkmet/devlet kart ve/veya terr
yanls birtakm haber sitelerindeki (aktifhaber, zaman gazetesi) yolsuzluk/hukuksuzluk konulu haber balklarn
analiz etmektir. Bu balamda bu aratrmada ncelikle ilgili haber sitelerinin yolsuzlukla/hukuksuzlukla ilgili 2014-
2016 yllarndaki haber balklar incelenmi ve incelenen bu balklarn bir ksm random yntemiyle seilmi ve
rneklem olarak kabul edilmitir. almann sonunda aratrma kapsamndaki haber sitelerinin (Bakan Onayyla
Verilen Taltiflere Alg Operasyonu, Saray Hala Kaak, Saray TV Kuruluyor, Erdoan Eletirince Fahri Hemerilik
Gitti, MHP Afileri Toplatlyor gibi haber balklarn kullanarak) adlandrma-tanmlama, dlama, farkllklar
reddetme, kontrol, basklama ve cezalandrma stratejileri ile toplumda yolsuzluk/hukuksuzluk algs oluturma,
hkmet ve devlet yetkililerini cezalandrma ve yok etme gibi amalarla dili kulland sonucuna ulalmtr.
Aratrmada incelenen haber sitelerinin btncl olarak incelenmesinden elde edilen bir dier sonu ise yllarca
kendini devlet yanls ve/veya terr kart gsteren baz haber sitelerinin 17/25 Aralk 2013 ncesi ve sonrasndaki
haber balklarnda objektif olmayan ciddi ideolojik sylem farkllklar olduudur. Dier bir ifadeyle ilgili haber
sitelerinin 17/25 Aralk 2013 sonrasndaki haberlerinde ima gibi gramatik dil unsurlarn kullanarak ok nemli
gelimeleri bile ideolojik amalarla servis ettii ve gelinen nokta itibariyle darbeye zemin hazrlayacak kaos
ortamnn olumasna katk salad sonucuna ulalmtr.
Anahtar Kelimeler: Sylem Analizi, Basn

231
Gstergeleraras eviri rnei Olarak "Yaban" Romannn Filme Uyarlanmas

Prof.Dr. Arsun Uras Ylmaz - Aratrmac Didem Pamuk

Bu almann amac, Rus dilbilimci Roman Jakobsonun Gstergeleraras eviri yaklam erevesinde Yakup
Kadri Karaosmanolunun Yaban (1932) adl romannn 1996da TRT kanalnda ayn adla filme uyarlanmasnn
incelenmesidir. Bu amala, Trk kylsyle Trk aydn arasndaki dnce uurumunu ele alan romann filme
uyarlanmasnda romandaki kahramanlarn ve meknn ayn nitelii tayp tamad, romanla filmin ayn mesaj
verip vermedii aratrlacaktr. Ayrca romandaki dilsel gstergeler, filmde dil ve dild gstergeler boyutunda
daha geni bir yelpazede incelenecektir. Btncemizi (corpus) oluturan, Kurtulu Savanda laik ve antilaik
atmay anlatan bu romannn filme uyarlanmasnn 96 ylnda eriatlarla laiklerin att bir dneme denk
gelmesinden dolay bir mesaj vererek yaanlanlara bir gndermede bulunduunu sylemek mmkndr. Bu film,
TRT asndan sosyal bir uyar niteliinde kullanlm olabilir nk grsel medyann ulaaca kitle bir romann
ulaaca kitleden ok daha fazladr. Byle bir uyarlama almas, eviribilim alannda Gstergeleraras
(intersemiotics) eviri kapsamna girmektedir. Bu eviri tr Jakobson tarafndan szel bir iletiyi farkl bir gsterge
sistemi araclyla yeniden ifade etmek olarak tanmland iin bu alma da ayn kapsamda ele alnacaktr.
Btncemize konu olan roman ve romann filmi, tematik adan Umutsuzluk-aresizlik, Teslimiyet ve Kabullenme,
Eitimsizlik, Heyecan-Hzn, hanet, Aldatma, Kimlik Bilinsizlii, Hayal Krkl-Umudun Yitirilmesi ve Aydn
Kesime Eletiri kategorileri altnda incelenecektir. Roman ve film karlatrmasn yaparken romandaki dilsel
gstergeler, filmde ise dil ve dild gstergeler (ses, kostm, arka plan, beden dili) daha geni bir yelpazede
incelenecektir. Romandan filme uyarlama almas, bir eit eviri etkinlii olarak nitelendirilirse, izleyici kitlesine
vermi olduu mesajn da eviri sosyoloji kapsamnda deerlendirmek mmkndr. Aydn kesimi eletirmenin yan
sra eriatn getirebilecei olumsuz sonular dorultusunda bir uyar mesaj ilettiinden, toplumsal bir ynlendirme
olarak kabul edilebilir. Bu nedenle yeni gelimekte olan Gstergeleraras eviri almalar, dier tm eviri
etkinliklerinde olduu gibi sosyoloji ile disiplinleraras bir etkileim ierisinde, toplumsal yansmalar sayesinde bu
alandaki almalara yeni bir yn vermektedir.
Anahtar Kelimeler: Gstergeleraras eviri, eviri Sosyolojisi, Dilsel ve Dild Gstergeler, Uyarlama, Yaban
Roman

232
Albert Camusnun Yabanc ve Zlf Livanelinin Kardeimin Hikayesi Adl Romanlarnda Yabanclamann
Farkl Boyutlar

Okutman Arzu zyn

Bu almada Albert Camusnun Yabanc ve Zlf Livanelinin Kardeimin Hikayesi adl romanlarndaki
Meursault ve Mehmet (Ahmet) adl karakterler yabanclamann farkl boyutlar balamnda karlatrlacaktr. Her
iki eserde de yabanclama kavram kiinin kendine yabanclamas ve kiinin evresine ya da topluma
yabanclamas eklinde iki farkl dzeyde grlmektedir. Yabanclama kiinin kendisini herhangi bir yere ait
hissetmemesi, bir anlamda aidiyetsizlik duygusudur. Kiinin kendine yabanclamas kendini tanyamamas, kendini
farkl bir bedene brnm olarak grmesi eklinde gerekleirken, evresine veya topluma yabanclamas
kendisini toplumdan soyutlayarak evresine duyarszlamas, kendisini iinde yaad topluma ait hissetmemesi
eklinde grlebilir. Bu balamda bu almada yabanclamann bu iki dzeyi Camusnun Yabanc ve Livanelinin
Kardeimin Hikayesi adl romanlarndan rneklenerek analiz edilecektir. Bu alma karlatrmal bir analiz
olduundan, iki karakter, dolaysyla iki roman arasndaki yabanclama kavram balamndaki benzerlik ve farklar
da tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Albert Camus, Yabanc, Zlf Livaneli, Kardeimin Hikayesi, Yabanclama

233
Lorcann Yerma Adl Oyununda Yaratc/Ykc Bir G Olarak Kadn

Okutman Arzu zyn

Camille Paglia Cinsel Kimlikler adl kitabnda doay ve doa ile zdeletirdii kadn hem yaratc ayn
zamanda da ykc bir g olarak tanmlar. Pagliann bu fikrinin temelinde Apollon/Dionysos dikotomisi yatar. Bu
dikotomide Apollon mantn ve kltrn simgesi iken Dionysos duygunun ve doann temsilcisidir. Aslnda
Apollon/Dionysos, kltr/doa, erkek/kadn ve mantk/duygu gibi ikilikler evrende uyumlu bir ekilde birbirini
tamamlamaldr. Ancak, Bat dnyasnda bu uyum ve denge bir trl yakalanamamtr, aksine bunlarn srekli bir
mcadele iinde olduklar grlmtr. Dolaysyla metne dayal bir yntemin benimsendii bu almada
Pagliann bu fikrinden yola karak Federico Garcia Lorcann Yerma adl oyunundaki kadn/erkek mcadelesi
zerinde durulacak, oyun ile ayn ad tayan kadn karakter hem yaratc hem de ykc bir g olarak analiz
edilecektir. Yerma, ocuk zlemi dinmeyince tpk bir kasrga gibi ykc bir gce dnerek evine felaket
getirecektir. Bylece Pagliann kadn ve erkek arasndaki uyum yokolduunda, kadnn deierek ykc bir gce
dnebilecei yolundaki gr de bu oyundan rneklerle ortaya konmu olacaktr.
Anahtar Kelimeler: Camille Paglia, Cinsel Kimlikler, Yerma, Kadn, Ykc G

234
Tragedya Inda Modern Trajedinin Tahlil Unsurlar: Mezopotamya lemesinde Trajik geler

Asiye r Yldrm

M.. 6. yzyln sonuna doru doan ve en parlak dnemini M.. 5. yzylda yaayan tragedyaya ait bilgileri,
byk lde, yine ayn dneme ait metinlerden renmek mmkndr. Aristotelesin Poetikada iir tr olarak ele
ald ve trn rneklerinden hareketle tanmlad tragedya, Dionysos trenlerinde sylenen Dithriambostan ortaya
km, zamanla, Dithriambostan doan tragedya, Dithriambosu kendi bnyesinde koro tarafndan sylenen bir
ilahiye dntrmtr. Byk Dionysos trenlerinde kurbanlar kesilir ve etlerden yoksullarn da faydalanmas
salanr; ardndan Yarmak zere seilen tragedya airi, festivale tragedya ve bir satir oyundan oluan bir
drtleme ile katlmaktadr. Nietche nin Tragedyann Douu adl eserinde, ortaya knn -zellikle bir
toplumun psikolojisine dayandrlarak- akland tragedya, tarihi sreteki deiime paralellik gstererek
evrilecektir. En parlak dnemini M.. 5. yzylda yaayan ve daha sonraki srete, zellikle Ortaa Avrupasnda,
her trl zgrln Tanrya ve dolaysyla kiliseye teslim etmi insanlarn dnyasnda seme zgrln
yitirmi toplumun tragedyas ve trajik kahramanlar -aslnda dier birok sanat dalnn urad akbete urayarak-
sessizleir. Ortaa Avrupasnda Hristiyanln br dnyann kaplarn amasyla birlikte trajik insan da
silinir. br dnyaya ynelik kurtulu vaatleri, bu dnyada herhangi bir kszln doumuna olanak tanmaz.
Din karsnda ve dinin buyruklar iinde yer alan kader karsnda, insanolunun seiminin de bir nemi
kalmamtr artk. Trajik insan ancak Ortaan Rnesansla birlikte sona ermesinin ardndan kilisenin gcn
yitirmesi ile yeniden dirilecektir. Bu diriliin kayna, Rnesans insannn aklcldr. Yeni dnem insan somut
tanrlaryla ayn dnyada ba baa yaam Antik a Yunan dnyasnn insannn aksine, varl benimsenen tek ve
soyut Tanrnn elini eteini ektii bir dnyada, artk kendisiyle ba baa yaadnn bilincindedir. Bu durum her
ne kadar trajik grngsn deiimine yol amsa da trajiin z varln srdrecektir. Sanatn kendisi kadar
uzun bir gemie sahip olan tragedya trn tanmlama abalar, benimsenen kuramn penceresinden grnenin ne
olduuna bal olarak, farkl nitelikleri n plana karr ve bu maddelerin altn izer: zellikle seyirciye olan
etkisi, acma, korku, katharsis ve sonrasnda duyulan haz vs. balamnda tragedyay aklama eilimleri; trajik
kahraman merkeze alan romantik kuramn tercih ettii yaklamlar; biimsel kuramn esas ereve kabul ettii olay
rgs iinde yer alan tannma, baht dn, kahramann zaaf gibi unsurlarn varl zerinden yaplan tanmlama
eilimleri ve bunlara ilaveten daha ok felsefe sahasnda yaplan almalarla ortaya konan deerler ve etik
zerinden deerlerin atmas olarak grme eilimleri bunlar arasnda saylabilir. Aristotelesten bu yana tragedya
ve trajik olarak nitelediimiz ey, bize insan anlatmaktadr: nsann sahip olduu gleri, zgrln, ayn
zamanda onun cizliini ve kendi elinde olmayan, mdahale edemedii kaderini. Her zaman seimleri ile yoluna
devam etmek durumunda olan insan, dnyann ve insan olmann znn farkna varmas ile tragedyalarda var olan
trajikin, grnmn deitirmi olsa da, trajik olann, dnyann ve insann znde her daim mevcut olduunun
farkna varacaktr. Tragedya ou zaman Antik Yunana hapsedilmi bir tr olarak ifade edilirken, her metin
trnn zaman iinde evrimlemesi gerei gz nne alndnda -biimsel deiikliklere ramen- tragedyay
yaratan trajik olgular, ait olduu zamann koullaryla yeniden var olur. nk tragedya znde, insan olmann
zorunlu bir sonucu olarak zamandan bamsz bir gerei anlatr. nsana ve dnyaya ait bir z: elikiyi ve
atmay. nsann trajedisi, varln, grnmn deitirmi olsa da, devam ettirecektir ve bu defa onu trajik
duruma srkleyecek olan, bnyesinde tad nitelikleri ve zgr seimleri olacaktr. Aristotelesten bu yana
tragedya ve trajik olarak nitelediimiz ey, bize insan anlatmaktadr: nsann sahip olduu gleri, zgrln,
ayn zamanda onun cizliini ve kendi elinde olmayan, mdahale edemedii kaderini. Her zaman seimleri ile
yoluna devam etmek durumunda olan insan, dnyann ve insan olmann znn farkna varmas ile tragedyalarda
var olan trajikin grnmn deitirmi olsa da, trajik olann, dnyann ve insann znde her daim mevcut
olduunun farkna varacaktr. Modern Dnemdeki tragedyada sz konusu olan, bu dnemin bilinciyle ok yakn
ilikili olan insan hayat kavram ve anlaydr. Hegel, Kierkegaard ve Nietzsche Rnesanstaki didaktik olma
dncesinin tesine giderek, hayatn trajik durumundan bahsederler. Modern trajediler, baka bir deyile modern
dneme ait tragedyalar, biime hapsedilmeden ierie zg zellikleri ile deerlendirildiinde, bu trn bugne ait
gl rnekleri daha grnr hale gelecektir. Son dnem Trk edebiyatnda farkl trlerde vermi olduu eserleri ile
bu alanda gl bir yer edinen Mungann tiyatro ile olan ilikisi ve tiyatro metinleri bal bana bir inceleme alan
olmutur. Mungann, oyun yazarln, biimle deil ierikle alakaldr ve Shakespearele deil, antik Yunan oyun
yazarlaryla birlikte, yani trajik olan kavram bakmndan okumak gerekir. Bu sebeple almada, Murathan
Mungann Mezapotamya lemesinde yer alan Mahmud ile Yezida, Taziye, Geyikler Lanetler trajik olgular

235
asndan deerlendirilmi ve bu deerlendirme, trajedi trnn deerlerle ilikisi gz nne alnarak deer
atmalar, trajedinin kendine zg karakter zellikleri, masum olan su ve sulusu, kendine zg hazz ve estetik
bir deer olarak yce kavram erevesinde yaplmtr. Deerlendirme sonucunda sz konusu metinlerin Trk
edebiyatnda modern trajedi trnn gl rnekleri olduu kanaatine ulalmtr.
Anahtar Kelimeler: Tragedya, Modern Trajedi, Murathan Mungan, Mezopotamya lemesi

236
Ilka Kltrlerinde Sudan kan Kurtarc Motifi (Musa Mitleri)

Yrd.Do.Dr. Asl Kahraman inar

lka toplumlarnn baz mitolojik geleri, ilahi dinlerdeki baz mitolojik geler ile benzerlik gstermektedir. Bu
gelerden bir tanesi hz. Musa ile zdelemi olan kk bir bebein dman saldrsndan korunmas iin sandk
veya bir sal ierinde nehre braklmas motifidir. Nehirde srklenen bebek birileri tarafndan bulunur ve ileride
toplumun kurtarcs olur. Her ne kadar hz. Musa ile zdelemi olsa da bu motif ve benzer anlatlar Hititlerde,
Akadlarda, Roma da ve uzak dou mitolojilerinde karmza kmaktadr. Zaman, mekan, toplum yaps ve inanlar
deise de suya braklan ocuk ve sudan kan kurtarc motifi deimemi toplumlarn kltrel geleri iinde
yaamaya devam etmitir. Bu bildiride Musa mitlerini bir dier ifade ekliyle sudan kan kurtarc motifini ilka
toplumlarnda getii ekliyle mitolojik anlatlar ele alnarak karlatrmal olarak incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Mitoloji, Sudan kan Kurtarc, Hz. Musa

237
Sohrab Sepehr ve iirlerinden Semeler

Yrd.Do.Dr Asuman Gkhan

Dier dnya edebiyatlar gibi Fars edebiyat da, gerekte kltrel gelimeler, dnce ve bilgi aktarm gibi
etkenlerin yan sra eitli alanlarda deiik dnemlerde yaanan karlkl etkileimlerin ortaya kard insanln
ortak kltr mirasnn paralarndan biridir. Bu bildiride ranl modern air kimliinin yan sra ressam olan Sohrab
Sepehrinin hayat ve edeb kiilii hakknda bilgi verildikten sonra sanatnn muhteemliiyle kaleme ald
iirlerinden rnekler verilecektir. Sohrbn iirlerini anlamak iin onun sklkla kulland yeni ifadelerin, yeni
hayal resimlerinin altyapsn oluturan k, karanlk, alacakaranlk, yokluk, varlk, renk, renksizlik, suskunluk,
hareketsizlik, kprt, hlvet, yalnzlk, dler lemi, gam, hzn, lm, zaman, zamanszlk, an, nak, doku gibi
unsurlar hakknda genel bir bilgi sunulacaktr. Modern ran iirinin dnya dillerine en ok aktarlm airlerinden
olan iire ve resme ilgisi erken yalardan itibaren gelien Sepehr, ran iirinde l ya da ritme bal olmayan
"Yeni iir" akmnn be nl airinden biridir. Dierleri Nima Youshij, Ahmad Shamlou, Mehdi Akhavan-Sales ve
Fru Ferruhzad'dr. Vezin ve kafiyeyi reddeden ran Yeni iirinin nde gelen isimlerinden olan Sohrbn
ressaml da iirinde yeni bak alar kazanmasna yol amtr. Baz iirlerinde soyut kavramlardan ska
yararlanarak tablolar izer. Resim ile iir Sohrbda i iedir. Gndz yaptm resimleri / Gece geldi svad
dumanla gibi dizelerinde bunu aklkla grrz. iirinde insancllk hkimdir. Doay sever ve iirlerinde ska yer
verir. iirleri Franszca, ngilizce, spanyolca, talyanca, svee, Rusa ve Trke gibi birok dile evrildi.
Anahtar Kelimeler: Sohrab Sepehr, Modern ran Edebiyat, iir, Resim, Yeni iir

238
Stanislaw Ignacy Witkiewicz'in "Doyumsuzluk" Adl Roman zerine: Bozguna Uratlan Kltr

Ar.Gr. Aybike Klk

20. yzyl Polonya Edebiyatnn en nemli kiilerinden Stanisaw Ignacy Witkiewicz (1885-1939) sanatla i ie
yaayan bir ailede bym, kendisi de -ressam, kuramc ve roman yazar olmak zere- ok ynl bir sanat olarak
tannmtr. Yazarn 1930 ylnda yaymlanan Doyumsuzluk (Nienasycenie) adl roman fantastik bir distopyadr.
Olay rgs gelecekte, 1990l yllarda gerekleir. Polonya hari tm Avrupa komnizmle ynetilmektedir. Bu
durumun nedeni de Polonyada yaanan kltrel yozlamadr. Toplum, geleneklerinden uzaklam, ahlaki bir k
yaamaktadr. Dnyadaki nfusu olduka artm olan inliler ise Avrupay ele geirip buradaki insanlar
kleletirerek ynetmeyi hedeflemilerdir. Murti-Bing narkotik haplaryla da kolayca bu emellerine ulamaktadrlar.
Bu haplar ien insanlar kaytsz artsz yeni inanlar, yeni ideolojileri kabul eder hale gelmektedir. Witkiewicz
yazarlk yapt dnemlerde adalarnca anlalamayan adam olarak grldyse de sanatnn almalar aslnda
evrensel sorunlara deinmekteydi. Bu almada da Doyumsuzluk adl roman zerinden yazarn dnya ve sanat
grnn gnmz dnyasyla ne derece rtt tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Witkiewicz, Polonya, Edebiyat, 20.Yy., Distopya, Roman

239
Yesevi'nin Fakr-Nmesindeki Deyim-Fiiller zerine

Ar.Gr. Aybke Betl Doan

Bu aratrmada, ilk olarak ilgili inceleme metni olan Fakr-nme dolaysyla "fakr" kelimesinin szlksel anlam
ve tasavvuftaki karl verilmitir. Daha sonra bu eser zerinde kimlerin alm olduuna deinilerek eserin
muhteviyat hakknda bilgi verilmitir. Her ne kadar eser, Ahmet Yeseviye atfedilse de aslnda eserin daha sonradan
Ahmed Yesevinin mritleri tarafndan yazlm olduu gerei kaynaklarda belirtilmitir. Bu nedenle, Yesevinin
ad belirtilmesine ramen, eserin dilinin 16. yzyl olmasna armamak gerekmektedir. Eserle ilgili gerekli
aklamalar yapldktan sonra deyim ve deyim-fiilin ne demek olduu zerinde durulmutur. Farkl aratrmaclarn
deyim-fiil iin nasl aklamalar getirdii dile getirilmi ve devamnda Fakr-nmede geen deyim-fiiller tespit
edilmitir. Fakr-nmede hangi fiillerle deyim-fiillerin kurulduu alt balklar altnda snflandrlmtr. ok zengin
bir hacme sahip olmamakla beraber, Fakr-nme ile 16. yzyl Orta Trkesinin bir kolu olan aatay Trkesi
metinlerinde isim+yardmc fiil kuruluunda hangi deyim-fiillerin var olduu ortaya konmaya allmtr. Bu
amala Orta Trkede yer alan deyim-fiillerle ilgili sz varl incelemesine bir katk salanmas hedeflenmitir.
Deyim-fiil kuruluunda hangi fiillerden sklkla veya daha az yararlanlmtr? Deyim-fiil ierisinde bir defa getii
gzlemlenen fiiller hangileridir? Sz dizimsel adan bakldnda fiil yannda tek mi ya da daha fazla unsurlu
kurulular m bulunmaktadr? Bu gibi sorulara yant verilmeye allmaktadr. Deyim-fiiller transkripsiyonlu metin
incelenerek filenmi; kullanlan fiillerin alt balnda ilgili deyim-fiiller rneklendirilmitir. Neticede, Trk dilinin
zengin ifade gcn yanstan deyim-fiillerin Orta Trke dnem metinlerinden Fakr-nmedeki karlklar ve
bunlarn ka unsurdan olutuklar gsterilerek sz varl ve sz dizim almalarna kk de olsa katk
salanmtr.
Anahtar Kelimeler: Ahmet Yesevi, Fakr-Nme, Deyim-Fiiller, Sz Dizimsel nceleme

240
Anthony Burgess'in Otomatik Portakal'nda iddet ve Sosyal renme

Yrd.Do.Dr Ayla Ouz

iddet, ortaya k ekliyle insanlarn yaamlarn glgeler ve evrelerindeki etkinliklerini snrlar. Jean Marie
Domenache gre iddet bir eit lmcl g patlamasdr. Bu anlamda Vittorio Di Martino iddeti psikolojik ve
fiziksel olarak iki biimde snflandrr. Ayrca iddetin zihinsel, cinsel, ekonomik, yargsal iddet biimleri de vardr
ve btn bunlar sosyal yaamn dzenini holanlmayacak lde olumsuz etkiler. Anthony Burgessin A
Clockwork Orange (1962) (Otomatik Portakal) adl roman kendilerini tecavz, ikence, hrszlk ve cinayete adayan
ve bundan zevk alan bir grup genliin ve ngilteredeki genlik kltrnn panoramasn verir. Burgess iddeti
bakarakter Alexin sokaktan hapishaneye kadar uzanan sre ierisindeki ykc davranlar yoluyla ele alr ve
eitim psikolojisinde teorik adan kkrtc ve tepkiselolarak olarak tanmlanan iddet ve saldr biimlerine
gndermede bulunur. almada iddet ve iddetle ilgili kavramlar Albert Bandurasn sosyal renme teorisi
nda incelenerek Burgessin anlat evreni belirginletirilmitir.
Anahtar Kelimeler: iddet, Sosyal renme, Genlik Kltr, Tecavz, G, Saldrganlk, Aalama, Kkrtc,
Tepkisel, Anthony Burgess

241
Anonymus ve Simon Kzainin Kronik almalarnda Hun-Macar Akrabal

Ar.Gr. Aye z

Erken dnem Batl kaynaklarda ekseriyetle Trk adyla ya da baka Trk kavimlerinin adlaryla nitelenen
Macarlar, Orta ada Hunlarla zdeletirilmi ve bu dnemden itibaren Hun-Macar akrabal ve Hun-Macar
ilikileri tasvir edilmeye balanmtr. Hun-Macar akrabal ile ilgili dncelerin yanstld en nemli Macar
kaynaklarn kronikler oluturmaktadr. XI. veya XII. yzylda yazlan ve Hun ve Macar kavminin ayn olduuna
iaret eden ilk Macar kronii Gesta Ungarorumdur. Daha sonra Anonymus ve Simon Kzai de kronik almalarn
bu en eski Macar kroniini temel alarak oluturmu ve bu almalarda da Hunlarn ve Macarlarn ortak atadan
geldikleri gr ilenmitir. Daha sonraki kroniklerde de bu gelenein gelitirilerek srdrld grlmektedir.
Bu bildiride sz edilen bu kronikler hakknda bilgi verilecek ve kroniklerde ilenen Hun-Macar akrabalna dair
grler yanstlacaktr. Ayrca Macar ortak bilincinde yaayan Hun-Macar efsaneleri de sz edilen bu kronikler
dorultusunda aktarlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Orta a, Hun-Macar akrabal, Macar kronikler, Hun-Macar efsaneleri

242
Szl Kltrn Yazl Kltre Etkisi: Toprak Ekmek

Yrd.Do.Dr. Aysun Dursun

Tarihsel, toplumsal gelime sreci iinde yaratlan maddi ve manevi deerler ile bunlar yaratmada, sonraki
nesillere iletmede kullanlan, insann doal ve toplumsal evresine egemenliinin lsn gsteren aralarn
btn, hars, ekin, genel bir ifadeyle insanlarn doada braktklar iz olarak deerlendirilebilecek kltr, gemiten
gelen deneyim ve birikimlerin gelecek kuaklara aktarlmasnda etkin bir rol oynar. Walter J. Onga gre szl
kltr, birincil szl kltr ve ikincil szl kltr olmak zere ikiye ayrlr. Birincil szl kltr dnemi insanlarnn
yaz gibi bir teknolojiye sahip olmamalar bilgi ve deneyimlerini bir sonraki kuaa szl kltr rnleri yoluyla
aktarmalarn gerektirmitir. Bu srete toplum, kolektif bilince hitap eden rnleri aklda tutma ve aktarma yolunu
tercih etmitir. Yazl kltre geildiinde toplumlarn bak as ayn kalarak metinlerde toplumlar bir arada tutan
kltrel kodlarn yer almas sz konusu metinlerin benimseniini ve kabulleniliini kolaylatrmtr. Gnmz Trk
romanclnn nemli temsilcilerinden biri olan Buket Uzuner, Uyumsuz Defne Kamann Maceralar- Su ve
Toprak olarak yaymlad, Hava ve Ate adlaryla bir drtleme olarak kaleme almay planlad romanlarnda
kadim kamanlk gelenei bata olmak zere Trk kltrne ait pek ok unsura yer vermitir. Bu almada szl
kltrn yazl kltre etkisi balamnda sz konusu roman dizisinin ikincisi olan Toprak adl eserin gelenekten
beslenen ve gelecee tanmasna zemin hazrlayan szl kltr unsurlar ve bu unsurlarn romandaki ilevleri tespit
edilecektir.
Anahtar Kelimeler: Buket Uzuner, Toprak, Szl Kltr, Yazl Kltr, Roman

243
Hz. Mevlanann Mesnevi Adl Eserinden Yararlanlarak Oluturulmu ocuk Hikye Kitaplarnn D ve
Yapsal Olarak ncelenmesi

r.Gr.Dr. Glay Temiz - Uzman Banu Akba

Gnden gne insanlarn daha da fazla ilgi gsterdikleri Hz. Mevlana, insanlara doru yolu gstermeyi amalayan
eserleri ve fikirleriyle canlln korumaktadr. yle ki UNESCO 2007 ylnn ye lkelerde Uluslar aras Mevlana
Yl olarak ilan etmitir. Hz. Mevlanann eserleri ve bu eserlerinde iledii konular gemi dnemlerde olduu gibi
gnmz insanlar iin de nemli mesajlar ve nasihatler iermektedir. 800 yla yakn bir sreci iine alan bu fikirler
Hz. Mevlanann sadece kendi dnemine skp kalan bir mutasavvf deil, asrlar boyu muhatap bulabilen bir mana
eri, mutasavvf, fikir ve bilim adam olduunu gstermektedir. Hz. Mevlana Mesnevi eserinde yer verdii
hikyelerle kk byk ayrm yapmadan her yatan insan kucaklamtr. Bu almann amac, Hz. Mevlanann
Mesnevi adl eserindeki baz hikyelerinden yararlanlarak oluturulmu ocuk hikye kitaplarn yaynlayan
kurulularn kitaplarnn, bir ocuk kitabnn tamas gereken d yap ve iyap ltlerini ne lde tadn
ortaya koymaktr. Bu amala 7 yaynevinden elde edilen 19 ocuk kitab, Demircan (2006) tarafndan hazrlanan ve
ocuk kitaplarnn iyap ve d yap ltlerini saptamaya yarayan 5 farkl arala incelenmitir. nceleme
sonucunda, tasarm ve dzenleme bal altnda 15 yapt, yazar ve kitap bilgileri bal altnda 14 yapt, dil ve
anlatm bal altnda 16 yapt, konu-plan bal altnda 19 yapt, resimlendirme bal altnda ise 18 yaptn
yeterli ltleri tad bulunmutur. Bu sonulara dayanarak Hz. Mevlanann Mesnevi eserinden yararlanlarak
oluturulan ocuk hikye kitaplarnn, i ve d yap zellikleri asndan ocuklarn geliim seviyelerine uygun
basld saptanmtr.
Anahtar Kelimeler: Mesnevi, ocuk Kitaplar, Mevlana

244
Italo Calvino'nun Edebiyatta Hafiflik Kuramnn Emlak Vurgunu Hikayesi zerinden ncelemesi

Ar.Gr. Bar Ycesan

Italo Calvino talyan edebiyatnn XX. yzylda yetitirdii en nemli yazarlardan biridir. Trkeye de pek ok
yapt evrilen yazar, edebiyat dnyasna Neorealizmden Postmodernizme farkl kuramlar ieren yaptlar kazandrr.
Bir K Gecesi Eer Bir Yolcu, Grnmez Kentler, Marcovaldo ya da Kentte Mevsimler en ok tannan
yaptlarndandr. lmnden sonra 1988 ylnda ilk basm yaplan Amerika Dersleri adl denemesinde talyan
yazar, sanayi sonras teknolojik ada edebiyatn ve kitabn yazgsyla ilgili sorgulamalarn sklk kazanmas zerine
edebiyatn geleceine olan gvenini alt balk altnda aklamaktadr. Gelecek bin yl iin edebiyatn geliimi
asndan alt nerisini sunduu Amerika Dersleri adl denemesinde, ilk balk olan hafiflik konusu, Calvinonun
1963 ylnda yaynlanan Emlak Vurgunu adl yks zerinden bu bildiride aklanmaya allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Italo Calvino, Emlak Vurgunu, Hafiflik Kuram, talyan Edebiyat

245
Kutadgu Biligde Kavramsal Deyim Aktarmalar

Yrd.Do.Dr. Bayram etinkaya

11. yzylda Yusuf Has Hacib tarafndan kaleme alnan Kutadgu Bilig, Trkenin Karahanl dnemine k
tutmas asndan nemli bir yere sahiptir. Sahip olduu sz varl ile zengin bir eser olan Kutadgu Bilig, dilin
kullanmna ynelik somut rnekler vermesi yannda dnemin kavram dnyas ile ilgili bilgileri de barndrmaktadr.
Varlk, durum veya hareketler ile ilgili edinilen tecrbeler, toplumun farkl alanlardaki kavramlarla iliki kurmasn
salayabilmektedir. Kavramlar aras benzetmeye dayal olarak kurulan bu ilikiler, toplum zihninde kavramsal
deyim aktarmalarn oluturmaktadr. Bu kavramsal deyim aktarmalar sayesinde toplum karmak yapya sahip,
soyutluk arz eden kavramlar dilde kolayca anlalabilecek ekilde karlayabilmektedir. Dilde szcklerin
edizimsel yaplar ierisinde, deyimlerde grebildiimiz deyim aktarmalar toplumun kavramlara olan yaklamn
da ortaya koymas asndan da neme sahiptir. Bu almada Kutadgu Biligdeki deyimler esas alnarak kavramsal
deyim aktarmalar tespit edilecek ve toplumun kavramlara olan yaklam ortaya konulmaya allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Kavramsal Deyim Aktarmas, Deyim, Kutadgu Bilig

246
Erec ve Dede Korkut Kitabnda Erdem ve Kazanmlar

Ar.Gr. Betl Yalnkaya Akit

Klasik Orta Yksek Almanca dnemi yazarlarndan Hartmann von Auenin Erec adl eseri Almanca dilinde
yazlm ilk artus roman olarak kabul grmektedir. 12. yzylda kaleme alnan Erecteki valye tipi, karlat
zorluklar neticesinde erdemler kazanarak saygnln kantlam ve unvannn devamlln salamtr. On iki
hikyeden oluan Dede Korkut Kitab ise Ouzlarn yaam biimlerinden inanlarna kadar eitli konularda bilgi
salayan bir szl gelenek rndr ve 15. yzyln ikinci yarsnda yazya geirildii tahmin edilmektedir. Eserdeki
alp tipi trl snanmalardan geerek kazand erdemler sayesinde toplumda saygn bir yer edinmitir. Bu almada,
bahsi geen eserlerdeki valye tipi ile alp tipi karlatrlacak ve kazandklar ortak erdemlerle elde ettikleri farkl
kazanmlar, genelde insani deerler asndan, zelde ise Alman ve Trk toplumunun deer yarglar ve kltr
asndan incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Erec, Dede Korkut Kitab, valye, Alp, Erdem

247
Bir Devrin Panoramas ve Cemal Amca iiri

Yrd.Do.Dr Birol pek

Cemal Amca, Ltf ehsuvarolunun bir iiridir. Bu iir, L Havle-Ltf Divn- isimli iir kitabnda yer
almaktadr. iir, on blmden oluan uzun bir manzumedir. Toplam 193 ktadan oluan iirin her bir ktas be
msradan olumaktadr. iir, 11 hece vezniyle yazlmtr. lk msra kendi, son iki msra kendi iinde
kafiyelenmitir. air, iir iinde 145 dipnot vererek eitli aklamalarda bulunmutur. iire adn veren Cemal
Amca yaam bir ahsiyet ve bir dnemin simge ismi, 1980 ncesi idealist gen kuan amcas ve yol arkadadr.
1980 ihtilali srasnda hayattan ayrlmtr. ehsuvarolu, Cemal Amcaya hitapla aslnda bir dnemin panoramasn
anlatmaya almtr. iirde, Cemal Amca ile beraber kimi deerlerin, ilikilerin, karakterlerin yok olup gitmesi
anlatlmaktadr. Bu manzumede ehsuvarolu, kendi meramn iir format iinde didaktik bir ekilde anlatmaya
almtr.
Anahtar Kelimeler: iir, Cemal Amca, htilal, Eyll

248
iirimizde Ko(Y) Morfeminin zin Vermek, Serbest Brakmak, Ellememek Anlamnda Kullanlmas

Yrd.Do.Dr Birol pek

Ko(y) Eski Trkeden beri kullanlan geili bir fiildir. Eski Trke brak anlamnda kullanlmtr. Bugn
Trkiye Trkesinde bir ekimli fiil olarak yaklak 14 grevde kullanlmaktadr. Biz bu almamzda ko(y)
morfeminin daha ok izin vermek, serbest brakmak ve ellememek grevinde kullanm zerinde durduk. Bu
kullanmda ko(y) morfemi daha ok bata kullanlmaktadr. zellikle gitsin fiilinden nce kullanlarak yeni bir
kalp ifade gibi bir btnlk oluturmaktadr. Metin olarak gnmz Trk iirinden rnekler setik. iir, gzel
sanatlarn bir dal olmas sebebiyle ko(y) zamanla msra balarnda kullanlarak anlam kuvvetlendirme ilevinde
kullanlmtr. Bu kullanmda ko(y) morfemi yarg bildiren ekimli bir fiil deil daha ok, asl bir fiilden nce
gelerek anlam kuvvetlendirme greviyle kullanlmaktadr. ko gitsin gln, szn yele ver!, Ko, gitsin bre
gnl ko gitsin rneklerindeki kullanmlar buna rnektir.
Anahtar Kelimeler: Gramer, Ko(Y), Morfem, iir, zin Vermek

249
Barbara Kngsolvern Hayvan Dleri ve Uu Davran Adl Romanlarnda evre Eletirel Yaklamlar ve
Endieler

Do.Dr Blent Cercis Tanrtanr

Kingsolvern romanlar akademik anlamda ok popler olmu ve byk baar kazanmtr. Bunun en byk
nedeni kukusuz ki onun elenceli, olay rgs arlkl sembollerle dolu ykler yazmas kadar, edebi anlamda
yeniliki ve toplumsal konulara ince ve anlaml dokunulardr. Hayvan Dleri ve Uu Davran adl romalarnda
ekoloji ve irketlerin atklaryla zehirledii ve kirlettii sularn daha asitli hale gelmesiyle bata aalar olmak zere
btn doaya ne denli byk ve lsz zarar verdiini dile getirme abandadr. zellikle Uu Davrannda bir
kelebek grubunun ekosistemdeki yerlerinin ve rollerinin deimesinden kaynakl saldrlarnn nedeninin de ayn
ekosistemin bozulmasndan kaynakl davran bozulmasna balar. Bu almada Barabara Kingsolvern Hayvan
Dleri ve Uu Davran adl romanlarnda bir postmodern evre eletirisi balamnda okuyucularnda evre
farkndal uyandrma abasn ele almaktr
Anahtar Kelimeler: evre, Postmodernizm, Kelebek, nsan, Hayvan

250
The Portrat Of A Lady And The Wngs Of Dove: Les And Decets

Do.Dr Blent Cercis Tanrtanr

ABSTRACT

Henry James is an international novelist. He portrays the stories of American young girls in Europe being an
internationally acclaimed and experienced novelist in two countries. His novels are considered an influential reason
for moving and making American people approach to Europe. In both The Portrait of A Lady and The Wings Of
Dove, James shows the world is shared between honest and deceiving people. The two protagonists are deceived by
Europe people. In The Portrait of A Lady, Isabel is deceived by her husband because her marriage is a kind of
arranged marriage based on material power. In The Wings of Dove, Milly lies and deceives her lover because
Merton pretends to love her by heart but he attempts to get her money. So the actual story is in fact not about love
stories but about the illegitimate ways of gaining material power. This paper seeks to stake out lies and deceit to gain
a social status and power in society in both novels
Keywords: America, Europe, Money, Lie, Deceit, Honesty

251
I 215 Ylnda Roma'da Seimler ve Rahipler

Yrd.Do.Dr. aatay Akit

217 ylndaki Trasimenus savanda Hannibal karsnda alnan yenilgi sonras Romada yaanan kargaa ve
umutsuzluk ortamnda Quintus Fabius Maximus dictator seilmi ve kendisine Romay koruma grevi verilmitir.
Hannibal karsnda hem askeri hem de psikolojik bakmdan yenilgiye uram olan kent halkn toparlamak ve
iinde bulunduklar ylgnlktan kurtarmak zorundadr. Baarnn zeka ve erdem sayesinde elde edileceini bilen
Fabius meydan savandan kanarak, oyalama ve vur-ka taktikleriyle Hannibali durdurmaya almtr. Fabius,
uygulad bu taktik nedeniyle gelen Cunctator lakabn alan Fabius alt ay dictator olarak grev yaptktan sonra
muhtemelen Kasm aynda grevinden ayrlmtr. 216 ylnda, savata len Aemilius Paullusun yerine pontifex,
215 ve 214 yllarnda da arka arkaya iki kez consul seilmitir. Bu seimlerde Fabiusun rahiplik yetkilerini
siyasi kar amal kullanp kullanmad modern kaynaklar tarafndan da tartlmtr. Bu almada Fabius'un
seimlere etkisi hakkndaki antik ve modern kaynaklar incelenmektedir. v
Anahtar Kelimeler: Fabius Maximus, Augur, Augur'lar Kurulu, Hannibal, Roma Seimler

252
Amin Maaloufun Trkeye Yaplan evirilerinin ouldizge Kuram erevesinde ncelenmesi

Dr. Ceylan Yldrm

Lbnan asll, halen Fransada yaayan Amin Maalouf, Franszca kaleme ald yaptlar araclyla Dou-Bat
arasnda kpr kurmakla birlikte, Osmanldan gnmze, Trk Kltrne dein unsurlar ileyerek kltrel ve
tarihsel dzlemde toplumumuza ayna tutmaktadr. Yabanc dilde kaleme alnan bir yaptn eviri araclyla dier
dillere evrilerek kltrel etkileime katk salad gz nnde bulundurulduunda, temelde eviri-edebiyat-
kltr dizgeleri arasndaki ilikiyi irdeleyen ouldizge kuramnn nemi aa kar. eviriler araclyla farkl
uluslarn edebiyatlar etkileime girer ve bu etkileim kltre yansyarak kltrleraras etkileime katk salar. Even-
Zohar, gelitirdii oul-dizge kuramyla toplumsal deiim ve dnmlerde edebiyatn roln vurgular zira eviri
yazn araclyla edebiyatta yaanan deiim ve dnmler ulusal kltrlerin ekillenmesinde byk bir rol oynar.
Bu almann amac, Maaloufun yaptlarnn Trke evirilerini ouldizge kuram erevesinde inceleyerek
genelde eviri yaznn bir ulusun edebiyatndaki etkisini, daha zelde eviri yaznn Trk edebiyatnda postmodern
tarihsel roman trnn geliimine etkisini aa karmaktr. Maalouf, edebiyatmzda postmodern tarihsel roman
trnn geliimine nasl katk salamtr? Yazarn, edebiyatmzda yksek tirajlar elde ederek postmodern tarihsel
roman trnde yerli yaptlarla ayn kategoride yer almasnn ardnda yatan sebepler nelerdir? almamzda, yazarn
Trke evirilerinde benimsenen eviri yntem ve stratejilerinin aa karlmas iin Newmarkn kltrel
unsurlarn evirisinde nerdii belli bal eviri yntemleri temel alnm ve Venutinin Yerliletirme-
Yabanclatrma yaklamlar erevesinde Franszca-Trke eviri rnekleri incelenmitir. Maaloufun
yaptlarnda youn olarak iledii doulu kltrel elerin Trk-Osmanl kltr ve tarihiyle ksmen rtmesi ve
romanlarnn Trke evirilerinde genel olarak erek dil ve kltr normlarn n planda tutan yerliletirme
yaklamnn benimsenmesi, yazarn edebiyatmzdaki almlann etkilemitir. Maaloufun, evirileriyle Trk
Edebiyatnda postmodern tarihsel roman rneklerini destekleyip trn geliimine katk salayarak Trk yazn
ouldizgesinin ekillenmesine katk salad sylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Maalouf, eviri Yazn, ouldizge Kuram, Trk Edebiyat, Postmodern Tarihsel Roman

253
Herta Mllerin yrekteki Hayvan Romannda Diktatrlk

Aratrmac Davut Daabakan

Diktatrlk, tarihin her annda yer bulmutur. Diktatrlkle ynetilen lkelerde oluan tahribatlar toplumun
birok alanna etki etmektedir. almamzda Alman asll Romanya yazarlarndan Herta Mllerin Yrekteki
Hayvan romannda diktatrln Romanyada insanlar zerinde brakt olumsuz yansmalar incelenmektedir.
2009 ylnda Nobel Edebiyat dl alan Herta Mller romanlarnda otobiyografik kesitlere de yer vermektedir.
avuesku dneminde Romanyada yaam olan Herta Mller yaad glkleri romanlarna yanstmaktadr.
avuesku rejiminde izlenen yanl politikalarn sosyal hayatta oluturduu izler genel olarak eserlerinde ele
alnmaktadr. Genel olarak metin odakl yntemle srdrlecek almada, diktatrlkten kaynaklanan izlerin
bireylerin hayatlarnn tm evrelerinde insan psikolojisine verdii kalc hasarlarn gzden geirilmesi
dnlmektedir. Gizli polis servislerinin diktatrle katks ve toplumda meydana gelen travmalar rnekler
verilerek almada irdelenecektir. Elde edilen bulgular sosyal anomi balamnda deerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Herta Mller, Diktatrlk, avuesku, Yrekteki Hayvan, Sosyal Anomi

254
Doa, Eyazarlk ve Meta-iir: Tintern Abbeyi Bildungsgedicht (Geliim iiri) Olarak Okumak

Ar.Gr. Derya Benli - Petru Golban

Bildungsromann geliim tarihinde Goethe Bildung terimini ilk ortaya atan kii olarak kabul edilir ve Wilhelm
Meisterin raklk Yllar adl eserinde geliim veya olgunlama olgusunu bir kurgusal gereklik yoluyla yanstr;
yine de Romantik akmn varl ve nemi inkr edilemez. Romantiklerin bireyin kiisel geliimine olan edebi
yaklamlar zaten nceden beri olgunlama temeli zerine kuruluydu ve bu temay Bildungsroman geleneine
ok benzer bir ekilde kullandlar. William Wordsworth Tintern Abbey adl iirinde kiinin ilk genlik yllarn bir
Bildungsroman karakterinin olgunlua gei sreciyle edeer bir biimde anlatr. Buradaki olgunlama temas doa
ve krsal yaamla i iedir ve zellikle doa bu olgunlamann ve airliin kayna olarak yanstlr. airin
genlikten olgunlua gei ve edebi yapt oluturma srecinde doa nemli bir destekidir. Neticede, bir eit ortak
alma ierisinde doa iirin ortaya k srecinde airin yardmcs rolndedir. Bu da airin geliimini
tamamlad anlamna gelir. almamzn amac, bu iirin kendi oluum ve yazm aamasn nasl tersyz ettiini ve
doa temasnn airin geliim srecindeki nemli roln ortaya koymaktr.
Anahtar Kelimeler: Romantizm, Doa, Yapskm, Olgunlama, Bildungsroman, Bildungsgedicht

255
18. Yzyldaki nfantisid Olgusunun Alman Edebiyatna Yansmalar

Ar.Gr. Derya Perk

Literatrde ocuklarn ebeveynleri tarafndan ya gzetmeksizin ldrlmesi anlamna gelen infantisid farkl
ekillerde karmza kmaktadr. Kukusuz bu kavram toplumsal bir etki yarattndan edebiyatta ok sayda eserde
motif olarak ilenmitir. Alman Edebiyatnda da bu vakann ilendii rneklere rastlanmaktadr. Bunlarn arasnda,
evlilik d bir ilikiden doan ocuklarn anneleri tarafndan namuslarn temizlemek iin ldrlmesini konu alan
Heinrich Leopold Wagner'in "Kindermrderin" (ocuk Katili), Karl Friedrich Studlinin "Seltha, die
Kindermrderin" (ocuk Katili Seltha), Johann Wolfgang von Goethenin Vor Gericht (Mahkemede) ve Patrick
Sskindin Das Parfum (Koku) adl eserleri yer almaktadr. 18. yzylda gerekleen ya da o dnemi anlatan bu
eserler, bu almann rneklerini tekil edecektir. Ksaca Almanyada bu olayn toplumda ve hukuk sisteminde nasl
karlandna deinilerek edebiyatta nasl ilendii zerinde durulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Alman Edebiyat, 18.Yzyl, nfantisid, Evlat Cinayeti

256
Kurgulanm Hayatn Kurmacalar: stkurmacann Snanda Trk Romannda Mehmed Siyahkalem

Yrd.Do.Dr Dilek etinda

Bilinmeyenden doan tedirginlik hline iaret eden tekinsizlik, psikanalitik edebiyat kuram ile fantastik
edebiyatn yollarn kesitiren bir kavram olarak dikkati eker. izmi olduu kaotik minyatrler ve demon figrleri
ile Mehmet Siyahkalem, hem tekinsiz hem de fantastik trn ierisinde yer alrken, tm dnyada geni bir ilgi
uyandrm; gerek izimleri ve gerekse hayat noktasnda yaanan bilinmezlik ise ona dair merak artrmtr.
Yurtdnda Siyahkalem hakknda yaplan almalarn ve ustann sergilerine gsterilen ilginin younluu, onun
hayat ve izimleri hakknda eitli edeb eserlerin de domasn salar. Roman trnde kaleme alnan ve
stkurmacaya yaslanan bu eserler, Mehmet Siyahkalem'in izimleri zerinden onun hayatn ayrntlandrmak
yannda, dikkat ekici figrleriyle ilgili sylenceler oluturmak gayesini de gder grnmektedir. Bu bildiride,
hayat hakkndaki bilgilerin azl nedeniyle, gerek hayat ancak tahminlerden, dolaysyla kurgudan oluan olan
Mehmet Siyahkalem'in, stkurmaca ekseninde ve fantastik edebiyat ile yan yana oluturulan iki romanda nasl
kurmacaya dntrld ve resim okumann bu kurmacalardaki yeri tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: stkurmaca, Mehmet Siyahkalem, Fantastik Edebiyat

257
Popler Polisiye Roman Gelenei erisinde Bir Soylu Ekya rnei: Fakabasmaz Zihni ve Maceralar

Yrd.Do.Dr Dilek etinda

Osmanl dnemi ierisinde polisiye romanlar, Tanzimat devrinden itibaren artan bir nemle kaleme alnrlar.
Polisiye romanlar, eitli kuramsal ereveler ekseninde deerlendirildiinde bu dnem polisiyelerinin popler
edebiyatn zellikleri tadklar grlr. Polisiye roman bal ierisinde yer edebilecek su romanlar ise tr
ierisinde nemli bir konumdadr. Dnemde, Hobsbawm tarafndan ortaya atlan soylu ekya kalbn
iletebileceimiz bir polisiye su roman olarak Fakabasmaz Zihninin maceralarn grrz. Hseyin Nadirin
rettii Fakabasmaz Zihni dizisinde bir ete vardr ve onlar, haksz kazanla zengin olanlar, mill manev deerler
bakmndan zayf kalanlar hedef seerek onlara zarar verirler. Polis memurlarn seven Zihni, asla onlarla atmaya
girmez ve polislerin menfaatlerine alr. Bildiride Fakabasmaz Zihninin henz Osmanl Trkesinde bulunan
maceralar hakknda ilk inceleme yaplacak; kahraman, soylu ekya kalb ierisinde deerlendirilecektir. Popler
polisiye roman kavram ve Osmanl polisiye romanlarnn genel erevesi ierisinde Fakabasmazn yeri tartlacak
ve dnya edebiyatndaki rnekleri ile mukayesesi yaplacaktr.
Anahtar Kelimeler: Popler Edebiyat, Polisiye Roman, Fakabasmaz Zihni, Soylu Ekya Kalb

258
Popler Bir mge Olarak Mevlana

Uzman Dilad Name Akba

Popler kltre dair iki ayr gr bulunmaktadr. Birincisi, popler kltr kitle kltryle ele alr ve yksek
kltr ile kitle kltr ikilemi ierisinde inceler. Marx, Gramsci, Althusser ve Frankfurt Okulu temsilcileri bu gr
asndan kitleleri yanl bilinlendirdii ve ynettii iin popler kltre olumsuz yaklamaktadr. kinci gr ise,
popler kltr kitle kltrnden ayr tutar ve halkn tketim esnasnda bilinli tercihine vurgu yapar. Bu gre
mensup ngiliz Kltrel almalar Okulu temsilcilerini takip eden John Fiske, popler kltre olumlu bir yaklam
sergilemektedir (Ark, 2004: 328-329). Bu balamda Fiske (1992: 40), popler kltr, sanat nesneleri ve
imgelerinin bir kltr olmaktan ok, sanatn gndelik iler ve yaam koullar iine yerletii bir kltrel pratikler
dizisi olarak tanmlamaktadr. Popler kltr almalaryla ne kan Fiske, sz konusu endstriyel sistemin
yalnzca mal retimi ve metalarn yeniden retimini salamakla kalmadn, ayn zamanda ideolojik bir yeniden
retimin de sz konusu olduunu ilave eder. Ona gre, kanlmaz olarak yeniden retilen ey bizzat kapitalizmin
kendisidir (Fiske, 1992: 30). Dini hayatn popler kltrdeki yansmasna baktmzda ise, dikkati ilk eken isim
Mevlana Celaleddin-i Rumi'dir. Mevlana Celaleddin-i Rumi, yzyllar ncesinden gnmze dek tm dnyaca
kabul ve ilgi grmtr. Mevlana'nn eserlerinin gnmze dek farkl dillere birok eviri ve erhi yaplmtr.
Mevlana'nn retileriyle kurulan Mevlevilik, zellikle son yllarda tarikat olmann dnda da anlamlar kazanarak
toplumun birok kesimini etkisi altna almtr. 2007 ylnn UNESCO tarafndan Mevlana Yl ilan edilmesiyle
birlikte, Mevlana'ya ilgi daha da younlam ve ona ait eserler yeniden orijinal ve sadeletirilmi metinler olarak
baslm, popler kltr alanda yank uyandran romanlar ile kurgusal-kurgusal olmayan deneme, hikaye, kiisel
geliim, psikoloji, gezi trlerinde kitaplar raflar doldurmutur. Kitaplarn yan sra, belgeseller, sema mukabeleleri,
mzik ya da iir albmleri artm; semazen, Mevlana ve Mevlevi sikkesi imgeleri her yerde retilir ve tketilir bir
hal almtr. Tm bu balamlar erevesinde ekillenen bu aratrma, Mevlana ve Mevlevilik kltrn, popler
kltr balamnda irdelemeyi amalamaktadr.
Anahtar Kelimeler: Popler Kltr, Popler-Kltrel mgeler, Mevlana Celaleddin-I Rumi, Mevlevi Kltr

259
Ara Gler'in ykcl: "Babil'den Sonra Yaayacaz"

Dr. Doanay Erylmaz

Bu almann amac, fotoraf sanatnn nemli isimlerinden olan Ara Glerin ykcln deerlendirmektir.
Bu balamda ncelikle, almamzda yararlanacamz kuram olan psikanalitik edebiyat kuram hakknda ksa bir
bilgi verilecek ve daha sonra Ara Glerin kaleme ald Babilden Sonra Yaayacaz adl yk incelenecektir.
Sz konusu ykdeki tekrarlar, yazarnn fotoraf sanatndaki ustalndan getirdii zellikler, zaman ve mekanda
belirsizlik, metinleraraslk, okuyucunun metne sklkla dhil edilmesi gibi nitelikler irdelenerek psikanalitik
edebiyat kuramna gre yaratc kii zellikleri tad tespit edilen Ara Glerin ykcl mercek altna
alnacaktr.
Anahtar Kelimeler: Ara Gler, Psikanalitik Edebiyat Kuram, Edebiyatta Fotografik Teknikler, Metinleraraslk,
Yaratc Kii

260
Tarihi Roman ve Karakterletirme zerine: Hilal Grnnceden Gzya emesine Bir nceleme

Ar.Gr. Duygu Oyluba

Tarihi roman kurgulanrken daha nceden kurgulanm bir tarihe ihtiya vardr. Bu tarih gereklikle, brakt
boluklarla yazar ve okuyucu arasnda oluacak meselesini zm olmaldr. Tarihi tarihi roman yazarndan daha
byk bir sorumlulua sahiptir. Ayn olay pek ok tarihi anlatr; ancak hibir tarihi ayn olay tam olarak
anlatamaz. Bu durum da metin karsndaki okuyucuyu baz anlatlar konusunda pheye drr. Tarihi roman
yazar ite bu ksmdan hareket ederek kendi tezi dorultusunda kurguya katlr. Tarihinin brakt boluklar
zneldir. Yani btn mesele anlat haline gelen ve gelmeyen ksmlar ile olaylarn olu hali arasndaki n yarglardr.
Lukacs bunu olgular tapnc kavramyla karlar. Tarihi roman bu olgular tapncndan hareketle yeniden
kurulur. Sevin okumun Hilal Grnnce ve bu eserden otuz iki yl sonra yaymlanan Gzya emesi roman
Krm Trklerini anlatmaktadr. alma tarihi roman ve karakterletirme bakmndan deerlendirilecek, iki roman
arasndaki motif ve kahramanlarn sunumu arasndaki benzerlikler ve farkllklar tespit edilecektir. Bylece tarihin
kurguda yazara sunduu olanaklar, yazarn da roman kahramanlarna ve okuyucuya yaklam deerlendirilmi
olacak ve tarihi romann kanon karsndaki durumu sorgulanm olacaktr.
Anahtar Kelimeler: Karakterletirme, Tarihi Roman, Kanon

261
Polisiye Romanda Modern Birey: Dedektif Remzi nal

Ar.Gr. Ebru Ak Turuter

Edebiyatn elenceli bir tr olarak grlen polisiye XIX. Yzyl modernlemesinin insanla bir armaandr.
Gelenein sultasnda kurtulma ve rasyonelleme, demokratikleme ve insan haklarna sayg, giriimciliin gc ve
deien yaam standartlar gibi faktrlerin toplam olarak grlen modernleme normal/dzen sahibi toplumlarn
hedeflendii projelerin retilmesine de sebep olmutur. Byle projeleri hayata geirmeye alan toplumlarda
dzenin salanmas, su ve sululukla mcadele nemlidir. Bu durum edebiyata ve zelinde polisiyeye de sirayet
etmitir. Modernleme hedefinde olan toplumlarda polisiye sadece vakit geirmek iin deil ayn zamanda bozulan
dzenin tekrar salanp okuyucuya gven telkin edilen roman trleridir. Genel olarak bu trde; zeki, ayrntc,
pozitif bilimlerin ynteminden yaralanan ve macerann sonunda suluyu adalete teslim eden dedektif rnekleri
gzlenmektedir. Okuyucusuna rahatlatc ve gven verici modernite mitlerini salayan bu trde dedektif, macerann
sonunda suluyu kim olursa olsun yakalar; bylece sulu hak ettii cezay alm ve gerek yaamda olmas
gerekenler gereklemi ve bozulan dzen yeniden tesis edilmi olur. Edebiyatmzda Trkiyede bir
kurumsallamas olmayan dedektifliin profesyonel ve amatr pek ok rneine rastlanmaktadr. Bunlardan biri
olan Celil Okerin kahraman Remzi nal eski bir pilot ve nevhuzur zel detektiftir. Bu almada Remzi naln
maceralar, bata tre olan katklar dikkate alnarak Trkiye modernlemesi ve zelinde hedeflenen modern birey
balamnda eletirel bir ekilde ele alnacaktr.
Anahtar Kelimeler: Trkiye Modernlemesi, Modernleme, Modern Birey, Polisiye Roman

262
Italyan Gereki Yazar Giovanni Verga'nn Malavoglia'lar Adl Romannda Nesil Farklar ve Aile
Kavramnn nemi

Yrd.Do.Dr. Ebru Balamir

19. yzyln ikinci yars ve 20. yzyln ilk yllarnda talyan Edebiyatnda Gerekilik akm olarak ortaya kan
Verizm akmnn en nemli temsilcilerinden biri olan Giovanni Vergann grlerini en iyi yanstt roman
Malavoglialardr. Roman yoksul balk bir ailenin yaam mcadelesi zerine kuruludur. Aile dededen toruna
birka neslin bir arada yaad kalabalk bir ailedir. Bu nedenledir ki, nesiller aras farklar olduka oktur. Dedenin
ailenin bir arada tutulmas konusuna verdii nem, torunun ise zgrlne ve zengin olmaya olan dknl,
ailenin dier fertlerinin dedenin sznden kmak istemeyii, dier yandan gen neslin modern yaama olan merak,
geleneklerden uzaklama arzular, aile ierisinde bir sr atmann kmasna neden olur. Kendi yollarna gitmekte
srar eden genlerin aileyi soktuklar g durumlar, toplumun onlar zerlerindeki basks, yaamda kalabilmek iin
birlikte verdikleri mcadele ve balarna gelenlerden tr yazglarna duyduklar fke ama ayn zamanda yazgya
boyun eme romann konular arasnda yer alr. Bu almada Giovanni Vergann temsilcisi olduu Verizm
akmnn romandaki yansmalar ve bunun yan sra eserde n plana kan aile kavram, ailenin nemi, aile ierisinde
nesiller, nesillerle birlikte deien zamann neden olduu farkllklar ve atmalar incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Gerekilik, Verizm, Roman, Aile, Nesil, Verga

263
Hseyin Rahmi Grpnarn Kaleminde Ahlak Kavram

Okutman Ece Serrican Kabalc

Halk iin sanat anlayna bal kalan Hseyin Rahmi Grpnar, doal ve gereki slubuyla Trk romannn
nde gelen isimlerinden biri olarak kabul edilir. Ahmet Mithat Efendinin kard Tercman- Hakikat gazetesinde
1887de tefrika edilen ilk romanndan, hayata gzlerini yumduu 1944 ylna dek roman arlkta olmak zere farkl
trlerde eserler verir. Romanlarnda Batllama, kadn-erkek ilikileri, evlilik, aldatma, batl inanlar, hayat
mcadelesi, toplumsal dzen, ahlaki deerler ve bu deerlerin yozlamas gibi konular n planda yer alr. Bu
konular ierisinde yer alan ahlak kavram ve onun etrafnda ekillenen deerler; Hseyin Rahmi Grpnarn
zellikle zerinde durduu, romanlarnda farkl olaylar zerinden iledii unsurlardandr. Eserlerde ift ynl olarak
ele alnan ahlak kavramnn roman ierisindeki tezahrleri de farkllk gsterir. lki sadakatsizliin neden olduu
ahlak bozukluu, ikincisi alk ve yoksulluk sonucu srklenilen ahlak deiimi eklindedir. Tm romanlarnda
takip edilebilen bu izlekleri en iyi yanstan eserleri: Kokotlar Mektebi (1929), Gnl Bir Yeldeirmenidir, Sevda
tr (1943), Dnyann Mihveri Kadn m, Para m? (1948), Kaderin Cilvesi (1964), Can Pazar (1968) ve
Namuslu Kokotlar (1973)dr. Kaderin Cilvesi ve Can Pazar adl romanlar geim skntsnn srkledii ahlak
bozukluunu; Kokotlar Mektebi, Gnl Bir Yeldeirmenidir, Sevda tr ve Namuslu Kokotlar adl romanlar
kadn-erkek ilikilerinin ahlaka yansmalarn; Dnyann Mihveri Kadn m Para m? adl roman ise her iki durumu
karlatrmal olarak ele alr. almamzda Hseyin Rahmi Grpnarn, bu romanlarda ahlak kavramn nasl ele
ald ve ahlakn bozulmasna yol aan etmenleri nasl snflandrd incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Hseyin Rahmi Grpnar, Roman, Ahlak

264
Toplumcu Gereki Yazar Kemal Bilbaarn Cemo Adl Eserinden Yansyan Anadolu

Yrd.Do.Dr. Elif Kaya

Toplumcu gerekilik, Marksist ideolojinin sanatya ve onun oluturduu esere yansmasdr. 20. Yzylda ilk
rneklerini grdmz bu kuram sanat toplum iin olmas gerektiine inanr. Temeline insan koymas, Marksizm
olan ilikisi bu kuramn siyasal/ideolojik ynnn n plana karr. 1930 yllarda Sovyet Rusyada etkin olan akm
hemen ayn yllarda Trk edebiyatna da yeni soluk getirmitir. 1930 yllarndan sonra bu akm yaama felsefesini
haline getirip eser veren bir yazar da kemal Bilbaardr. Bu almamzn ilk ksmnda toplumcu gerekilik
genel zellikleri itibariyle ele alnm, ikinci ksmda ise Kemal Bilbaarn Cemo roman toplumcu gerekilik
bakmndan deerlendirilmi ve yazarn toplumcu gereki eilimlerinin romanna nasl yansd zerinde
durulmutur.
Anahtar Kelimeler: Toplumcu Gerekilik, Marksizm, Kemal Bilbaar, Anadolu

265
Samuel Beckett'n Godot'yu Beklerken ve Leyl Erbil'in Clinton Godson Adl Eserinde Hayatn Anlamszl

Do.Dr Elmas ahin

ngiliz Edebiyatnn tannm ismi Samuel Beckett'in Waiting for Godot (Godot'yu Beklerken 1948) adl eseri
absrt (sama) bir oyunken; Trk edebiyatnn nde gelen kadn yazarlarndan Leyla Erbil'in Clinton Godson
(1970)'u ise ksa absrt bir ykdr. Modern olmalarndan ziyade postmodern eserler olarak kabul edebileceimiz
bu iki eser de mizahi, ykc, izofrenik, ironik, psikolojik, varolusal, nihilist ve absrt yaklamlar gibi birok
postmodern zellie sahiptirler. Godot'yu Beklerken, hilik ve absrdizmin kylarnda, tenha bir yolda, bir aacn
yannda, asla gelmeyecek olan Godot'yu bekleyen Vladimir ve Estragon isimli iki ana karakterin, hibir zme
ulamayacak olan anlamsz bekleyileri, varolusal ve kimliksel kmazlar zerine odaklanrken; Clinton Godson
ise, bir akl hastanesinin bahesinde ya da avlusunda bir srann zerinde durup bekleyen mizahi ve ironik sohbetlere
dalan, isimlerini bilmediimiz iki plak akl hastasnn; Clinton Godson adndaki bir adamn yaam ve lmn
ironi ve mizah ykl bir dille sorgulaylarn anlatr. Bu almada, hiliin kysnda varolu sancs eken
bireylere, karakterlerin felsefi derinlikler ieren "sama ve anlamsz" konumalarna, beyhude bekleyi ve
sorgulaylarna ve ironi ykl sylemlerine dikkatleri eken Beckett ve Erbil'in eserleri; postmodern ynleri dikkate
alnarak karlatrmal edebiyat nda tartlp deerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Anlamszlk, Absrt, roni, Mizah, Varoluuluk, Nihilizm

266
nternet Haberciliinde Dil Sorunu: Argo Kullanm zerine Bir erik Analizi

Ar.Gr. Emine Ardu Kara - Ar.Gr. Hayrullah Yank

Haberde yaln/anlalr bir dil kullanlmas gerektii olgusundan yola klarak belirlenen aratrma konusu,
haberciliin yeni versiyonu haline dnen internet habercilii ve bu habercilik alannda kullanlan argo kelimelerin
habercilik dili zerinden incelenmesini iermektedir. Hza dayal yeni habercilik anlay olan internet haberciliinde
bu durumu incelemek almann amacn oluturmaktadr. Ayrca habercilikte dilin doru kullanm ou eserde
vurgulanmasna ramen haberde (zellikle de internet haberciliinde) bir dil sorunu olarak deerlendirilen argo
kullanmna ilikin almalarn yeterli olmamas bu konu zerine eilmemizi gerekli klmtr. Konu dahilinde 1
aylk bir dnemde incelenecek olan www.ensonhaber.com haber sitesi, manet haberler zerinden deerlendirilmeye
alnacak ve bulgular ierik ve sylem analizi yntemleri kullanlarak ortaya koyulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Haber, Haber Dili, nternet Habercilii, Argo Kullanm

267
Ege'de Milliyetilik, Homojenlik ve G

Yrd.Do.Dr. Emine Yeim Bedlek

24 Temmuz 1923te imzalanan Lozan Antlamasyla birlikte, Osmanl mparatorluunun vatandalar artk bir
imparatorluun vatanda olmaktan kp Trkiye Cumhuriyetinin vatanda olmulardr. Trkiyenin gayrimslim
aznl ise Trkiye Cumhuriyetinin uygulad tek tipleme politikasnn etkisi altnda kalmlardr. 1923teki
zorunlu g milyonlarca Mslmann ve gayrimslimin hayatn olduka deitirmitir. Milliyetiliin ykselie
geii ile Yunanistann ve Trkiyenin nfusu byk lde deiiklie uramtr. Trk yazar ve politikac Ylmaz
Karakoyunlunun tarihi romanlarndan biri olan Mor Kaftanl Selanik: Bir Mbadele Roman Trk-Yunan Nfus
Mbadelesini konu almaktadr. Karakoyunlu Trkiyenin siyasi tarihini ele alan romanlar ile nldr. Mor Kaftanl
Selanik adl romanda yazar okuyucunun dikkatini mbadeleye ekerken bilinli veya bilinsiz bir ekilde milliyeti
bir sylem oluturmutur. Rumlar olumsuz resmedilirken, Trkler ahlaki deerleri yksek ve olumlu kiiler olarak
resmedilmektedirler. Bu bildiri Karakoyunlunun milliyeti slubu ile Yunanistann ve Trkiyenin sosyal, tarihi ve
politik olaylarn incelemektedir.
Anahtar Kelimeler: Mor Kaftanl Selanik, Ylmaz Karakoyunlu, Lozan Anlamas, Mbadele, Ege

268
eviride lme ve Deerlendirme

Yrd.Do.Dr. Emra Durukan

eviriyi aratrma alannda eviri eitimine ilikin de baz almalar mevcut olsa da, eviride lme ve
deerlendirme konusuna ilikin aratrmalar yok denecek kadar azdr. Ancak eviride lme ve deerlendirme,
eviri eitimi niteliini dorudan etkileyen bir unsurdur. Salkl lme ve deerlendirme, llecek bilgi ve
becerilerin somut bir ekilde tanmlanmasn gerektirdii iin, dersin niteliini ve effafln artrmaktadr.
eviribilim verileriyle eitim bilimleri verilerini birletirmeyi hedefleyen bu almann amac, yazl ve szl eviri
eitiminde lme ve deerlendirmenin anlam ve nemini ortaya koymann yan sra, uygulamaya dnk yazl ve
szl eviri derslerinde llecek olan eviri becerileri iin olas lme ve deerlendirme ltlerini irdelemektir.
Bu balamda ncelikle, eviri derslerinde rencilere kazandrlmaya allan yazl ve szl eviri becerileri,
eviribilimsel yaklamlar da kullanlarak tanmlanacaktr. Bu becerilerin nasl llebilecei sorunsalnn
zmlenmesinde, eitim bilimlerinin lme ve deerlendirme yaklamlarndan yararlanlacaktr.
Anahtar Kelimeler: eviri, lme, Deerlendirme, eviri Becerisi

269
Juliusz Sowacki ve Kordian

Ar.Gr. Emrah Gaznevi

Juliusz Sowacki (1809-1849), byk Polonyal romantik airden biridir, ayrca Polonya dramasnn babas
olarak da grlr. 1833 ylnda Cenevrede Polonya edebiyatnn bayaptlarnda biri saylan Kordian adl
perdeden oluan iirsel dramasn kaleme almtr. 1834de Pariste baslan bu yaptn Sowacki tarafndan bata
leme olarak tasarland bilinmektedir, ancak ilk blmden sonra devam gelmemitir. Sylentilere gre dier
ksmlar air tarafndan yok edilmitir. Kordian, Polonya tarihinin ok nemli ayaklanmalarndan biri olan,
Polonyallarn esaretten kurtulmalar iin balattklar, ancak halkn tam olarak katlmndan yoksun kald iin
baarsz olan 1830 Kasm ayaklanmasnn balamas, geliim sreci ve yenilgiyle sonulanmasnn eletirel bir
yanks olarak deerlendirilebilecei iin ayrca bir neme sahiptir. Yaptn bakahraman, ayn zamanda yapta
adn veren Kordiandr. Kordiann yaad karlksz ak, srdrd melankolik yaam sonucu intihar giriimi,
dnyay tanmak iin Avrupaya seyahate kmas, sonrasnda Polonya topraklarna geri dnerek ak kimliini
brakp sava kimlie brnmesi yaptn konusunu oluturmaktadr. Bu almada perdeden oluan yapttaki
bakahraman Kordiann yaamnn temel evresi incelenecektir. Yapt romantik drama klan motiflerin yannda,
bu tip dramalarn Polonya edebiyat iin karakteristik olan zellikleri de rneklerle ele alnacaktr. Bu rneklerin
daha nce Trkeye evrilememi olmasnn almay zgn klan bir zellik olmas beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Polonya, Edebiyat, Romantizm, Polonya'nn Bamszl, Kordian

270
airin Amaz

Aratrmac Emre Vural

Klasik Trk edebiyatnn ierisinde, iirlerde kullanlan redifler nemli bir yer tutar. airler kullanm olduklar
rediflerle hem iirdeki ahengi salamakta hem de iirin anlam btnln oluturmaktadr. Para-btn ilikisinde
olduka nemli bir yer sahip olan redif, airin iirine hem anlam bakmndan zenginlik katmakta hem de airin
eitli sanatlar kullanarak yeteneini gsterme imkan salamaktadr. airler, birok zaman bir baka airin
kulland redifi, bir bakma nazire yaparak kendi iirinde de kullanm ve bylece hem redifi ald airi takdir
etmi, hem de iir sanatndaki hnerini gstererek dier airleri gemeye almtr. almamzda, Klasik Trk
edebiyat ieresinde gerek beyit gerekse iir format iersinde birok farkl anlamda kullanlm olan amazdan
redifli beyitler ele alnacak, amaz kelimesinin iirde oluturduu mana zenginlikleri zerinde durulacak ve airlerin
amaz kelimesi ile oluturduklar eitli sanat uygulamalar gsterilmeye allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Klasik Trk Edebiyat, Amaz Redifi, Nazire

271
Glistan Balamnda Klasik Edebiyatta ocuun Eitilebilirlii

Yrd.Do.Dr. Emrullah Yakut

almamzda kendisi de ayn zamanda bir eitimci olan Sd-yi rznin Glistan adl eserindeki bir hikyede
ortaya konulan eitime dair iki farkl anlaytan yola klarak klasik Trk ve Fars edebiyatnda bu meselenin
tezahrleri ele alnacaktr. Bildirinin amac eitimle ilgili her hangi bir yaklamn doruluunu veya yanlln
savunmak veya ispatlamak deil, konunun klasik edebiyattaki baz yansmalarn tespitinden ibarettir. Bu erevede
Klasik Fars ve Trk edebiyatlarnda Mevln, Sib-i Tebrz, Nb gibi airlerin eserlerinden rneklere yer
verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Glistan, Sd-I rz, Mevln, Nb, Eitim

272
Trkiye'deki Aydn Snfn Sosyal ve Politik Yaps zerine Prof. Dr. Necmettin Haceminolu'nun Grleri

Yrd.Do.Dr. Ensar Ylmaz

Aydn tabakann sosyal, kltrel adan nemi ve siyasal adan etkinlii gz nne alndnda toplumlar
asndan byk bir yere sahip olduu aktr. Tanzimat'tan gnmze Trkiye'deki aydn snf ile toplum/halk/ahali
arasnda sadece bir mesafe yoktur ayn zamanda bir atma da sz konusudur. Gnmzde zaman zaman
grnrl devam eden bu atmay Haceminolu birok yazsnda bir toplumsal sorun olarak ele alr.
Haceminolu bu almalarnda Trkiye'deki aydnlarn genel nitelikleri iin u tespitleri yapmaktadr: Trk
Milletinin geri kalmasndan birinci derecede sorumlu ve sulu olanlar, onu idare etmek mevkiinde bulunan
aydnlardr. yle ise, her eyden nce kendilerine aydn denen bu idareci, siyaseti ve brokrat zmresinin
mahiyetini bilmek gerekir. Osmanl devletinin son asrlardaki idarecileri byk ounlukla, devirme ve
dnmelerdir. Bu sebeple de onlar hi bir zaman Trk Devletinin bekasn dnmemi, Trk Milletinden yana
kmamlardr. Osmanl devletinin kaderine hkim olan bir ksm idareciler ise, kendileri Trk olmakla beraber,
halktan tamamiyle koptuklar ve Avrupay yanl tandklar iin, lkeyi kurtarmak niyetiyle hep hatal hareket
etmilerdir. Her iki zmre, Cumhuriyet devrinde de bertaraf edilememitir. Hatta, bunlarn bir ksm, her trl mill
deer ve kltrden mahrum kald iin gittike millete tamamiyle yabanclamtr. Dier bir ksm da Trkiye
zerinde kt emeller besleyen yabanc glerin emrine girmitir. te aa yukar iki asrdan beri, ayn toplumsal
kategorinin farkl iki versiyonu toplumun ve devletimizin kaderinde bazen dorudan doruya, bazen de dolayl
yollardan sz sahibi olduklar iin lkemiz her geen gn, biraz daha gerilemi, zayflam ve klmtr.
Haceminolu bu aydnlarn nitelikleriyle ilgili u deerlendirmeleri de yapmaktadr: Bu aydn ve idarecilerin bir
ksmnn ilk vasflar Kendini Trk saymamak, Trk'ten yana kmamak. Dnme ve devirme olmak. kinci vasflar
Trk olsalar bile, her trl mill deer ve kltrden mahrum kalp millete yabanclam olmak.
Anahtar Kelimeler: Aydn, Milliyetilik, Necmettin Haceminolu

273
Yusuf Atlgann Aylak Adam Adl Roman le Albert Camusun Yabanc Adl Romann Yabanclama
Balamnda Karlatrlmas

Okutman Enser Ylmaz

Z
Karlatrmal Edebiyat en az iki yaptn eitli ynleriyle birbiriyle mukayese edilmesi olarak tanmlanabilir. Yeni
bir alan olan Karlatrmal Edebiyat farkl uluslarn edebiyat noktasnda hangi aamada olduklar merakndan
domutur. lk nce eviri eserlerle balayan bu durum zamanla ayn ulusa ya da farkl uluslara ait eserlerin
incelenmesi ekline dnmtr. Bu almamzda yabanclama kavramnn iki farkl ulusa ait yazarlarda nasl ele
alndn incelemeye altk. Bireyin toplumsal deerlerden, normlardan ve kendi beninden uzaklamas olarak
tanmlanabilir. Yabanclamaya neden olan faktrler deikenlik arz edebilir. Monoton hayat, deerlerden kopu,
ftrattan uzaklama, modern hayatn gtrdkleri, tketim toplumu ve benlik yitimi bunlardan bazlardr. Ele
aldmz iki romanda da ortak konu yabanclamadr. Hem Yusuf Atlgann C.si hem de Albert Camusun
Meursaultu yabanclaan karakterlerdir. Her ne kadar farkl uluslara, kltrlere ait olsalar da yaadklar strap
ayndr: Anlalmamak. Hem C. hem de Meursault toplumun dna itilmi ya da bilinli bir ekilde bunu tercih
etmi, toplum ile aralarna kaln duvarlar ekmi bunun yannda toplumsal normlara, deerlere ve en temel ilkelere
bakaldran kiilerdir. Fakat her ne kadar her iki romanda da yabanclama ilenmise bile zelde yabanclama
farkl boyut ve bak alaryla eserlere yansmtr. nk bir eseri yazarndan bamsz dnmek imknszdr. Bu
adan yabanclama esere yazarlarn hayat grleri dorultusunda yansmtr. Yani her iki yazar da bakt
pencereden grd yabanclamay anlatmtr.
Anahtar Kelimeler: Karlatrmal Edebiyat, Yabanclama, Aylak Adam, Yabanc

274
Almanyada Yaayan Trk Kkenli Ynetmenlerin Filmlerindeki Mekn Kadn likisi

Yrd.Do.Dr. Erkan Zengin

Toplumsal cinsiyet kavram, bireysellik ve bireyin iinde bulunduu toplumsal balamdaki bireysel kimlik ve
kltr kavram asndan ele alnp, somut analiz dzeyinde Almanyada yaayan Trk kadnlarn sinemaya
yansmas irdelenecektir. Trk-Alman sinemasndaki kadn izleinin imdiye kadar incelenmemi olmas bu konuyu
sememin en byk etkenidir. Zira Almanyaya g denilince akla ilk gelen ey, daha ok kol gcne sahip
erkeklerin, yani erkek ii kesimlerinin yaantsdr. Ayn ekilde Almanyadaki yaamn edebi eserlere yansmas
denildiinde de daha ok erkek yazarlarn bulunmasndan tr kadnlar hep arka planda kalan sessiz taraf olmutur.
Emine Sevgi zdamar gibi sayl yazarlarn eserlerinde Almanyada yaayan Trk kadnlarnn hayatlar biraz olsun
yanstlsa da gerek edebi eserlerde gerekse bilimsel almalarda hep Trk erkeklerinin n planda olduu
grlmektedir. Bu almada sinemada yanstlan Trk kadnn belirginletirmeye almamzn nedeni, sinemann
en yaygn ve en nemli iletiim aralarndan biri olarak ok etkili olmasdr. Sinema z gerei birebir yanstmak
yerine roman gibi kendi bak asn yaratmaktadr. Farkl perspektifler yanstan ve buna bal olarak farkl
alardan ele alnabilen sinema/film gnmz dnyasnda yaanan birok gelime hakknda da ipucu vermektedir.
almada seilen filmler ktklar dneme damgasn vuran yaptlar arasndan seilmitir. Tevfik Baerin 1986
ylnda ekilen 40m2 Almanya, Fatih Aknn 2004 ylnda ekilen Duvara Kar ve Yasemin amderelinin 2011
ylnda ekilen Almanya Almanyaya Hogeldiniz filmleri hem dnemlerini hem dnemin kadnlarn yanstmalar
asndan nemli filmlerdir. Farkl zaman dilimlerinde ekilen bu filmler kronolojik olarak incelenecek ve kadnlarn
hayatlarnda zamanla mekn arasndaki ba zerinde durulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Kadn, Almanya, G, mge

275
Ak Kul Ahmet'in iirlerinde Trk Halk Kltr Unsurlar

Yrd.Do.Dr. Erol Erolu - Yrd.Do.Dr. Yavuz Kktan

Bu alma; Hayrettin VGN tarafndan Bir ah Olsam Hkmeylesem Cihana, k Kul Ahmet Hayat ve
iirleri adyla 1997 ylnda yaymlanan eserle snrldr. Bu eser; tamamen Kul Ahmetin iirlerinden oluan ve
kapsaml bir alma olduu iin seilmitir. Ozann eserlerinde yer alan deyimler, ataszleri, yerel ifadeler, eya
adlar, bitki ve hayvan isimleri, hastalk ve ilalar, din eler, masal-hikye motifleri, mzik aletleri, etnik
kimlikler, giysiler, argo kullanmlar, airler ve ozanlar tablolar halinde gsterilmitir. k Kul Ahmet 1932 ylnda
Maran Pazarck ilesine bal Bozlar Kynde domutur. Ad Ahmet, soyad Kartalkanattr. Kul Ahmet
mahlasdr. Kul Ahmet ile ah Zeynep, Zalimin Zulmne Ha Dayan, Gelin Dostlar Bir Olalm, Gzel
Anadolum, Gelin Dostlar Baralm, Dnyann Sesi, Atatrk'n zindeyiz, Gelin Atatrkn Yoluna
Dostlar, Bir ah Olsam Hkmeylesem Cihana, Benim Kbem nsandr k Kul Ahmetin kitaplarndan
bazlardr. Kul Ahmetin yetitirdii klar arasnda; k Kul Mehmet, k Kul Kenan, k Cokun Gnll,
k Sleyman Demir, k Garip Bekta, k Biar gibi isimler yer almaktadr. retken bir k olan Kul Ahmet,
eserlerinde Anadolu insannn gnlk konuma dilini kullanarak eserler verir. Yeterli derecede eitim almam
olmasna karn, dile hkimiyeti dikkat ekicidir. Eserlerinde hece lsn kullanan Kul Ahmetin, sekiz ve onbir
heceli iirleri ounluktadr. Halk iirinin ok yaygn kullanlan onbirli hece lsn olduka akc bir tarzda
kullanmtr. evreye duyarl her air gibi, toplum iinde var olan btn problemleri ele alm, vatan ve millet
sevgisi, bar, kardelik konularnda ustaca eserler vermitir. Kul Ahmet iirlerinde Karacaolan'n, k Kerem'in,
Pir Sultan Abdal'n, ah Hatayi'nin, Fuzuli'nin ve k Veysel'in etkileri grlr.
Anahtar Kelimeler: Ak, Kul Ahmet, Halk Kltr

276
Hint Ate Tanrs Agninin Yakarlma Biimleri

Ar.Gr. Esra Bykbaheci

Ate eski alardan beri bilinen ve kullanlan bir cisimdir. Bu alarda insanln en eski tanrlatrlm
biimidir. Bylece Hindu inannda da en eski ve en kutsal unsurlardan biri olmutur. Kurban ateinin antroformik
halidir. Hindularn kutsal kitaplar olan Rgvedada adna sunulmu yaklak olarak iki yz ilahi vardr. Bu ilahilerde
atein deiik formlar ve dnya zerinde grn biimleri anlatlmaktadr. Cennette gne olarak, havada parlaklk
ve yerde ate olarak biimde bulunur. Bu biim ve ekillerdeki form farkl isimlerle anlmtr. rnein, ate
yandnda krmz dumanlar ge ykselttii iin ona dhumaketu (bayra duman olan) ya da kurban trenlerini
belli bir dzende yrtlmesini salad iin adhvaryu (tren yneten din adam) olarak seslenilmitir. Biz bu
almamzda bu adlarn anlamna ve neden byle adlandrmaya ihtiya duyduklarn incelemeye alacaz.
Anahtar Kelimeler: Agni, Ate Tanrs, Agninin simleri, Vedik Tanrs Agni

277
Panatantrada Yer Alan Balkl ve Yenge Masalnn Tahlili

Ar.Gr. Esra Bykbaheci

Hint masal edebiyatnn dnya zerindeki masal birikimlerine salad katk herkes tarafndan bilinmektedir.
Be kitap anlamna gelen Panatantra bu masal birikiminin en nemlileri arasnda yer alr. Hindistanda olduu
kadar dnyada da tannan bu eserin Sanskrit aslnn kaybolmasna ramen Pehlevi dilinden yaplan evirisi
araclyla gnmze kadar ulamtr. Bu masallar fabl trnn de ilk rnekleri arasnda gsterilir. Ancak
masallarn ocuklar iin deil, bykler iin anlatld ve onlarn yaamlarna yn verecek masallar olduu birok
kez kantlanmtr. t vermek amal halka bilgiler veren bu masallarn sonunda da masaln ana fikri yer
almaktadr. Bizim inceleyeceimiz Balkl ve Yenge masalnda ise hayvanlara atfedilmi bir takm zellikler
ilenerek anlatlm bir masaldr. rnein yenge akgzll ile tuza fark edip hemen nlem almtr. Biz bu
almada ilgili masaln tahlilini yaparak toplumsal gerekleri erdemlilik erevesinde irdeleyerek rneklendirmeye
alacaz. La Fontaine masallarnda da ayn balkla yer alan bu masaln, kltrler aras etkileimdeki yerinin bir
ispat olarak aklanmaya allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Hint Masallar, La Fontaine, Panatantra, Balkl, Yenge

278
Maksim Gorkinin Ayaktakm Arasnda simli Oyununda Hmanizm

Ar.Gr. Esra Elmacolu

Maksim Gorki, 1902 ylnda kaleme ald Ayaktakm Arasnda isimli oyunuyla edebiyat dnyasnda n
kazanr. Yazar, sanat hayatna toplumun en alt tabakasndaki insanlar betimleyerek girer. Gorkiden daha nce
Dostoyevski ve Gogoln de ele ald bu insanlar, yazarn kendine zg kaleminde hayat bulur. Yazar, herhangi bir
kahramanna hakkndaki kiisel fikrini ortaya koymadan, onlarn yaamn iki farkl yaklamla ortaya koyar. nsann
kaderini belirleyen iki gerei, eserdeki Satin ve Yal Luka karakterleri zerinden aktarr. Devlet dzeninin ke
getii 1900l yllarn banda, toplumun en dibindeki, umudunu kaybetmi bu insanlarn hayatlarna kar farkl
bir bak as ortaya koyulur. almamzda, Maksim Gorkinin ilk eserlerinden biri olan Ayaktakm Arasnda
oyunu insani deerler asndan incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Szckler: Ayaktakm, Maksim Gorki, Piyes, Hmanizm

279
Trke ve Almanca Sosyal Medyada Genlik Dili

Do.Dr. Fatma ztrk Daabakan

Her toplumda toplumun bireyleri tarafndan oluturulmu eitli gruplar bulunmaktadr. Bu gruplarn oluum
sreleri ya, cinsiyet, i, evre, sosyal- kiisel ilikiler vb. gibi birok farkl dzlemde gerekleebilir. Bu gruplarn
her birinin kendi zellikleri balamnda kendilerine ait bir iletiim yolu bulunmaktadr. Bu oluum srelerinden
birisi olan ya, toplumda temel dil grubu meydana getirmektedir. Bunlar erken ya seviyesindeki genlik dili, orta
ya seviyesindeki yetikin dili ve ileri ya seviyesindekilerin dili olan yal dilidir. Bu almada, Trk ve Alman
sosyal medyalarndaki genlik dilinin ele alnmas amalanmaktadr. Gnmzde internet toplumun her kesimindeki
bireylerin vazgeilmez bir alkanl haline gelmitir. Toplum bireyleri iletiimlerini byk oranda internet aracl
ile gerekletirmekte, sosyal medya takibi ile merak ettikleri konular akla kavuturmaktadr. Toplumda zellikle
gen kesim gnn her annda sosyal medya zerinden iletiim kurmaktadr. Bu alma, genlerin dilsel
davranlarn iermektedir. Genlerin fiziksel ve sosyal geliimleri davranlarn ve dil kullanmlarn da
etkilemektedir. Genlerin dili sosyal medyadaki kullanmlarna da yansmaktadr. Bunun sonucunda da sosyal
medyada farkl bir dil ortaya kmaktadr. almann ilk blmn oluturan kuramsal ksmda, genlik dilinin
tanmndan yola klarak konunun detaylar ortaya konacaktr. almann uygulama blmnde, Trke ve
Almancadaki sosyal medya sylemleri her iki dil asndan karlatrlarak incelenecektir. Elde edilen bulgular
genlik dilinin iki dildeki kullanm balamnda deerlendirilecektir. Bu deerlendirme sonucunda Trke ve
Almanca genlik dilinin ne tr bir kullanm alannn olduu grlecek, Trkiye ve Almanyadaki genlik dilinin
sosyal medya asndan ne tr benzerlik ve farkllklar gsterdii sonucuna ulalacaktr. almada Trke ve
Almanca metinlerin karlatrlmas sz konusu olduundan, inceleme genel olarak kontrastif sylem analizi
yntemi ile yrtlecektir.
Anahtar Kelimeler: Genlik Dili, Toplumdilbilim, Sosyal Medya, Trke, Almanca

280
Ermeni Harfli Kpak Trkesinde Birleik Kelimeler

Ar.Gr. Fatma enyz

Trkede kelime yapma yollarndan biri de birletirmedir ve kelimelerin birtakm kalplara girmesiyle birleik
kelimeler olumutur. Birden ok kelimenin kendi anlamlarn koruyarak ya da deitirerek yeni bir anlam
oluturacak ekilde bir araya gelmesiyle birleik isimler, birleik sfatlar ve birleik zarflar kurulmutur. Tarih
Kpak Trkesinin nemli bir kolu olan Ermeni Kpakas XIII. yzyldan XV. yzyln sonlarna kadar konuma
dili ve din dili olarak varln srdrm, XVI.-XVII. yzyllar arasnda bat Ukraynada nemli yazl belgeler
brakacak dzeye ulamtr. Kpak Trklerinin konuma dili Ermeni harfli Kpaka metinlerde yaz dili olarak
kullanldndan nem arz etmektedir. almada Aleksandr Garkavetsin Ermeni Harfli Kpak Trkesi
metinlerinin tamamn esas alarak hazrlad Kpakskoye Pismennoye Naslediye III, Kpakskiy Slovar adl
Kpaka szl taranm ve Ermeni harfli Kpakada tanklanan anlamca kaynam birleik kelimeler
deerlendirilmitir.
Anahtar Kelimeler: Ermeni Harfli Kpaka, Morfoloji, Birleik Kelime

281
Ermeni Harfli Kpak Trkesinde kilemeler

Ar.Gr. Fatma enyz

Tarih Kpak Trkesinin nemli bir kolu olan Ermeni Kpakas XIII. yzyldan XV. yzyln sonlarna kadar
konuma dili ve din dili olarak varln srdrm, XVI.-XVII. yzyllar arasnda bat Ukraynada nemli yazl
belgeler brakacak dzeye ulamtr. Kpak Trklerinin konuma dili Ermeni harfli Kpaka metinlerde yaz dili
olarak kullanldndan nem arz etmektedir. Bir ifadeyi daha gl klmak, kavram zenginletirmek amacyla
ikilemeye ihtiya duyulur. kileme ayn szcn tekrar edilmesiyle oluabildii gibi yakn veya zt anlaml
kelimelerin yahut ses benzerlii olan iki szcn yan yana getirilmesiyle de oluur. Trkenin tarih seyri iinde
kileme konusu ayrntl bir ekilde incelenmitir; fakat almaya kaynak tekil eden Ermeni harfli Kpakada
ikilemeler detayl bir incelemeye tabi tutulmamtr. almada Aleksandr Garkavetsin Ermeni Harfli Kpak
Trkesi metinlerinin tamamn esas alarak hazrlad Kpakskoye Pismennoye Naslediye III, Kpakskiy Slovar
adl Kpaka szl taranm ve Ermeni harfli Kpakada tanklanan ikilemeler oluumlar ve anlamlar
asndan deerlendirilmitir.
Anahtar Kelimeler: Ermeni Harfli Kpaka, Morfoloji, kileme

282
Sokaktaki Adam Romannda Aydn Sorunsalnn Bakii Merkezli Psikolojik Yansmalar

Ar.Gr. Ferhat etinkaya

Bat karsnda yaanan sorunlar, yozlamalar ve ikirciklik romanmzn ana temalarndan biri haline gelmitir.
Bu sorun sadece Tanzimat dnemi romanlarnda deil, Cumhuriyet dnemi ve Modernizm etkisinde gelien Trk
roman ile Postmodernizm etkisinde gelien Trk romannda da ilenmi, irdelenmi, zm aranmtr. Ne var ki,
zm bekleyen bu ciddi mesele Modernizm dneminde iin iinden klmaz hale gelinmi, yozlaan toplumla
beraber "uyarc" ve "ynlendirici" grevini stlenen aydn tipi de "karamsar"la brnmtr. almamza
aldmz Attila lhann Sokaktaki Adam adl eserinde de aydn tipini temsil eden bakii Hasann karamsar bir ruh
haline brndn ve halkn kltr dairesinden ayrlan aydnn nasl yabanclaarak yok olduunu grmekteyiz.
Modernizm etkisinde gelien Trk romannn ilk rneklerinden olan Sokaktaki Adam, bu ynyle almamzn ana
konusu olarak belirlenmitir.
Anahtar Kelimeler: Sokaktaki Adam, Attila lhan, Roman, Modernizm

283
Edeb Roman: alkuu ve Popler Roman: Pirayenin Sosyal Psikolojik Adan Karlatrlmas

Aratrmac Feritah Funda Ar

Trk edebiyatnn roman tryle karlamas Tanzimatla birlikte olmutur. Yazlmas ve okunmas belli bir
sre ve kltr birikimi gerektiren edeb romana karlk; her kesimden insanlara hitap eden, okunmas fazla
zaman almayan, hatta ou zaman da hzl tketilen popler romann da edebiyatmzda yadsnamayacak bir yere
sahip olduu kabul edilen bir gerektir. Edeb romanlarda estetik kayg ve sanat endiesi sz konusuyken, popler
romanda ounlukla ticar kayg n plandadr, bununla beraber estetik ve sanat endiesi ok fazla yoktur, hatta
okurun fikrinden ok duygu ve heyecann harekete geirmeyi hedefler. Anlatcnn ve hitap ettii kesimin toplumun
bir paras olmas nedeniyle, roman toplumdan ayr dnmek imknsz gibidir. Dolaysyla toplumun deerlerinin,
sorunlarnn ve hayallerinin romana yansmamas dnlemez. ster edeb ister popler olsun durum farkllk arz
etmez. Farkllk konuyu ileyi ve sunu itibariyledir. Bu cihetle romanlarn sosyal psikolojik adan incelenmesi,
byk nem arz etmektedir. Cumhuriyet dneminin nemli anlatclarndan biri olan Reat Nuri Gntekin, alkuu
adl romannda kendi dneminin eitimle ilgili problemlerini edeb bir roman hviyetine brndrerek iler.
Anlatc, Cumhuriyetin yeni kurulduu yllarda eitimli ve modern bir kadna toplumun bak gibi toplumsal bir
durumu eserinde ilemitir. Canan Tann Pirayesinde ise yine ana kahraman eitimli bir kadndr. Farkl kltrden
olan einin sosyal evresiyle ilgili yaad psikolojik durum okuyucuya sunulur. Her iki romanda olmas gerekenle
olann atmas yaanr. Olmas gereken romanlarn kahramanyla somutlaan, dolaysyla anlatcnn iletmek
istedii mesajdr. Bunun karsnda, toplumsal sorun bulunur. Her iki roman da bu ikisi arasndaki gerilimden doar.
Bunun yannda her iki romanda konuyu ele al biimleri, ifade edi tarzlar gibi edeb romanla popler roman
birbirinden ayran unsurlar yer alr. Bu makalede, ad geen eserlerin konusu olan sosyal tipler, gruplarn
davranlar, ana karakterlerin rol incelenmi ve popler roman - estetik roman asndan sosyal psikoloji ynne
bir aklama getirilmitir.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Sosyal Psikoloji, Popler Roman, Estetik Roman

284
mer Seyfettinin Mensur iirleri zerine

Dr. Fikri Aydemir

Mensur iirin 19. yzyl ortalarnda Fransada ortaya kt ve Baudelairein eserleriyle bir tr haline geldii
kabul edilmektedir. Trn edebiyatmza gelii ise Tanzimat dnemi ile olmutur. Kaplan ve Tanselin grleri
dorultusunda, Sinan Paann Tazarrunamesi bizdeki ilk mensur iir rnei olarak kabul edilmektedir. Ardndan
Ekrem ve Hamidle birlikte hem teoride hem de pratikte rnekleri verilmeye balanr. Servet-i Fnun dnemiyle
birlikte ise Halid Ziyann Mensur iirleri trn geliimine nemli katk vermitir. mer Seyfettin, edebiyatmzda
Yeni Lisan makalesi ve hikyeleri ile tannm bir ahsiyettir. Hikyelerinin dnda iir, mensur iir, fkra ve hatra
trlerinde de eserler kaleme almtr. Edebiyata meylettii yllarda Namk Kemalin iirlerini ezberlediini syleyen
Seyfettinin iirlerinde Servet-i Fnun ve Fikretin etkisi vardr. iirleri dnda yine bu etkiyle Mensur iir rnekleri
vermitir. mer Seyfettin, ilki 1902 yl, sonuncusu da 1919 ylnda olmak zere yirmi be mensur iir yazmtr. Bu
almada mer Seyfettinin mensur iirleri zerine bir deerlendirme yapmak amalanmtr.
Anahtar Kelimeler: mer Seyfettin, iir, Mensur iir

285
Nazm Hikmet ve Mayakovskinin iirlerinde Makineleme

Ar.Gr. Funda Temur

XX. yzyln banda Avrupada etkin olan gelecekilik akm (ftrizm) dnce ve sanat alannda tm gemi
retileri reddeden, yeniliki ve zgrlk bir anlay savunmaktadr. Benzer ekilde modern dnemin rn olan
konstrktivizm de ekonomik kalknma iin sanayilemenin gerekliliini ve nemini vurgulamaktadr. Bu almada,
sz konusu iki akmdan etkilenen ve kendi lkelerinde bu akmlarn nde gelen temsilcileri olarak kabul edilen
Vladimir Mayakovski ile Nazm Hikmetin sanat anlaylarndaki makineleme olgusu incelenecektir. Bu suretle
hem ftrizm ve konstrktivizm akmlarnn iki air zerindeki etkisi, hem de Nazm Hikmetin ele alacamz
iirlerinde dnsel ve sanatsal anlamda zellikle Rus ada ve meslekta olan Mayakovskiden esinlenii ortaya
konulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Ftrizm, Konstrktivizm, Nazm Hikmet, Mayakovski, Makineleme

286
Mealeden Varlk Dergisine Uzanan Serven: Yedi Meale Topluluu

Yrd.Do.Dr. Hatem Trk - Gamze Bulut

ada Trk edebiyatnda sreli yaynlarn nemli bir yeri vardr. zellikle mecmualar, edebiyat tarihi asndan
nemli veriler sunar. Bunlara en nemli rneklerden biri Servet-i Fnn dergisidir. Servet-i Fnn ve Fecr-i ti gibi
edebi topluluklar iinden karan dergi, Yedi Meale grubunun da k noktasdr. 1928de edebiyatn kmazda
olduunu dnen yedi azimli gen, nce duygularn Servet-i Fnnda ifade edip sonra da Meale adl ortak
kitab yaynlarlar. Yedi Mealeciler, daha sonra 1 Temmuz 1928 - 15 Terin-i Evvel 1928e dek sren sekiz saylk
Meale adl dergiyle edeb faaliyetlerini srdrrler. Alfabe deiiklii nedeniyle yayn sona eren dergiden sonra
topluluun kapand genel kabul grse de topluluk yelerinden Yaar Nabinin kurduu Varlk dergisinde yazmaya
devam ederler. 15 Temmuz 1933te ilk says kan dergide Yedi Meale grubunun pek ok yaz ve iiri
yaynlanmtr. Bu almada Yedi Meale grubu yelerinin Varlktaki faaliyetleri zerinde durulacak, yaz ve
iirleri hakknda bilgi verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Yedi Meale, Meale, Varlk, Edebiyat

287
in Kaynaklarna Gre Trk Devlet daresinde Kullanlan Unvanlar

Ar.Gr. Gken Kapusuzolu

Trk tarihinin erken dnemlerine ait bilgi edinmek iin kullanlan ince kaynaklardan Trklerin; gelenekleri,
ceza uygulamalar, asker sistemleri ve sosyal hayatlarna dair pek ok bilgi elde edilmektedir. Resm ince
kaynaklarn tamamnda Trklere ait unvanlarn yirmi sekiz kademe olduu bilgisi kaydedilmitir. Fakat harici
kaynaklardan Cefu Yuangui, Taiping Guang Ji, Tong Dian ve Tong Zhiya gre, kaanln kurulduu ilk yllarda
Trklerin kulland unvanlar on kademe olarak belirlenmi, daha sonra yirmi sekiz kademeye ykseltilmitir.
Trklerin bu unvanlar adlandrrken nelere dikkat ettikleri, hangi durumlar gz nne alarak unvan verdikleri
kaynaklarda belirtilmitir. Kaynaklarda grld kadaryla, metinlerde geen unvanlarn ou eski Trkeden
inceye ses evrimidir. Eldeki veriler sayesinde bazlar Trke aklanabilen szcklerin, bazlar iin ileri dzey
eski Trke bilgisi gerekmektedir. Bu almada alann ilgili veri tabanlar kullanlarak, hali hazrda bilinen Erkin,
lteber, ad gibi unvanlarn dnda kalan dier unvanlarn Trke karlklar aranarak, sesletim nerileri
getirilmeye allmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Trk Unvanlar, Trk Kaanl, in Kaynaklar

288
Orhan Pamukun Krmz Sal Kadn Adl Romannn Sosyo-Psikolojik Adan ncelenmesi

Okutman Gken Yldrm

nsan, sosyal bir varlktr ve ontolojik geliimini bir toplum ierisinde srdrmektedir. Bu adan insan ile toplum
arasnda dinamik bir iliki bulunmaktadr. Nasl ki toplumsal bir davrann oluumu insandan bamsz deilse ayn
ekilde insan davran da toplumsal olgu, olay ve ortamdan bamsz deildir. Yani, psikolojik bir varlk olarak
insan (birey psikolojisi), toplumdan daha dou bir ifade ile toplum psikolojisinden ayr dnlemez. Orhan
Pamukun son roman Krmz Sal Kadn da bu adan birey psikolojisi ile toplum psikolojisinin etkileimini
ilgin bir ekilde gzler nne sermektedir. Romanda sevgi, ak ve en nemlisi baba-oul ilikisi sosyo-psikolojik
bir odaklanma ile ilenmektedir. Romanda bireyin toplumla ilikisine deinilmekle birlikte esas olarak bir
davrann oluumundaki sosyo-psikolojik etkiler/itkiler n plandadr. Bireysel korkularn sosyal kla brnerek
aa kt romanda toplumsal koullarn ve toplumlarn psikolojik yaplanmalarnn bireysel korkularn
oluumundaki etkisi youn olarak ilenir; Kral Oidipus ile Rstem ve Shrab anlatlar zerinden Bat ve Dou
medeniyetlerinin kendine zg sosyo-psikolojik yaplanmalar sorgulanr; tarihsel bir varlk olarak insann
medeniyet ile ilikisi bir yineleyi olarak deerlendirilir ve sosyo-psikolojik veraset, igdleri harekete
geirmede etkili olarak kullanlr. Yine romanda bakarakter Cemin ve olu Enverin neredeyse btn davranlar
toplumsal olay ve olgulara bal olarak ekillendirilir ve bu ilikinin salam temellere oturtulmas uruna yer yer
baz kurgusal kusurlar ba gsterir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Psikoloji, Birey Psikolojisi, Baba-Oul likisi, nsan, Toplum

289
Felsefe-Edebiyat likisi Balamnda Albert Camus

Yrd.Do.Dr. Gl Eren

Hangi dilde olursa olsun, sanat biiminin grnmlerinden biri olan edebiyat ile karmak imgelerle dncenin
kavramlarn aydnlatmaya alan felsefe arasnda srekli bir etkileim sz konusu olmutur. Bu etkileim
edebiyattaki felsefenin ve felsefedeki edebiyatn anlamn kavrayabilmek iin hakikate varma arzusu iinde
isellemi olan kurgusalla dayal yaratc dil kullanmlarn aa karr. Dili kullanarak dnyay
biimlendirmeye alan insan, edebiyatla, kelimelere hkim bir alanda, kurgusalln vermi olduu estetik bir
zevkle kiisel sesin dnmn salar. Bu metnin asl amac da kendilerine anlatm biimi olarak edebiyat semi
filozoflardan olan Albert Camusnn eserleri zerinden varlk kavramna odaklanm felsefe edebiyat ilikisini
aklamaktr.
Anahtar Kelimeler: Felsefe, Edebiyat, Varolu, zne, Sama, Estetik, Yabanclama, Duygu ve Kavram

290
Albrecht Altdorferin Die Alexanderschlacht simli Eserinde Dou Bat mgesi

Uzman Glru Bayraktar

Bu alma Albrecht Altdorferin Die Alexanderschlacht isimli eserinde 16. yzyln Avrupasnda Islama-
Osmanlya kar hkim olan nyargl imgelerin tespit edilmesini amalamaktadr. Almanyann Baverya eyaletinde
prens olan IV. Wilhelmin emriyle Die Alexanderschlacht (Iskenderin muharebesi) isimli eseri oluturan
Altdorfer, Byk skenderin Pers mparatoru Dariusa kar gerekletirdii meydan muharebesini resmetmitir.
Anadolunun Tarsus blgesinde gerekleen bu meydan muharebesinin tarihi 333 yldr. Muharebe Perslerle
Yunanllar arasnda yaanmtr. Buna ramen Altdorfer Persleri birer Osmanl askeri, Iskenderin ordusunu da
Baveryann renkleri olan mavi beyaz kyafetli askerler olarak gstermitir. Eserde gemite gereklemi olan dou
ile bat arasndaki atma gncel olaylara uyarlanm ve IV. Wilhelmin Osmanlya galip geleceinin propagandas
yaplmtr. Gnmz dnyasnda hala varln srdren slamofobik sylemin 16. yzyldaki ilk rnei olarak
grebileceimiz bu eser, pek ok dou-bat imgesini iermektedir. Bu imgeler batnn ezelden beri sahip olduu
dou korkusuna rnek tekil edebilir.
Anahtar Kelimeler: mge, Stereotipi, slamofobi

291
Msr'da ykclk

Ar.Gr. Glyaar Demirci

MISIRDA YKCLK Ksa hikyeler, gerek ya da kurgulanm olaylar anlatan, genelde iki ya da kii
arasnda geen, tek blm halinde olan ve ahlak dersi veren bir anlat trdr. Araplar ilk hikyelerde rf, adet,
gelenek, grenek, kahramanlk, sava ve ak maceras gibi konulara arlk verirken, slamn douuyla Kurn
kssalar, hadis-i erifler ve seyahatnamelere arlk vermilerdir. Msrda Nahda dnemi Rnesans'n ilk temellerini
1826 ylnda Fransaya gnderilen Msr kltr heyetleri atmtr. Avrupadan dnen bu eitimli kesim, okullarda
eviri ve eitim faaliyetleriyle uramlardr. Msrda modern anlamda hikyecilik 1917-1944 yllar; 1945-1967
yllar ve 1967den gnmze olmak zere aamada gereklemitir. kinci Dnya Sava yllarnda meydana
gelen siyasi, dini ve ekonomik sorunlar yazarlar tm edebi trlerde olduu gibi ksa hikyede de gerekilie
yneltmitir. II. Dnya Savandan sonra, Arap leminde matbaann canlanmasyla edebi eserlerde bir art
grlmtr. 1950lerden sonra yeni edebi akmlar sayesinde klasik trdeki eserlerin yan sra, modern Arap
hikyecilii ve romancl da gelime gstermitir. Ancak 1960'l yllarda tiyatroya ilginin artmasyla ksa hikye
trnde bir gerileme grlmeye balanmtr.
Anahtar Kelimeler: Ksa Hikye, Arap Hikyesi, Msr, Modern Msr ykcl

292
Arapadan Trkeye Yaplan iir evirilerinde Ara Dil Kullanm Problemi

Dr. Grkan Daba

Araplar ve Trkler arasndaki ilikiler derin ve uzun bir gemie sahiptir. ki millet arasndaki kltrel ban
olumasndaki en nemli faktrlerden biri de eviridir. Arapadan Trkeye yaplan eviriler dini metinler
ekseninde balasa da gnmzde edebiyat evirileri nemli bir yer tekil etmektedir. iir, yaplan eviriler arasnda
ne kan trlerden biridir. zellikle son krk ylda Arapadan Trkeye evrilen iir says gnden gne
artmaktadr. Arapadan Trkeye yaplan iir evirilerinin ounluu kaynak dil Arapadan yaplmakla birlikte
azmsanmayacak sayda iir de Franszca ve ngilizce ara dilleri vastasyla Trkeye evrilmitir. Yalnz bu
evirilerde gerek biimsel, gerekse biemsel ve anlamsal alardan bir takm problemler bulunmaktadr. Bu
almada, Arapadan Trkeye ara dil vastasyla yaplan eviriler kaynak metinle edeerlik, kabul edilebilirlik ve
yeterlilik balamnda karlatrmal olarak incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Arapa, iir evirisi, Ara Dil, Edeerlik

293
Kuranda Lisan Kavram ve Lisann Kkeni

Yrd.Do.Dr Hac nen

Lisan kavram, Kuranda kullanlan nemli kavramlardan biridir. Lisan veya dilin kkeni meselesi ise Kuranda
Hz. Ademe isimlerin retilmesi erevesinde ele alnmtr. Bu tebliimizde Kuran perspektifinde lisan
kavramnn semantic tahlili ve dilin kkeni meselesi ele alnacaktr. Lisan kavram ve lisann kkeni ile ilgili bilgi ve
grler zet niteliinde ele alnmtr.
Anahtar Kelimeler: Kuran, Lisan Kavram, Lisann Kkeni

294
Suriyeli Snmaclara Salanan Yazl ve Szl eviri Hizmetleri: Trkiye rneklemi ve Kresel Bak

Dr. Halil brahim Balkul

Suriyedeki i savan ardndan milyonlarca insan vatanndan ayrlm ve baka lkelerde yaamak zorunda
kalmtr. Bu insanlar misafir edildikleri lkelerde ya snma talebinde bulunmakta ya da gven ierisinde evlerine
dnmeyi hayal etmektedirler. phesiz, dnyadaki Suriyeli snmaclar misafir eden lkelerin banda Trkiye
gelmektedir. Avrupa lkelerinin Suriyeli snmac krizini daha yaklak bir buuk yldr tartmaya balamasna
karn, Trkiye Suriyedeki i savan olumsuz etkileri ile 2011 ylndan bu yana yzlemektedir. Birok adan
blgesel benzerlik olmasna ramen, Suriyeli snmaclarn byk bir blm Trkiyedeki ilk gnlerinde birka
kelimenin tesinde Trke konuamyorlard. Dil engeli, gnlk iletiim asndan zlmesi gereken nemli bir
problem konumundayd. Suriye i savann yedinci ylna girdiimiz gnlerde bu alma; Trkiye Cumhuriyeti
devletinin, Trk gnll kurulularnn ve Trk halknn Suriyeli snmaclara ynelik faaliyetlerini eviribilim
perspektifinden incelemektedir. Ayrca almann ilerleyen blmnde, dier lkelerde Suriyeli snmaclara
ynelik sunulan yazl ve szl eviri hizmetleri, Trkiye rneklemiyle reel veriler baz alnarak karlatrlmaktadr.
Betimleyici bir aratrma modelinin temel alnd bu almann son blmnde ise, snmaclara ynelik sunulan
eviri hizmetlerinin gelitirilmesi adna tavsiyeler sunulmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Snmac Krizi, Toplum evirmenlii, Suriye Sava, eviri Politikalar

295
Intihal, Tevart, Nazire, Tazmin, Metinleraraslk Kavramlar Arasndan Klsik Trk iirinde Ortak
Malzemenin Kullanmna Bir rnek

Yrd.Do.Dr. Haluk Aydn

ntihal, tevart ve son zamanlarda metinleraraslk kavramlar, edeb evrelerce oka tartma konusu edilmi
kavramlardr. Bu kavramlarn anlam snrlar ana izgileriyle belirlenmi olmasna ramen, edeb eser zerinde bu
anlamda bir deerlendirme sz konusu olduunda, kesin bir yargya varmaktan kanld grlmektedir. Bu
ekincede pek de haksz olunmad, sz konusu hususlarda varlmak istenen yargya etki eden deikenlerin
fazlalndan anlalabilir. Bu almada, deiik yzyllarda yaam klsik Trk airlerinin eserleri ierisinde tespit
edilen benzer bir syleyiin, bu anlamda bir deerlendirmesi yaplm ve klsik Trk iir gelenei ierisindeki yeri
zerine tespitlerde bulunulmaya allmtr. Sz konusu benzer ifadenin, klsik Trk edebiyatnn zirve ahsiyetleri
kabul edilen isimler tarafndan da dile getirilmi olmas sebebiyle, duruma ayr bir boyut getirdii sylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Intihal, Metinleraraslk, Tazmin, Klasik Trk Edebiyat

296
Remzi'nin Kerbel Mersiyesi

Yrd.Do.Dr. Haluk Aydn

Kerbel hadisesi, slm tarihinin hafzalarda yer etmi en nemli olaylarndan biridir. Peygamber soyundan gelen
ve slmn ilk drt halifesinden biri olan Hz. Alinin olu Hz. Hseyinin ehit edildii bu olay, inananlarn
gnllerinde derin izler brakmtr. Zamanla edebiyatmzda Maktel veya Maktel-i Hseyin olarak bilinen bir
trn de konusunu oluturan bu olay zerine oka eser yazlmtr. Bunlardan biri de 19. yzyln ilk yarsnda,
bugnk Makedonya snrlar ierisinde yaad tahmin edilen Remzdir. Kaynaklarda hakknda henz bir bilgiye
rastlayamadmz airin, elde bulunan ve bilinen tek eseri olan Divanndaki manzumelerden baz bilgilere
ulaabiliyoruz. Bekta tarikatna mensup olan airin Divannda yer alan Kerbel mersiyesi, kaside nazm eklinde
yazlm ve 41 beyittir. Daha nce bu anlamda yaplm almalarda yer almayan ve Balkan corafyasnda, Kerbel
hadisesine dair airinin grlerini dile getiren bu manzume incelenmi ve dier Kerbel mersiyeleriyle ekil,
muhteva ve slup zellikleriyle benzerlikleri ve farkllklar ortaya konulmaya allmtr.
Anahtar Kelimeler: Mersiye, Kaside, Kerbel, Hz. Hseyin, Remz

297
Kuran Tercmelerindeki Din Terim evirilerinin Bulunduklar Dnemin Sz Varlna Yansmalar

Ar.Gr. Hanife Gezer - Murat mdat

Karahanllar zamannda slmiyetin kabulyle yaanan gei dnemi, Trk kltrnn yannda Trk dili
asndan da bir dnm noktas olmutur. Trkler, slamiyete byk nem vermi ve sayg gstermitir. Bu nedenle
slamiyetin yaylmasnda nemli rol oynamlardr. slamiyetin daha iyi anlalmas, uygulanmas ve yaylmas
konusunda yaplan almalardan biri de Trkenin tarih dnem eserleri arasnda yer alan Kuran tercmeleridir.
Birebir olarak kelimelerin Trkeye aktarlmasyla yaplan bu eviriler, Trk dilinin tarih dnemlerinin sz
varln ve kelimelerin anlam zenginliini takip etmemiz asndan nemli kaynaklardr. Bu tercmelerde Kurann
daha iyi anlalmas iin din terimlerin mmkn olduunca Trke kelimelerle evrilmeye zen gsterilmesi dikkat
ekicidir. Din terimlerin Trke kelimelerle eviri abas, eserlerin bulunduklar dnemin sz varl ierisindeki
kelimelerin anlam zenginliini bize gstermektedir. Bu almada Karahanl, Harezm ve Eski Ouz Trkesi
dnemlerini temsil eden Kuran Tercmeleri taranacak ve sahip olduklar din terimler karlatrlacaktr. alma
iin Karahanl Trkesi dnemini temsilen Trk slam Eserleri Mzesi nshas ve John Rylands Kitaplnda
bulunan Rylands nshas, Harezm Trkesi dnemini temsilen Sleymaniye Ktphanesi Hekimolu Ali Paa
nshas ve Eski Ouz Trkesini temsilen M. 1401 tarihli Satraras Kuran Tercmesi nshas seilmitir.
almada yntem olarak yazl eser taramas ve tespit edilen malzemelerin karlatrlmas yntemleri
kullanlacaktr. Bylece farkl dnemde de Kuranda sabit olan kelimeleri evirmek iin hangi dnemde hangi
kelimelerin kullanld karlatrmal olarak ortaya koyulacaktr. Bu almayla Trk dilinin bu tarih
dneminde ayn amaca ynelik olarak yaplan Kuran Tercmelerinde, din kelimelerin evrilme tekniindeki
benzerlik ve farkllklarn tespit edilmesi amalanmtr. Bununla birlikte, bu dnem geileri srasnda Trke
kelimelerin anlam zenginliinin nasl deitii de tespit edilmi olacaktr.
Anahtar Kelimeler: Kuran Tercmesi, Karahanl Trkesi, Harezm Trkesi, Eski Ouz Trkesi, Din Terimler

298
Behet Necatigil le Asfalt Ovalarda Abdal Musa Derghna Doru ki Bana Yrmek

Yrd.Do.Dr. Hasan Aktas

Behet Necatigil eski ile yeni, dou ile bat arasnda bir mhredir. Necatigil, asfalt ovalarda glgesiyle birlikte iki
bana yryen bir airdir. Necatigil, bedeninin glgesiyle oald, glgesinin bedeniyle birlendii vahdet-kesret
ikileminde Abdal Musa derghna doru yryen modern bir abdaldr. Abdal Musa iirinde geen piston kelimesi
aa kar direniin bir semboldr. Kendisi bir ynyle yaad modern aa direnen eski bir insandr. Bu, onun
iinde yaad adan kat anlamna gelmez. Bilakis geleneksellik ile modernliin ortasnda ann tan bir
airdir. Bu yzden asfalt ovalardan eskiye doru, eskiden de yeniye doru yrmtr. Bu, yaanlan ia annda
gemii tadmlamaktr. Necatigilin, zerinde hi durulmayan Abdal Musa iiri, gemiten kopmadan gelecee
balanan bir manifestodur. Abdal, dnya ilerini bedel deyerek am bilge bir kiidir. Kapitalizmim ina ettii
asfalt ovalarda abdal gibi yrmek nasl bir eydir? Gemie ve gelecee ramen var olmaktr. Necatigil de asfalt
ovalarda yryen ann Abdal Musasdr. Bu bildiride, bu balamda Necatigilin Abdal Musa iiri zerinde
durulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Abdal Musa, Piston, a, Behet Necatigil, Manifesto, Modern

299
Bursal Lami elebinin Mnet'ndaki Arapa Szler ve iirler

Prof.Dr. Hasan Ali Esir

Bursal Lami elebi (l. 1532) XVI. yzylda yaam bir air ve yazardr. Manzum ve mensur 40 civarnda
eseri bulunmaktadr. Terceme-i Nefahatl-ns, evhidn Nbuvve Tercmesi, Ferhd ile rn ve Mnet onun
en nemli eserleri arasndadr. XV. yzyldan itibaren balayan mnet yazma gelenei, srekli bir aama
kaydetmi ve bu aamasn sonraki yzyllara da tamtr. Bursal Lami elebi Mnetnda dneminin eitli
olaylarn anlatrken deyimler, ataszleri, hikmetli szler ve Farsa iirlerin yannda ok sayda Arapa sz ve iire
de yer vermitir. Bu almada temel ama, Mnettaki sz konusu Arapa sz ve iirleri deerlendirmektir. Bu
deerlendirmeler yaplrken bu sz ve iirlerin tercmelerine de yer verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Bursal Lami elebi, Klasik Trk Edebiyat, Mnet, Arapa Szler, Arapa iirler.

300
Cannibales Romannda Kaak Gmenler ve Sessizlik Sorunu

Ar.Gr. Hasan Atmaca - Okutman Fahriye akr

1959 ylnda Fasn Marake ehrinde doan Mahi Binebine dnyaca tannm bir ressam ve yazardr. 1999
ylnda yaymlanan Cannibales, yazarn en ok bilinen romanlarndan bir tanesidir. Bu roman tematik adan iki
boyutlu bir romandr. Birinci boyut, Akdenizde giderek byk bir probleme dnm Afrikadan Avrupa
lkelerine kaak g konusundan bahsetmesidir. kinci boyut ise, bir gece Tanca ehri yaknlarnda bir grup tuhaf,
kaak gmenin Cebelitark boaznda yaadklar trajedinin arpc bir ekilde anlatlmasdr. Her yl binlerce
insann yeni bir hayat umuduyla lm gze alarak yola kmas, kaak gmen gerekliini gzler nne
sermektedir. Dolaysyla yazar bu romann kurgusunda gerek hayattan esinlenmitir. Gnmzde, Akdenize kys
olan tm Afrika lkeleri artk bir fenomene dnm kaak g ile kar karyadr. ok gncel olan bu konu,
bugnn byk adaletsizliklerinden biri haline dnm; basn ve medya aralar sayesinde belki her gn ya da her
hafta yeni bir kaak gmen trajedisi haberi kulaklarmzda yanklanr olmutur. Bu almada, Binebinenin roman
iki adan ele alnmtr. lk olarak, Afrikann eitli lkelerinden Fasa gelerek, oradan da Avrupann farkl
lkelerine, yeni bir balang umuduyla, g eden kaak gmenlerin hikyesi romandan hareketle sorgulanmtr.
Romanda nem arz eden ikinci konu ise sessizliktir. Bu balamda romandaki olaylardan hareketle sessizlik konusu
ve sessizlik trleri irdelenmeye allmtr.
Anahtar Kelimeler: Cannibales, Kaak Gmen, Sessizlik

301
Balam Anlamlar Bakmndan Hamdullah Hamd Divanndaki Deyimler

Do.Dr. Hasan ener

Klasik Trk edebiyat, Arap ve Fars edebiyatlarndan etkilenerek olumu bir edeb gelenektir. Etkileimin
doas gerei bu edeb gelenek zerinde Arap ve Fars dillerinin youn etkisi grlmtr. Bu etkide Osmanl
devletinin din, tarih, corafi, siyasi ve kltrel ilikilerinin de katks byktr. Klasik edebiyatmzda Arapa ve
Farsa kelimelerin ska kullanlmasna karn baz airlerimiz, iirlerinde Trke kelimelere, zellikle de halk
syleyilerine, deyim ve ataszlerine yer vererek adeta bu duruma tepkilerini gstermilerdir. Edebiyat
aratrmaclarnca mahallileme hareketi olarak adlandrlan bu durum 15. yzyldan itibaren edebiyatmzda daha
belirgin bir ekilde grlmeye balamtr. Kaynaklarn bize bildirdii kadaryla ilk rneklerini Sf mahlasl Cezer
Kasm Paada grdmz ataszleri ve deyimleri iirlerinde kullanma eilimi, bata Necti olmak zere birok
divan airinde iyiden iyiye kendini gstermi ve zamanla bir tarz olmutur. slubunun bir paras olarak iirlerinde
atasz ve deyimleri kullanarak, dilin en nemli unsurlar olan ve halkn dil zevkini, hayat felsefesini, yaam tarzn
yanstan kalplam ifadeler olan bu atasz ve deyimlerin gnmze aktarlmasn salayan airlerimizden biri de
Hamdullah Hamddir. Bu bildiride Hamdullah Hamdnin divanndan derlenen deyimler, balam anlamlar
bakmndan incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Divan iiri, Hamdullah Hamd, Deyim, Balam Anlam

302
Bir Vicdan Roman: Kusma Kulb

Do.Dr. Hasan Yrek

Mehmet Erolu, 1970'lerde roman yazmaya balam ve gnmz itibaryla roman yazmaya devam eden
yazarlarmzdandr. lk romann Isszln Ortasnda'y 1984'te yaymlayan yazar 2017 itibaryla toplamda 14
romana ulamtr. Bu romanlardan biri de 2004 ylnda yaymlanan Kusma Kulb'dir. Kusma Kulub yazarn
sekizinci romandr. Bakii olan Umut'un yaadklar neticesinde aama aama vicdannn hayatn merkezine koyan
bir insana nasl dnt anlatlmaktadr. Bir baka ifadeyle bu roman, insann en nemli deerinin vicdan olduu
zerinde duran ve insann vicdanl olmas gerektiini vurgulayan bir eserdir. Buradan hareketle bu almada roman
ierik zellikleri ncelenerek ele alnacak ve deerlendirilecektir. Romann temas, temann nasl aktarld
verilmek istenen mesajlar kapsaml olarak deerlendirilecektir. Bylece romann yazl amac ortaya konacaktr.
Anahtar Kelimeler: Roman, Mehmet Erolu, Kusma Kulb, Vicdan

303
ankr Yran Kltrne Geleneksel Trk Tiyatrosunun Yansmalar

Hatice Sargn

lkemizin farkl yerlerinde farkl etkinlikler iinde biraz da modernlemi ekli ile geleneksel Trk tiyatrolarn
grmekteyiz. Bu oyunlar, gnmze gelene kadar doal olarak deiimler geirmi olup gnmze uyarlanarak
bugn hl gncelliini korumaya devam etmektedir. Bu gelenei yaatan kltrel etkinliklerin banda ankr
yran gelmektedir. Kkl bir gemie sahip olan ankr yran gelenei, bireylere gzel ahlk kazandrmann
yannda halk edebiyat iinde grm olduumuz szl verimleri (tekerleme, mani, bilmece vb.) bnyesinde
tamaktadr. Yran geleneinde grdmz bu verimler, yranda oynanan geleneksel Trk tiyatrosundan ky
seyirlik oyunlar ve ortaoyunlar iinde yer almakta ve bireyi eitme amal olarak farkl ekillerde oynanmaktadr.
ankr yran gelenei iindeki ortaoyunu ve ky seyirlik oyunlarnn her birinin bireyi eitme ynnde farkl
amalar bulunmaktadr. Ayrca bu oyunlar, gnmze geleneksel tiyatrolarn nasl yansdn gstermektedir. Her
bir oyun farkl balklar altnda oynan ekliyle incelenmitir. Yran geleneinin bireyi eitme amac dnda
toplum iinde var olan problemleri zme gibi toplumsal hizmet sunma grevleri de bulunmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Ortaoyunu, Ky Seyirlik Oyunu, Ocak, Yran

304
Gsterge Bilim Unsuru Olarak Mhr Yzk Talar

Ar.Gr. Hilmi Gney - Do.Dr Sibel Kl

Hemen hemen tm sanatsal olgular iin geerli olduu zere, mcevher sanatnn kayna da din ve byye
dayanr. Nitekim ilkel dnemlerde, henz evrimini tamamlamam ve bilgi balamnda donanmsz olan insanolu,
gizemini koruyan imek, yamur, deprem vb. gibi tabiat olaylarn anlamak ve tabiatn rktc gc ile ba
edebilmek iin, bysel pratiklere bavurmulardr. Talar, bysel pratikler iin n nemli ve etkin aralardan
birisidir. Talara bysel ve tlsml anlamlar yklenerek metafiziksel g atfedilmi ve dolaysyla alternatif birer
pasif sava arac olarak kullanlmlardr. Daha ziyade savunma arac ve korunma kalkan fonksiyonuna sahip olan
talar, genel olarak dnemin estetik anlayna gre tasarlanarak tak formatnda beden zerinde tanmtr. Bunun
dnda, bulunulan mekanda ilenmemi olarak tutulmak suretiyle gkten ve yeraltndan gelen kt glerin
yaklamas ve zarar vermesinin nne geildiine inanlmtr. nsanolunun, zaman ierisinde evrimlemesine ve
sosyallemesine paralel olarak, mcevher talar da farkl anlamlara ve fonksiyonlara sahip olmutur. Bunlardan
bazlar ve en nemlileri, stat gstergesi, kabilesel imleme zellii, szsz iletiim arac, sosyo-kltrel okuma
arac, iktisadi meta arac ve elbette ki sslenmedir. Dini, sosyo-kltrel, iktisadi adan son derece nemli birer
maddi kltr unsuru olan talarn, antik dnemlerde, dnemin bilgi dzeyini ve teknolojik koullarn hayli aan
yksek tasarm zelliklerinin mhr yzkler nezdinde analizi, bu almann nemli bir tematiidir. Zira bu mevzu,
insann asgari imkanlar ile azami dzeyde yksek yaratc potansiyelini ve teknik dehasn, entelektel zekasn
ortaya karabilme imkanna dikkat ekmesi bakmndan nem arz etmektedir. Bahsi geen ilkel yntemlerin,
alma prensipleri gnmzde dahi halen geerliliini korumakta olup mevcut tm teknikler, bahsi geen ilkel ve
geleneksel yntemlerin zerine oturmaya devam etmektedir. almann ana temalarndan biri ise; sz konusu
mhr yzklerin, teknik ve kurgusal zelliklerinin yan sra antik adan gnmze dein estetik, ssleme ve
sosyo-kltrel balamda analiz ve yorumlamalardr. Sz konusu yzklerin, olduka kk yzey alma sahasna
ramen, geleneksel yntemler ile gnmzde dahi henz tam olarak srr anlalamayan mikro zmleme
yntemlerine dikkat ekilmitir. plak gzn imkanlar ile retilen el iilikli ince detayl yzey sslemeleri,
yksek ve alak kabartmal mhr yzkler olduka yksek maliyetli olmas nedeni ile dneminin varlkl ve
aristokrat insanlarn imtiyaz unsurlarndan birisi olmutur. Sonu olarak; mhr yzkler bu almada bir yandan
teknik ve kompozisyon zelliklerinin irdelenmesinin yan sra, dneminin iktisadi, dini, sosyo-kltrel yaamna k
tutan ikonografik birer gsterge bilim unsuru olarak ele alnm, gemiten gelecee uzanan nemli bir kltr miras
olduuna nemle vurgu yaplmtr.
Anahtar Kelimeler: Mhr Yzk, Ssta, Ssta leme Yntemleri, Gsterge Bilimi

305
Abdlhak Hmid Tarhann Makber Adl Eserinde Ei Fatma Hanm

Prof.Dr. hsan Safi

Abdlhak Hmid Tarhana Makberi ilham eden Fatma Hanm, onun ilk eidir. Hmid, Fatma Hanmla 1872
ylnda evlenmitir. Evlendiklerinde Hmid 20, Fatma Hanm ise 13 yandadr. Fatma Hanm 24 yanda iken yani
Hmidle 11 senelik evli iken verem hastalna yakalanr. Hmid tedavi iin her yolu dener fakat eini kurtaramaz.
Fatma Hanm iki yl sonra 1885 ylnda vefat eder. Mezar Beyruttadr. Hmid, Fatma Hanmn lmnden ok
etkilenir. Makber adl eserini onun lm iin yazar. Ayn ekilde Hacle ve l adl eserlerini de yazar. Fatma
Hanmn lm, Hmidin sanatn nemli bir ekilde etkilemitir, gelitirmitir, deitirmitir. Makber,
edebiyatmzda byk ses getirir. Hmid, bu eserle edebiyat evrelerinde kendini kabul ettirmitir. Abdlhak Hmid,
eserin Mukaddimesinde Makberi ei Fatma Hanm iin yazdn kendisi de aka sylemektedir: Makber onun
hali, onun resmi, onun hayali, onun heykeli, onun mezardr; onun hibir beenilecek yeri kalmayan hayatdr. Yine
tekrar edeyim: Makber Odur. Bunun iin severim. Bu ifadelerden de anlalaca zere Trk edebiyatnda nemli
bir yere sahip olan Makberin byk bir blmn Fatma Hanm oluturmaktadr. Bu bildirimizde imdiye kadar
allmam olan Makberde Fatma Hanm konusunu btn ynleriyle inceledik. Eserde Hmid, Fatma Hanma
nasl yer vermi, onu nasl anlatm ortaya koymaya altk. Hmidin hayatnda nemli bir yeri olan, onun sanatn
nemli bir ekilde etkilemi, Makber gibi hem Trk edebiyatnn hem de Hmidin nemli bir eserinin yazlmasna
sebep olan Fatma Hanm eserde yer ald ekliyle yani Hmidin anlatmyla ortaya koymaya altk. Gerekten
Fatma Hanm, kendisine Makber gibi bir eser yazlacak kadar zellikleri olan bir kadndr. Hmidin hayatn ve
sanatn byk bir ekilde etkilemitir, Hmid onu gerekten ok sevmitir.
Anahtar Kelimeler: Makber, Yeni Trk Edebiyat, Abdlhak Hamid Tarhan, Trk Edebiyatnda lm

306
Elsa Morante ve nsan

Yrd.Do.Dr. lhan Karasuba

talyan Gerekilik akmnn nde gelen yazarlarndan Elsa Morante, talyan toplumunun II. Dnya Sava
sonrasnda yaad sorunlar yksel ve gereki bir dil ve slupla okuyucuya aktarmaktadr. nsana vurgusu
nemli yer tutmaktadr. Elsa Morante iin insan olmak bir ayrcalk olup rk din ayrmna asla gitmez. Kendi
dncesine gre insan tesadfen zenci, beyaz ya da farkl bir renkte, Hristiyan, Mslman ya da Yahudi olarak
doar, ancak her eyden nce insandr. Yaptlarnda yer alan kiiler yazar tarafndan ayrntl biimde tasvir
edilirken yaadklar ortamn tasviri de yaplmaktadr. Roma kentinin allagelmi pitoresk tasviri yaad dnemin
arl ve topluma hkm sren buhran karanlk ve koyu renklerin kullanmyla aktarlrken umudun yerini
umutsuzlua brakt vurgulanmaktadr. Tm yaptlarnda kadnn varl, yaad dnemdeki sorunlar ve
toplumun basks ayrntl biimde dile getirilirken aslnda yazar insana vurgu yapmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Elsa Morante, talyan Gerekilik Akm, I. Dnya Sava, talyan Edebiyat

307
Halm Berekt ve Eserlerinde ne kan Sosyal mgeler

Yrd.Do.Dr lknur Emekli

Suriye asll olan ve hayatnn byk bir ksmn bata Amerika olmak zere dier birok yabanc lkede geiren
Halm Berekt, yirminci yzyln nemli ada Arap yazarlarndan biridir. Toplumcu gereki bir anlayla kaleme
ald romanlarnda bata kimlik aray, srgn, vatan zlemi ve vatan temas gibi sosyal meseleleri en ince
ayrntsna kadar ustalkla ele almtr. Yazarla yaplan syleilerde dile getirdii u cmleler yazarn nasl bir ruh
hali ierisinde bulunduunun ak bir gstergesidir: St aacn seviyorum, nk o, hem kendisine hem de
kklerine ayn anda yetebiliyor. Ayn ekilde ben de yalandka, dallarmn kklerime doru giderek daha da
yaklatn hissediyorum. Vatanmdan ayrldm zaman, ben henz sekiz yanda kk bir ocuktum.
Kitaplarmn birounda kendi tecrbelerimden faydalandm. yle ki, her yaz lkeme geri dnmeyi biraz daha ok
arzular oldum. Bu almamzda yazarn hayat ve edeb kiilii hakknda genel bir bilgi verildikten sonra, yazarn
btn bu sosyal meselelere kar olan tutumunu, izlenimlerini ve bu konu hakkndaki dncelerini metne dayal
inceleme yntemi nda ele almay hedefliyoruz.
Anahtar Kelimeler: Halim Berekat, Suriye, Roman, Vatan, Srgn, Vatan zlemi

308
Hatibolu Muhammedin Bahrl-Hakik Eseri ve Anlambilim Asndan Deeri zerine

Dr. smail Ta

Bahrl-hakik, Hac Bekt- Velye ait olan Maklt- erban adl eserin Hatibolu Muhammed tarafndan
yaplan manzum tercmesidir. Mefln/mefln/faln (bahr-i hezec-i mseddes) vezniyle, mesnev tarznda
yazlm olup 1400e yakn beyti ihtiva etmektedir. Mellif eserini henz otuz be yalarnda iken 812 (1409) yl
Muharreminin sonlarnda tamamlamtr. Eski Anadolu Trkesinin en eski mahsullerinden olan Bahrl-hakikn
dili sade ve akcdr. Kelime kadrosu ve gramer yaps bakmndan birok arkaik unsur ihtiva etmektedir.
ncelemesini yaptmz Bahrl-hakik eseri, devrin dil yapsn, kelime hazinesini, anlam dnyasn ve dnce
yapsn en gzel ekilde bizlere sunmaktadr. Bu bakmdan, szckleri anlam ynnden karlatrmal olarak ve bu
anlamlarn zaman iindeki deiim ve geliimlerini gz nnde tutarak inceleyen bilim dal olan anlambilim
asndan da incelenmesi Trk dilinin tarihi seyrini ve zenginliini grmek asndan son derece faydal olacaktr.
almamzda, Bahrl-hakik eserinin genel deerlendirmesi, zerinde yaplan almalar ve sz varl zerine
tespitlere deinilecek ve anlambilim asndan deerlendirilmesi yaplacaktr.
Anahtar Kelimeler: Hatibolu Muhammed, Bahrl-Hakik, Anlambilim, Sz Varl, Trk Dili

309
Umberto Econun Yorum ve Ar Yorum Anlayna Gre Baz Klsik iir erhlerinin Deerlendirilmesi

Do.Dr. srafil Babacan

amzn nemli dil ve metin bilimcilerinden Umberto Eco, metinlerin anlamlandrlmasnda ve


yorumlanmasnda gstergebilimle birlikte felsefik, psikolojik ve sosyolojik etkenleri de dikkate alan bir
aratrmacdr. Onun Yorum ve Ar Yorum anlay gnmzde, zellikle klsik metinlerin yorumlarnn
deerlendirilmesinde nemli bir anlay olarak dikkat ekmektedir. Econun, Klsik tartma, bir metinde ya o
metnin yazarnn sylemek istedii eyi ya da metnin yazarnn niyetlerinden bamsz olarak metnin ne sylediini
bulmay amalyordu. Ancak ikilemin ikinci ksmn kabul ettikten sonra, kii unu sorabilir: Bulunan ey, metnin
metinsel tutarllna ve bunun ardndaki zgn bir anlam sistemine bal olarak syledii ey midir, yoksa alclarn
kendi beklenti sistemlerine bal olarak bulduklar ey midir? sorgulamasyla kurgulad ar yorumlama, bizim
klsik iir erhlerimiz iin de sz konusu edilebilir. nk bilindii gibi klsik iir erhlerimizde, birok terim,
kavram, mazmun ve imge, baz geleneksel n kabullerle ve rihin deer sistemi erevesinde ele alnarak metnin
balamndan uzaklatrlmaktadr. Biz bu incelememizde, sz konusu balam uzaklatrlmasnn nasl ve hangi
sebeplerle/amalarla gerekletirildiini ortaya koymaya alacaz.
Anahtar Kelimeler: Umberto Eco, Ar Yorum, erh, Klasik iir

310
V. M. ukinin Kzl Kartopu Adl Eserinde Sovyet Rejiminin zleri

Ar.Gr. Jale Kartal

Sovyet yazar, sinema ynetmeni ve oyuncusu olan V. M. ukin, 25 Haziran 1929 tarihinde kyl bir ailenin
ocuu olarak dnyaya gelir. ocukluk yllarnda, Sovyet rejiminin bir projesi olan, ar alma artlarn dayatan
ve kolektif tarm olarak nitelendirilen Kolhoz sisteminde alr. ocukluundan itibaren gzlemledii bu ky
yaam ve rejimin insanlar zerinde, zellikle de kyller zerindeki basks, yazarn eserlerinin ana temasn
oluturur. Bu almada, Sovyet edebiyatnda ky nesrinin nclerinden olan ukinin Kzl Kartopu adl eseri,
dnemin koullar dorultusunda sosyolojik inceleme yntemi erevesinde ele alnacaktr. Edebi eseri toplumsal
olaylarn bir tezahr olarak gren bu yntem nda, dnemin koullarnn birey ve yaam zerindeki etkisi
ortaya karlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: ukin, Sovyet, Rejim, Ky

311
Zileli Ceyhunnin Bilinmeyen Dvn

Yrd.Do.Dr. Kadir Gler

Trk halk iiri gelenei, Trkistandan Anadoluya getirdiimiz en nemli kltr kodlarmzdan biridir.
slamiyetten nce Trkistan corafyasnda aman ve kam tarafndan kopuz eliinde okunan kouk dediimiz Trk
kgleri Anadoluya tanm ve Anadoluda ozanlar tarafndan sylenilmeye devam edilmitir. Corafyamzda
geleneksel tasavvuf inancnn etkisiyle k adn alan Trkmen ozanlar, geleneklerini gelitirerek farkl trler
oluturdular. Bu klarn bir blm yenieri ocaklarnda yetiti. nemli bir ksm ky ve oymaklarda ortaya kt.
Atalk ve dedelik geleneini devam ettiren bir blm de tasavvuf inanla birlikte tekke evrelerinde yer ald. Bu
aklar on yedinci asrdan sonra da ehirlerde var oldu. Anadoluda kopuz eliinde halk ve tasavvuf iir geleneine
ait komalar ve nefesler okuyan bu irlerin Douda Kars ve Erzurum, Orta Anadoluda Sivas ve Tokat evresinde
younlat grlmektedir. On yedinci asrdan itibaren ehirleen halk iirine aruzla iir yazma gelenei eklendi.
On sekizinci asrdan sonra ou halk airi hecenin yannda aruzu da kullanmaya balad. Bu gelenein usta
airlerinden biri de Zileli Ceyhun Babadr. Bu bildiride on dokuzuncu asrda yaayan halk iirimizin usta
airlerinden Ceyhunnin k Ceyhun Baba Sakin-i Zile adl yazma Divn tantlacak; koma, destan,
kalendr/kalender dvn, mseddes sem, kalendr ve satran trndeki iirlerinden rneklere yer verilecektir. On
dokuzuncu asrda hem hece hem de aruzla iir yazan usta airlerimizden biri olan, hayat ve iirleriyle ilgili eitli
yaynlar yaplan Ceyhunnin elimizde bulunan bu divannda kendi iirlerinin yannda Meftn, Mirat, Perver,
Tahir Baba, Tlib Babann destanlar da yer almaktadr. lk defa ilim lemine tantlacak bu iirlerin, Zileli
Ceyhunnin yaad asra ve halk iirine yeni bak alar getirecei dncesindeyiz.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: 19.Asr, k, Dvn, Zile, Ceyhun Baba

312
Ykm: Euripidesin Medeas ve Ayckbournun Anne Figr

Yrd.Do.Dr. Kaan Kaya

Yunan mitolojisinde Medea, Colchis Kral Aetesin kz, Circenin yeeni ve gne tanrs Heliosun torunu ve
en nemlisi kahraman Jasonun eidir. Eurupidesin Medea isimli oyununda Medea, Corinth Kral Creonunun kz
Glauce ona nerdiinde Jason tarafndan terk edilir. Bu mite bal olan oyun Medeann ocuklarn katletmesini
ve kocasndan almasn anlatr. Dier taraftan, ngiliz oyun yazar Sr Alan Ayckbournun Karmaklklar isimli
oyunun bir halkas olan Anne Figr ise modern bir kadn olan Lucynin travmatik evliliini yanstr. Oyun yazar,
modern ancak sradan ngiliz kadnnn evlilik ve aile sorunlarn yanstmada en nemli ngiliz oyun yazarlarndan
biri olarak grlr. Bu alma, bakahramanlar asndan Euripidesin Medeas ile Ayckbournun Anne Figr
arasnda yakn bir ba olduunu ne srer. Terk edilme karsnda iki annenin eylemlerini analiz etmeyi amalar.
alma ayn zamanda eleri tarafndan terk edildikten sonra Medea ve Lucynin baz mental ve duygusal
farkllklarnn olduuna da iaret eder. Neticede bu alma her ne kadar farkl kltrlerin ve dnemlerin rnleri de
olsalar Medea ve Anne Figrnn arasnda ayrt edici baz zelliklerin olmasna karn, baz derin dnsel
balarn olduunu ileri srmektedir.
Anahtar Kelimeler: Anne ve Kadn, Anne Figr, Ayckbourn, Euripides, Medea

313
Yabanc Dilde Okumada Eletirel Dncenin nemi

Prof.Dr. Leyla Harputlu - Chimedkhalam Erbatur

Gnmzde ou niversitelerin amalarndan biri rencilerinin kendi alanlarnda eletirel dnme


becerilerinin gelitirmelerini salamaktr. Eletirel dnme gnmz eitim programlarnn bir hedefidir. Ancak
eletirel dnmeyi yaamlarnda etkili biimde kullanabilen bireyler eletirel dnme becerilerine ve eletirel
dnme eilimlerine sahip bireylerdir. renme srecinin nemli bir paras olan eletirel dnme zellikle
okuma yaparken rencilerin kavramlar analiz etmelerini, deerlendirmelerini ve aklamalarn salamaktadr
Dier bir deyile, metni anlamak ve karmak etkileimi kolaylatrmak iin rencilerin eletirel dnebilmesi
gerekir. Bu almann amac, eletirel dnme, okuduunu anlama, eletirel okuma ve eletirel dnme
becerilerini literatr incelemesine dayanarak analiz edip eletirel dnme becerilerini belirlemek ve okuduunu
anlama ile okuma stratejilerinin ilikilerini belirlemektir. Bu aratrma koralasyonel aratrma yntem ve teknikleri
kullanlarak yaplandrlmtr. Aratrmann grubu, 2015-2016 retim ylnda Dokuz Eyll niversitesinin
ngilizce retmenlii blmnde renim gren nc ve drdnc snf rencilerinden almada yer almak
isteyen gnll renciler arasndan sekisiz olarak oluturmutur. Bu almada drt temel veri toplama arac
kullanlmtr. Bunlar okuma anlama testi, st bilisel okuma stratejileri lei, Cornell Eletirel Dnme Testi ve
Oxford'un dil renenler iin kiisel bilgi formlarndan olumaktadr. Aratrma sonucunda elde edilen veriler SPSS
(2015) paket program kullanlarak analiz edilmitir. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yannda bamsz t-
testi ve korelasyon teknikleri kullanlmtr. Sonular rencilerin akademik materyalleri okurken birok Problem
zme Stratejisi ve Destek Stratejileri kullandklarn ortaya karmstr. alma sonularna gre rencilerin
okuma stratejilerinin farkndal yksek ve orta dzeyde gereklemitir. kincisi, st Bilisel Okuma Stratejilerini
kullanma alglar ile okuma anlama testi arasnda istatistiksel adan anlaml bir iliki bulunmamtr. nc
olarak, ngilizce retmenlii adaylarnn eletirel dnme becerileri ile okuma strateji kullanm arasnda anlaml
bir iliki olmad ortaya konulmutur
Anahtar Kelimeler: Eletirel Dnme, Okuma Anlama, Okuma Stratejileri, Kresel Okuma Stratejisi, Problem
zme Stratejisi, Destek Stratejisi, Yaratc Dnme, Eletirel Okuma

314
Balangtan 1917 Ylna Kadar Rusyada Slavca Dilbilim Tarihine Genel Bir Bak

Yrd.Do.Dr. Leyla ener

Rusyada Slavca Dilbilim tarihini belli bal birka dnem altnda inceleyebiliriz. Sz konusu bu dnemler
aratrma konusu ve kapsam asndan olduu kadar kullanlan yntemler asndan da farkllk gstermektedir.
Erken olarak nitelendirebileceimiz XVI-XVII Yzyllar arasn kapsayan dnemin ana aratrma konusu Eski
Slavcadr. XVIII. Yzylda edebi Rusa aratrmalarna arlk verilmitir. Rusyada Slavistik almalar ierisinde
ayr bir aratrma alan olarak Slavca Dilbilimi XIX. Yzyln balarnda ortaya kmtr. XIX. Yzyln Altml-
Yetmili Yllarna kadar sren ilk dnemde Slavca Dilbilimi alannda nemli almalar ortaya konulmu,
kyaslamal Slavca dilbiliminin temelleri atlmtr. Bu zamandan 1917 Ekim Devrimine kadar sren Slavca Dilbilim
tarihinin ikinci dnemine Moskova, Kazan ve Harkov niversitelerinde yrtlen almalar damgasn vurmutur.
Rusyada ilk Slavca dilbilimi almalarnn yapld XVI. Yzyldan itibaren 1917 Ekim devrimine kadar sz
konusu alanda yaanlan gelimeleri ana hatlaryla ortaya koymay amalayan almamzda Rusyada Slavca
Dilbilim tarihinin belli bal dnemleri ve bu dnemlerde ne kan nemli dilbilimciler zerinde durulmutur.
Anahtar Kelimeler: Rusya, Slavistik, Dilbilim, Slavca Dilbilim

315
Eski Trk Edebiyatnda airlerin Trk Dili Zevki

Yrd.Do.Dr. Lokman Takesenliolu

Tanzimat dneminden gnmze Trk dili zerine pek ok alma gerekletirilmi, hatta 20. yzyln bandan
itibaren milliyetilik akmnn temeline milli dil uuru yerletirilerek devlet politikas haline getirilmitir. Fakat bu
uur Tanzimat ile balamam, kadim edebiyatmzda da bu konuda fikir beyan eden pek ok nemli isim olmutur.
Eski edebiyatmzda Kagarl Mahmut, Ali ir Nevai gibi baz rnekler hari mevcudiyeti ok bilinmeyen Trke
hassasiyeti nadir rastlanan bir durum da deildir. Pek ok air gururla Trke iir sylediklerini ifade etmiler;
Trke iir yazmann zahmetli olsa da sonucun esiz olduunu, sade Trke ile de stn iir yazlabileceini
sylemi ve gstermilerdir. Hatta Trkeyi hor gren ve yetersiz bulan airleri eletirmi ve Trkenin Trkler
arasnda dahi deerinin yeterince bilinmediinden ikayet etmilerdir. Bu almada slami Devir edebiyatmzn ilk
rnlerinden divan iirinin en aaal dnemlerine kadar pek ok sz stadnn Trk dili ile ilgili grleri, dil
konusundaki hassasiyetleri ve Trk dilinin edebiyat dili oluundaki hizmetleri rneklerle ifade edilmeye
allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Eski Trk Edebiyat, Divan iiri, Trk Dili

316
Halveti eyhlerden Drt Kuak Uaki air

Yrd.Do.Dr. Lokman Takesenliolu

Halvetilik, Trk-slam dnyasnn en yaygn tarikatlarndan biridir. 14.yyda Azerbaycandan yaylmaya


balayarak Osmanl corafyasna ulaan tarikatn zaman iinde pek ok farkl kolu olumu, bu nedenle tarikatlarn
anas olarak nitelendirilmitir. Tarihsel sre ierisinde Anadolu'daki yzlerce Halveti tekkesinin mevcudiyeti, bu
tekkelerde yetien pek ok mutasavvfn dncelerini iirle ifade etmesi ve Trkiye'nin hemen her yerindeki
ktphanelerde Halvetilie mensup airlerin yazmalarnn olmas gz nnde bulundurulduunda tarikatn edebiyat
iin, edebiyatn da tarikat iin deeri anlalm olur. Bu almada Halvetiliin en nemli kollarndan olan Uakilik
silsilesi iinde mevcut drt kuak eyhin; Hasan Hsameddin Uaki, Memi Can Saruhani, mer Karibi ve Cahidi
Ahmed Efendinin hayatlar, dnya grleri ve eserleri hakknda bilgi verilecek, iirlerinden gzide rnekler
sunularak edebi deerleri ortaya konulmaya allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Halvetilik, Uakilik, Divan iiri, Tasavvuf

317
Murathan Mungann Dokuz Anahtarl Krk Oda Eserinde Masal zlekleri

Yrd.Do.Dr. M. Abdulbasit Sezer - Ar.Gr. Frat Ta

zet ada Trk edebiyatnn retken, zgn ve renkli simalarndan Murathan Mungann yazarlk hayat
boyunca tamamlamaya alt krk oda serisinin drdnc kitab Dokuz Anahtarl Krk Oda ubat 2017de
okurlaryla buluur. Krk oda dizisini, kendisinin binbir gece masallar olarak deerlendiren yazar, daha nce
yaynlanan Krk Oda, Aynal Krk Oda, Yedi Kapl Krk Oda eserlerinde halk biliminin nemli konusu olan
masallar hakknda nemli tespitlerde bulunur. Kurmaca masal kavramnn edebiyatmzdaki en etkili ve zgn
rneklerini sunan Lal Masallarn yazar; Yedi Ccesi Olmayan Pamuk Prenses, Zamanmzn Bir Klkedisi gibi
yklerde, okuyucunun hayal dnyasnda arketipe dnen nemli masal kahramanlarn yepyeni kimlik ve deer
yarglaryla kurmaca evreninde tekrar tasarlar. Dokuz Anahtarl Krk Odada, nemli masallar, masal
kahramanlarn ve masal motiflerini yeni bak asyla amza tayan Mungan, edebiyatta neden byle bir yol
izlediini u ekilde aklar: Yalnzca tipolojik anlamda bir arketipten sz etmekle yetinmeyiz; iliki biimlerinin,
deer dizgelerinin, yanlglarn da bir arketipi var. Ve bunlar ok byk lde ideolojik belirlemeler ve
belirlenmelerle adan aa toplumdan topluma klk deitirerek sryorlar (Mungan, 1996: 114) Bu almada
Murathan Mungann Dokuz Anahtarl Krk Oda eserinde kurgulad yklerdeki masal izlekleri ve motifleri
deerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Murathan Mungan, Rapunzel, Motif, Masal, Masal Mekanlar, zlek

318
Kltrel Devam Veya Gelenein ntikalinde ki Yol: Anlat ve Anma

Dr. M. Emir lhan

Bu teblide intikal ettirilen bir birikim olarak gelenein, iki yolla kuaklar aras bir kprnn kurulmasn
salad ileri srlecektir. Bu yollardan biri anlatdr. Anlat, antikite denilebilecek dnemlerde, balangc
itibariyle szel olmakla birlikte, daha ok modern dediimiz zamanlarda; gnmz veya yakn dnemlerde
yazn olarak gelenein aktarlmasnn ana yolu olarak grlr. Bununla beraber, bu ana yolu kesen veya bu ana
yolla birleen bir baka yol ise anma nosyonudur. Anlat, nasl antik-modern ayrmnda szl-yazn olarak
farkllamsa, anma da bu farkllamaya dayanarak eitlenmitir. Buradan hareketle bu bildirinin ana sav, anlat
odakl szl-yazn farkllama, anma odakl gelenein aktarlma biimini de szel-yaznsal olarak deiime
uratmtr. Dier bir deyile, gelenein aktarlma yolu olarak, antik dnemlerdeki sz odakl anlat ve anma,
modern dnemlerdeki yaz odakl bir dnm yaamtr. Bu dnm, bir yenilik olarak gelenein
gemiten ayrld snrlarda ieklenen ama sreklilik nosyonunu da dlamayan bir kltrel devam olgusudur.
zetle, kltrel olarak devam olgusu, gelenein intikalinde kullanlan yollardaki izlerden karlabilir.
Anahtar Kelimeler: Gelenek, Anlat, Anma, Sreklilik ve Kltrel Devam

319
Adana-Yumurtalk Sugz Kynde Gnler Etrafnda Oluan Halk nanlar

Dr. Mehmet Alptekin - Tuba Koyuncu

Gnler, insan hayatnn vazgeilmez paralardr. yle ki gnler etrafnda snrsz inanlar ortaya kmtr. Bu
inanlarn kayna Trk kltrnde amanizme kadar inmektedir. Gnler etrafnda Trklerin kabul ettikleri dinler
ve komu olduklar milletlerin kltrleriyle etkileimleri sonucunda ok farkl inanlar bir araya gelmitir. Gnler,
tarihin ilk dnemlerinden beri insanlarn zaman kendilerine gre ekillendirip adlandrmas sonucunda ortaya
kmtr. nsanlarn uzun tecrbeleri sonucunda gnler etrafnda deiik inanlar ortaya kmtr. zellikle
toplumlarn kabul ettikleri dinler, komu olduklar milletlerin kltr bunda etkili olmutur. almamzda Adana
Yumurtalka bal Trkmen Yrklerinin yaad Sugz kynde gnler etrafnda oluan halk inanlar zerinde
duracaz. Bylece bugn hl szl gelenekte gnler etrafndaki inanlar ortaya karm olacaz.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Adana, Sugz Ky, Gnler, nan

320
Glten Dayolunun Fadi Romannda Anne-ocuk likisi

Yrd.Do.Dr. Mehmet Bakr engl

ocuk edebiyat, ocuklar iin yazlm eserlere karlk olarak kullanlr. Bu tanmlama beraberinde yeni
tanmlamalara ihtiya duysa da genel olarak 2-14 ya aralndaki ocuklarn anlam dnyasna hitap eden eserler
ocuk edebiyat kapsamnda deerlendirilir. Glten Dayolu, Trk edebiyatnda ocuk edebiyatnn yetkin
isimlerinden biri olarak kabul edilir. 1971 ylnda yaymlanan ilk roman Fadi, onun en baarl ocuk
romanlarndan birisidir. Romanda hikyesi anlatlan kk kz Fadi, daha ok annesiyle gelitirdii iliki biimine
gre varl anlam kazanan bir ocuktur. Annesiyle gelitirdii olumlu iletiim, onun birey olarak evresine daha
salkl bir ekilde almasna kaynaklk eder. deolojik bir nermenin sz konusu olmad romanda, anne-kz
ocuu ilikisinin ocuk dnyasndaki izdmleri yaln bir biimde yanstlmtr.
Anahtar Kelimeler: Glten Dayolu, ocuk Edebiyat, Fadi, Anne, Baba, Toplum

321
Luis Garca Montero iirinin mgeler Dnyas

Yrd.Do.Dr. Mehmet lgrel

ada spanyol edebiyatnn en nemli airlerinden, edebiyat eletirmeni ve akademisyen Luis Garca Montero,
ayrt edici zellii kiisel benliin toplu deneyim iinde zl olan Deneyim iiri akmnn balca
temsilcilerindendir. Kurmaca dzeyde sklkla otobiyografik ve mahrem bir aktarm biiminin belirleyici olduu bu
edebi akm, yaamn kendisi ile ilgili elere ve olaan olana odaklanmasnn yan sra temelde ahlaki bir aray
yanstmaktadr. Bu alma Montero'nun iirlerinin, ou ehir olgusu ile ilgili olan imgeleri temel alnarak sembolik
imgelem bak asndan zmlenmesini amalamaktadr. Bu dorultuda, sz konusu yaptlara btnsel bir
yaklam salayabilmek iin arlkl olarak Gilbert Durand ve Gaston Bachelard gibi yazarlarn imgelem ile ilgili
kuram ve yaklamlar benimsenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Luis Garca Montero, Deneyim iiri, iir, mgelem, Gilbert Durand

322
Yazar ve Okur likisi Balamnda: Bir Teredddn Roman

Ar.Gr. Mehmet Ragp Ete

Bir Teredddn Romannda Peyami Safa, yazd romanlarn okuyucular konumunda olan iki kadn karakter
Mualla ve Vildan ile yazarlk serveni hakknda konumalar yapmaktadr. Romanc, kadn okuyucularna; romann
yaratm sreci, eserini olutururken gz nnde bulundurduu kstaslar, romanlarndaki olmazsa olmazlar,
hedeflediklerine ulamadaki baars veya baarszlklar gibi konularda sanatn tanmlayacak nitelikte ipular
vermektedir. Bu samimi paylamlar, ayn zamanda yazarn kendi romancln kritie tabi tutmas olarak da
deerlendirmek mmkndr. Romanc ve okurlar arasnda cereyan eden bu konumalar; Edebiyat bilimi ve roman
sanat adna olduka nemlidir. Bunlardan hareketle; Peyami Safann roman tr ile ilgili dnceleri ve kendi
romanclnn karakteristii hakknda karmlarda bulunmak hedeflenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Roman Sanat, Yazar, Okur, Yaratm Sreci

323
Felh'nin stinsah Ettii ki Eser ve Bu Yazmalarda Bulunan iirleri

Do.Dr. Mehmet Sar

XV. Yzyl ahlk ve tasavvuf iri Abdurrahm Karahisar, Ftih'i ve stanbul'un Fethini grm, Akemsettin'in
mridi ve halifesi olmu, "Vahdetnme"yi yazm bir ahsiyettir. Afyonkarahisar'n tarihi, edebiyat, folkloru
zerine aratrmalar yapan Edip li Bak, Abdurrahim Karahisari'yi anlatan almasn "Byk Ozan Abdurrahim"
bal ile "Tapnar Dergisi"nin 29 (19 Mart 1935) ile 65 (Mart 1938) saylar arasnda Latin harfleri ile tefrika
eder. Afyonkarahisarda Felh Hoca diye tannan hattat ve ir Felh, nce "Vahdetnme"yi sonra Abdurrahim
Karahisar'nin anlatld Edip li Bak'nn almasn -yer yer mdahalelerde bulunarak-Latin harflerinden Arap
harflerine aktarp ktphanesine kazandrr. Arap harfli iki yazmada da Felh'nin imdiye kadar bilinmeyen baz
iirleri bulunmaktadr. Bildiride Abdurrahm Karahisar, Edip li Bak ve hattat ir Felh-Halil Genel ksaca
tantlarak, sz konusu yazma defterler ve Felhnin yazmalarda bulunan bilinmeyen iirleri zerinde durulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Abdurrahm, Edip li Bak, Felh ve iirleri

324
Divan iirinde Vatan Hasreti zerine

Yrd.Do.Dr. Mehmet nal - Yrd.Do.Dr. Nurettin alkan

Klsik Trk edebiyat, dnyann en zengin ve renkli kltr kaynaklarndan beslenen bir edebiyattr. Bu
edebiyatn bir paras olan Divan iirini gerek manada anlayabilmek iin mazmun, motif ve benzetme unsurlarn
iyi bilmek gerekir. Birok divan airinin iirlerinde rastlayabileceimiz baz mazmun ve motiflerin divan airlerinin
iirlerinden, rnek metinlerden yola klarak tespit edilmesi, divan iirinin kendine zg benzetme dnyasnn
ortaya kmas asndan son derece nemlidir. Ayrca, bu tr belirli benzetme elerinin tespitine dayal almalar
divan airlerinin ortak iir malzemesini nasl kullandklarn ve airler arasndaki slp benzerliklerini ya da
farkllklarn gsterecektir. Farkllklarn tespiti airlerin divan iiri geleneini ne kadar yanstp yanstmadklar
konusunda fikir verici olacaktr. Osmanl klsik iirini meydana getiren irlerin en gze arpan zellii, evresinde
grd ve kulland her unsuru iirine yanstmasdr. Aklmza gelebilecek her unsuru zelliklerine gre deiik
bir haylin iinde grmeniz mmkndr. Bunun yannda Mslman Trk toplumunun en kati vazgeilmez temelini
oluturan vatan, bayrak ve namus gibi kavramlar birok defa airler tarafndan enine boyuna ilenmitir. Osmanl
corafyasnda yaayanlar vatan kavramna, aidiyet unsuru olarak vazgeilmez bir deer atfetmilerdir. Vatan hasreti
halk edebiyatnda olduu gibi, Divan iirinde de airlerin feverann yanstan simgelerden biri olmutur. Bu
almada seilmi divan airlerin iirinde, vatan sevgisinin ve hasretinin hangi mazmunlara karlk olarak
kullanld ve dnemin edebiyatnda nasl yanstld ele alnacaktr.
Anahtar Kelimeler: Vatan Sevgisi, Osmanl Edebiyat, Hasret, Das-Sla

325
Yahya Kemalin iirlerinin Deerler Eitimi Asndan ncelenmesi

Yrd.Do.Dr Mehmet Ylmaz - Remziye lgeen

Deer, bir milletin kltrel hayat iinde sosyal ilikilere bal olarak gelitirdii davran modelleridir. Sosyal
ilikilere bal olarak olutuu iin deer, ayn zamanda toplumun kimlii olarak da grlebilir. Sosyal hayat iinde
deerler, bireyin gemiiyle bugn arasnda bir kprdr. Deerler, bireylerin toplumsal yaamda zlerine
yabanclamalarna engel olan bireye milli bir kimlik kazandran unsurlardr. Sahip olunan deerler, bireyin
gelecekte kiiliini, bak asn, davranlarn, hatta hayatn belirleyecek etkenler olduu iin, bireyin belli bal
deerlerin farkna varmas, gerekli deerleri kazanmas, yeni deerleri benimsemesi; btn deerleri kiiliinin
temel ta haline getirerek davrana dntrmesi gerekir. nsan, doup byd toplumun deerlerini eitim
yoluyla alr. Deerler eitimi bireylere eitimin her kademesine yaylarak verilir. Buradaki ama ocuklarn zne
yabanclamalarna engel olmaktr. zne yabanclamayan bireyler toplumsal yaam iindeki zorluklar daha kola y
atlatr. Yahya Kemalin iirlerine bakldnda zellikle milli duygular kazandrma ve canl tutma asndan gen
nesillere kazandrlacak birok deeri iinde barndrd grlecektir. Bu sebeple, almada Yahya Kemalin
iirleri deerler eitimi asndan ele alnmtr.
Anahtar Kelimeler: Deerler Eitimi, Milli Edebiyat, Ahlak, Yahya Kemal, iir

326
Behetl-Hadykta da Eki ve Kullanm

Ar.Gr. Melike Uar

Behcet'l-hadyk fi mev'izeti'l-halyk 669/1270-658/1286 tarihleri arasnda Fahrddn bin Mahmd ibnil-


Hseyn ibni Mahmd et-Tebriz tarafndan Kayseriye bal Karahisar Develi ilesinde kaleme alnmtr. Eserin
bilinen 5 nshas bulunmaktadr: Bursada 1 adet (Bursa Blge Yazmalar Ktphanesi, Kurunluolu blmnde,
no. 99), stanbulda 2 adet (Sleymaniye Ktphanesi, brahim Efendi blmnde, no. 354; Yazma Balar
blmnde no. 4040), Ankarada 1 adet (Ankara niversitesi lahiyat Fakltesi, no. 35879), Almanyada 1 adet
(Berlin, Staatsbibliothek ktphanesi no. 1076). ncelemede esas alnan nsha brahim Efendi nshas olup metinde
Eski Trkenin kalnts olan -DA ekinin kullanm alan gzler nne serilecektir. Bilindii gibi -DaI gelecek
zaman eki sadece Eski Trke dneminde kullanlmtr. Bu ek daha sonraki dnemlerde kullanlmayp Behetl-
Hadykta kullanlyor olmas dikkat ekici bir hususiyettir. Ek metinde sadece gel- fiili ile kullanlmtr. Bu ek
kalplam bir ifadenin iinde gelecek zaman sfat-fiil eki grevinde kullanlmtr. Metinden baz rnekler
unlardr: Bu yldan geldec yla dek gkden yre nice yamur yaas durur. (49a / 5). Cebril eline vrr marlar
bu yldan geldec yla degin nie kimseler at lasdur. (49a / 15). Arkaik bir durum arz eden bu ekin metinde
getii btn cmleler verilecek ve bu ekin getii cmlelerdeki kullanm alan hakknda bilgi sunulacaktr. Sonu
olarak Behcetl Hadaykn 1476 senesinde istinsah edilmi Ouzcalam nshas Trkoloji camiasna imla ve ses
zellikleri ile tantlacak ve bu camiadaki arkaizm ile ilgili almalara kk bir katk salanm olacaktr.
Anahtar Kelimeler: Behcetl Hadyk, -Da Eki, Arkaik

327
Klasik Trk iirinde Yecc ve Mecc

Ar.Gr. Merve Mentee

Klasik Trk iiri din, tasavvuf, tarih, mitoloji, gelenek, efsaneler vb. bir ok kaynaktan beslenmektedir. Bu
kaynaklarn yan sra insan, insan topluluklar, kavimler ve halklar da Klasik Trk iirine katk salayan
unsurlardandr. Klasik Trk iirinde gerek yaamda var olan insann idealletirilmi kopyas olarak karmza kan
insan unsuru, tipler ve kiilikler olarak ikiye ayrlmaktadr. Tip, gerek yaamda var olmam, eserde toplumun
temel deerlerini temsil eden insan grntsdr. Kiilik ise gerekte belli bir corafyada yaam insanlar temsil
etmektedir. Yecc ve Mecc de kiilikler kategorisinde yer alan grup isimlerindendir. Yecc ve Mecc, Nuh
peygamberin olu olan Yfesin soyundan olan iki kabilenin addr. Bu kabileler dnyada fesat karma, kyamete
yakn bir zamanda ortaya kma vb. zellikleri ile bilinmektedirler. Bu almada Klasik Trk iirinde kiiliklerin
yerine deindikten sonra, grup isimlerinden olan Yecc ve Mecc hakknda bilgi verilip, Klasik Trk iirinde
baka hangi kiiliklerle ilikilendirildii, hangi zellikleriyle ele alnd ve hangi olaylar ile anldklar ortaya
konulmaya allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Klasik Trk iiri, Yecc, Mecc

328
Osip vanovi Senkovskinin Dergicilik Faaliyetleri

Ar.Gr. Mesude Arkm

Polonya asll bir yazar ve doubilimci olan Osip vanovi Senkovski, Rus edebiyatnda ikinci derecede bir yazar
olarak yer edinmitir. Akademik ve edebi almalarnn yan sra dergicilik faaliyetlerinde de bulunan Senkovski,
editrln yapt Biblioteka Dlya teniya adl dergi ile byk ses getirmitir ve bu dergi, dneminin yksek
tirajl dergileri arasnda yerini almtr. Dergide, A. S. Pukin, V. F. Odoyevski, M. Yu. Lermontov, A. A. Bestujev-
Marlinski gibi dnemin nl yazarlar da eserlerini yaymlamlardr. Sadece belirli bir kesime deil, toplumun her
kesimine hitap etmeyi amalayan bu dergi, program ve ieriiyle dikkat ekmi, dnemin nl yazarlarnn ve
eletirmenlerinin olumlu ya da olumsuz deerlendirmelerini almtr. adalar tarafndan ald eletiriler nda,
Senkovskinin ve Biblioteka Dlya teniya'nn Rus dergiciliindeki yeri bu almada incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Senkovski, Gazetecilik, Biblioteka Dlya teniya

329
Kelile ve Dimne de Kullanlan Arkaik Kelimeler ve Baz ift Dilli Kullanmlar

Ar.Gr. Metin lhan

Hindistanl yazar Beydaba tarafndan kaleme alnm, orijinal ad Pana-Tantra olan ilk olarak Sanskrite
yazlm, fabl tarz hikyeler barndran bir t ve ahlk kitabdr .Asl metin (ng. hypertexte), be blmden
olumakla birlikte daha sonra yeni blmler (ng. hypotexte) eklenerek zaman ierisinde Kelile ve Dimneye
dnmtr Ketebe kaytlarndan edindiimiz bilgilere gre eserin Sultan Beyazid Hannn trbedarnn olu
Sleyman Efendiye ait olan bir tercme olduu anlalmaktadr. Eserde Arapa, Farsa kkenli kelimelerle beraber
Eski Trke Dnemine (arkaik) ait szcklere rastlanlmaktadr. Ayrca eserin ift dilli (olga-bolga) olma zelliine
sahip olduu da grlmektedir. Yukarda zikredilen durumlardan hareketle almamzda eserde bulunan Eski
Trke kelimelerin (arkaik) kullanld beyitler tespit edilip, szlk anlamlaryla verilmeye allmtr ve ift dilli
(Ouzca) olma zellii de dikkatlere sunulmutur.
Anahtar Kelimeler: Arkaik, Kelile ve Dimne, Ouzca

330
Aleksandr Soljenitsnn Matriyonann Evi Adl Eserinde Rusa Tamamlanm- Tamamlanmam
Eylemlerin ncelenmesi

Ar.Gr. Miray Trker

Aleksandr sayevi Soljenitsin (1918- 2008) Rus yazar. 20. yy Rus edebiyat yazarlarndan A. Soljenitsn 1970
ylnda Nobel Edebiyat dl'ne layk grlmtr. 1945 ylnda tutuklanan yazar daha sonra srgne
gnderilmitir. Yazar hapishane ve hastane imgelerini eserlerinde ska kullanr. 1959da yazd Matriyonann
Evi adl yks 1963 ylnda yaymlanr. Matriyonann Evi yazarn evresinde tand insanlarn yaamlarna
dayanan otobiyografik bir ykdr. Kentin kouturmasndan uzak insanlarn kaderlerini ve yaamlarnn acmasz
yanlarn ortaya koyan bir ykdr. Yazar, ana kahraman Matriyonann karakteri ve yaamn yknn merkezine
yerletirmitir. Matriyonann kaderi aslnda Rus kyl kadnnn konsantre trajedisidir. almada eserin Rusas
zerinde allmtr. Eserde metne bal inceleme yntemi kullanlarak eylemler incelenmitir. Rusada eylemler,
hareketin sonulandn bildiren sonu odakl tamamlanm eylemler ve sre odakl tekrarlanan hareketleri
belirten tamamlanmam eylemler olmak zere iki farkl tre ayrlr. almadaki amacmz yazarn eserde
kulland eylemleri Rusa tamamlanm- tamamlanmam tr bakmndan incelemek ve anlambilim asndan
deerlendirmektir.
Anahtar Kelimeler: Aleksandr Soljenitsn, Eylem, Matriyonann Evi, Rusa, Tamamlanm- Tamamlanmam Tr

331
Doris Lessingin On Dokuz Numaral Odas: Aydnlanma Dncesine likin Bir Eletiri Denemesi

Prof.Dr. Mukadder Erkan

Arka plannda Aristotelesin Evrendeki hibir ey amasz deildir fikrinin bulunduu, Cehaletin insann
btn sefaletinin ana kayna olduu ve cehaletin ortadan kaldrlp yerine bilimsel bilginin ikame edilmesi
dncesiyle hareket eden Aydnlanma, on sekizinci yzylda ortaya km ve modernitenin felsefi temelini
oluturmutur. Kantn Sapere Aude! (Aklnla dnmeye cesaret et ya da bilmeye cesaret et) sz
Aydnlanmann parolas olmutur. Aydnlanma akl yoluyla insan ilerlemesine inanr ve bu yzden iyimserdir.
Nihayetinde bilim, saduyu ve akl sayesinde zmlenemeyecek sorun yoktur. Aydnlanma dncesinin znde
u ilkeler vardr: Hakikate ancak akl ve mantkl dnce ile ulalabilir. Doal olan her ey iyi ve mantkldr.
Mutluluk br dnyada deil, bu dnyada aranmaldr. Toplum ve insanlk ilerleyebilir. nsan zgrletirilmelidir.
Yaam, zgrlk ve mlk sahibi olma haklar insann doal haklardr. Ancak akln ve bilimselliin bylesine n
planda tutulmas, Aydnlanmann destekilerinin yannda kartlarnn da ortaya kmasna yol am ve zellikle
Romantiklerden gnmze bu dnce sorgulanmtr. Esasen bu sorgulama Aydnlanma dncesi iinde bir krize
iaret etmektedir ve bu kriz Aydnlanmann tek ynllnden (akl) kaynaklanmaktadr. Aydnlanma dncesi
hayal gcne, bireysellie, duyguya, yaratcla ket vurmu ve insan ruhsuz bir robota, dnen bir makineye
indirgemitir. Yirminci yzyln nemli Britanyal romanclarndan olan ve 2007de Nobel Edebiyat dln
kazanan Doris Lessingin On Dokuz Numaral Oda adl yks bireyi sadece dnen bir makineye indirgeyen
Aydnlanma dncesinin kn, kiisel mutluluu, zgrl ve ilerlemesini sadece akla balayan insann
ykln sergileyen nemli bir kurgudur. Nitekim yknn giri cmlesi de bu tespiti ispatlar niteliktedir: Bu,
sanrm, akln [intelligence] boa kmasna ilikin bir hikye: Rawlingslerin evlilii akl zerine kuruluydu.
almada Aydnlanma ilkelerinin insan sanld gibi zgrlk ve mutlulua deil, aksine bireysellik kavramnn
kapsad unsurlarn kne sevk edii, zellikle M. Foucaultdan hareketle incelenmeye allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Doris Lessing, On Dokuz Numaral Oda, Aydnlanma, Akl, Foucault

332
Ingilizceyi zel Ama Olarak renen Trk renciler Tarafndan Kullanlan Okuma Stratejilerine likin
Bir Aratrma

Do.Dr. Murat Himanolu - Rait olak

Bu almann amac, ngilizceyi zel Ama olarak renen Trk rencilerin akademik metinleri ngilizce
okuduklarndaki okuma stratejilerini aratrmaktr. Bu amaca ulamak iin, Trkiye'nin batsndaki bir devlet
niversitesinin ktisadi ve dari Bilimler Fakltesinde Ekonomi, letme, Kamu Ynetimi, Maliye, Ekonometri
okuyan 286 niversite rencisi aratrmaya katld. Bu almada Okuma Stratejileri Anketi (SORS) (Mokhtari &
Sheorey, 2002) kullanlmtr. Bulgular, katlmclarn yksek dzeyde okuma stratejileri kullanclar olduklarn
ortaya koydu. Elde edilen bulgular ayrca ya, cinsiyet, akademik alan, baar gibi bireysel deikenler ve
rencilerin okuma stratejilerini kullanmas arasnda istatistiksel olarak anlaml bir iliki ortaya koymutur. Son
olarak, A retme / renme alannda A rencileri, retmenler ve materyal gelitiriciler iin baz pedagojik
sonular sunulmutur.
Anahtar Kelimeler: Okuma Stratejisi, Global Okuma Stratejileri, Destekleyici Okuma Stratejileri, Problem zme
Stratejileri, ai rencileri

333
Bir Gerek ki Hayal: Yaar Kemal le Kemal Tahirin Romanlarna Yansyan Dou nsan

Yrd.Do.Dr Mustafa Aydemir - Nusret Ylmaz

Benzer sosyal temalar ilemelerine ramen farkl bak alarna sahip iki yazarmzdan Yaar Kemal ile Kemal
Tahirin Dou insanna yaklam da ayn deildir kukusuz. Dou insanyla karlamas Trk kylsyle
tanmasndan sonraki srece rastlayan Kemal Tahirin eserlerinde Dou insan olumsuz bir imaja sahiptir. Kemal
Tahirin natralist tutumuna karn Yaar Kemalin romantik gerekilii, yazarlarn eserlerindeki temel kurgunun
yan sra yazarlarn slubunu da belirlemitir. Kemal Tahirin bak asn ekillendiren devleti bak, Yaar
Kemalde daha sivil, daha aykr bir renge brnr. Kemal Tahirin eserlerine yansyan apulcu, cahil, menfaat
dkn, derbeder Dou insan, Yaar Kemalde beylerin zulmne kar kan, kendi kltrel kklerine bal, cesur
kimselere dnr. Bu almada, iki farkl bak asnn romanlardaki yansmalar, belli balklar altnda
incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Yaar Kemal, Kemal Tahir, Dou nsan, Roman

334
Varoluuluk Balamnda Savan Edebiyata Yansmas: zgrlk Yollar

Yrd.Do.Dr Mustafa Aydemir

Kendine ve topluma yabanclam, mutsuz ve huzursuz insan dile getiren varoluuluk, bireyin tehdit altnda
olduunu ve anlamsz bir varlk hline geldiini ortaya koymaya alr. I. ve II. Dnya Savan geiren
Avrupann yaad katliamlar ve ikenceler sonucunda kaybettii manev deerlerin alt st olmasyla ortaya kan
felsef bir araytr varoluuluk. Bunun yan sra tekdze hayatn nesnesi olan bireyi, yeniden ina etme abasdr.
Byk savalarn egemen olduu XX. yzyln ykntlar arasndan ykselen varoluuluk, gerek anlamda insana
zg her tr deer ve yargnn ykld bir dnemde ortaya kan bir felsefedir. Bu nedenle, varoluundan bu yana
insana bir yarar dokunmayan, onu ktlklerden koruyamayan ve bask altnda kalmasn salayan bir takm inan
ve nyarglarn inkr ortaya kar. nsann kendi zn oluturmasn, seimlerini tam bir zgrlk iinde
yapmasn salayan bu dnce dizgesi, varln kaybetmi insann yalnzlna, tek bana braklmlna ve
karamsarlna zm bulmaktan ok, sorunlar karsnda insann ylgnln, pes etmiliini ve intihar n plna
karr. Yani insanlara umut alamak yerine, onlar umutsuzlua dren bir felsefe olur. Bu almann giri
ksmnda, varoluuluun genel erevesi izildikten sonra, Sartren sava ve varoluuluk felsefesinin ana
ilkelerini ortaya koyduu Akl a, Yaanmayan Zaman ve Ykl romanlarndan oluan zgrlk Yollar
lemesi zerinde durulmutur. Bu romanlardaki varolusal zellikler; kiiler ve temalar baznda olmak zere iki
ana balk eklinde irdelenmeye allmtr. Sonu blmnde ise almann genel bir deerlendirilmesi
yaplmtr.
Anahtar Kelimeler: Varoluuluk, Sartre, Yabanclama, Bireysellik, zgrlk Yollar

335
mer Polatn Romanlarnda Kadnn Konumu

Dr. Mustafa Yiitolu

Ky ya da kasaba yaam, 1950li yllardan sonra Trk romannda muhteva olarak daha ok yer edinmeye balar.
mer Polat da 1970li yllardan sonra yaymlad romanlarnda taray, ky, kasabay ele alr. Yazar, kendine
zg kurallarn hkm srd tara dzeninde kadnlarn konumunu anlatmay ihmal etmez. Bir "kii"den ziyade
bir "dii" olarak alglanan kadn, Polatn ilk romanlarndan itibaren ilenegelir. Romanc, kendi yaam serveninden
de istifade ederek taradaki kadn anlatr. Bu adan kurgusal dnya ile gerek dnya arasnda bir paralellik sz
konusudur. Yani romandaki kadnlar, ilgili dnemlerde gzlemlenebilen kadnlardr. Bu durumun bugn bile, snrl
da olsa, geerli olduu sylenebilir. Bu almada mer Polatn yaymlanan be roman incelenmi ve kadnn
konumuyla ilikilendirilebilecek hususlar tespit edilmitir. Bir taraftan kadnn toplumsal stats deerlendirilmi
dier taraftan birey olarak kadn anlatlmaya allmtr. Yazarn, zellikle ilk roman, kadna dair zengin
izlekler tar.
Anahtar Kelimeler: mer Polat, Kadn, Roman, ok Elilik, Tara

336
Trk Dili ve Edebiyat rencilerinin iir Kavramna Ynelik Metaforik Alglar

Yrd.Do.Dr. Nagehan Uan Eke

Eski Yunancadaki mta (zerine) ve phrein (tamak, aktarmak, nakletmek) kelimelerinin bir araya gelmesinden
oluan metafor (mtaphore), bir eyin birtakm ynlerinin baka bir eye aktarld zihinsel/dilbilimsel sreleri
ifade eder. Metafor, bireyin etkili ve hzl bir biimde bir kavram, baka bir kavramla aklamasndan daha mhim
ve gl bir zihinsel retimdir. Nitekim ilgili kavrama ynelik bireyin sahip olduu derinlii ve deneyimleri de
iinde barndrr. Bu aratrmann temel amac, Trk Dili ve Edebiyat rencilerinin iir kavramna ilikin sahip
olduklar alglar, rettikleri metaforlar araclyla tespit etmektir. Aratrmann alma grubunu 2016-2017
retim ylnda Mula Stk Koman niversitesi Edebiyat Fakltesi Trk Dili ve Edebiyat blmnde lisans
renimi gren 165 renci oluturmutur. Aratrmann verileri, nitel aratrma yntemi ile elde edilmi ve elde
edilen veriler ierik analizine tabi tutulmutur. Veri toplama aamasnda rencilerin iir kavramna ilikin sahip
olduklar metaforlar belirlemek zere katlmclara iir -dr/-dir; nk cmlesi iletilmi ve
boluklarn doldurulmas istenmitir. Bu almada aratrmann bulgularna gre, Trk Dili ve Edebiyat
rencilerinin iir kavramna ilikin olarak rettikleri metaforlar, gerekeleri incelenerek ortak hususiyetleri
dorultusunda eitli kategoriler altnda toplanarak deerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Trk Dili ve Edebiyat, iir, Metafor

337
Sait Faik Abasyankn Medar Maiet Motoru Romannda topya

Do.Dr Nazmi zerol - Ar.Gr. Necla Da

Bu almada Sait Faikin Medar Maiet Motoru adl romanndan hareketle topya konusu zerinde durulacaktr.
Medar Maiet Motorunda yazar, zellikle yoksul insanlarn yaadklar karsnda ylmayp umuda sarlmalarn,
emeklerini, yeni bir dnya iin yeniden abalamalarn iler. Toplumsal snflarn birey hayatnda yol at
problemleri, yoksul insanlarn hayatlarndan rneklerle irdeleyen yazar, kahramanlar araclyla insanlarn yaama
tutunma abalarn, hayallerini ve umutlarn dile getirir. Hakszlk ve dolandrclktan, isizlik ile dilencilikten
arnm bir dnya isteyen Sait Faikin zlem duyduu dnya; eit, adil, zgr bir dnyadr. Sait Faik, Medar Maiet
Motorunda Hikmet, Fahrettin Asm ve Fahri isimli kahramann ideal bir dnyaya dair topik zlemlerine yer
verir. Bu kahramanlarn insanlardan kama istei arttka ideal bir toplum kurmak iin abaladklar grlr. Fahri,
mtevaz bir iftlik hayat kurarak ortak yaam alan yaratmaya alrken Fahrettin Asm, herkesin eit kazanca
sahip olduu adaletli bir dnya kurmak ister. Sait Faikin alternatif bir dnya olarak sunduu bu toplum tasarlar,
ideal toplum dne dair ayrntlar ierir.
Anahtar Kelimeler: Sait Faik, Medar Maiet Motoru, topya, deal Toplum

338
Saray airi Mesture Maherefer Hanm (1804-1847)

Yrd.Do.Dr. Nesim Snmez

Mesture Maherefer Hanm, Senence (Sine) ehri ve civarnda uzun saylabilecek bir srede hkm sren
Erdelan Hanedanlnn beylerinden olan Hsrev Hann hanmdr. Kendisinin iinde doup byd aile sz
konusu Erdelan Hanedanlnn hazine nazrln yapm olan bir ailedir. Dolaysyla Mesture Maherefer Hanm,
Erdelan Hanl iinde doup bym bir kadn saray airidir. Ortadou ve Anadolu corafyasnda bu dnemlerde
kadn air ve edebiyatlarn saysnn azl gz nnde bulundurulduunda Mesture Maherefer Hanmn nemi
bir kat daha artmaktadr. Kendisi, sadece airlii ile deil ay zamanda tarihilii ile de birok aratrmacnn
dikkatini ekmitir. Mesture Maherefer Hanm, 43 yllk ksa denilebilecek mrnde kendisinden sz ettirmeyi
baarm ender kadn edip, air ve tarihilerdendir. Bu tebliimizde Mesture Maherefer Hanmn edebi kiilii
zerinde durup Farsa olarak yazd divann tantmn yapacaz.
Anahtar Kelimeler: Mesture Maherefer Hanm, Divan, Kadn airler, Erdelan, Mecmaul-Udeba

339
Yemin Metinlerinin Dilsel zellikleri

Do.Dr Nesrin Deliktal

Bu almada lkemizde farkl meslek gruplarnn greve balamadan nce yaptklar yemin metinlerinin dilsel
zellikleri gsterilmeye allacaktr. Yemin etme ya da ant ime bir greve balamak iin n art olarak kabul
edilmektedir. Trkiyede birok meslek grubu greve balamadan nce yemin etmektedir. Bu yemin metinleri
szdizimsel ve anlamsal balamda nasl dzenlenmitir? Bu metinlerin dilsel zellikleri nelerdir? Neden yemin
edilir ve bu metinlerin hukuki balaycl var mdr? Yapsal ve anlamsal olarak ne tr benzerlik ve farkllklar
gzlemlenmektedir? Metni ifade eden kii ve alc kitle arasndaki iliki nedir? Aratrmann amac yemin eden
kiinin (yemin ederim, andierim) alcya yaklam ve alc zerinde etki yaratmak iin nasl bir dil kullanmna
bavurduunu zmlemeye almaktr. Ayrca konumacnn kulland dilin hitap ettii kitle ile kurulan
iletiimde etki yaratma amac tayp tamad aratrmann konularndan birini oluturmaktadr. Aratrmada
sylem zmlemesi yntemi kullanlacaktr. Szcelem kuram erevesinde yemin ederim, andierim diye
konumasn tamamlayan konuucunun konumas karsndaki tutumu ele alnacaktr. Konuma hangi ortamda ve
ne zaman gereklemektedir, konumac ve alc arasnda nasl bir iliki bulunmaktadr? gibi konular incelenecektir.
Benvenistein deyimiyle szcelem balamnda konuucu-dil-balam arasndaki karlkl iliki nasl
gereklemektedir? gibi sorulara yant bulunmaya allacaktr. Yemin metinlerinin incelenmesi sonucunda bu
metinlerin kendine zg bir dzenleni eklinin olduu, yemin eden kiinin konumuna (Cumhurbakan,
milletvekilleri vb.) ve amacna gre szck seiminde titizlikle davranld gzlemlenmitir. Her bir yemin metni
belirli bir kesim tarafndan dile getirilmekte ve bu metinlerin amac da konumacnn sylediklerinin inandrc
olmas ve alcda nemli bir etki yaratmasdr. Bu nedenle toplumda nemsenen szckleri kullanarak (namusum ve
erefim zerine, kutsal saydm btn inan ve deerlerim zerine, vb.) konumac grevine balarken ald
sorumluluu yerine getireceine topluluk karsnda sz vermektedir.
Anahtar Kelimeler: Yemin Metinleri, Szcelem Kuram, Sylem zmlemesi

340
Maria Kuncewiczowa'nn Cudzoziemka (Yabanc Kadn) Balkl Romannda Yabanclama Motifi

Ar.Gr. Nevra Vardal Atak

ki dnya sava arasndaki yirmi yl, Polonya edebiyat tarihinin en nemli dnemlerinden birini oluturur. Ksa
bir dnem olmasna karn, birbirinden farkl birok stili, tr, sanatsal ve felsefi eilimi iinde barndrr. Bu
dnemde ortaya kan gereki anlatlarda, karakterin i ekimelerine ve ruhsal durumuna daha geni yer veren
psikolojik roman tr nem kazanr. Dnemin nemli kadn yazarlarndan Maria Kuncewiczowa, bu arpc konuyu
kendisine byk n kazandran Cudzoziemka (Yabanc Kadn) balkl romannda ele almtr. Polonya edebiyatnn
psikolojik romanlar ierisinde nemli rol oynayan Cudzoziemka (Yabanc Kadn) topluma yabanclam ve
kendini yalnzlatrm bir odak figrn yksn anlatr. Odak figr, Ra abczyska iindeki ruhsal atmalarn
arasnda yaayan, kendiyle ve dnyayla uzlaamayan mutsuz bir kadndr. Bu almada yabanclama sorunsal
ekseninde Cudzoziemka (Yabanc Kadn) balkl roman incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Polonya, Maria Kuncewiczowa, Psikolojik Roman, Yabanclama, Yalnzlama

341
Lminin Vmk U Azrsnda Mahallletirme Yntemleri

Yrd.Do.Dr. Nilfer Tan - Sleyman Yiit

Osmanl mparatorluunda kendileri de sanatn eitli alanlarnda eserler veren padiahlar ve devlet adamlar
devrin sanatlarn tevik etmi ve korumulardr. Bu destek, Klsik Trk edebiyatnda birok nemli airin
yetimesine ve yeni eserlerin kaleme alnmasna zemin hazrlamtr. Yaplan aratrmalarda manzum ve mensur
olmak zere toplam 46 eseri ve iki hamse oluturacak kadar mesnevsi tespit edilen Bursal Lmi elebi (1472-
1533) de bu isimlerin arasndadr. zellikle Cmden yapt tercmelerden dolay Cm-i Rm lakabyla anlan
Lminin eserlerinden bir ksmn devlet adamlarnn da tevikiyle Arap ve Fars edebiyatlarndan yaplan eviriler
oluturmaktadr. Yunan asll bir hikyeden Sehl b. Harun Destemeysn (. 830) tarafndan Arapaya; Unsr (.
1040) tarafndan Farsaya evrildii dnlen Vmk u Azr bunlardan biridir. Klsik Trk edebiyatnn iki temel
kaynandan ilki, Arap ve Fars edebiyatlarna kadar uzanan bir iir gelenei; dieri de edebiyatn iinde doup
gelitii kltrel ve madd ortamdr. Eserini Kanuni Sultan Sleymann arzusu ve Kazasker Kadir elebinin
teviki ile yazan Lmi, eserini olutururken Unsurnin Farsa Vmk u Azrsn dorudan doruya tercme
etmemi, iinde bulunduu madd ve kltrel ortamdan da faydalanarak telif bir eser ortaya koyarak kkleri Yunan
edebiyatna kadar uzanan bir hikyeyi yerliletirmitir. Bu almada, Lminin Vmk u Azr mesnevsinde
hikyeye katt yerli unsurlar ile eseri mahallletirirken kulland dnlen deitirme, soyutlama,
mecazlatrma, rnek gsterme gibi yntemler tespit edilmi ve eserden seilen rneklerle incelenmitir.
Anahtar Kelimeler: Mesnev, Lmi, Vmk u Azr, Mahallletirme (Yerliletirme)

342
Nect Beyin Gazellerinde Hsn-I Tall Sanatnn levi

Yrd.Do.Dr. Nilfer Tan - Jlide Erken

Klsik Trk iirinin statlar arasnda yer alan Nect Bey, kafiye ve rediflerinde Trke kelimeleri tercih etmesi,
deyim, atasz ve yerli unsurlar ska kullanmas ile tezkirecilerin dikkatini ekmi ve dneminde melik-uar
olarak kabul edilmitir. Nectnin gazelleri belgat unsurlar asndan ele alndnda airin edeb sanatlar ve
zellikle hsn-i talli baaryla kulland grlmektedir. Bu sanatn esasn, bir olayn gerek sebebini inkr ederek,
bu gerek sebep yerine hayal ve airane bir sebep yaratmak tekil etmektedir. Hsn-i tall, airin hayal gcn ve
iir kabiliyetini ortaya koyarken ayn zamanda sanatnn ina ettii iirin dnya hayatndan kopuk olmadn da
gzler nne sermekte; almlaycy etkileyerek estetik bir haz uyandrmaktadr. Estetik haz, hsn-i tall sanatyla
ortaya konulan ibd ve icz ile meydana gelmektedir. Nect, bu sanat kurarken mecazlatrma, soyutlama ya da
somutlama gibi tekniklerle memdhu ycelterek, anlam yerliletirerek, almlaycy artarak veya gldrerek
orijinal syleyiler ve ince hayaller yaratmtr. Bu almada, Nectnin gazellerinde hsn-i tallin kullanld
beyitler tespit edilecek, airin bu sanat ileyi ekli, bu sanatn ilevi; okuyucuyu nasl etkiledii ve iire
kazandrd anlam boyutu deerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Nect Bey Dvn, Hsn-I Tall, Gazel

343
Elif afak'n Ak Romannda Taassup-Tasavvuf atmas

Nurullah Esendemir

Toplum hlinde yaayan insanlar, bu birlikte yaama ve birlikte varlklarn srdrme srelerini, toplumun dier
fertlerine saygya gstermek suretiyle mmkn klarlar. Sayg, insani ilikilerin temelini oluturup daha gelimi
mnasebetlere kap aralar. Saygdan yoksun toplumlarda geliim, baar ve huzur aramak mmkn deildir. Bu
yzden toplumun her katmanndaki hayat kalitesi, farkllklara sayg, fikirlere sayg, deiime sayg gibi saygnn
eitli boyutlarnn varlna baldr. Son dnem Trk edebiyatnn en ok okunan yazarlarndan Elif afakn 2009
ylnda yaymlanan Ak adl roman, byk ses getirerek ciddi bir sat baars getirmi, yln en ok satan kitab
unvann kazanmtr. Yazar, bu eserini, postmodern edebiyatn anlatm imknlarndan biri olan i ve d roman
eklinde kurgulamtr. romanda olaylar, 13. Yzylda Konya ehrinde geer, ems ile Mevlanann arasndaki
olaylar anlatlr. Bu almada Ak romannda yer alan taassup olgusu incelenmi, taassup ve tasavvuf atmas
irdelenmitir. Eserin incelenmesi sonucunda tasavvufi elerden ska yararlanld, hogr ve banazlk
kavramlarnn sk sk kar karya getirildii, kiiler ve olaylar araclyla bu atma kurguland tespit edilmitir.
Romanda banazlk eletirilirken farkllklara sayg, dier dnce ve inanlara hayat hakk tanma, insanlara
nyargl yaklamama, gibi alt boyutlara sahip olan hogr kavram zm olarak sunulur.
Anahtar Kelimeler: Elif afak, Ak, Hogr, Banazlk, Roman, Eletiri

344
Paul Austern Yalnzln Kefi Adl ve Dier Otobiyografik Kurgu Eserlerinde Travma Etkisi

Ar.Gr. mer Ayta Ayka - Yrd.Do.Dr. Aydn Grmez

Eserlerinde st kurmacay kullanma konusunda ok zel bir yetenei olan Amerikal yazar Paul Auster ans,
tesadf, travma ve kimlik aray gibi nemli temalar kullanmas ile de bilinir. Yahudi asll bir ailenin mensubu
olarak New Jerseyde doan Auster, gmen ailelerin byk kentlerdeki yaamlar hakknda da nemli anlar
tayan eserler vermitir. Gmenlerin ve kendisinin de oka yaad ac, yoksunluk, lm gibi ac tecrbeler
eserlerinde de yer bulmutur. Onun karakterleri de ailesel problemler yaam, ekonomik skntlardan gemi ve
hayata tutunma noktasnda ciddi problemler yaamtr. Kendi adn sadece kitaplarnn kapanda tutmakla snrl
kalmayan Auster, otobiyografik eserlerinde yaad travma ve sorunlar kimi zaman kendi adyla kimi zaman kurgu
karakterleri ile gerek ve kurgu arasna baar ile yanstmtr. Bu almada da Austern gerek ve kurgusu
arasndaki yaanmlklar ve hayat hikayesi gz nnde bulundurularak gerek hayatta yaanlan olumsuzluklarn
nasl bir travma etkisi yaratt Yalnzln Kefi adl kitap bata olmak zere dier otobiyografik kurgu eserleri
erevesinde incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Travma, Paul Auster, Aile, Kimlik, Yaanmlklar

345
The Irony Of Socal Realsm: Sots-Art As An Early Stage Of Russan Postmodernsm

Ar.Gr. Orun Alpay

ABSTRACT

Socialist Art, which is shortly known as Sots-art is an art movement derived from the reality of Social realism by
the late 1950's. The term was first used in 1972 by the artists Vitaly Komar and Alexandr Melamid to define the
brand-new Russian pop-art as an alternative to American pop art. Sots-art is an ironic expression of oppresive social
realism, therefore, allegorically approaches to Soviet totalitarism using typical Soviet discourses. In this respect it is
regarded as an essential component of Russian conceptualism and postmodernism Moreover, the reflections of Sots-
art can be seen both in art and literature; especially in the works of Ilya Kabakov, Erik Bulatov, Dmitrri Prigov, Lev
Rubinstein and Vladimir Sorokin. The history of Sots-art movement, its features and correlation with Russian
postmodernism are examined and discussed in this paper.
Keywords: Sots-Art, Social Realism, Soviet Art, Russian Literature, Postmodernism

346
Milli Edebiyat Dnemi Romanlarnda Anadoluya Bak ve Anadolunun Bak

Do.Dr zcan Bayrak

Deiim dncede balar. Dncenin eyleme dntrlmesiyle deiim ekillenir. Osmanl mparatorluu
gelien Bat karsnda geri kaldn fark edince deiim srecini balatr. Birok alanda Bat rnek alnarak
deiim ekillendirilmeye allr. Batllama sreci olarak adlandrdmz bu dnem temelleri dzgn
ekillendirilmediinden birok sorunu da beraberinde getirir. Yapay biz zeminde srdrlen bu deiim toplumda ve
bireyde farkl bak alarnn ekillenmesine yol aar. Bu bak alarndan biri de Anadoluyla alakaldr. Dnemin
romanlarnda ele alnan baz konular Anadoluyla ilikilendirilerek verilir. Anadolu insann ve bak asn vermesi
bakmndan bu hususlar olduka nemlidir. Romanlarda ne kan Anadolu-stanbul-Bat lemesi olduka dikkat
ekicidir. Bu lemeden hareketle giyim, komuluk, deerlere sayg, Anadolunun yaad sknt, Anadoluya
bak gibi balklar belirginleir. Olaylarn deerlendirilmesinde stanbul odak noktas olarak alnmtr. nk
stanbul, Bat medeniyeti iin dou; Anadolu insan iin batnn ta kendisidir. Anadoludan uzak bir stanbul, batnn
temsilcisi olarak Anadolu insann zihninde ve dnemin romanlarnda olduka belirgindir.
Anahtar Kelimeler: Milli Edebiyat, Bat Medeiyeti, Anadoluya Bak

347
Tevfik Fikretin iirlerinde Bellek Meknlar

Do.Dr zcan Bayrak - retim Grevlisi Tahsin Yaprak

Bireylerin varolu sreleri, toplumlarn ekillenmesinde ve toplumsal varoluun belirginlemesindeki en nemli


etkendir. Bireysel sre ekillenirken bu hususun gelecek kuaklara aktarm ise bellek ile mmkndr. Bireysel
ve toplumsal yaamda btnlk oluturmak iin, bireylerin ve toplumlarn belleklerini canl tutmas gerekir. Bellek
ne kadar canl tutulursa toplumun ilerleyii ve nesillerin zamandaki yolculuu o kadar salkl ilerler. Birey nasl ki
gemiten ald birikimle gelecee doru yneliyorsa; toplum da kklerini dayad gemie bal olarak ilerler.
Bu nedenle birey gnlk yaamn devam ettirirken, srekli gemie ynelimler yaparak belleini tazeler.
Zaman/mekn ve bellek birlikteliine baktmzda, ayn dzlemde devam eden zaman ve mekn btnl
dikkat ekecektir. Bu birliktelik srekli gemie ynelik gndermeler yapmaktadr. Gnderimler, bazen bireysel
bazen de toplumsal dzeyde gerekleir. Geriye dn, her trl yaanmlklar kapsad gibi, bu yaanmlklara
zemin olan meknlar da kapsar. Bu meknlarn toplumsal adan nemi, bellek meknlar ekillendirmesidir. Bu
meknlar, gerek fert gerekse toplumsal dzeyde olsun, gemie ve ayn zamanda ie dntr. Dnn oluturduu
btnlk sreci, birey ve toplum asndan kendini tamamlamann ilk aamasn oluturur. Bunun iin bireyin i
dnyasna ynelip bellekle yaamay renmesi, toplumsal bellein canl tutulmasna ve korunmasna imkn
vermesi asndan olduka nemlidir.
Anahtar Kelimeler: Tevfik Fikret, iir, Mekn, Bellek-Mekn likisi

348
Bir Ruhta ki Kadn: Sylva Plath ve Nilgn Marmara

zge Karip

Bu alma deiik zamanlarda deiik lkelerde yaam iki farkl kadnn, Sylvia Plath ve Nilgn Marmarann
yaamlarndaki ve sanatlarndaki paralellii incelemektedir. Farkl kltrlere sahip bu iki kadnn yaam ykleri
hakknda ksa bilgi verilmi, iirlerinden rnekler verilerek kullandklar ortak temalar incelenmitir. Kadn olmann
iyi bir e ve anne olmakla e tutulduu ataerkil toplumlarda, farkl ve yaratc bir kadn olmann yaratt sorunlar
her iki airi de derin bir yabanclamaya ve yalnzla itmitir. Marmara ve Plath erkek egemen toplum tarafndan
kendilerine dayatlan kimlikleri ve rolleri reddetmiler, toplumsal beklentiler, cinsel eitsizlik ve kendi arzular
arasnda skmlardr. almada her iki airin de lme kar duyduklar obsesyonu ve i atmalarn nasl sanata
dntrdklerine deinilmitir. Hayatlar boyunca yaadklar teki hissinden kurtulamayan Plath ve Marmara
iinde bulunduklar umutsuz durumdan kurtulmak iin intihar semilerdir. Her iki airin de iirlerinde kullandklar
youn imgeler ve diil dil adalar tarafndan anlalamamalarna neden olmutur. Bu almada lm ve intihar
olgusunu yaamlarnn merkezine yerletiren Plath ve Marmarann yaamlarna son vererek, varlklarn anlaml
klma abalar ve bunun sanatlarndaki yansmalar incelenmitir.
Anahtar Kelimeler: Nilgn Marmara, lm, ntihar, Ataerkil Toplum, Yaratc Kadn

349
Yakup Kadri Karaosmanolu'nun Hikyelerinde Karakterler

Yrd.Do.Dr. zlem Kayaba

Yakup Kadri Karaomanolu, siyas ve sosyal pek ok deiimin yaand bir dnemde yetimi ve bu dnemin
iinde hem yazar hem siyaseti olarak yer almtr. Yaad farkl corafyalar da yazarn meslek hayatndaki
birikimin ve eitliliin sebebi olarak gsterilebilir. Dolaysyla Yakup Kadri zengin bir gzlem ansna sahip olmu
ve bu gzlemlerini romanlarnda, hikyelerinde ve anlarnda anlatma ans bulmutur. Bu bildiride Yakup Kadri
Karaosmanolu'nun Bir Serencam, Hikyeler ve Mill Sava Hikyeleri balklar altnda kitaplam olan hikyeleri
incelenecektir. Genlik yllarnda yazd hikyeleri Bir Serencam, Kurtulu Sava yllar hikyeleri Mill Sava
Hikyeleri, dierlerini Hikyeler adlaryla yaymlanmtr. Yazldklar dneme k tutan bu hikyelerde, zellikle
karakterler zerine younlalacaktr. Bylece yazarn romanlarnda ele ald konularn nasl bir geliim ve deiim
srecinden getii de aklanmaya allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Yakup Kadri Karaosmaolu, Hikye, Karakter Tahlili

350
Ali'den Muazzam Bir Mansrnme rnei: Manzme-yi Hikye-yi Mansr

Dr. zlem ahin

Hallc- Mansr Enel-Hak szn syledii gerekesiyle ldrlm tasavvuf dnyasnn en tannan ve en etkin
yzlerinden biri olarak karmza kmaktadr. Dneminin mutasavvflan zerinde etkisi olmakla birlikte; onun asl
tesiri, halen ok deiik corafyalarda yaayan insanlar zerinde devam etmektedir. Gerek halk, gerekse divan
airlerimizin birou Hallc- Mansrun fikirlerini savunmu ve iirlerinde onunla ilgili kavramlara yer vermitir.
Hatta baz airlerimiz onun hayatn ve fikirlerini ileyen manzumeler nazmetmiler ve bylece edebiyatmzda
"Mansr-name" ad verilen bir tr domutur. Bildirimizde bu tre ait bir alma olan Manzme-yi Hikye-yi
Mansr adl eser, bilim dnyasnn istifadesine sunulacaktr. Milli Ktphanede Yazmalar Koleksiyonunda yer
alan ve Ali tarafndan yazlm olan bu yazma eser yaklak 30 varaklk bir manzumedir. Eser, Hallc- Mansrun
hayatn ve kerametlerini ileyen bir eserdir. Hallc- Mansr hakknda henz gn na kmam bir el yazmas
olan bu manzumenin yaynlanmasnn Hallc- Mansr ile ilgili yaplan almalara ciddi katklar salayaca
kanaatindeyiz.
Anahtar Kelimeler: Hallac- Mansur, Ali, Hikye-yi Mansr, Tasavvuf

351
Kadn Halk airlerinin iirlerindeki Mizahi Unsurlar

Aratrmac zlem nalan

Mizah; olaylar ve durumlarn gln ynlerini alglayabilme becerisi, komik eylerin ortaya konulma biimidir.
Ait olduu toplumun dnyay ve evreni alglay biimini, dnce sistemini, varlklara ykledii anlamlar yanstr.
Hayata dair her trl husus mizahn konusu olabilir. Bu sebepten mizahn ierii ve anlatlma alan olduka genitir.
Mizah yalnzca glmece amac ile snrlamak yanl olur nk bir yerginin bir fkenin iinde de mizah bulunabilir.
Mizahi iirler k tarz iir geleneinde nemli bir yere sahiptir. k edebiyatndaki her iirde mizahi eler
kullanlabilir. klar grdkleri toplumsal aksaklklar, rahatszlk duyduklar durumlar mizahi iirleri ile ortaya
koyar; insana, topluma, bulunduklar devre ve ynetime mizah penceresinden bakarlar. Bu balamda klar, mizah
iirleri ile bir taraftan glmsetirken dier taraftan inceden inceye eletiride bulunurlar. klk geleneinin
devamnda nemli bir grev stlenen kadn halk airlerinin birok konuda olduu gibi mizah ieren iirleri de vardr.
Bu almada kadn halk airlerinin mizahi destanlar incelenecek ve iirlerindeki mizahi unsurlar ele alnacaktr.
Anahtar Kelimeler: klk Gelenei, Mizah, Kadn Halk airleri

352
Italyancada Trkenin Seyri

Yrd.Do.Dr Perihan lker - Do.Dr. Gkhan lker

Trke, tarihi boyunca ayn dil ailesinden olsun ya da olmasn gerek szck gerekse ekil asndan pek ok dille
alverite bulunmutur. Corafi, din, siyasi, ticari etmenlerin szck alveriinde etkili olduu genel kabul
grmtr. imdiye kadar hem Bat kkenli dillerden hem de Dou kkenli dillerden Trkeye yerleen szck ve
ekiller hususunda pek ok alma yaplmtr. Ayn ekilde Trkeden bu dillere de szck ve ekillerin yerletii
ve bunlar zerinde de eitli almalarn yapld bilinmektedir. talyanlar stanbula hem ticaret hem de
misyonerlik faaliyetleri iin X. yzylda gelmitir. talyanca en azndan XVIII. yzyla kadar Osmanlda taltif
edilmi ve renilmi ve Trkiye Trkesinin tarih geliim srecinde yer almtr. talyanlarn Osmanl snrlarnda
talyancay retmek iin Dil Olanlar Okulu sistemini oluturduu bilinmektedir. Bu almada, Trke Verintiler
Szlnden hareketle, Trkeden talyancaya gemi kelimelerin, Trke zerinden, hangi dnemde gemi
olabileceine ve seyrine k tutulmaya allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Italyanca, Trke, Eski Anadolu Trkesi, Anadolu Azlar

353
Kt Sonla Neticelenen Tahkiyev Metinlerde Kelebek Etkisi -Yaprak Dkm rnei-

Ar.Gr. Ramazan Ar

Kelebek etkisi, ilk bakta birbiriyle balantl grnmeyen kk olaylarn zincirleme bir etkiyle byyp
ngrlemeyen, kaotik sonular dourmasdr. Benzer bir durumu, olay rgsne dayanan edebi metinlerde grmek
mmkndr. Sanat kaygs sanaty, edebi gerilim oluturma noktasnda olumsuza, yani kaoslar retmeye iter.
Kurmaca metinlerde bu, olay rgs zerinden gerekletirilir. Ana karakterin yaad kmazlar, bu kurgunun bir
gereidir. Olay ak esnasnda, birbirine balanan olay rgleri, kk olaylarn da eklemlenmesiyle, kartopu misali
byyerek bir etkisi kaos ortam- yaratrlar. Kelebein kanat rpmas gibi kk bir olayla balayp daha sonra
zincirleme bir etkiyle byyerek kaosla neticelenen edebi metinlerdeki bu etkiye kelebek etkisi denilebilir. Reat
Nuri Gntekinin Yaprak Dkm roman iin kelebek etkisini balatan olay, Ali Rza Beyin Lemann annesiyle
konumasdr. Bununla balayan olaylar, birbirini tetiklemek suretiyle Ali Rza Beyin iinden olmas, ardndan
evlatlarn yaprak dkm misali tek tek kaybetmesiyle, tm ailenin dalmasna kadar gider. almada, romandaki
olaylar, yukardaki bak asyla mercek altna alnacak, bahsedilen etki izaha allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Kaos, Kelebek Etkisi, Yaprak Dkm, Roman

354
Gmen air Raisa Bloh ve iirlerinde Peterburg mgesi

Do.Dr. Reyhan elik

Rus Gmen edebiyat, yirminci yzyl Rus edebi srecinin bir kolu olarak tanmlanabilir. Tarihi ve toplumsal
olaylarla paralel olarak gelien dnemden oluur. Her dnemde birok yazar ve air yer alr. Bunlar arasnda
N.Teffi, .Bunin, A.Ahmatova, M.Tsvetayeva, A.Soljenitsn vb. birou yer alr. Yahudi bir aileden gelen Raisa
Noevna Bloh da birinci dalga Rus gmen airleri arasndadr. 1921 ylnda Rusyadan ayrlmak zorunda kalan air,
nce Berlinde ardndan da Parisde yaar. zellikle ortaa tarihi ve eviri zerine eitim ald iin bu alanlardaki
almalar olduka beenilir. Kaleme ald iirlerinde ise vatan dncesi, zellikle de doduu ehir olan
Peterburga olan zlemi dikkat eker. Bu almada, airin zorlu yaam ve bununla birlikte iirlerinde Peterburg
imgesinin nasl yanstldn ortaya karmak amalanmaktadr. almada oulcu yntem kullanlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Raisa Bloh, Gmen Edebiyat, Peterburg

355
L.Ulitskayann Medeya ve ocuklar Romannda Kadn Karakter: Medeya

Do.Dr. Reyhan elik

Lyudmila Ulitskaya Rus kadn edebiyatnn en nemli temsilcilerinden biridir. Ulitskayann yirminci yzyln
ikinci dnemine denk gelen yazarlk yaamnda kendi lkesinden nce Bat lkelerinde okuyucunun hayranln
kazand ve bununla birlikte birok yabanc kurulu tarafndan dllendirildii grlr. Franszlarn Medici dl,
talyanlarn Penne ve Guisippe Acerbi dlleri bunlardan bazlardr. Yahudi asll bir yazar olan Ulitskaya, edebi
sanatn sessiz edebiyat olarak tanmlar. Bunun nedeni, gnlk yaamda sradan olan ve gemiten gnmze
insanlk tarihinde yaanm ve hala yaanan belli bal temalara ve konulara deinmesidir. Sz konusu temalar
arlkl olarak farkl etnik gruplara mensup kadn figrler zerinden ele alnr. Ulitskayann edebi sanatndaki bir
dier nemli zellik de eserlerinde mitolojik unsurlarn yer almasdr. Yirminci yzyl kadn edebiyatnda dikkat
eken bu zellik mitolojik figrlerin ve olaylarn yeniden yorumlanmas olarak tanmlanabilir. Yazarn Medeya ve
ocuklar (Medeya i yiyo deti) olarak Trkeye evrilen romannda da sz konusu zelliin varl ve romana
adn veren ba figr Medeyann, Yunan mitolojisindeki Medeya figrnn farkl bir yorumu olduu
dnlmektedir. Bu almada, yazarn Medeya figr zerinden, gnmzde hangi etnik gruba mensup olursa
olsun, kadn dnyasna bak ortaya karlmaya allacak ve oulcu yntem izlenecektir.
Anahtar Kelimeler: Mitoloji, L.Ulitskaya, Kadn Edebiyat

356
Roma Yaznnda Ak Elegeias Ozanlar ve Birbirleriyle Karlatrlmas

r.Gr. Rukiye Ark

Yunanca yas tutmak at etmek anlamlarna gelen elegeiv fiilinden treyen Elegeia balangta z anlamna
uygun ekilde at vezniyken Roma yaznnda sadece ak iirleri ve epigramlar iin kullanlan bir vezin haline
gelmitir. Elegeia bir dizesi hegzametron (6l ayak) bir dizesi pentametrondan (5li ayak) oluan ldr.
Dolaysyla elegeia denildii zaman hem l hem de bu lyle yazlm iirler, Roma yazn iin de zellikle ak
iirleri akla gelmektedir. Roma yaznnda ak elegeialar yazan drt tane erkek ozan bulunaktadr: Gallus, Tibullus,
Propertius ve Ovidius. Bu drt ozann birbirleriyle pek ok ortak noktas olduu gibi pek ok farkl yn de vardr.
Sz gelimi Tibullus ile Propertius iirlerinde sevgiliye boyun emeye, kle olmaya raz romantik ak roln
stlenirken, Ovidius akn ne olduunu tmyle bilen, duruma gre her kla girebilen kentli bir ak cambaz
(casanova) tipini canlandrmaktadr. Tibullus, ideal dzeyde ky yaamna ve kr ortamnda yaanacak aka arlk
vermektedir. Bylece ak iirleri bukolik zellik gstermektedir. Propertius ile Ovidiusun iirlerinde ise ak kent
erevesindedir. Propertius ve Ovidius bir durumu rnekleme yoluyla aklamak, renklendirmek ya da bir dnceyi
desteklemek amacyla mythoslardan yararlanrken, Tibullusun iirlerinde bunlar yok denecek denli azdr. Dil ve
biem bakmndan Ovidius, Tibullusa yakndr. Bunun nedeni ayn yaznsal evreden olmalardr. kisi de konuma
diline yakn olmakla birlikte, zenle kurulmu tmceler kullanmtr. Propertius ise yesi olduu Maecenas
evresinin dil ve biemini sergilemekte, eski szckleri ve uzun tmceleri yelemektedir.
Anahtar Kelimeler: Roma iiri, Elegeia, Tibullus, Ovidius, Propertius

357
Apolloncu ve Dionysosu Sanat Yaklamnda Herbertin Apollon ve Marsyas iiri

Ar.Gr. Saadet Byk Gler

Polonya edebiyatnn nemli airlerinden olan Zbigniew Herbert, 1961 ylnda Studium Przedmiotu adl iir
kitabn yazmtr. Bu kitapta bulunan Apollon ve Marsyas adl iirde mitolojik bir efsane konu edinilir. Apollon ve
Marsyas efsanesi olarak bilinen bu efsanede kaval ustas tanr Apollon ve satir Marsyasn kaval alma konusundaki
dellolar vardr. kisinin de kaval alma ustalklar birbirinden farkldr. Ancak yaplan delloda Marsyas kaybeder.
Aslnda Antik aa ait eler ve hikyeler bu iirde sadece bir aratr. air, iirini daha iyi ifade edebilmek ve
dnemin koullar altnda yaynlayabilmek iin efsaneyi bir ara olarak kullanmtr. Apollon ve Marsyas efsanesi
airin sanata olan yaklamn gsteren bir aratr. Kaval alma, sanatn gstergesi olarak dnldnde iirde
birbirine zt iki sanat anlay gze arpar. iirdeki bu iki karakter ztlklar prensibi zerine yaratlmtr. iirde bu
adan Apolloncu ve Dionysosu sanat anlayn bulmak mmkndr. Ztlklar prensibine (zt karakterler) dayanan
bu iirde yine birbirine zt iki sanat algsnn ortaya konulduu dnlrse, iir Friedrich Nietzchenin Apolloncu
ve Dionysosu sanat elerine gre nasl deerlendirilebilir? Bu almada Nietzchenin Tradegyann Douu kitab
temelinde Herbertin ad geen iirinde yer alan sanata bak as deerlendirilecektir. Apolloncu sanat algsn
iirdeki tanr Apollonun sanatnda, Dionysosu sanat algsn ise satir Marsyasn sanatnda grmek mmkn
olacaktr.
Anahtar Kelimeler: Polonya Edebiyat, Zbigniew Herbert, Apollon ve Marsyas iiri, Friedrich Nietzsche,
Apolloncu ve Dionysosu Sanat

358
Slanting Haberde Ynlendirme

Yrd.Do.Dr. Safiye Gen

Metin tr olarak haberlerin sahip olmas gereken zellikler ve nitelikler gazetecilikte belirlenmitir. Bu
zellikler haberin nesnel olmasn salamay amalamaktadr. Slanting, haberde olmas gereken zelliklere uyulduu
halde nesnellikten uzaklama eilimidir. Bu alma, bir spor haberi metnini bu ynde incelemektedir. Haberde
ynlendirme zellikleri, 12 Ekim 1998 ylnda yaymlanan Alman Sddeutsche Zeitung gazetesinin spor sayfasnda
bulunan bir haber zerinden gsterilecektir. Sz konusu haber bir Trkiye Almanya milli ma ardndan
yazlmtr. Metnin ierik ve yap zelliklerinden yola klarak ynlendirici unsurlarn tespiti gereklemitir.
Anahtar Kelimeler: Slanting, Haber, Metin Tr, Metin Analizi

359
Virginia Woolfun Av Partisi ve Lappin ve Lapinova Adl yklerinde Ataerkil Toplumda Kadn mgesi

Yrd.Do.Dr. ahin Kzlta

nsanln zellikle I. Dnya Sava sonrasnda ykma urayp bireyin neredeyse dnyadakiyerini kaybettii
Modernist ada, kadnlarn dnyadaki yerini sorgulayan yazarlardan biri Virginia Woolftur. Gerek toplumda
gzlemledii erkek egemen kltrn kadn zerindeki basks gerekse kendi aile ilikilerinde yaad deneyim,
yazarn kadn ve kadnn toplumsal konumu gibi konular yaptlarnda irdelemesine yol aar. Bu almada yazarn
Av Partisi ve Lappin ve Lapinova adl yklerinde kadnn yaamn her alannda toplumsal hiyerari bakmndan
ikincil konuma itilmesini ne ekilde sorunsallatrd tartlacaktr. Ayrca, yazarn feminist bir reaksiyonla ele
ald bu yklerinde, toplumsal cinsiyetin kadna bitii rol(ler)e nasl tepki verdii ele alnacaktr. te yandan
toplumda ikincil konumunda braklm olmann kadnn i dnyasnda nasl karlk bulduu zerinde de
durulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Virginia Woolf, Feminizm, Toplumsal Cinsiyet, Ataerkillik

360
Amin Maaloufun Doudan Uzakta Romannda Srgndeki Bireyin Dou Bat Paradoksu

Yrd.Do.Dr. ahin Kzlta

Dnya yazn tarihine bakldnda srgn ve g temasnn ilk rmeklerinin kutsal kitaplarda ortaya kt
grlr. Srgn ve g, kutsal kaynaklarda ilk insan olarak kabul edilen Hz. Ademin, iledii bir gnahtan tr
cennetten kovulmasyla yazna dahil olur. Dolaysyla bu iki olgu, insanlk tarihinin balad zamandan beri
yazarlarn vazgeemedii ana temalardandr. Bu adan bakldnda zellikle roman trnn ilk rneklerinin
yolculuk' metaforu ekseninde ekillenmesini, yazarlarn bu zorunlu yolculua bilinli ya da bilinsiz yapt bir
gnderme olarak okumak mmkndr. Bu almada, Amin Maaloufun Doudan Uzakta adl romannda,
anavatanndan g etmek zorunda kalan ve bir bakma srgnde saylan karakterlerin i dnyalarnda yaad
anavatan ve yeni vatan ikilemi zerinde durulacaktr. Ayrca anavatan Dou, yeni vatan Bat olan karakterlerin
anavatan algsnn romana nasl yansd ve bu algnn ne lde oryantalist ne lde oksidentalist eilimler
ierdii tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Doudan Uzakta, Oryantalizm, Oksidentalizm, Srgn ve G

361
Nadine Gordimern The Conservationist Adl Romannda Toprak Etii

Yrd.Do.Dr Seda Arkan

ABSTRACT

Nadine Gordimer, the Nobel-prize winner South African writer, examines the life of a rich white businessman
living in South Africa in her novel The Conservationist (1974). The protagonist of the novel, Mehring, who wants to
make a change in his life, buys a farm as a consequence of his search for a meaning in life. Though he knows
nothing about to run a farm, he tries to make a connection with his land in which the corpse of a black man is found.
The burial and reappearance of the body represent the buried problematics in Mehrings mind in particular and
South African colonized society in general. To dig the source of those problems, Gordimer depicts the relation
between the colonizer man and the physical landscape using the relationship between Mehring and his land. In this
respect, this study aims to analyze The Conservationist in terms of land ethic that is first named by Aldo Leopold.
As a part of environmental movement, land ethic aims to talk about an ethical view to humans relation to land
including its animals and plants as its habitat. This ecologic-based ethical approach is related to the criticism of
colonization in Gordimers novel in many ways. As a criticism of consumption of South Africa, Gordimer gives her
ideas on how human being should treat the land besides the people living on it. Problematizing the issues such as
liberalism, utilitarianism, and ecology, The Conservationist, includes the idea of land ethic, which can be accepted
as a global solution to the problems of colonization of social, cultural, economic, and environmental structures.
Keywords : Ecology, Land Ethic, Nadine Gordimer, The Conservationist

362
Howard Brentons Thirteenth Night: A Contemporary Path To Tyranny

Yrd.Do.Dr. Sedat Bay

ABSTRACT

Howard Brenton's dream play, Thirteenth Night, is the relocation of Shakespeares Macbeth in a near-future left-
wing totalitarian Britain for a Labour government. It is generally regarded to be a criticism of tiptoeing tyranny and
attenuation of socialism. In the opening part, Jack Beaty, the socialist idealist, is hit over the head and dreams of a
new world in which he himself is able to direct people to revolt against corrupt forms of government and American
dominance through his socialist discourses. Nonetheless, the dreams of a genuine socialist turn into nightmare for
the society in the course of time. Driven by the taut, clawing invective of Jenny Gaze, cabinet minister Jack Beaty
murders his PM with a fire-axe in a hotel and takes the control of the country and just like the way that three women
in an underground car park demand and thus the journey on a contemporary path to tyranny begins.
Keywords : Thirteenth Night, Tranny, Dream Play, Macbeth

363
Bir Fransz Yazn evirisinde Dil ve Sylem zmlemesi (Emile Zolay Trkeye evirmek)

Prof.Dr. Selim Ylmaz - Sultan Arzu Ay

Edebiyat, dil ve eviri yzyllar boyunca etkileimde bulunmu, topluma yn veren nemli sosyal alanlardr. Bu
disiplinler, gemiten gnmze kadar bata eitim ve aratrmann yarar olmak zere, insan ve topluma daima
hizmet etmitir. Bu balamda, edebi bir metnin evirisi, yazarn yazm slubu, iletisi ve metinsel unsurlar farkl bir
dile aktarmay kapsadndan olduka zengin bir aratrma sahasdr. Bir dier nemli unsur ise, kltrleraras
iletiim balamnda, evirinin bir kltr aktarm olarak nasl bir ilev stlendiini irdelemektir. eviri srecince,
evirmen yapsal olarak birbirinden farkl iki dil, dolaysyla iki ktr ile kar karya olduundan, bir takm eviri
sorunlar ve zorluklar ortaya kmaktadr. Bir eviri eletirisi balamnda ele alacamz bu almada, evirmenin
hedef dil ve kltre uygun bir aktarmda bulunup bulunmadn sorgulayacaz. evirmen kararlar erevesinde
yaplan bir takm kelime seimi ve cmle yaps oluturma gibi dilsel hususlarn yan sra, kltrel ve pragmatik
hususlara da temas edeceiz. Amacmz, yazarn edeb syleminin dier dile aktarlmas srecinde eviride
karlalan sorunlara k tutarak yazn evirisi alanna mtevazi bir katkda bulunmaktr. Aratrmann veri taban,
Emile Zolanin La Confession de Claude balkl roman ve Claudeun itiraflar bal altnda yaplan
Trke evirisidir. almann kuramsal erevesine gelince, temel olarak Fransz eviribilimci Ledererin (1994),
eviri amal yorum veya yorumlayc eviri ad verilen ve eviride dilbilimsel yaklam odaklayan kuramdan
yararlanacaz.
Anahtar Kelimeler: eviri Sorunlar, Dilbilim, Roman, Sylem zmlemesi, Yazn evirisi

364
Rusadaki ncil Kaynakl Deyimlerin Oluumlar zerine Bir Deerlendirme

Ar.Gr. Selin Tekeli

Bir dilin sz varl iinde nemli bir yere sahip olan deyimler milli bir zgnle sahiptir. Szcklerden farkl
olarak yaplarnda bir milletin kendi tarihine, kltrne, sosyal yaantsna, mitolojisine, dinine, dnya grne ait
zellikler bulundururlar. Deyimler, bir toplumun oluumunda en nemli kltr gelerinden olan dinle ilgili
szcklerin ortaya karlmasnda en nemli kaynaklar arasnda yer alr. Rusada din ve kltr alanna ait manevi
deerler denildiinde ilk olarak ncille olan ilikileri akla gelir. ncilde deyimler geni ekilde yer almaktadr.
Rusada ncille ilgili deyimler toplumun byk bir ounluunun Hristiyanl kabul etmesiyle ortaya kmtr.
ncil kaynakl deyimler Rus kltrnn tandr, bunlar ya ncilde yazlan alntlardan ya da ncildeki konularn
temelinde ortaya kan ifadelerdir. ncildeki konularn anlalmas ve aktarlmas Rusadaki deyimlerin de
aklanmasn gerekli klmtr. Bu balamda almamzn konusu ncilde geen deyimlerin aratrlmasdr. Din ve
kltr alanna ait olan manevi deerleri deyimler araclyla ortaya karmann ve ncil kaynakl deyimlerin
anlamsal olarak analizinin amaland almamzda deyimleri hikayeleriyle birlikte vererek ne anlama geldikleri
ve neden bu ekilde ifade edildikleri aklanmtr. almamzda ncil kaynakl deyimler K.N. Dubrovinann
Entsiklopedieskiy Slovar Bibleyskih Frazeologizmov szlnden taranarak tespit edilmitir. Tespit edilen
deyimler oluum srelerine gre snflandrlarak Rusadaki yerleri asndan deerlendirilmi, ortaya kmasnn
kaynaklar aratrlm ve Rusa deyimlerde din anlaylarnn etkisi ortaya koyulmutur.
Anahtar Kelimeler: Rusa, Deyim, Din, ncil, Sz Varl

365
Nezihe Meriin Yandrma Adl Romanndaki Deyimlerin Kavram zellikleri

Yrd.Do.Dr Ahmet Turan Sinan - Semra Cintosun

Trk Edebiyatnn nemli kadn yazarlarndan olan Nezihe Meri Yandrma adl roman ile 1998 Sedat Simavi
edebiyat dl almtr. Bildirinin konusu Trkeyi iyi kullanan kadn yazarlarmzdan olan Meriin Yandrma adl
romanndaki deyimleri saptayp yap ve kavram alanlarna gre snflandrmaktr. Deyimler bir dilin sz varl
iinde ataszleri, ikilemeler, iliki szleri gibi kalp ifadelerdir. Deyimlerin oluumunda en az iki kelime aranr.
Deyimi meydana getiren kelimelerden en az biri zamanla asl anlamnn dna taarak yan anlam kazanp kalplar.
Deyimler bir ulusun yazl tarihinden nce farkl toplum katmanlar tarafndan kullanla kullanla estetik bir hal
almlardr. Birok kltr inanc, gelenei deyimlerde bulmak mmkndr. Birok aratrmac tarafndan bir dilin
ileri geleri olarak kabul edilen deyimler sanatl anlatmlardr. Onlarda hem Trk halk iirinin duraklarn, hem de
estetik ritmini ses tekrarlarnda bulmak mmkndr. Deyimler konuma esnasnda da yazda da vazgeilmez dil
unsurlardr. Birok kelimenin bir araya gelerek oluturduu yeni bir anlamdr. Bir kavram alandr. Dncenin
olumas ve iletilip aktarlmasnda ilevsel bir yn bulunur. Bu balamda ad geen metin taranarak deyimler
saptanm yap ve kavram alan bakmndan incelenmitir.
Anahtar Kelimeler: Nezihe Meri, Yandrma, Sz Varl, Deyimler, Kalp fadeler

366
Ha Kitb-I anyi-I afiyye

Yrd.Do.Dr Serdal Kara

alma konumuzu deerli maden ve talarn yapmn konu alan Ha Kitb- anyi-i afiyye adl eser
oluturmaktadr. Tek nshasn tespit ettiimiz eserin yazar ve yazl tarihi belli deildir. Toplam on sekiz fasldan
oluan eser konusu itibariyle dikkat ekicidir. Altn, gm ve deerli talarn taklidinin yaplmaya alld ancak
bunlarn gerek olduunun iddia edildii eserde, tabiatta bulunan maddelerin birbirine kartrlarak yeni maddeler
elde edilmeye allmas ynyle bilim tarihi iin nemli veriler sunmaktadr. Ayrca ierdii terim ve kavramlar
ynyle de yaplacak bir maden szl iin de nemli veriler tamaktadr. Bilindii zere bir dilin tarihi
geliiminin ortaya konulabilmesi, farkl alanlarda farkl dnemlere ait eserlerin incelenmesi ile mmkn
olabilmektedir. ncelemeye esas aldmz metin de Trkenin bu alandaki durumunu gstermesi bakmndan ayr
bir deere sahiptir. Metinle ilgili yaplacak almada ilk olarak metnin dil zelliklerinin de yer ald eserle ilgili
genel bilgilere yer verilecek daha sonra metnin eviri yazya aktarlmas ve gramatikal dizinin oluturulmas
srasnda izlenen yntemler zerinde durulacaktr. Bu blm sonras eviri yaznn yapld metin blm ile
gramatikal dizine yer verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Ha Kitb-I anyi-I afiyye, Dil zellikleri, Deerli Talar

367
Serik ve Alanya leleri Azlarndan Derleme Szlne Katklar

Okutman Dr. Serdar Bulut

Trkiye Trkesi azlarnn dil zellikleri, derleme almalar sayesinde yok olmaktan kurtulmaktadr. 1932
ylnda kurulan Trk Dili Tetkik Cemiyetinin nderliinde Trkiyede Halk Azndan Sz Derleme Dergisi
ortaya karlmtr. Kurum almalarna devam etmi ve eski ile yeni malzemeleri birletirerek 1963-1979 yllar
arasnda Derleme Szln meydana getirmitir. Bu szlk gnmzde Trkiye Trkesi azlar sz varln
ortaya koyan en temel eser hviyetindedir. zellikle azlarn zamana ve mekna kar dirensiz olduunu
varsayarsak, azlarla ilgili almalarn artarak devam etmesi neticesinde Derleme Szl de zenginleecektir.
almamzda Antalyann Serik ve Alanya ileleri azlarnda yer alan fakat Derleme Szlne
kazandrlmayan yresel dil malzemeleri kendi iinde snflandrlarak verilecektir. Bu az malzemelerinden
Derleme Szlnde yer alp eer Serik ve Alanya azlarndaki anlamlar verilmeyenler veya Derleme
Szlnde yer almasna ramen Antalya azna ait olduklar gsterilmeyenler var ise bunlar da ilgili balk altnda
verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Antalya, Serik Az, Alanya Az, Derleme Szl, Trkiye Trkesi Azlar

368
Alanya Aznda Ataszleri ve Deyimler

Okutman Dr. Serdar Bulut

Alanya, Antalyann gzide ilelerinden biri olarak kendine has dokusu, tarihi, doas ve kltryle bnyesinde
nemli zenginlikler barndrmaktadr. Alanya aznda ak ve rtl anlamlar tayan birok atasz, deyim, yresel
kelime, dua, beddua ve kalp sz yer almaktadr. Bu kullanmlar hem yrenin kltrn yeni kuaklara tamakta
hem de sohbetleri hem kolaylatrmakta hem de zevkli hle getirmektedir. Trkiye Trkesi standart dilinde herkes
tarafndan bilinen ataszleri ve deyimler dnda sadece yresel boyutta bilinen ataszleri ve deyimler de mevcuttur.
Bu yresel ataszleri, yresel kelimeleri bnyesinde tayabilecei gibi bazen de mecazl ve kfrl kullanmlarla da
karmza kabilmektedir. Alanya az, Antalya az iinde yer alsa da kendine has zellikler tayan nemli dil
merkezlerinden biridir. almamzda Trkiye Trkesi iin nemli bir yere sahip olan ataszleri ve deyimlere
yresel dzeyde katklar salanmaya allacaktr. Alanya aznda yer alan fakat Trkiye Trkesinde bilinmeyen
veya farkl kullanmlara sahip olan ataszleri ve deyimler anlamlaryla beraber verilmeye allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Antalya, Alanya Az, Ataszleri, Deyimler, Trkiye Trkesi

369
Trkiye rneinde Toponimi Kavramna Genel Bir Bak

Do.Dr. Serdar Yavuz - Kemal enel

Tarih sreci ierisinde meydana gelen olaylar hibir ekilde tesadf olarak vuku bulmamtr. Ortaya kan her
vakann mutlak surette bir tarihsel zemini, zaman, geliim sreci ve alt yaps mevcuttur. Adlandrma; canl ve
cansz olan varlklar anlatmaya, ifade etmeye, onu dierinden ayrmaya yarayan bir eylemdir. nsanolu
yaratldndan beri daha dorusu insan, yeryzyle tantndan beri hep bir adlandrma eylemi ierisinde
olmutur. Geri ilahi kaynaklara gre ilk insana btn eyann ismi retilmiti (Bakara Sresi ); ama sonu
itibariyle duraan olmayan yaamla birlikte hep yeni yeni adlandrma ihtiyac ortaya kmtr. Toplumlarn maddi
ve manevi servetleri vardr. Bu maddi ve manevi servetler o topluluu ayakta tutan, toplumun gelecee gvenle
bakmasn salayan, gemi ve gelecek arasnda kpr vazifesi gren unsurlardr. te toponim, halklarn manevi
servet ynn oluturur. Bu almada toponimi kavramna Trkiye leinde bakmaya alacaz.
Anahtar Kelimeler: Trkiye, Toponimi, Yer Adlar

370
ah-Nme Yazma Gelenei, eluklu-Osmanl Sahasna Ait ah- Nmeler ve 18. Yzylda stinsah Edilen
Dervi Mustafa ah- Nme evirisi

Do.Dr. Serdar Yavuz - Dr. Serdar Bulut

Hkmdarlarn vasflarn, an ve zaferlerini kayt ve tasvir eden eserlere ah-nme, bunu yazana da ah-nmeci
veya ah-nme-nvis isimleri verilmektedir. Trk Edebiyatnda Arapa ve Farsa tercmelere dayal hikyeler
anlatan meddah tipindeki hikyecilere Firdevsnin ah-nmesinden hareketle ah-nmehn / ehnme anlatcs
denildii de grlmektedir. ah-nmenin Firdevs tarafndan X. Yzyln sonunda kaleme alnmasndan sonra,
Dou Edebiyatlarnda ah-nme yazma gelenei balamtr. Pek ok air, ah-nme kahramanlar etrafnda
oluturduklar mstakil eserlerle bu gelenein yerlemesini ve devamn salamtr. Seluklu ve Osmanl sahasna
bakld zaman birok airin de bu ah-nme geleneinden fazlasyla etkilendii grlr. zellikle Divan
Edebiyatnn kurulu ve gelime yllarndan bu etkinin daha fazla olduunu sylemek hi de yanl bir yorum
olmaz. Baz airler ah-nmeyi manzum ve mensur olarak Trkeye tercme etmeye almlardr. ah- nmenin
Trkeye yaplan ilk evirisini Tatar Ali Efendi, Kansu Gavri adna 1510 ylnda yapmtr. Daha sonraki
dnemlerde tercmeler devam etmitir. Bu tercmeler ierisinde zellikle 18. yzylda Dervi Mustafa tarafndan 3
cilt olarak istinsah edilen 1778 varaklk Mstensih Dervi Mustafa ah-nmesi mstensihin kendine has yapt
eklemelerle n plana kan bir eserdir. almamzda Seluklu-Osmanl sahasnda yaplan ah-nme tercmeleri,
ah-nme yazma gelenei, Seluklu-Osmanl sahasna ait ah-nme yazarlar ve 18. yzylda istinsah edilen
Mstensih Dervi Mustafa ah-nmesi hakknda bilgiler verilecektir.
Anahtar Kelimeler: ah-Name, Firdevsi, Mstensih, Dervi Mustafa

371
Olga Berggoltsun iirlerinde Leningrad Kuatmas

Ar.Gr. Sevgi Ilca

Sovyet air Olga Fedorovna Berggolts zellikle II. Dnya Savanda Leningrad Kuatmas sresince ehir
radyosundaki almalaryla tannmtr. ehirden tahliye edilmeyi kararl bir ekilde reddeden Berggolts
kuatmann 872 gnnn tamamn Leningradta geirir. Radyo programnda mikrofonundan iirlerini okur,
ehirdeki bombardman hakknda haberler verir ve a ve zgn Leningradllara konumalar ve iirleriyle cesaret
verir. Berggoltsun milli birlii savunan iirleri Leningradllarn umut ve inancn canl tutmay hedefler. iirleri
kuatmann tm ac gereklerine ayna tutar. Bunun yan sra, Berggoltsun iirlerinde Sovyet kadnnn sava
dneminde gsterdii olaanst sabr, diren ve kararllk tasvir edilir. Bu almann amac Olga Berggoltsun
Leningrad Kuatmas dneminde 1941-1944 yllar arasnda kaleme alnan iirlerinin zelliklerini aklamaya
almaktr.
Anahtar Kelimeler: Leningrad Kuatmas, Olga Berggolts, Sovyet iiri

372
18. ve 19. yy Rusyasnda Sosyalleme Mekn Olarak Kadn Edebiyat Salonlar

Prof.Dr. Sevin gl

mparatorielerin ynettii 18. yzyl Rusyasnda sosyo-kltrel yaamda kadnlar asndan bir hareketlenme
izlenmektedir. Kadnn imparatorie konumuna gelmesi toplumun genelinde kadnlara cesaret verir. Ev ortamnda
yksek dzeyde eitim alm, yabanc dillere hkim, Avrupal yazarlar orijinalden okuyarak onlarn dnceleriyle
tanm Rus soylu kadnlar edebiyat ve sanat dnyasna katlarak Rusyann kltr bakentleri Moskova ve
Peterburgda edebiyat gecelerinde fikirlerini aktarma, kendilerini tantma frsatlar bulurlar. Bu edebiyat salonlarnn
kltrel ilikileri gelitirmekte ve toplumda sosyal ilikileri artrmakta rol byktr. 18. yy balarnda ilk olarak I
Petronun kz kardei Natalya Alekseyevnann isteiyle alan kadn edebiyat salonu byk rabet grr ve ksa
srede bu trden salonlar yaygnlar. Ev sahipliini kadnlarn yapt, dnemin edebiyat ve sanat dnyasndan
tannm kiilerinin katldklar bu edebiyat gecelerini entelektel diyaloglarn yuvas niteliindeki kltrel paylam
meknlar olarak tanmlanabilir. Bildirimde Rusyada kadn edebiyat salonlarnn oluum ve geliim sreci
kronolojik olarak takip edilerek bu salonlarn toplumun sosyo-kltrel geliiminde rol zerinde durulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Rus Edebiyat, Kadn ve Sosyalleime Mekanlar, Moskova Kadn Edebiyat Salonlar,
Peterburg Kadn Edebiyat Salonlar

373
Rus Edebiyatnda Modernizm Hareketleri

Ar.Gr. Seyhan Uar

Modernite, geleneksel olan reddetme ynnde bir eilimdir. Modern olan kendi iinde deiim, yenilik,
yenilenme ve aa ayak uydurma gibi anlamlar tar. Sanat irrasyonel bir karaktere brndren modernistler, tm
eski fikir ve normlarn zerinde yeni biemler gelitirirler. Rus edebiyatnda 19. yzyl sonu realizme kar
toplumsal ve kltrel yaamda en etkin akm modernizmdir. Bireyselciliin savunucusu modernistler gelenelsel
kltre ait deerlerin karsnda durarak farkl sanatsal idealleri yanstmlardr. Bu almada Rus edebiyatnda 19.
ve 20. yzyllarn kesiiminde ortaya kan ve geleneksel olandan kopuu ifade eden modernizm kavramn,
dnemin edebi akmlarn ve bu unsurlarn 100. yln yaadmz 1917 Devrimine etkisini ve devrimden sonraki
durumlarn ele alacaz.
Anahtar Kelimeler: Rus Edebiyat, Modernizm, Realizm, Devrim

374
Mtercim-Tercmanlk Blmlerinde Tp evirisi Eitiminin Deerlendirilmesi: Hacettepe niversitesinde
Okutulan Tp evirisi Dersleri rneklemi

Yrd.Do.Dr. Sezai Arusolu***

niversitelerimizin Mtercim-Tercmanlk ya da eviribilim Blmlerinde okutulan eitli alan derslerinin yan


sra evirmenler in Tp, Tbbi eviri ve Tp Terminolojisi derslerinde, daha ilgili ve yetkin evirmen adaylar
yetitirerek eitimin kalitesini artrmak iin aada belirtilen belli bal hususlar tp evirisi eitimine entegre
etmek kanlmaz olarak gereklidir: Franszca temelinde, adli tp gibi, tp alannn dorudan ya da dolayl ilikide
olduu dier alanlar tantmak, tp dilinin zelliklerinden hareketle, rencilere tp alannda metin trlerinin
eitliliini anlatmak, dil kullanm asndan eitli metin trlerinin eitli eviri yntemleri ile ele alnabileceini
retmek ve mutlak surette alanda szck retmede kullanlan, ou Latince ve Yunancadan gelen nek ve
sonekleri vermekten gemek almamzn amac, gittike klen dnyamzda, farkl dilleri konuan toplumlar
arasnda zellikle tp zel uzmanlk alannda iletiimi salamak iin tp evirisi eitiminde temel koullar
eitimbilimsel erevede deerlendirmek ve aa karmaktr. Kukusuz eviri eitimi alan rencilere eitli
alanlarn tantlmas byk bir zorunluluktur. Tp alannda eviri ihtiyacnn karlanmas iin tp evirisi
eitimindeki temel koullar nelerdir? Tp alannda eviri yapacak rencilere verilecek tbbi bilginin snrlar nasl
izilebilir? Hacettepe niversitesi Franszca Mtercim-Tercmanlk Anabilim Dalnda, Anabilim Dalnn kurulu
yl olan 1993 ylndan bu yana; bu almann aratrmacs tarafndan srdrlmekte olan Tp Alannda eviri, Tp
Terminolojisi ve evirmenler in Tp derslerinden doan deneyimlere ve gzlemlere dayanan bu deerlendirme,
saylan blmlerin rencilerinin baarlarn artrmak iin eitli neriler sunmaktadr. Eitimbilimsel yntemlere
ve Franszca Trke eviri rneklerine dayanan bu alma, eviri asndan, birbirinin dilini bilmeyen uzmanlar
arasnda etkili iletiimi ve bilgi alveriini salamaya olanak tanmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Tp Dili, Franszca-Trke Tp evirisi, Tbbi Terminoloji, eviri Eitimi Asndan Tp

375
Ludwg Wttgensten: Tractatusun Dil Dnya Balants zerine Bir nceleme

Ar.Gr. Sibel Gke

Ludwig Wittgenstein erken dnemini temsil eden Tractatus Logico-Philosophicus ile felsefe sorunlarn ele
alarak, bu sorunlarn soru olarak ortaya kmalarna neden olan eyi, dilin mantnn yanl anlalmas zerinden
okuyordu. Dilin mantndan hareketle temellendirdii bu sorunsallatrma nihai olarak bir ideal dil tasavvuruna
dnyordu. Bu aray, zerine konuulamayan ey konusunda susmay tleyerek dilin ve dolaysyla da
dncenin snrlarn imlerken, dnyann ne olduuna dair sylemleri belirleyen resim teorisine de kaynaklk
ediyordu. Wittgestein bu yntem ile erken dneminde felsefenin tm sorunlarn zdne inanyordu. Elinizdeki
alma, Wittgensteinn erken dneminde dilin -yapsal ve mantksal zmlemeleriyle- dnya ve dnce ile nasl
bir balant kurduunun tespitine yneliktir.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Tractatus, Dil-Dnya, Resim Teorisi, deal Dil.

376
Osman Cemal Kaygl'nn ingeneler Romannda ingenelerin Art Zamanl Olarak Toplum Dilbilimsel
Durumlar

Talat afak

Romanlar yazldklar dnemin sosyal, kltrel, dilsel zelliklerini tayan nemli edebi eserlerdir. Yazar
anlatt olay erevesinde, yaad dnemin bir ferdi olarak bize sadece dnemin kltrnden, toplumsal
yapsndan krntlar sunmakla kalmaz, kullanlan dil ile ilgili ipular da vermektedir. almamzda Osman Cemal
Kayglnn yazm olduu ve 1938 ylnda baslan ingeneler adl Roman esas alnarak o dnemdeki
ingenelerin toplum dilbilimsel durumlar hakknda karmlar sunulmaktadr. Bu alma art zamanl (dichronique)
bir dil bilimi almasdr. Kayglnn yazd romana gre aadaki sorunsallara cevap aranmaktadr; Romann
yazld dnemde romann kahramanlar olan ingenelerin konumalarnda dizge deiimini (alternance codique)
ieren konumalar var m? ingenelerin kulland ve ingene argosu ile ilgili romandaki dizgeler nelerdir?
Kayglnn yaptnda Romanes dilinin (ingenelerin konutuu Sanskrite temelli diller) kullanm alan nerede ve
nasldr? Romanda ingene kahramanlarn konumalarnda kullandklar Trkenin kullanm alan nerede ve
nasldr? Ayrca yukardaki sorunsallarn zm esas alnarak Osman Cemal Kayglnn Roman yazarken
ingenelerle ok yakn temasta bulunduu, onlar arasnda katlmc gzlemci olduu tespit edilmitir.
Anahtar Kelimeler: ingeneler, Dil Durumu, Osman Cemal Kaygl, Dizge Deiimi,

377
Krzysztof Kieslowski "Dekalog" : Gstergebilimsel Adan ncelenmesi

Tuba Kula

Gemiten gnmze sinemann asli grevi dnyay,yaam ve insan yeni bir adan grme, idrak etme,
yorumlama ve deerlendirme biimi sunmasdr.Kuzey Avrupa'nn en gl sinemalarndan olan Polonya sinemas
da iinde bulunduu 1980 dnemine ve toplumun gelgitlerine k tutmutur.Polonyal ynetmen Krzysztof
Kieslowski Dekalog serisinde ise,siyasal bir sylem yerine Tevrat'ta geen 10 emirden esinlenip her blmde insana
ve deerlerine dair isel sorular yneltmitir. Buradan hareketle almann amacn Dekalog tv filmi blmlerinin
gstergebilimsel analizi oluturmaktadr.Kieslowski, Dekalog serisinde insanlarn hayatlarn mercek altna alarak
bu asli grevi yerine getirmektedir."On Emir"in gndelik yaammzda tayabilecei anlamlar zerine aykr bir
eitleme niteliindeki bu filmler,kamerann ardnda bir dnr bulunduunu kantlar. Kendi iinde btnlk
tayan,bamsz "Dekalog" filmlerinin ortak zellii Varova 'da gemeleri ve gizemli bir karakterin her birinde
ortaya kmasdr.Bu veriler kapsamnda almada nitel aratrma yaklam tercih edilecektir.Elde edilen veriler
gstergebilimsel analize tabii tutulacaktr. Anahtar Kelimeler : Polonya Sinemas, Krzysztof Kieslowski, Dekalog
Anahtar Kelimeler: Polonya Sinemas, Krzysztof Kieslowski, Dekalog

378
Sanal Dilin Evrilmesi

Yrd.Do.Dr. Gksel Gker - Tlay Cengiz - Tuba Adgzel

ZET nsanlarn bilgi paylamak ve kendilerini ifade etmek iin kardklar sesler ve bu seslere elik eden
beden hareketleri iletiimin temelini oluturmaktadr. Gelien teknoloji ile birlikte medya iletiim srecinde nemli
bir yer edinmitir. letiim alannda, tek tarafl iletiimi mmkn klan geleneksel medya ile birlikte teknolojinin ve
internetin gelimesiyle etkileimli iletiime imkan veren yeni medya kavram da literatrde yerini almtr. Her eyin
hzla tketildii tketim toplumlarnda, yeni medya ile birlikte hayatmza giren ve yazl iletiimi mmkn klan
uygulamalarda da hz nemli bir etkendir. Bu nedenle yazl iletiimde duygular kelimelerle uzun uzun anlatmak
yerine semboller kullanlmaya balanmtr. Pericein sembol olarak tanmlad, temsil nitelii yorumlayanna bal
olan gstergeler her geen gn gelierek yeni medya platformlarnda kendilerine nemli bir yer edinmilerdir. Her
eyin tketim boyutunda anlam kazand tketim toplumunda, duygular ve manevi deerler de metalatrlarak
tketime sunulmaktadr. Marcuse gre, bireyleri farkllatracan vaat eden kltr endstrisinin rnleri bireyleri
aksine tek tipletirmektedir. Yeni medya platformlarndaki etkileimli ve yazl iletiimde kullanlan snrsz saydaki
bu semboller yazl iletiimde jest ve mimiklerimizin yani duygularmzn yerini ald. Duygularmz retilen snrsz
sembollerin snrl anlamlar kadar olmaya balad. Bu almada etkileimli iletiimde balangtan bu gne kadar
kullanlan duygu sembolleri incelenerek bireylerin duygularnn da tek tipletirildii ortaya konulmak istenmitir.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Yeni Medya, letiim, Emoji

379
Trabzon Yresi Geleneksel ocuk Oyunlarnn Halk Bilimsel zmlemesi

Yrd.Do.Dr. Turgay Kabak - Dr. Mustafa Aa

Trabzon ili, genelde lkemizin zelde de Dou Karadeniz blgesinin tarihsel ve kltrel sreleri asndan
nemli illerinden birisidir. Dou Karadeniz blgesi szl kltrnn ve etnografyasnn temsili noktasnda
Trabzonun nemli bir yeri vardr. Bu konumu elde etmesindeki en nemli sebeplerden birisi, yzyllardr blgenin
kltr merkezi olmasndan kaynaklanmaktadr. l, hem kkl gemii hem ilek bir liman kenti olmas hem de
blgenin ekonomik olarak en gelimi ili olmas sebebiyle daima bir kltr merkezi olmay baarmtr. Trk
halkbilimi aratrmalarnn kapsamna giren konulardan biri olarak 1990larn balarndan itibaren daha ok ilgi
gsterilmeye balanan ocuk folklorunun kapsam ve bu kapsama dhil trlerin inceleme biim ve tekniklerine
dnk ortak ve btncl bir yaklam henz ortaya konulabilmi deildir. Yaplan nc almalarda da, inceleme
yntem ve teknikleri asndan benzer karakterli mteakip almalarda da ocuk oyunlarnn, ounlukla
karakteristik zellikler ve materyaller balamnda incelendii grlmektedir. almada, geleneksel ocuk oyunlar
daha nce btncl biimde allmayan Trabzon yresi rneklem sahas olarak belirlenmitir. Yrede alan
aratrmalar ile tespit edilen ocuk oyunlar tarihsel ve kltrel sreleri, karakteristik zellikleri, ilevleri ve
popler kltr karsndaki sreklilik potansiyelleri gibi alardan ok ynl olarak deerlendirilecektir. ocuk
folklorunun nemli temsil alanlarndan biri olan ocuk oyunlarnn modern halk bilimi yaklamlar erevesinde
incelenmesine dnk teklif ve neriler ortaya konulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Trabzon, ocuk Folkloru, Halk Bilimi, ocuk Oyunlar.

380
Vedat zdemirolunun Eserlerinde Otoritenin G Kaynaklar

Do.Dr. Uur Keskin

Bu almada, Vedat zdemirolu tarafndan kaleme alnan eserler, ynetim bilimleri bak asyla
incelenmitir. zdemirolu, mizah yazar olmasna karn, eserlerinde ynetim bilimlerinin eitli alanlarna konu
olabilecek anlatmlar yapmtr. Bu almada; yazarn zellikle otorite, otoritenin kullanm ve otoriteyi tesis etmek
zere bavurulan g kaynaklarn ne ekilde ele ald zerinde younlalmtr. Mizah yazarlar sahip olmu
bulunduklar farkl bak alar sayesinde, olay ve durumlara ilikin arpc baz saptamalarda bulunabilmektedirler.
Bu tarz bak as, arpc tespitler ve znelci yorumlar, zdemirolunun eserlerinde belirgin bir ekilde n plana
kmakta olduu iin yazara ait eserler incelemeye deer bulunmutur. Bu almada, zdemirolunun otorite
konusu zelinde yapm olduu kiisel yorum ve deerlendirmeler aktarlarak sz konusu anlatmlara ereve tekil
eden kavramsal ve kuramsal arka plan aklanmtr.
Anahtar Kelimeler: Vedat zdemirolu, Otorite, Mizah, Ynetim.

381
Bir Deneme Yazar Olan Suut Kemal Yetkinin air Kiilii

mit Akn

ZET Suut Kemal Yetkin, Trk edebiyatnda isim yapm nemli eletiri ve deneme yazarlarndan birisidir. O,
edebiyat, estetik, sanat felsefesi ve sanat tarihi konularnda eserler vermitir. airsel zellii ok n plana kmasa
da iir denemelerinde bulunmu ve iirle ilgili birok deneme kaleme almtr. Onun sanata olan sevgisi henz
ocukluk yllarnda iirle balamtr. Edebiyata 1921de Suut Saffet adyla yaymlad iirle girdi. lk iiri 1922de
Yarn dergisinde kt. 1923te on iirinin yaymland ir- Leyl adl kitab kard. iirlerinde Servet-i Fnun
ve Fecr- ti dneminin zellikleri grlr. Biz, Yetkinin, biraz arka planda olarak grnen airsi zelliini dikkate
alarak yapacamz almamzda, onun iir dnyasn ve iir hakkndaki dncelerini ele alacaz.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Suut Kemal Yetkin, iir, air

382
l Szc zerine Etimolojik Bir nceleme

Okutman nal Yldrm

Yunanca szn gerek ierii anlamna gelen etymon ile yine Yunanca doktrin, alma alan anlamna
gelen logia kelimelerinin birleimiyle oluan etymologia szc dilimize kken bilim olarak gemitir.
Etimoloji, szcklerinin kkenini, szck aileleriyle nek ve sonek gibi yapm elerinin tarihini, bunlarn neticesi
olarak da o dilin dier dillerle ve o dili konuan topluluklarn gemiten bugne dier topluluklarla olan kltrel
balarn aratran bilim daldr. Trk Dil Kurumunun szlnde; nem, Milli Eitim Bakanlnn hazrlam
olduu szlkte; topran nemi, yalk, nem olarak aklanan l szc, baz Trk ivelerinde (zbek, Uygur)
ve Anadolu azlarnda hl ekliyle de kullanlmaktadr. l szcne ilk olarak, Uygurlar dnemi yazl
kaynaklarnda rastlanmaktadr. Ancak karlatrmal dil alannda nemli bir yere sahip olan ve Smerlerle Trkler
arasnda dil bakmndan tarihi bir ilgi bulunduunu 168 kelimeyle ortaya koymaya alan, Trk dilini gnmzden
en az 5500 yl ncesine gtren Osman Nedim Tunann denklik kanunuyla ortaya koyduu bu kelimeler arasnda
l szc de yer almaktadr. Muharrem Ergin de Orhun Abideleri almasnda kitabelerde geen d
szcn zaman ve vakit olarak anlamlandrm ancak szlk ksmnda szc vakit ve zaman anlamlarnn
yannda slak, ya, nemli, rutubetli eklinde aklamtr. Biz de bu almamzda l szcn etimolojik adan
incelemeye alacaz.
Anahtar Kelimeler: Trke, Etimoloji, Dil, l.

383
Arapa Trke Karlkl evirilerde Edizim Yaplarnn nemi

Yrd.Do.Dr. Yaar Dakran

manevi varlklarnn ayrlmaz bir parasdr. Dile zenginlik katan szck, tabir, deyim atasz gibi unsurlar
gemiten miras kalan zenginliklerdir. Dilin evi olan szckler ne kadar yerinde kullanlrsa evin dizayn o kadar
baarl olur. Szcklerin anlamlarn kullanldklar kelime birliktelikleri, balam ve gramatik yaplarn belirledii
gerei dilbilimin ulat ilkeler arasndadr. Birka hususla zetlenen bu temel ilkeler son dnem dil
almalarnda oka zerinde durulan noktalardr. Szcklerin birlikteliklerinden doan edizim konusu anadil
kullanclar dahil yabanclar iinde nem arz eden bir durumdur. Arap dili almalarnn tarihine bakldnda dilin
doru kullanmna dikkat ekmek, bu konuda bir anlamda klavuz olabilecek szlk rnekleri vardr. Gnmz
nemli Arap dilcilerinden, dnya dilleri arasnda yaygn kullanlmasnn bir sonucu olarak yabanclar iin bu tr
szlklerin hazrlanmas gerekliliine iaret eder. Mstakil Mtercim Tercme blmlerinin kurulduu gnmzde,
eviri alanna ilgi gn getike artmaktadr. Hedef dil ve eviri dil arasnda baarl eviri yaplabilmesinin
artlarndan biri de edizim yaplarnn iyi bilinmesi ve doru kullanlmasdr.
Anahtar Kelimeler: Arapa, Trke, Edizim, eviri, Hedef Dil.

384
1492'den Bugne Ladino Dilinin Serveni ve Yazl Edebiyat

Okutman Yasemin Tademir

Bu almada, Trkiyede yaayan Sefarad Yahudilerinin 1492 ylndan bugne dein olan srete yaam
olduu toplumsal deiimlerle ilintili olarak Ladino (Djudeo-Espanyol / Yahudi spanyolcas) dilinin ve bu dildeki
yazl edebiyatn geirmi olduu servenin anlatlmas amalanmaktadr. Aratrmalar nda, spanya ile balar
kopan Sefarad Yahudilerinin, Osmanl mparatorluunun ok kltrl ve ok dilli yapsn benimsedikleri ve
dillerine Trke, Yunanca, talyanca, branice kelimeler ekleyerek spanyadan geldikleri yllarda konutuklar
diyalektten olduka uzaklatklar grlmektedir. Matbaay ilk kullananlar arasnda olan Sefarad Yahudilerine ait en
nl eser olan ve Tevrat yorumlar ile midra rneklerinden oluan Meam Loez, 1728 ylnda, Yaakov Kuli
tarafndan stanbulda yazlmtr. XIX. yzylda popler olan Batllama ile Yahudi Aydnlanmas olarak bilinen
bir toplumsal hareket olan Haskalann etkisiyle Sefarad toplumunda snflar aras byk farklar oluurken, Batl
okullarda okuyan genler kendi aralarnda Franszca konumaya ve sadece Ladino dilini bilenleri ise alt snf olarak
grmeye balamlardr. XX. yzyla gelindinde I. Dnya Sava ve mparatorluun kt gidiat, ticaret ve
endstri ile uraan burjuva snfnn ilerini bytmek ve ocuklarn Batl niversitelerde okutmak istemesi
Sefarad Yahudilerini Bat Avrupaya ve Amerikaya ge zorlamtr. 1948 ylnda srailin kurulmasyla Sefarad
Yahudilerinin saysnda byk bir azalma olurken, Cumhuriyetin ardndan Trke konuma zorunluluunun
getirilmesiyle isimlerini Trkeletirmeye balayan Trkiye Sefaradlar dillerini de byk lde unutmaya
balamlardr. Bugn sadece 65 ya st kiilerin bildii Ladino dilini yaatmak adna Klara Parehya tarafndan
Ladino-Trke szln, bu dili konuan son jenerasyon olan deerli isimlerin kaleme ald edebi eserlerin ve
Sefarad Yahudilerinin yayna hazrlad sreli yaynlarn incelendii bu almann sonunda, son derece kymetli
bir kltrel miras olan Ladino dilinin yaatlmasnn nemi vurgulanmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Sefarad Yahudileri, Ladino, Djudeo-Espanyol

385
Adyaman Halk Kltrnde Evlilik ve Evlenme Trenleri

Yrd.Do.Dr. Yavuz Uysal

Toplumun en kk birimi olan aile, iki insann birliktelii ile oluan ve toplumun ekirdei konumundaki en
kk sosyal yapdr. Bir milletin geleceini tayin eden bu sosyal yap, kltrel boyutta incelendiinde Trkler
arasnda kutsallk derecesinde nemli grlen ve din inanlarla da tamamlanarak nemi arttrlan bir yapya
dnmtr. Aile kavramnn olumasnn ilk basaman oluturan evlilik, dnyann btn milletlerinde grlen
bir uygulama ekli gibi grlse de bu trenin oluumu, ncesi ve sonrasnda yaplan trenler, hemen hemen btn
milletlerde hatta bir milletin kendi ierisinde bile farkllk gstermektedir. E seimi, e says, kz isteme, kna
gecesi vb. uygulamalar, her kltrde kurallar ve snrlar belirlenerek insanlarn kltr mirasna ilenmitir. Evlilik,
insanlarn bireysellikten kurtularak yeni bir sosyal stat kazandklar hem toplumsal hem de bireysel
sorumluluklaryla yaam ekillerini deitirdikleri, nemli dnm noktalarndan birisidir.Geleneksel yap ierisinde
uygulanmakta olan evlilik adna dzenlenen trenler, gn getike yok olmakta ve insanlar geleneksel uygulamalar,
toplumsal ykmllk statsnden karmaktadrlar. Bu almada, Adyaman ili ve evresinde unutulmaya yz
tutmu evlenme gelenekleri, evlilik a gelmi iki insann, tanmalarndan, dn sonras el pme ziyaretine kadar
geirdikleri evreler, detayl bir ekilde ele alnmtr.
Anahtar Kelimeler: Adyaman, Dn Gelenei, Evlenme, Kz steme, Kna Gecesi

386
(U)mutsuz Bir Kadn Olarak Edith Hope

Yrd.Do.Dr. Yldrm zsevge

Anita Brookner,1984 ylnda yaynlad ve Booker dln kazand bayapt Hotel du Lac'da orta yal,
yalnz, zeki, bazen sorgulayan, zarif fakat ilgiye muhta kadnlar kahraman olarak seer. Ataerkil toplum
tarafndan ok ta ho karlanmayan bu kadnlar genellikle mutluluu ve sevgiyi arayan tiplerdir. Hotel du Lacn
ana kahraman olan Edith Hope, Brooknern geleneksel kadn karakterine uyum gsterir. Edith, dier btn
karakterler gibi tek banadr. Brooknern bu romandaki anlatcs Edith 39 yandadr ve Hotel du Laca son
romann bitirmek ve ayn zamanda duygusal sorunlarn amak iin gelmitir. Olduka ilgin bir karaktere sahip
olduu izlenimi veren Edith, evli bir adama k olmasyla tamamen (u)mutsuz bir kadna dnr. Bu sebepten
dolay da kendisini mantk evlilii yapmaya zorlar. nk kendisinden beklenen Hotel du Laca giderek
sorunlarndan kurtulmasdr. Bu almada kadnn toplumdaki yeri tartlacak ve erkek egemen toplumu ters dze
etmeye alan Edithin zaman ierisinde geirdii dnm ele alnacaktr. Ayrca, Hotel du Lacn Edithin
hayatndaki nemine deinilecektir.
Anahtar Kelimeler: Anita Brookner, Ataerkil, Mutsuzluk, Cinsiyet, Edebiyat

387
Arap Dili retiminde; Riyad slam niversitesi Yabanclara Arap Dili retim Enstits Modeli

Yrd.Do.Dr. Yksel elik

Bu almada, nce Riyad slam niversitesi Yabanclara Arap dili retim Enstitsnn sresi, okutulan
dersler, mfredata ait kitaplar, bu kitaplarn ierii, Arapa retim yntem ve teknikleri, retimde kullanlan
aralar zerinde durulacak. Sonra, Enstitnn retim yntemleri ile lkemizdeki Arapa retim yntemleri
arasnda mukayese yaplacak. lkemizde Arapa retiminde yaplan yanllar dile getirilecek. Son olarak, kaliteli
bir Arapa retimi iin nerilerde bulunulacak.
Anahtar Kelimeler: Arapa, retim, Metod, Enstit, Riyad

388
Edebi Eserlere Yansmas Eliinde Yeni Dnya Amerika Algs: "franz Kafka-Amerika, Demir zl-
Amerika 1954"

Yrd.Do.Dr. Yksel Ersan

Bu almada Alman Edebiyatndan Franz Kafkann Amerikas ve Trk Edebiyatndan Demir zl nn


Amerika 1954 adl eserleri karlatrlacaktr. almada konu, kahramanlar, yazarlarn Amerikaya kar bak
alar, eserlerdeki Amerika algs, kahramanlarn yenidnya da karlatklar sorunlar, bunalmlar, kltr
farkllklar, eserlerdeki otobiyografik unsurlar ele alnacaktr. Sonu blmnde eserlerdeki durum tespiti
yapldktan sonra yeni bir lke, yeni bir dnya, orada yaanan farkl tarihsel olaylar ve anlatcnn izdii
atmosferden geni bir deerlendirmeye gidilecektir.
Anahtar Kelimeler: Alman Edebiyat, Karlatrmal Edebiyat, Amerika Algs, Franz Kafka, Demir zl,

389
Tanzimatta ocuk Ktphanesi Oluumu Ekseninde Ahmet Mithat Efendinin Bilinmeyen Bir Antolojisi:
iekler

Ar.Gr. Yunus Alc

Tanzimat dneminde yaz makinesi olarak anlan Ahmet Mithat Efendinin gnmze dek neredeyse btn
eserleri baslm, edebiyat tarihinde yerini almtr. Ancak yazarn iekler isimli antolojisi imdiye kadar
dikkatlerden kam ve belki de dorudan edebiyat tarihi ierisinde deerlendirilemeyecei iin dikkate
alnmamtr. Eser, Mithat Efendinin iek sevgisi ve bir hce-i evvel olarak toplumuna duyduu sevgiyle
birletiinde Tanzimat devri ierisinde bir ocuk ktphanesi oluturma gayretlerinin de nemli rneklerinden birini
tekil eder. Bu bildiride Ahmet Mithat Efendinin anlan eseri latinize edilerek kltr tarihimiz ierisindeki nemli
yerine kavuacak ve Tanzimat devrinde ocuk edebiyat ierisinde bu eserin nemi tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Ahmet Mithat Efendi, ocuk Edebiyat, Antoloji, Trk iek Kltr.

390
Mai ve Siyahta Melankolik Erkeklik: Duyumsanmaktan Vazgeilmeyen Kayp

Yrd.Do.Dr. Ferda Zambak

Halid Ziya Uaklgilin Mai ve Siyah adl romannda, hem anlatc hem de ana karakter konumundaki Ahmet
Cemil, imdiye kadar okuru pek de alkn olmad bir erkeklik inas ile kar karya brakr. Romantik ve
sessizlii ile dikkat eken ana karakter Ahmet Cemilin yksek ideallerin peinde olan zengin d dnyas ile
hayatn kat gerekleri ile yzlemek zorunda kalan ie dnk mizac, gerek kurgusal gerek toplumsal cinsiyet
rolleri balamnda yeni bir erkeklik deneyimini ortaya karr. Ahmet Cemilin bireyleme serveninde iir ve ak
sz konusu olduunda romantik ve idealist olan erkeklik deneyimi, yaanan hakikatlerin trajedisi ile yerini srekli
yoksunluk eken ve mcadele etmek iin kendisine bir neden bulamayan melankolik erkeklik bilincine brakacaktr.
almada, toplumsal cinsiyet almalar etrafnda ok karlalmayan melankolik erkekliin nedenleri, byle bir
erkeklik bilincinin yaam pratiklerine getirdii zellikler, sanatla ve ona dair yaratclkla olan ilikisi, Mai ve Siyah
roman etrafnda zmlenmeye allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Halid Ziya Uaklgil, Mi ve Siyah, Melankolik Erkeklik, Hayal ve Hakikat, Sanat.

391
Ilk Edebi Roman Intibahtaki Ebedi atma: Kadn Psikolojisi, Anneden Kopma ve Oulun Bireyleme
Mcadelesi

Ar.Gr. Zehra Kaplan

Namk Kemal'in ntibah adl roman Trk edebiyatnda ilk edebi roman olma sfatn tar. Bu hakl nyle
birlikte roman, pek ok adan incelemeye msait bir panorama sunar. Dnemin sosyo-kltrel durumu, insan
ilikileri, toplumun yaam pratikleri ve alkanlklar, aile yaants hakknda karlabilecek pek ok bilginin
yannda, bu almada odak noktas olarak seildii zere anne-oul ilikisi balamnda nemli vurgular ieren bir
yapya sahiptir. Namk Kemal, romann ana karakterleri olarak anne Fatma Hanm, olu Ali Bey, hizmeti kz
Dilaup, zeks ve gzelliiyle erkekleri etkisiz klmay baaran Meypeykeri karmza karr. Erken dnem
romanlarnn cariye/kleler, kt/mehum kadnlardan sonra en ok kullanlan kadn figr, anneliktir. Genel anne
figrn fedakr, ocuklarna ar bir hassasiyetle dkn, gl bir durua sahip olmasa da annelik hisleri youn
kadnlar oluturur. Sz konusu romanlardan biri olan ntibahta Fatma Hanm, oluna dknl ama ayn oranda
mesafeli duruuyla gerekten dikkat ekicidir. Annenin oluna ar dknl adeta tutku boyutundadr, nk
eini kaybettikten sonra eine dair hislerini, arzularn ve gelecek planlarn olu zerinden yaatr. Olu, onun iin
temel arzu nesnesi olmakla birlikte, arzularnn gereklemesi iin de gereklidir. Romann olay rgsnn
ekillenmesinde Mehpeyker, Dilaup gibi karakterlerin rollerine karn, romann asl kurgusunu anne-oul atmas,
genel anlamda da Osmanlnn medeniyet atmas zerinden okumak mmkndr. Dikkatimizi bu ynde
toplamamz glendiren bir husus, romanda bu derece hayati bir role sahip olmasna karn, anne Fatma Hanmn
adnn ilk kez 17. blmde kullanlmasdr. Bu gerek, almamzn da zerinde younlaaca zere dnemin
ikincil kadn algsna, gsz ve iradesiz anne modeline, baba otoritesi ortadan kalktktan sonra bir trl
kurulamayan anne-oul ilikisine ve annenin bireysel olarak var olamayna ynelik ipularn ierir. Erken dnem
roman yazarlar, yarattklar annelerin bireysel bir duru sergilemesine ok da msaade etmemitir. Dolaysyla
modernlemenin getirdii bireyleme giriiminde dnemin annesi snfta kalm grnr. Fatma Hanmn da kendisi
gl bireysel bir duru gsteremezken, olunun birey olma yolundaki admlarna bilerek ya da bilmeyerek engel
olmas, dikkat eken noktalardan biridir.
Anahtar Kelimeler: Intibah, 19. Yzyl Trk Roman, Anne-Oul atmas, Modernleme, Bireyselleme

392
Edebiyat ve Felsefe likisi Snblzade Vehbinin iirlerinde Felsef Unsurlar

Yrd.Do.Dr. Zehra ztrk

air ve yazarlarn zaman iinde felsefi akmlarn etkisinde kaldklar ve eserlerinde beendikleri dnrlerin
izlerini yansttklar bir gerektir. Klasik Trk edebiyat dediimiz divan edebiyat airleri de eserlerinde felsefeye ve
filozoflara yer vermilerdir. Bu konuya bir rnek olarak18. yzyl divan edebiyat airlerinden Snblzade Vehbiyi
ve onun baz msralarn ele almak istedik. yi tahsil grm, ilm yn kuvvetli bir air olan Snblzade Vehbinin
iirlerinde teknik bakmdan salamlk ve ekil mkemmeliyeti grlr. Vehbi iirlerinde Aristo, Efltun gibi eski
Yunan filozoflarnn yannda bni Sina ve Raziye hayli yer vermi, ayrca baz msralarnda Muhiddin-i Arab ve
Gazaliden de sz etmitir. air genelde felsefe ve hikmet kelimelerini birbirinin mteradifi olarak kullanm, ara
sra da irfan kelimesini de bu anlamda kullanmtr. Felsef bir kavram olarak heyul, rk, rakiyyn, feylesof,
akl, zek gibi kelimelere de iirlerinde yer vermitir. Felsef dnce ve kavramlarn edebiyata yansmasna
Snblzade Vehbinin beyit ve msralar birer rnek tekil eder.
Anahtar Kelimeler: Edebiyat, Felsefe, iir, Snblzade Vehbi

393
Ilyada Destan'nda da Da (Kaz Dalar)

Dr. Zeliha Kapukaya

Destanlar; savalarn, kahramanlklarn, yiitliklerin anlatld, insan hafzasnn en eski rnleridir. Bat
Edebiyatnn ilk edeb metinleri bilindii gibi Homerosun lyada ve Odyssey destanlardr. lyada Destannda,
Balkesir- anakkale snrlar arasnda yer alan, antik dnemdeki adyla da, bugn Kaz Dalar olarak bilinen blge
nemli bir mitolojik mekn olarak karmza kar. lyada Destan, olay rgs, zaman, ahs kadrosu ile birlikte
Yunan mitolojisinin ehir ve meknlarn anlatmas asndan dikkate deer bir edebi metindir. Destan metninin en
belirgin meknlar; Truva ehri, kentin yakn evresi ve zellikle da Dadr. Dan ycelii, tanrsall, bitki
rts, su kaynaklar, insanlar ve dier canllar iin yaam kayna olma vasf destann eitli ksmlarnda
bahsedilir. da Da, Truva Savann ncesinden balayarak savan sonuna kadar geen btn olaylara ahitlik
eder. Antik dnemden gnmze kadar pek ok mitolojik ve folklorik hikyeye kaynaklk etmesi da Dann
dnya kltr envanterinde zel bir yer edinmesini salar. Bilhassa lyada Destannda; Zeus, Hera, Aphrodite gibi
tanr ve tanralarn birbirleriyle mcadelelerinin, insan hayatna ve olaylarn seyrine olan mdahalelerinin ve Truva
Savandaki olaylarn azmsanmayacak sayda da Da ile ilgili olmas dan mitolojideki nemini gsterir. Kaz
Dalarnn, lyada Destan bata olmak zere antik dnemden bu yana mitolojik, tarihi ve kltrel deeri bir
sreklilik iinde var olmaya devam etmektedir. Bugnn Kaz Dalar sakinleri; folkloruyla, yaantsyla, dilden dile
dolaan sylenceleri ile bu devamlln rneklerini sergilemektedir. Halen blgede anlatlan Sarkz ve Afrodit
Sylenceleri bu rneklerden sadece ikisidir. Gnmzde de Trk Edebiyatnn sekin ozanlarnn eserlerine konu
ettikleri da, insanlk hafzasnn deerli bir zetidir. Bu bildiride lyada Destannda da Dann nasl ilendii
anlatlacak, dann tarihi, kltrel ve corafi zenginlii sreklilik arz eden ynleri ele alnacaktr.
Anahtar Kelimeler: Ida Da, lyada, Truva, Kaz Dalar, anakkale-Balkesir

394
Illstrasyondan lhamla iir Yazmak

Yrd.Do.Dr. Aelya Betl Gnll

Resim, TDK szlne gre varlklarn, doadaki grnlerinin kalem, fra gibi aralarla kt, bez vb.
zerinde yaplan biimleri eklinde tanmlanr. llstrasyon szcnn TDK szlndeki tanm ise resimleme
olarak yer almaktadr. Ayn szck kkn paylamalar bu iki karde sanatn birbirine kartrlmasna ve
birbirlerinin yerine kullanlmasna neden olur. Bu iki sanat birbirinden ayran zellik; illstrasyonun yazl bir
metine bal kalarak resimleniyor olmasdr. Bu nitelik, ncelikle bir metnin var olmasn gerektirir. Bunun tam tersi
olarak; nce var olan bir illstrasyon zerine, yani illstrasyonun verdii ilhamla metin yazld da grlmtr.
Bunun en iyi rneini ise 19. yzyln sonlarnda, gazete ve dergilerde yaynlanm olan klasik Trk iirlerinde
gzlemlemek mmkndr.
Anahtar Kelimeler: Resim, Resimleme, llstrasyon, iir, Ekphrastik iir

395
1960'lar Trk Sinemas'nn Ulusallama abalar

Yrd.Do.Dr. Afif Ataman

Trkiye'de 1960 anayasasndan sonra grece gzel sanatlar alannda byk bir zgrlk ortam olumasna
ramen Trk Sinemas bu geni haklardan faydalanamam ve devletin kontroln hep zerinde hissetmitir. Ama
bir yandan Trk Sinemasnn en yetkin rnekleri de bu dnemde yaplm ve Trk Sinemasnn bir sanat dal olarak
uluslararas platformda kabul de ayn yllarda salanmtr. te 1960'larn bu hararetli dneminde Ulusal Sinema
ve Sinematek kavgalar zerinden sinemann yeni bir dil oluturma abalar bu almada ele alnacaktr.
Anahtar Kelimeler: Sinema, Trk Sinemas, Ulusal Sinema, Sinematek, Sami ekerolu, Metin Erksan, Halit
Refi,

396
Almanya'da Yaayan Trk Ynetmenlerin Filmlerinde Gmen Olgusu

Ar.Gr. Akil Fikret Tosun

nsanlk tarihiyle paralellik tayan g hareketlerinin znesi olan gmen, 1950li yllardan itibaren sava
sonras Avrupann kapitalist ekonomilerinin igc talebini karlayan ekonomik nesne olarak grlmtr.
Trkiyeden Almanyaya ii gde ayn genel mantk erevesinde deerlendirilmitir. Kendilerini, ky ve kasaba
kkenli, feodal-geleneksel deerlerle ykl bir yaamdan modern Alman kentlerinde farkl bir deerler sisteminde
bulan ve birinci kuak olarak adlandrlan Trk gmen iiler, izleri gnmze kadar gelen bir kltrel ok
yaamlardr. Alman toplumu ile iletiim kurabilecekleri en nemli ara olan dil sorununu zemeyen birinci kuak
Trk gmenler, Trkiye eksenli geleneksel kimlik ve kltr yaplarn korumak amacyla genelde gettolarda
konumlanmlardr. Bu ie kapanma onlar Alman toplumundan ve hkim kltrden soyutlamtr. Alman toplumu
tarafndan uyumsuz yabanclar olarak grlmeye balayan Trk gmenler iki Almanyann birlemesi ve yaanan
ekonomik sorunlardan dolay artan rklk hareketleri ve yabanc dmanl ile karlamlardr. Birinci kuan
aksine Alman okullarnda eitimlerine devam edebilen ikinci kuak Trk gmen ocuklar Almancay renmeleri
ile birlikte Alman toplumu ile iletiim kurabilmilerdir. Evde Trkiyeyi okulda Almanyay yaayan ve kayp kuak
olarak ta adlandrlan bu kuak kimlik ve kltr alglamalarn Trkiyenin yan sra Almanya zerinden de
kurgulamaya balamtr. Fakat asl dnm nc kuakla birlikte yaanmtr. Almanyann kltrel deerler
sisteminin etkisi ile byyen bu kuak ifte kimlik ve ifte bilin ile Trklk-Almanlk ikilemini kendileri iin bir
avantaja dntrmtr. Alman Trk olarak ta tanmlanan bu kuak kltrel retim aralarn zelliklede
sinemay kendilerini ifade edebilmek amacyla kullanmtr. nc kuak ynetmenlerince ekilen filmler byk
ilgi grp katldklar festivallerde nemli baarlar kazanmlardr. Bu filmler nc kuan gmenlik
deneyimlerini, gndelik hayatlarn, geleneksel Trk gmen ailesi ierisindeki kltr ve kimlik atmalarn,
kuaklar arasnda yaanan zihinsel kopuu anlatmtr. Bu almada nc kuak ynetmenlerden Fatih Aknn
ksa ve acsz filmi incelenmitir.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Sinema, G, ok Kltrllk, Kimlik

397
Magnum Fotoraf Ajans ve Basn Fotorafl Tarihindeki nemi

Ar.Gr. Asl Erciye Tosun

MAGNUM FOTORAF AJANSI VE BASIN FOTORAFILII TARHNDEK NEM Ar.Gr.Dr. Asl


Erciye Tosun Yznc Yl niversitesi Gzel Sanatlar Fakltesi Fotoraf Blm Gerek fotorafn gerekse basn
fotoraflnn tarihine baktmzda karlatmz gerek, insanln gnmze dek yaad deneyim, bilgi ve
dncelerini bakalar ve evren ile paylamak iin grntlerden faydalanddr. Gz ard edilemeyecek olan bir
dier gerek ise fotorafn basnda ve fotoraf ajanslarnda yer almasnn teknik gelimeler ve ilerlemeler
dorultusunda paralellik gstermesidir. Fotoraf basm teknikleri ve iletiim alannda yaanan ilerleme ve gelimeler
sayesinde birok ynden etkilenmi stdyolarda ve karanlk odalarda yaanan bu teknik ilerlemeler sayesinde
yaamn iine tanmtr. Balangta insanlarn kendi grntlerine sahip olma tutkusu yznden portre alannda
kendsine yer edinen fotografi daha sonra basnnda vazgeilmez bir paras haline gelmitir. Basnda grsel
malzemeyi 18. yy. basnnda da grmek mmkndr. O dnem itibar ile pek ok nemli olay, ressamlar tarafndan
tasvir edilmitir. Fotorafn yaygnlamasndan nce insanlar gidemedikleri yerleri, gremedikleri olaylar
renmek ve anlamak iin resimlerden faydalanmlardr. Dnemin gazetelerinde ise daha nce olmu bir olay
anlatan tasvirlere yer verilmitir. Herhangi bir olay olduu zaman ise ressamlar olay yerine gidip olay ile ilgili taslak
hazrlamlardr. zellikle iki byk dnya sava ve bir ok i savan yaand milyonlarca insann ld ve
yaraland yaad topraklardan ayrlmak zorunda kald ve televizyonun henz insan yaantsna girmedii
yzyln ilk yarsnda fotoraf farkl bir misyon stlenmi ve fotoraflar yaamn en byk felaketlerinden olan
sava ve sava grntlerini kareleri ile tm dnya ya tamlardr. Belge ve kayt olarak fotorafn dnyay
anlama ve aktarma yolunda bir ara haline geldii, basnda kullanlmaya balanmas ile de bu ilevin basn
fotorafl yani fotojurnalizm olarak adlandrld grlmektedir. 20 yy. n ilk yarsnn dnyann farkl
toplumsal ivmelerinin yaand bu srecin ardndan 1947 ylnda sava sonras bir araya gelen drt fotoraf H.
Cartier Bresson, Robert Capa, David Seymour ve George Rodger n yzyla damgasn vuran Magnum Fotoraf
Ajansn kurmasyla uluslararas bir fotoraf birliinin ilk adm atlmtr. Bu almada basn fotorafl tarihi
ve estetik yaplanmas ierisinde nemli bir yere sahip olan Magnum fotoraf Ajans ve fotoraflarnn dnemin
kltrel ve ideolojik panoramasn fotoraflar aracl ile nasl ina ettii incelenmitir.
Anahtar Kelimeler: Fotoraf, Fotojurnalizm, Magnum Ajans

398
Joseph Haydn No. V Do Majr Viyolonsel Konertosu allmas in neriler

Do.Dr. Asu Perihan Karadut

JOSEPH HAYDN NO. V DO MAJR VYOLONSEL KONERTOSU ALIILMASI N NERLER


Joseph Haydn No. 5 Do Majr Viyolonsel Konertosu David Popper tarafndan, eserin taslaklar zerinde allarak
yeniden dzenlenmitir. Konerto, legato ve staccato yaplardaki viyolonsel tuesinin uzak blgeleri aras pozisyon
geileri; sekizlik, leme, on altlk, otuz ikilik dizilerin icras iin gerekli sol el hzl al becerilerinin kazanlmas
gerekliliini ieren teknik ve mzikal zellikleri ile bu enstrman eitimi repertuarnn kullanlagelmi eserlerinden
olmutur. Bu almada, Joseph Haydn No. 5 Do Majr Viyolonsel Konertosu, eserin retilmesi srasnda
karlalm sorunlar kapsamnda ele alnmtr. Konertoda sergilenmi tematik malzemeler esas alnarak
viyolonsel al egzersizleri hazrlanm ve kayt edilmitir. Sz geen viyolonsel al egzersizlerinde, melodik
yaplardaki lirik ve teknik ksmlar farkl ele alnmtr: Lirik yaplar are egzersizleri, teknik yeterlilik gerektiren
pasajlar sol el egzersizleri ile allmtr. Eserin renilmesi sresince, konertodaki temalar esas alnarak
hazrlanm viyolonsel al egzersizlerinin, eserin icras iin gerekli enstrman al becerilerinin kazanlmasnda
yararl olduklar anlalmtr. Bu alma, sz geen egzersizlerin, Konerto No. 5 Do Majrde sergilenmi
tematik malzemelerin icras iin gerekli enstrman al becerilerinin kazanlmasna olan katklarn tartmtr.
Anahtar Kelimeler: Viyolonsel retme Metotlar, Viyolonsel al Egzersizleri, Joseph Haydn Viyolonsel
Konertosu No. 5

399
Resim Sanat ve Gelenek

Do.Dr. Gltekin Akengin - Dr. Asuman Aypek Arslan

Geleneksel kltr, tm dnya sanatlarnda olduu gibi Trk resim sanatnda da her dnemde etkili rol
oynamaktadr. lkemizde zellikle taklide dayal bat resmi karsnda ulusal bir sanat yaratma abas ile yer
almtr. Trkiyede 1923 ylndan itibaren bir yandan evrensellii yakalamaya alma dier yandan da ulusal sanat
oluturma abalar grlmektedir. Trk sanatnda adalama srecinin balangcndan itibaren gelenekten ve
kltrel dokudan yaralanma sanatlarn resimlerinde imgelenmitir. Resim sanatnda geleneksel etkilerin gncel
sanatla olan balar 1950 sonrasnda bir deiim yaamtr. Bu deiim; dnya sanatnda sreler ve resim
eitiminin evrensel boyutlara tanmas, sanatmzdaki zenginlik ve zgnlklerin deer grmesi geleneksel olann
sanatmza yansmasnn sonucunda gereklemitir. Dnya, kltrel olarak kresel birliktelik ve ahenk iindedir.
Gelimi medeniyetlerin kltrleri dier kltrleri etkileyebilir. Gelenein zmsenmesi gemite ortaya konan
eserlerin etkilerinin gelecee tanmasnda nemlidir. Sanat ve eletirmenlerin tespitlerinde de yer ald zere,
binlerce yldr devam eden ve birok farkl gemi medeniyetin izlerinin harmanland gelenein sanatlar
etkilemesi olaandr. Aratrmada; geleneksel kltr temalarnn resimlenmesi, dnemler ve sanatlar asndan ele
alnm ve nemi zerinde durulmutur.
Anahtar Kelimeler: Resim Sanat, Geleneksel Kltr, Gelenek.

400
"16. Yy. Osmanl Turalarnn Tezhip Ynnden ncelenmesi"

Ar.Gr. Atilla Yusuf Turgut

16. yy. Osmanl Turalarnn Tezhip Ynnden ncelenmesi* Trke de kelime olarak padiahn ismini
simgeleyen zel bir iaret ve imzas anlamna gelen turalar; ferman, berat, vakfiye gibi belgelerin yan sra
mhrlerde, paralar da, pullarda ve kitabelerde de kullanlmtr. Fermanlarn tural ksmlar hkmdarl ve
saltanat temsil ettii iin; altn, renk ve motiflerle itinayla sslenmilerdir. Turalar; ilk balarda sade iken zamanla
daha ihtiaml bir grnm kazanmlardr. Balangta dnemin ar bal zevkini yanstan sadelikteki turalar
siyah mrekkep ile ekilirdi.En ok bilinen Kanuni Sultan Sleyman Turalarnn sslemelerindeki iek
motiflerinden oluan kompozisyonlar dnemin nl mzehhibi Saray Banakka Karameminin devreye girmi
olmasndan sonra byk deiikliklerin olduunu iaret eder. 16. yy. ortalarndaki tura sslemesindeki iekler,
laleler, smbller, karanfiller, gller ve bahar dallar byk ihtimalle Karamemi nin elinden kt tahmin edilir.Bu
yzyln sonlarna kadar, zellikle Kanuni dneminde Hali i denen tarzdaki sslemelerin ounlukla
uyguland grlr. Kendine zg yaprak ve iek desenlerinden oluan Hali inin krmz ve lacivert renklerde
yapld grlmtr.Bu grkemli ve zarif bezemelerin hibirisinin birbirine benzememesi dikkat ekicidir.Ayrca
rumi, hatai, intemani, bulutlu desenler, lale, gl, karanfil, smbl,bahar dallar ve sazyolu gibi iek motifleri de
bolca kullanlmtr. Uyumlu izgileri ve esiz zerafetiyle klasik dnemin btn ihtiamn grmek mmkndr.
Kanuni, II. Selim ve III.Murat turalarnda 16.yy.n tm sanatlara yansyan muhteemlii gze arpar.iek am
bahar dallar, naturalist tarzdaki karanfil ve smbller, bulutlar, Rumiler, akayk ve hatailer, kvrml dallar ssleme
unsurlar olarak turalarda yerini almlardr. Dnemin en belirgin ssleme tarz Hali i dir. 16. yy. Osmanl
sanatnn her dalnda olduu gibi, Tura sslemelerinde de en olgun dnemidir. Anahtar Kelime: Tura, Tezhip,
Ferman, motif, iek *Atilla Yusuf Turgut Mimar Sinan Gzel Sanatlar niversitesi Aratrma Grevlisi
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelime: Tura, Tezhip, Ferman, Motif, iek

401
Melezlik, oulluk, Bireysellik: 12 Eyll Darbesi Sonras Sanatn Siyaseti

Yrd.Do.Dr. Aye Nahide Ylmaz

ann ruhunu tayan her sanat yaptna, toplumlarn zgrlemesini ve demokratiklemesini salama
potansiyeline sahip bir hesaplama olarak baklabilir. Gerek mevcut siyasal dzenle, gerek mevcut sanatsal sistemle,
yerleik sanat yapma pratikleriyle hesaplaan, bunlarn dna kmaya zen gsteren, ezber bozucu her sanat ve
sanat, z itibariyle siyasaldr. ounluun kurallarna gsterilen diren toplumu zgrletirir ki, nc sanatlar
bunu yaptklarn iddia ederler. Meydan okuyucu sanat, demokratik ve zgr bir toplumun yaratlmas ve
gelitirilmesinde yaamsal nemdeyken; karlk olarak, sanatn srekli canl kalmas iin de gelien bir
demokrasiye ihtiya vardr. Tarihindeki darbelerle ar aksak ilerleyen TrkiyeCumhuriyeti rejimi, devlet ve ordu
tarafndan tasarlanan toplumsal sistemi dayatan bir nitelik gstermektedir. zellikle 12 Eyll darbesinin
ncekilerden farkl olduu grlmektedir. Her ne kadar bu darbeyi ordu yapm grnse de, uluslararas apta
uygulamaya konan yeni liberal siyasetin nndeki ulus-devlet geleneiyle balantl engellerin ortadan kaldrlmas
da bu srele mmkn olmutur. Dier darbelerde hedeflerin toplumsallamas salanamam ama zalimlikleriyle
toplumu muhatap alan 12 Eyll hukuku, okulu, camiyi, soka ve pazar ayn anda dzenlemitir. Yakn gemiin
ac olaylarnn srekli anmsatlmas suretiyle, toplum siyasetten soutulmu; tabii bu arada yeni liberal siyaset tm
alanlara rnga edilmitir. Kltr alannda, bir yandan Atatrklk ad altnda Trk slam sentezi uygulanrken, bir
yandan da medya araclyla ABD kaynakl bir kltr pompalanmaya balanmtr. Bu da plastik sanatlardan
sinema, mzik ve edebiyat alanlarna dek, kltrel algda bir dnme yol amtr. Bu bildiride, 12 Eyll
siyasetinin zellikle plastik sanatlar alannda yaratt bu dnm rnekler araclyla aklanmaya allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Sanat ve Siyaset, 12 Eyll, Yeni Dnya Dzeni, Bellek. Belirsizlik

402
Yrk Glerinde Deve

Yrd.Do.Dr. Ayegl Koyuncu Okca - Yrd.Do.Dr. Mustafa Gen

Anadoludaki g ve iskn tarihi incelendiinde Trk kltrnn olumasnda ok nemli grevleri yerine
getiren Yrklerin yaamn etkileyen en nemli unsurlar arasnda corafi artlar, yzey koullar ve hayvan
yetitiricilii olduu fark edilmektedir. Kkba hayvan yetitiricilii ile geimlerini salayan Yrkler
hayvanlarna daha verimli otlaklar bulmak amac ile yaylak ve klak arasnda bir yaam srerler. Bu yzden
Yrklerin asl retim yerleri olan yaylalara g etmek ve g esnasnda yaananlar Yrkler iin zeldir. Yrk
glerinin vazgeilmezi olan develer aslnda Yrk kimlii asndan byk nem tamaktadr. Yrk yaamnda
tamaclk, beslenme gibi etkinliklerin temel arac olarak kabul gren deve ve buna bal gelien devecilik kltr
gnmzde eitli sebeplerden dolay farkllamtr. Yrklerin yerleik yaama, iskna zorlanmalar ve motorlu
tatlarn tamaclkta yaygnlk kazanmas ile birlikte deve yetitiricilii de gemitir. Srdrdkleri yaam
ierisinde gl ve dayankl olmak zorunda olan Yrkler ile gl ve dayankl bir hayvan olan deve arasnda
birebir bir zdeleme bulunmaktadr. Bu zdeleme zaman iinde develerin zel olarak yetitirilmesi, deveye dair
szl gelenek rnlerinin olumas, yaygnlamas ve deve sahibi olmann bir prestij haline gelmesi gibi sonular
ortaya karmtr. Bu almann amac gn getike saylar azalan Yrklerin yaantsnda ve g olaynn
merkezinde bulunan deve zerinde durularak geleneksel Yrk kltr kapsamndaki yeri ve nemine dikkat
ekmektir. Yrk yaamnn gelecek kuaklara aktarlabilmesi iin Yrk glerindeki deve ve zelliklerinin
belgelenmesi amalanmtr. Ayrca g srasndaki uygulamalarn deiimi ve bu deiimlerin nedenleri zerinde
de durulmutur. almann gereklemesi iin gerekli bilgi ve bulgulara ulamak iin gnmzde Yrklerin en
fazla bulunduu Mersin, Karaman, Konya, Mula, Aydn, Antalya, Bursa, Denizli ve zmir yrelerinde yaayan
Yrkler ile eitli tarihlerde grmeler yaplmtr. Yntem anlaymz nda gerekli aralar olan gzlem,
sylei ve yerinde inceleme tekniklerinden faydalanlmtr. Belgeleme ileminin gereklemesi iin ekilen
fotoraflar metin ksmn destekleyecek ekilde yerletirilmitir.
Anahtar Kelimeler: Kltr, Yrk, Yayla, G, Deve.

403
Trk izgi Filmlerinde Nasreddin Hoca mgesi: Evvel Zaman inde (1951), Nasreddin Hoca (1990)

Ar.Gr. Bahadr Uan

izgi filmler grsel belleimizde yer edinen kuvvetli sanat ve tasarm unsurlarndandr. Bu balamda hem grsel
hem iitsel anlatmlarn tm, izgi filmlerde uygulanmaktadr. izgi filmler metin, resim, sinema, mzik gibi oklu
disiplinlerin bilekesi olarak izleyiciye sunulmaktadr. Dnya izgi filmlerinin yararland temel kaynaklar ise
toplumlarn kltrel hazineleri olmaktadr. Gnmzde ilgi ile izlenen yapmlarn byk ounluu masallar, szl
gelenek, destan ve efsaneler gibi toplumlarn kltrel miraslarn k noktas kabul eder. Nasreddin Hoca ise, Trk
mizahnn ve somut olamayan kltrnn phesiz en byk miraslarndandr. Bu almada, iki rnek zerinden
Nasreddin Hoca imgesinin izgi filmlerimizde nasl karlk bulduu incelenmeye allmtr.
Anahtar Kelimeler: izgi Film, Nasreddin Hoca, Sanat, Kltr

404
2010-2017 Yllar Arasnda Trkiyede Mzik Alannda Yaplan almalar (Bir Bibliyografya Denemesi)

Yrd.Do.Dr. Banu Gebololu

Bu aratrma; 2010 - 2017 yllar arasnda Trkiyede mzik alannda bilimsel yayn yapan sreli yaynlardan 36
niversite dergisi ve bu dergilerde yaymlanm makalelerin taranmas sonucu elde edilen verilerin oluturduu bir
bibliyografya almasdr. aratrmann amac, 2010-2017 yllar arasnda mzik alannda yaplan yaynlar bir
araya getirmek ve bu alanda alacak olan aratrmaclara yardmc olmaktr. Betimsel aratrma yntemlerinden
tarama modelinin kullanld aratrmada elde edilen veriler dorultusunda toplam 276 mzik makalesi, aratrma
konular, dergi adlar, aratrmac, yaymland derginin says ve yaymlanma ylna gre deerlendirilmitir.
Dolaysyla bu aratrma, Trkiyede mzik alannda yaplan almalara bir btn olarak baklmas, bu
aratrmalarn eilimlerinin grlmesi ve yeni aratrmalar iin veri oluturmas asndan nemlidir. Bu balamda,
hazrlanan bibliyografyann, mzik alannda alacak olan ilgili aratrmaclar iin temel bir bavuru kayna
olaca ve aratrmaclarn daha bilinli almalar yapmalar hususunda yardmc olaca dnlmektedir.
Anahtar Kelimeler: Mzik, Bibliyografya, Mzik Bibliyografyas

405
Mzik Terapide Kltrel almalarn Analitik Yntemlerle Aklanmas

Yrd.Do.Dr. Kutup Ata Tuncer

nsan mzii nasl duyar, nasl alglar? Anne karnndan itibaren ve dnyaya geldikten sonra fizyolojik ve bilisel
geliimini srdren insanolu, ses frekanslarn duyumsar, alglar ve geliimini olgunlatrma aamasnda duygularla
onlar anlamlandrmaya balar. Yaplan mzik terapi aratrmalar ile ortaya kan sonular, genel olarak duyuun
analitikten kltrel bir duruma dnt zerinedir. Bu nedenle beyin ile mzik arasndaki ilevsel ban
bulunduuna ynelik yaplan almalar, ayn zamanda mziin dil ve zek geliimini olumlu ynde etkilediine
dair balar bulunduuna iaret etmektedir. Mzik terapi almalarnn ve uygulamalarnn varlna ilikin arka
plan, bu srecin antik alara kadar uzandn gstermektedir; ancak bu almalarn bilimsel aralarla
llebilirliinin ilk admlar 20. yzyln ikinci yarsna tekabl etmektedir. Bu almada zellikle mziin zihinsel
gelimeyi etkilemesi ve bir takm psikolojik bozukluklarn tedavi edilmesine ynelik almalar, batda yaplan
almalarn yntemini de deitirmektedir. rnein terapi gurubuna ne tr bir mziin dinletilecei ya da nasl bir
mzik esinin kullanlmas gerektii tecrbeler arttka ekillenmeye balamtr. Bu sebeple Trkiyede de gitgide
tercih edilmeye balanan mzik terapi yntemleri, Osmanlya, Seluklulara, Orta Asyaya ve kltr odakl
almalara dayanmaktadr. Buradaki temel sorgu, deien yaay biimleri ve tercihler ile tedavi yntemlerinin
alternatiflerinin kefi, Trkiyede yaplan mzik terapi yntemleri zerinde de bir dzenleme gereksinimi
oluturabilir mi? Bizim mzik kltrmzn llebilirlii ve bir takm teknik aralarla snflandrlmas ile daha
sonu alnabilir ve fonksiyonel mzik terapi almalar hayata geirilebilir mi? Bu almann amac ite bu analitik
aratrmalara destek verecek atlmlar ortaya koyup tartmaya amak.
Anahtar Kelimeler: Mzik Terapi, Duyu, Alg

406
Ekol Kadn Tiyatro Yaplanmalar

Bengi Heval z

Bir tiyatro ayn zamanda ticari bir mecradr. Bu, tiyatroda alanlarn maalarndan, tiyatronun mekanna,
denen vergilerden satlan biletlere kadar ok geni bir alan kapsar. Tiyatrolar alar boyu kimi zaman denekli
kimi zaman da deneksiz olarak kurumsal yaplarn srdrmlerdir. lkemizde de eitli kamu ve zel
kurululardan destek alan denekli ok sayda tiyatro vardr. Bunlara ek olarak denek almadan kendi gie
gelirleriyle kendi btesini oluturan tiyatrolar da bulunmaktadr. Tiyatrolarn denek almalar kadar sanat
ynetimleri ve genel olarak ynetimleri ayr ve karmak bir konudur. 2000 sonras Trk Tiyatrosuna bakldnda
zel tiyatro topluluklarnn say ve etkinlik olarak artt grlmektedir. Bu topluluklarda dikkati eken bir konu,
topluluklardaki kadn liderliidir. Yeim zsoy, ahika Tekand, Nesrin Kazankaya, Zeynep Kaar, Jale Karabekir
gibi isimlerin kendi tiyatro topluluklarn kurduklar, ynettikleri, oyun sahneledikleri, oyunculuk yaptklar, zaman
zaman da sahnelenmek zere oyun yazdklar grlmektedir. Bu isimlerin tiyatro anlaylar etrafnda ekillenen
topluluklar dikkat ekici birer rnek oluturmaktadr. Bu almada ismi saylan sanatlarn tiyatro topluluklar ele
alnacak ve bylesi bir tek kiilik tiyatro topluluu rnek plarak sunulacaktr. almada grme, oyun metinlerinin
ve ilgili tiyatro haberlerinin taranp derlenmesi gibi nitel aratrma yntemine ilikin veri toplama aralar
kullanlacaktr. Aratrmann sonucunda bir yandan estetik dier yandan ticari sorunlarla baa kan kadn tiyatro
yneticilerinin, ortak zellikler tayp tamadklar, hangi ortak sorunlarla karlatklar ve zmlerinde
ortaklklar olup olmad aratrlacaktr. Sanatn gittike zelletii gnmzde tek bir sanat ile anlan kk
lekli tiyatrolar oalacak mdr.. Geirdiimiz on ylda olduu gibi nmzdeki on yl iin de byle bir tahayyl
ortaya konulabilir mi?
Anahtar Kelimeler: Yeim zsoy, Zeynep Kaar, ahika Tekand, Jale Karabekir, Nesrin Kazankaya

407
Rubensin kral Leucippusun Kzlarna Tecavz simli Eserinin Biim-Ierik Olarak ncelenmesi

Dr. Betl Serbest Ylmaz

RUBENSN KRAL LEUCPPUSUN KIZLARINA TECAVZ SML ESERNN BM-ERK


OLARAK NCELENMES Betl Serbest Ylmaz 17. yzyl Barok sanatn nemli temsilcisi Flaman ressam
Rubensin Kral Leucippusun Kzlarna Tecavz adl yapt dnemin Hollandasnn spanyollara kar verdii
siyasi mcadele ve bakaldr ile yakndan ilikilidir. Flaman sanatnn geliimi ve ilerledii yol, bu lkenin scak
siyasi gndemi ile nemli bir dialektik iinde olmu, bu gelimelerin resim sanatna yansmas ise kadn bedeni
zerinden kendini gstermitir. Bu balamda Hollanda resim tarihindeki sz konusu tecavz sahnesi, eril politik bir
sylemin cinsiyetler zerindeki ayrmc bakn ortaya koyacak nemli bir penceredir. Erkek karsnda pasif,
gsz, eksik grlen kadnn sanat platformunda urad bu saldr mizojiniyi ortaya koyabilecek gl
argmanlar barndrmaktadr. 1568-1648 tarihleri arasn kapsayan ve Hollandann inan ve siyasal adan spanyol
mparatorluuna kar verdii zgrlk mcadelesinin sembolik bir anlatm olarak dnlen bu sahne Yunan
mitolojisinden alnm bir yky iermektedir. ki zorba erkek karde olan Castor ve Polydeuces, onay ve rzas
olmad grlen kz kardeleri karmaya almaktadrlar. aresizce direnen kadnlar sava meydannda ldrlen
dmanlar gibi ac eker bir halde kvrlm vcutlar ile yenilgiyi simgelemektedirler. Bununla birlikte iki kz
kardein hakkndan geliniyor olmas, teki olarak konumlandrlan ve kadndan stn olarak grlen erkek kimliini
iaret eder nitelik tamaktadr (Leppert, 2009). Hollandann zgrlk mcadelesinin baarl sonucunun cinsiyetler
zerinden yanstld bu resimde erkek figrler, devrimin kazanan patriarkal gcn temsil ederken tecavze
urayan kadnlar ise spanyol mparatorluunun malubiyetini izleyiciye iletmektedir. Hollandann zgr ve gl
bu yeni konumunu, ne karmay salayacak grsel bir kant olarak nitelendirilebilecek eser, erotik gstergeler
sunmasna ramen dnemin kat ahlaki retileri erevesinde kabul grm ve yceltilmitir (Wise, 2011).
Rubensin Kral Leucippusun Kzlarna Tecavz adl resmi dnemin patriarkal bakn tarihsel bir belge
niteliinde bugne aktarrken plak betimlenmi kadn bedenleri siyasi armlar akla getirecek bir ara
konumunda olmutur. Eril-diil, avc-av, sahip-kle gibi kartlklarn vurguland sahnede zafer ve bar alegorik
bir dil aracl ile anlatlm, isyan sonras elde edilen politik g ve galibiyet, erkein kadna cinsel olarak boyun
edirmesi biiminde yorumlanmtr. Bu tarihsel olaylar ile beslenmi Rubensin Kral Leucippusun Kzlarna
Tecavz adl eseri, grnenin altnda yatan alegorik anlamn ortaya kartlmas iin bu anlam besleyen plastik
deerlerin zmlenmesini, resmin biim ve ierik asndan analiz edilmesini gerektirmektedir. Grnenin altnda
yatan bu alegorik anlam, resmin elemanlar ve imgeler yolu ile izleyiciye siyasi, ideolojik ve mizojini barndran
mesajlar iletmektedir. Kadnlarn kontrol edilmesi gereken varlklar olmasnn yannda doutan gelen eksiklikleri
ile erkekle eit olamayaca ve ona itaat etmesi gerektii gibi patriarkal fikirler, kadna iddetin yceltilerek
olaanlatrlmasn ve dolaysyla cinsiyet ayrmcln beslemektedir. Bu balamda resimde gncelliini
koruyarak bugne kadar aktarm salanm kadn dmanl, biim-ierik zmlemesi ile grnr hale getirilerek
irdelenecektir. Anahtar kelimeler: 17. Yzyl, Rubens, Patriarkal, Barok, Resim, Kadn. Kaynaka: Leppert, R.
(2009). Sanatta Anlamn Grnts. (2. Bask). (ev. . Trkmen). stanbul: Ayrnt Yaynlar. Wise R. E. (2011).
Rubenss Rape of the Daughters of King Leucippus: Reassessing the Political and Moral Thought of the Early Dutch
Republic as Depicted in the Female Nude, NEH Summer Seminar for School Teachers, The Dutch Republic and
Britain, 1-13.
Anahtar Kelimeler: 17. Yzyl, Rubens, Patriarkal, Barok, Resim, Kadn.

408
Hun Sanatna Ait Buluntularn Gnmz Trk Plastik Sanatlarnda Sembol Olarak Kullanm

Dr. Ahmet Hakan Ylmaz

HUN SANATINA AT BULUNTULARIN GNMZ TRK PLASTK SANATLARINDA SEMBOL


OLARAK KULLANIMI Ahmet Hakan Ylmaz ZET Trk sanatsnn dnya sanatnda iz brakt eserlerin
temelinde iinde bulunduu toplumun sahip olduu inan sistemi ile gemiten gnmze sregelen grsel
aktarmlarn ve bal olduu inan sistemlerinin yansmalar grlmektedir. Gnmz plastik sanatlarnda zellikle
de Trk Resmine ait imge ve sembollerin, gerek biim olarak, gerek plastik bir ifade unsuru olarak yer almas
gemi sanatlarmz ile olan gl balarn bir gstergesi saylmaktadr. Gnmz Sanatlarnn gemi kavram ve
kltrlerden ne denli beslendii eski inanmalar ile buna bal bulgu ve buluntularn sanat eserlerine yansyan
rnekleri incelenerek, ortaya konabilir. Trk Kltr ve medeniyetini ekillendiren belli inan sistemleri ve buna
bal gelien imgelerin yansmas olan sanat eserlerine ait bulgular, gnmzde de grsel imgeye dnerek yeni bir
sembol anlatmyla karmza kmaktadr. Kadim sembol ifadeleri ile yaygn olarak yeniden yorumlanan motif,
sembol ve imge kullanm Trk Sanat ierisinde nemli rnekler vermitir. almann temelini oluturan Hun
Sanatna ait bulgu ve buluntularn sembol olarak kullanmnda sanatlara etkisini belirlemek nem arz etmektedir.
Bu bakmdan gnmz plastik sanatlarnda ve Trk resminde eski inanmalara bal gelien sembol ya da imgelerin
gstergebilimsel adan incelenmesi gerekmektedir. Bu gstergelerin incelenmesinde sz edilen Hun Sanatna ait
buluntularn ada Trk sanatna yansmalarnn aratrlmas hedeflenmitir. Bu balamda birok Trk
sanatsnn resimleri incelenmi, literatr taramas, eser analizi yntemiyle sonuca varlmtr. Buna gre; kimi
sanatlar ele aldklar sembol ya da imgeleri bir bilin ierisinde, kim sanatlar ise plastik adan biim ve form
kaygs ile ele alrken, kadim anlam ve ifadelerine yeni yorum ve yaklam getirmilerdir. Yeni malzeme ve gelien
teknik imknlarn katks ile farkl ifade alanlar da gelitiren gnmz sanat bu sembolik anlatmlar yeniden gz
nne sermitir. Gnmz Trk Sanatna ait eserlerde kullanlan birok sembol, motif ya da imgelerin kaynann
tespiti, Trk kltrnn tannmas, anlam ve neminin gelecek kuaklar tarafndan bilinmesi ve benimsenmesinin
Trk sanatsnn dnya sanatndaki yerini koruyabilmesi adna nem arz ettii bilinmektedir. Konunun Trk
sanatnda ele aln ve yansmas bulgu ve buluntular dahilin de incelenmi, sanatlarn eserlerindeki imge ve
sembollerin gstergebilim asndan zmlemeleri yaplmtr. Anahtar Kelimeler: Hun Sanat, kurgan bulgular,
Plastik sanatlar,Trk resmi, sembol, gstergebilim.
Anahtar Kelimeler: Hun Sanat, Kurgan Bulgular, Plastik Sanatlar,trk Resmi, Sembol, Gstergebilim.

409
Johann Sebastian Bach: Solo Flt in La Minr Partitann (Bwv 1013) Flt Eitim Repertuvarndaki
nemi

Yrd.Do.Dr. Burin Barut Dikicigiller

Bu almada barok dnem mziinin nemli bestecilerinden olan Johann Sebastian Bachn flt iin yazd La
minr solo Partitann eitim repertuvarndaki nemi zerinde durulmu, eser teknik ve mzikal ynden incelenerek
elde edilen bilgilerin lisans seviyesi renciler ve profesyonel icraclar iin bir kaynak oluturmas amalanmtr.
Bachn 18. yzylda besteledii La minr Partita Barok dnem eliksiz flt eserleri arasnda dnemin mzikal
zelliklerini aktarmas bakmndan olduka nemli bir yere sahiptir. Eser drt blmden oluur. Birinci Blm
Allemande, kinci Blm Courante, nc blm Sarabande, drdnc blm ise Bourre anglaisedir. Solo Partita
orijinalinde barok flt iin yazlsa da gnmzde hem barok flt hem de modern fltle sklkla seslendirilir. Parmak
teknii, ton hkimiyeti ve nefes kontrol asndan olduka zorlayc olan bu eser profesyonel bir icraclk seviyesi
gerektirir. Bu Aratrma, Johann Sebastian Bachn besteci kimlii, flt repertuvarna katklar, Barok dnem
mziinin stil zellikleri ve performans pratii iin gerekli olan teknik bilgileri iermektedir. Elde edilen bu
bilgilerin gnmz lisans seviyesi flt rencilerine ve profesyonel flt icraclarna eserin yorumlanmasnda yeni bir
bak as getirebilecei dnlmektedir.
Anahtar Kelimeler: J.S. Bach, Barok Dnem, Flt, Partita, Solo Eser

410
oklu Disiplinli Sanatn Kayna Olarak Postmodern Gr

Uzman Canan Gneri

Bu almann amac: Gnmzde gerek felsefi ve gerekse sanat alannda tartma konusu olan ve disiplinler
aras olarak da vazedilen oklu disiplinli sanat anlaynn postmodern kaynaklarnn olup/olmayaca
erevesinde bir tartma balatmaktr. oklu disiplin ve disiplinler aras kavramlar genellikle birbirine
kartrlmaktadr. Bizim savmza gre; disiplinler aras kavram zellikle sosyal bilimler ve doa bilimleri
arasndaki atmay ortadan kaldrmak ve bu iki alan arasndaki uurumu kapatmak, bu iki alann uygulayclar
arasnda bir ibirlii salamak amacyla retilmi bir kavramdr. Ancak oklu disiplinli sanat kavram, 19.yzylda
sanatlar arasnda btnl ve kaynamay hedefleyen, Richard Wagner tarafndan ortaya konulan
gesamtkuntwerk (total art; btncl sanat) kavram erevesinde sorgulanmaya balamtr. Bu sorgulamann
etkileri 20. yzylda ortaya kmaya balam, Ftrizm, Dadaizm, Srrealizm gibi avangart sanat akmlarnn
bunlara ksmen Kbizm ve Alman Ekspresyonizmi eklenmelidir - ve Marcel Duchamp ve John Cage gibi
sanatlarn ilerinde, farkl retim biimlerinin bir araya getirilip, kullanmnda grlmtr. te yandan, disiplinler
aras kavramnn ortaya k 20. yzyln ikinci yarsnda zellikle 1960larn Fluxus, Oluumlar (Happenings) ve
Performans Sanat gibi sanat akmlar ve sanat retim yntemleri arasndaki boluu kapatmak amacyla disiplinler
aras kavram altnda (interdisciplinary) bir retim biimini benimseyerek olumutur. Burada ama; sanat ile
hayatn dier olgular arasndaki snrlar sorgulayarak, bu snrlar sanki yokmu gibi gstermeye allmasdr.
Anahtar Kelimeler: Sanat, oklu Disiplin, Postmodernizm

411
Anadolu Seluklularnn Uluslararas Ticarete Ynelik Politikalar ve Alanya Tersanesi

Prof.Dr. Canan Parla

13. yzyln banda Kpak ve Krma ynelen Mool aknlarnn, uluslararas ticaret yollarnn gvenliini
sarsmas bu blgelerden Anadoluya gelen tacirleri ve ticareti zora sokmas zerine, Anadolu Seluklu Sultan I.
Alaeddin Keykubad, Sinop Tersanesinde yaplan gemilerden oluan Seluklu donanmasn Karadeniz, Krm
seferine gndererek 1224 ylnda Sudak almtr. Bu sefer sonucunda, deniz yoluyla Krmdan Sinopa gelen
ticari mallarn kuzey-gney kara yolu zerinden Akdeniz limanlarna ulatrlmas Anadolu Seluklularnn
denetimine gemitir. Sultan I. Alaeddin Keykubad, Karadeniz ve Akdenizde sz sahibi olabilmek ve uluslaras
ticaretten daha fazla yararlanabilmek iin Sudakn alnmasnn hemen ardndan liman kenti Alanyada bir tersane
ina ettirmi ve yapnn kitabesinde, iki denizin sultan unvann kullanmtr. Bu almada, denize doru alalan
eimli bir arazi zerinden sivri kemerlerle Akdenize alan tonoz rtl be birimden oluan Alanya Tersanesi ve
kuzey-gney kara yolu zerine ina edilen han yaplarnn mimari zelliklerine odaklanlmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Anadolu Seluklular, Sultan I. Alaeddin Keykubad, Alanya Surlar, Alanya Tersanesi, Kzl
Kule.

412
Rengin Arkeolojisi Krmznn Simge Tarihi

r.Gr. Ceren Yldrm

Demir (hematit) cevherli topraklardan elde edilen a boyas krmzs, renkler arasnda insanlk tarihi kadar eski
ilk simgedir. Paleolitik Dnem avc gerlerde, Neolitik Dnem tarmclarnda ve Mezolitik Dnemde by
ritlerinin en nemli parasdr. Din mitolojilerinde en baat ge olan yeniden-doum arketipi ile ilikilidir.
Krmznn k ile moral bants 19. yzylda Romantik Simgecilikte yer alr. Kkleri Ortaaa ve Paganizm,
Msr, in ve Hint mithoslarna geri gider. (Portal, 1845) Gnmz sanatnn doaya, bedene, topraa duyarl
performans ve arazi sanatlar kan ve topra yeniden youn duyarllk malzemesi yapmaktadrlar. Sanatn
yaamsal bandan kopmuluu insanl yeniden dnya, toprak ve bedenle ilgili anlam ban oluturmaya
yneltmitir. Sanayi sonras kapitalist dzen ierisinde onun eletirisi olarak ortaya kan yeni sanatn primitif ile
yaknlamas, Jung (1875-1961)un ortak-bilind teoremindeki mitsel olann evrensellii fikrini dorular
grnmektedir.
Anahtar Kelimeler: : Krmz, Antropoloji, Arketip, Toprak Sanat, Beden Sanat

413
Sleymaniye Ktphanesi Fatih Kitapl,nr.3874 de Bulunan Murd Dvnnn Tezhip Asndan
ncelenmesi.

r.Gr. Ceyda Glsever

Trk ssleme sanatlarnn byk bir blmnn en zengin rneklerini, kitap sanatlarnda grmekteyiz. Kitap
sanatlarmz, gemiten bugne, bugnden yarnlara, yzyllar boyunca her trl bilgiyi, her dalda bilimi, edebiyat
ve yazya dnm sanat eserlerini tesbit edip koruyan kitaba, zellikle el yazmas kitaba verilen deerin, duyulan
sayg ve ilginin ifadesi olarak gelimi, birer ata yadigr olarak gnmze ulamtr. Sultan II.Selim ve zellikle
Sultan III. Murd devrinde kitap sanatlarndaki zgnlk dorua kmtr. phesiz bu durumu hazrlayan
etkenlerin banda Kanunnin uzun sren istikrarl ve disiplinli sreci ile Sultan III.Murdn ok kltrl ve
entelektel yaps gelmektedir. Dier Osmanl Sultanlar gibi derin bir kltre sahip olan Sultan III. Murdn kitap
merak, Osmanl sanatnn kitap alannda zirveye tanmasna vesile olmutur. Devrinde hazrlanp usta hattatlar
tarafndan istinsah edilen ve son derece zengin ekilde tezhiplenen Mushaflarn dnda hususi olarak yazlp tezyin
edilen kitaplarn says hayli fazladr. XVI.yzyln ilk yarsnda Osmanl Sultanlar arasnda minyatrl ve tezhipli
ilk dvn Sultan I.Selime aittir.(1512-1520), daha sonra Kann Sultan Sleyman (1520-1566)n, Sultan
III.Murdn(1574-1595), Sultan II.Osmann(1618-1622) dvn nshalarnn mahir mzehhipler tarafndan
hazrlanm nshalar gnmze gelmitir. Sultan III. Murd Dvnnn alts stanbulda, ikisi de Pariste olmak
zere sekiz yazma nshas vardr. Murd Dvnlarndaki Bezeme zelliklerinin aratrld bu almada,
Sultan III. Murdn SK.Fatih Kitapl, Nr.3874 de bulunan divan tezhip asndan incelenmitir.
Anahtar Kelimeler: I.Murd,dvn,tezhip

414
Piyano Eitimi Alannda Yaplan Lisansst Aratrmalar

Do.Dr. Damla Bulut - Uzman Yasemin Glsoy

Aratrmann amac, Piyano Eitimi alannda yaplm olan lisansst aratrmalar incelemektir. Aratrmann
rneklemini Trkiyede yaplm olan tm Piyano Eitimi alanndaki lisansst tezler (yksek lisans, doktora ve
sanatta yeterlik tezleri) oluturmaktadr. Aratrma durum tespitine yneliktir ve betimsel niteliktedir. lgili veriler
2017 ylnda Yksekretim Kurulunun web sayfasnda yer alan tez arivi linkinden yararlanlarak toplanmtr.
Aratrma bulgular dorultusunda Piyano Eitimi alanndaki lisansst aratrmalarn; Yapl tarihi olarak 1987-
2016 yllar arasnda dalm gsterdii; Yksek lisans tezlerinde 1997-2002-2004, doktora tezlerinde 2009, sanatta
yeterlik tezlerinde ise daha ok 2002 yllarnda younlat; ounlukla Gazi niversitesinde yapld; Tamamnn
piyano eitimi ana konu alannda yrtld; Yksek lisans tezlerinde ounlukla betimsel, doktora tezlerinde ise
ounlukla deneysel yntemi benimsedii sonularna ulalmtr.
Anahtar Kelimeler: Piyano, Piyano Eitimi, Lisansst Tez, Aratrma.

415
Trbe-Mescid likisi inde Akebe Sultan Mescidi

Ar.Gr. Demet Turgut

Farkl ilevli yaplar bir arada yapma gelenei Trk slam mimarisinde erken dnemlerden itibaren
grlmektedir. Trbe ile mescidin ilikilendirilerek yaplmas 623 tarihli Mescid-i Nebevi ile bu yap grubunun
slam mimarisindeki en erken rneini oluturmakta, daha sonraki dnemlerde de trbelerin hem mescitlerle hem de
farkl ilevli yaplarla ilikilendirilmesi yaygnlaarak devam etmektedir. Anadolu Seluklu Dneminde de trbe -
mescit ilikili yaplarn zellikle 13. yzyln ikinci yarsnda yapld bilinmektedir. I. Aleddin Keykubadn
saltanat gnlerinde, Alanyada Akebe tarafndan yaplan Akebe Sultan Mescidi, 1230-31 tarihi ile trbe-mescit
ilikisinin grld Anadoluda yaplm, erken rneklerden biri olarak dikkat ekmektedir. Alanya Kalesi iinde
Bedestenin batsnda yer alan yap, kare bir alana oturan tek birimli kubbe rtl mescidinin dousuna kuzey-gney
dorultusunda dikdrtgen bir alana oturan iki blml trbenin eklenmesiyle oluturulmutur.
Anahtar Kelimeler: Mescid, Trbe, Akebe Sultan Mescidi.

416
Slayt Tasarmlarnda Tipografik yiletirmeler

Ar.Gr. Deniz Krad

Eitim ve profesyonel i yaamnda sunumlar nemli bir yere sahiptir. Bu sunumlar anlatlanlarn can alc
yerlerinin aklda kalmasn salamak ve izleyicileri konuya dahil edebilmek adna slaytlarla desteklenmektedir. Slayt
gsterilerinde tipografi ve tasarm konusunda daha duyarl olunmas gerekirken, sunumlar iin slayt hazrlayan
kiiler tarafndan bu tr kurallarn gz ard edildii grlmektedir. Gnmzde bilgiyi paylamak adna bir kii,
eitimci ya da tasarmc olsun - olmasn bilgisayar haricinde artk, tablet bilgisayar ve hatta akll telefonlar zerinde
sunum hazrlayabilmelerine imkan tanyan uygulama ve yazlmlar bulunmaktadr. Bylece, slayt paylama
sitelerinde ve hatta sosyal medyada bu slaytlar paylalabilmektedir. Bu da slaytlarn artk kapal mekanlardan
karak, yzbinlerce kiiye ulamas demektir. Bu dorultuda, sunumlarn nemli bir paras olan slaytlar
hazrlarken tipografi erevesinde uyulmas gereken kurallar dahilinde, profesyonel, anlalr ve aklda kalc etkiye
sahip olmalarn salamada daha bilgili ve estetik anlamda hassas olmay gerektirmektedir.
Anahtar Kelimeler: Etkili Sunum, Slayt Tasarm, Sunum Yazlmlar, Eitimde Teknoloji

417
Ahmed Adnan Saygunun Krolu Operasnda Niyazi Tazadenin Yeri

Dr. Derya Aca

Krolu Destannn Trk Dnyasnda byk nemi vardr. Krolu, ezilenleri koruyan byk bir halk
kahramandr. Bu kahraman yalnzca destan ve hikayelere deil, Ahmed Adnan Saygun un ayn ad tayan
operasna da konu olmutur. lk kez I. Uluslararas stanbul Festivalinde 23 Haziran 1973 tarihinde sahnelenen eseri
SSCBden Trkiyeye gelen Azeri besteci ve orkestra efi Niyazi Tazade ynetmitir. nl ef, Krolu
operasn yalnzca ynetmekle kalmam, eser henz sahneletirme aamasnda katkda bulunmutur. Bu pek
dillendirilmeyen bir husustur. A. Adnan Saygun eserine olan bu yardma Tazadeye yazd bir mektupta minnetle
deinmitir. Ayn opera Niyazi ynetiminde 1977 ylnda stanbulda yeniden sahnelenmek istenmise de son anda
gereklememitir. Bu durum, A. Adnan Saygun ve Niyazi ile ilgili eitli hatralarda znt ile dile getirilmitir.
Krolu operas Azerbaycan ve Trkiye arasndaki ilk kltrel dayanmann kayda deer rneklerinden birini
oluturmasna ve mzik tarihimizdeki nemine ramen rafa kaldrlm grnmektedir.
Anahtar Kelimeler: "krolu Operas, Ahmed Adnan Saygun, Niyazi Tazade

418
Grsel letiim ve Etkileim Bakmndan Kitap ve E-Kitap Tasarmnn ncelenmesi

Uzman Dilek Erdogan Aydn - Melike Taolu

Bu bildiride kitap ve e-kitap, grsel iletiim ve etkileim bakmndan incelenmektedir. Kitap, yzyllardr
sregelen mr boyunca srekli deiime uram bir nesnedir. Bu deiimin kitab tad son biim, e-kitap
biimidir. Formu ya da tr nasl olursa olsun, kitap bir tasarm rndr ve retim amac, kullanc ya da
okuyucusuyla iletiim kurarak iindeki bilgiyi, fikri ya da duyguyu paylaabilmesidir. Kitap ve e-kitap, kullancs
veya okuyucusu zerinde istenilen etkiyi braktnda salkl bir iletiim kurabildii sylenebilmektedir. Bu
almann ana konusu kitabn ve e-kitabn iletiim ve grsel iletiim olanaklar ve hareket, zaman, ses, his ve
nc boyutun kitap ve e-kitap tasarm zerindeki varl ve iletiimlerine olan katklarnn incelenmesidir.
Anahtar Kelimeler: Kitap Tasarm, E-Kitap Tasarm, Grafik Tasarm, Grsel letiim, Etkileim.

419
Antropolojinin Gzel Sanatlara Etkisi zerine

Do.Dr. Ebru Elpe

Antropoloji, ksaca insan bilimi olarak tanmlanr. nsanlar ve toplumlar biyolojik , fiziksel , kltrel olarak
inceler, benzerlik ve farkllklarn ortaya koyar. nsan topluluklar biyolojik , fiziksel ve kltrel olarak inceler.
Antropolojik aratrmalar, bize dnya zerinde farkl farkl insan topluluklar olduunu gstermektedir. Aydnlanma
a ile birlikte antropoloji nem kazanm, 20 yzylda ise etnorafya almalar ile birlikte iyice gelimitir alt
dallar olumaya balamtr. Gzel sanatlar ilgilendiren ksm ise kltrel antropoloji daldr. Antropolojinin bir alt
dal olan kltrel antropolojiye isim veren kltr kavram, insann, doa dnda oluturduu ve ona ekledii maddi
ve manevi her ey olarak tanmlanr . Kltr kapsayc , evrensel olmas, nesilden nesile aktarlmas , srekli
olmas, renilebilmesi gibi zelliklerinden dolay insan yaamna , estetik anlayna ve sanatna erki etmektedir.
Antropoloji, bir ok bilim ve sanat daln, sunduu farkllklaryla, etkilemitir. Gzel sanatlar zerine etkisi ,de bu
sanat dallarna ilham kayna olmasyla kendini gstermektedir. Mzik alanna bakldnda farkl ses yaplar,
mzik trleri, kltrlerin getirdii mzikal eitlemeler dikkati eker. Heykel ve resim sanatlarna bakldnda ise
farkl anatomik yaplar insanlar, bu iki sanat dalna esin kayna olur. Heykelde fiziki zellikler daha n planda iken
resimde ise hem fiziki hem de kltrel antropolojinin alma konular , tema olarak ilenir. Bu bildiride,
antropolojinin ve antropolojik aratrmalarn , gzel sanatlar etkileyip etkilemedii , eer etkilemi ise hangi ynde
etkilediini hususu deerlendirilmeye allmtr.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler : Antropoloji, Gzel , Sanatlar , Tema , Etki

420
Grsel eviri Yoluyla Uyarlama: Ahmet Zeki Kocameminin N almalar

Ar.Gr. Ebubekir Sddk Ata

Cumhuriyet dneminin nemli sanatlarndan biri olan Ahmet Zeki Kocamemi, Avrupaya gidip dnemin usta
sanats Hans Hofmanndan eitim almtr. lkeye dndkten sonra da Mstakil Ressamlar ve Heykeltralar
Birliine dahil olup, batnn ada ve modern sanat temelinde ulusal modern bir sanat dili oluturmak iin aba
gstermitir. Bu makalede; sanatnn o dnemde retmi olduu n almalar ele alnm, bu almalarn ustas
Hofmannn slubunu ve n konulu almalarn ne lde yanstt irdelenmitir. Bunun yannda, sanatnn o
dnem Trkiyesinde geleneksel ve dini anlaya zt olan bu temay neden bu kadar ok ele ald ve bu temay
slup ve konu asndan nasl iledii sanatnn n konulu baz almalar zerinden analiz edilmitir. Bu sayede,
Kocameminin dnemin adalama ideali dorultusunda oluturulmak istenen ulusal modern sanat asndan ne
derece neme sahip olduu anlalmtr. Ayrca, sanatnn bu denli tepki alan bir temay kendi sanatna hangi
yntemle ve nasl kazandrd sorgulanm ve sanatnn bu balamdaki almalarnn konu ve biim dili asndan
ne derece zgn olduu analiz edilmitir. Sonu olarak, sanatnn bu almalarnn aslnda ustas Hofmannn bu
konudaki almalarnn grsel resim dilinden eviri yaplarak uyarlanm olduklar yaplan grsel analizler
sonucunda desteklenmitir.
Anahtar Kelimeler: Grsel eviri, Uyarlama, Resim, Trk Resmi, N, Zeki Kocamemi, Hofmann

421
Yakup Kadri Karaosmanolunun Ankara Romannn zinde: Erken Dnem Trk Resmine Dair Eletirel
Bir Okuma nerisi

r.Gr. Elif Dastarl Dellalolu

Avrupada modern dnyay douran dnsel, toplumsal ve politik deiimleri aklayan moderniteyi esas
almak, nce Osmanl ardndan Cumhuriyet dnemi Trkiyesinde zamanla biimsel bir benzeme, gibi olma
olarak alglanm, nce Batllama sonra modernleme eklinde formle edilmitir. 19. yzylda geliip 20.
yzylda kurumsallaan Batl anlaytaki sanatta, zellikle de resim sanatnda ise toplumsal dnmn karakteri
rahatlkla izlenebilmektedir. te yandan Tanzimat sonras Trk edebiyatnn yine Batl bir formu olarak roman tr
de dnemin anlaynn izlenebildii bir alandr. rnein Kemalist Cumhuriyetin ideologlarndan Yakup Kadri
Karaosmanolunun Ankara roman, erken Cumhuriyet yllar bakentinin yaam tarzn hikye etmesiyle nemlidir.
Bu almada, yazl ve grsel imge retmenin iki nemli alan resim ile edebiyat ilikisinden faydalanarak, Ankara
roman rnei ile dnemin ressamlarnn eserleri aratrlacak, deer yarglaryla ykl medenileme kavram,
nerilen imge zmlemesi yntemi ile tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Batllama/modernleme, Edebiyat, Resim, Yakup Kadri Karaosmanolu, Ankara Roman

422
Antalya Mzesi Etnografya Blmnde Sergilenen Ahap Kaklar ve Ssleme zellikleri

r.Gr. Elif Tba Akay - Prof. Dr Sema Etikan

Tarih boyunca el sanat retiminde ahap, hem fonksiyonel hem de dekoratif amal birok rnn ana
hammaddesi olmutur. Ahap iilii ile retilen mihrap, kap, dolap kapaklar, pencere kiri, stun bal, tavan
gibi mimari elemanlar, sehpa, konsol, yaz takm, ekmece, sandk, kak, taht, rahle gibi kullanm eyalar youn
emek ve ustalk barndrmaktadr. Gnmzde de Anadolunun baz yrelerinde ahap el sanatlar srdrlmekte ve
bu el sanatlar ile uraanlara gelir getirmeye devam etmektedir. Bu ahap el sanatlarndan biri de kaklktr.
Gemite zellikle Seluklular dneminde Konyada yaygn olarak srdrlen ahap kak yapm bugn birok
ilimizde devam etmekte mutfak eyas, sslemede dekoratif obje olarak ya da halk oyunlarnda kullanmak amacyla
retilmektedir. Dekoratif amal retilenler boyanarak ve zerine eitli sslemeler yaplarak sata sunulmaktadr.
Trk mutfak kltrnde nemli bir yeri olan, Seluklular ve Osmanllar Dneminde en gzel rnekleri retilen
kaklarn bu dnemlere ait en eski rnekleri gnmzde mzelerde sergilenmektedir. Bu almada da Antalya
Mzesi Etnografya Blmnde tehirde bulunan sslemeli 10 adet ahap kak incelenmi ve eserler ait olduklar
dnem ve ssleme zelliklerine gre aklanmtr. Eserlerin Osmanl dneminden kald ve sslemelerinde
arlkl olarak bitkisel motifler ve geometrik ekillerin kullanld, bununla beraber yaz ve Mevlana Trbesi, ay,
minareler ve bayrak gibi sembolik motiflerin de yer ald tespit edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Antalya Mzesi, , Ahap El Sanatlar, Ahap Kak, Ssleme

423
Toplum Mzik Yaamn Etkilemede Kitle Medyas Kltrnn Ykselii

Yrd.Do.Dr. Esin de Thorpe Mllard

Mzik tarihileri bir lkede kuram ve kurallar zenginlemi kltr ana yurdu indir derler. inden balayan
Hindistan, Msr, Yunan ve Hrstiyanln ilk alarndaki kilise mziine varan bir etkileimden bahsedilebilir.
Btn bu alar boyunca mziin toplumu etkileyiinde ana unsurun din kurumlar olduu grlmektedir. Tr ve
dn ne olursa olsun btn dinlerde tapnaklar, ibadet yerleri birer iletiim kayna saylmtr. Bildiride,
kitlelerin mzikle etkileme dncesinin Ortaa sonlarnda glenmesi sonucu Eski Yunan harfli nota
neumalarn gelitirilmesi ile yazl iletiime de geilmesinden balanacaktr. Buradan kreselleme srecinde
iletiim alar ve a toplumunun ykselii ile toplumun mzik yaamndaki etkilerinin ortaya konulmas
amalanmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Kitle Kltr, Kitle Medyas, Kreselleme, Mzik Yaam

424
21. Yzyl Mimari Pratii Ierisinde Seramik Ekztrzyon Yntemi Ile Oluturulmu Yzey Uygulamalar

Prof.Dr. Emel lenay - Ar.Gr. Ferda Tazeolu

21. yzyl mimari pratii ierisinde seramik, ekillendirme kolayl, kimyasal ve fiziksel dayanm,
renklendirmedeki snrsz alternatifleriyle, yeniliki tasarm zmleri salama noktasnda olduka zengin bir
kaynaktr. Seramik retiminde en nemli basamaklardan biri hi phesiz ekillendirmedir. ekillendirme sadece
rnn son geometrisinin ve fonksiyonunun belirlenmesi iin deil ayn zamanda retim srecinin sonraki
basamaklarnn da doru bir biimde srdrlmesi iin nemlidir. Seramik retiminde birok farkl yntem
kullanlmakta olup bu yntemler zaman ierisinde malzeme endstrilerinde ki teknolojik gelimeler ve srekli
deien tketici beklentileri dorultusunda evrilmitir. Bu geliimi tetikleyen dier bir unsur ise 21. yzylda ivme
kazanan kiiye zel tasarm anlaydr. Mimar ve tasarmclarn yeniliki tasarm araylar seramik retim
yntemlerinin gelitirilmesini zorunlu hale getirmitir. Seramik retiminde pres, dkm ve ekstrzyon yntemleri
karo ve tula retiminde kullanlan yntemlerden olup son yllarda mimari yzey uygulamalarnda ekstrzyon
yntemi sklkla kullanlmaktadr. Bu yntem istenilen uzunlukta ve kompleks geometriye sahip seramik birimlerin
retimi iin olduka elverilidir. Aratrmada seramik ekstrzyon yntemiyle oluturulmu d cephe kaplama
uygulamalar incelenerek, bu yntemle retilmi seramiklerin yzeye katt biimsel ve teknik olanaklar
deerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Ektrzyon, Seramik, Mimari

425
Xv. Yzyl Mzik Nazariyatlarndan Abdlaziz B. Abdlkadir Mergnin Nekavetl-Edvrnda
Enstrumanlar

Do.Dr. Ferdi Ko

Trk mzii XV. Yzylda nazariyat asndan oluum srecini tamamlam, icr alannda gelimeye balamtr.
IX. Yzyldan itibaren El-Kindnin yazd mzik nazariyat eserleri ile balayan bu sre, X. Yzylda Frb, XI.
Yzylda bn Sn ve XIII. Yzylda Safiyddn Urmevnin yazd ile mzik nazariyat sistemiyle sistemci bir
okula dnmtr. XV. Yzylda Abdlkadir Merg ve Abdlaziz b. Abdlkadir Mergnin yazd nazariyat
eserleriyle mzik nazariyat btn unsurlaryla sanatn yannda bir bilime dnmtr. Trk mziinde icr
geleneinin en bataki ilk dnem temsilcisi Abdlkadir Merag ve talebeleridir. Mergnin olu Abdlaziz de
mzik tarihimizde Abdlkadir Mergnin tannmasnda mzisyen olarak nemli bir rol oynamtr. Abdlaziz babas
Merg den rendikleri Nekvetl-Edvr isimli edvarnda toplamtr. Bu eserde mzik nazariyatna dair btn
unsurlara yer verilmi, ayrca Abdlazizin mzie yapt katklar anlatlmtr. Abdlaziz bu eserinde icd ettii
yeni makam, usl, enstrumanlar da anlatmtr. Aratrmamzn konusu Abdlazizin Farsa yazd Nekvetl-
Edvr isimli eserindeki enstrumanlar ve kendi icad Tervh isimli enstruman hakknda bilgileri ortaya karmaktr.
Bu enstrumanlar telli, flemeli ve vurmal olarak balk altnda incelenecektir. Enstrumanlarn fiziksel zellikleri,
geldii corafya, akord, organolojisi ve icras hakkndaki yeni bilgilere ulalacaktr.
Anahtar Kelimeler: Mzik, Trk Mzii, Enstruman, alg, Edvar

426
Xv. Yzyl Mzik Nazariyatlarndan Abdlaziz B. Abdlkadir Mergnin Nekvetl-Edvrnda k
Devirleri

Do.Dr. Ferdi Ko

Eski mzik limlerinden bn Sn ilimleri drde ayrmaktadr. Bu ilimlerin birincisi riyz ilimler yani
matematiksel olup, bunlarn iinde mzik drdnc srada zikredilmektedir. Kendi ierisinde bir matematie sahip
mzik, name ve ritim zerine kurulmu bilim ve sanattr. IX. yzylda El-Kind tarafndan yazlm rislelerden, X.
Yzylda Frbi, XI. Yzylda bn Sn, XIII. Yzylda Safiyddin Urmevi ve XV. yzylda Abdlkadir Merg ve
Abdlaziz b. Abdlkadir Mergnin yazd mzikle ilgili risale ve edvarlara kadar da mzikteki ritim, usl ve
zamanlar konusu ik kavram ile ifade edilmitir. Eski edvr kitaplarnda ik, mziin zaman ve vuru unsurlarn
ieren bir husus olarak dile getirilmitir. knn eserin gftesinin vezniyle de muhakkak bir mnasebeti vardr. XV.
Yzyl mzik lim ve sanatkrlarndan Abdlkadir Merg ve olu Abdlaziz edvarlarnda ky, aralarnda belir
ve snrl zamanlar olan vurular topluluu olarak tanmlamaktadr. Esasen ik belirli ritim kalplarn bir araya
gelerek oluturduu ller grubudur. Bu gruba da devir ismi verilmektedir. XV. yzyl yazma eserlerinde zellikle
Abdlkadir Mergnin eserleri ve olu Abdlazizin Nekvetl-Edvrnda bundan dolay bu konu k devirleri
olarak ele alnmtr. Devir denmesinin sebebi bir eserin icra edilirken bir ik devrinin devaml tekrar yani belirli
zaman topluluunun tekrar tekrar alnmasdr. XV. yzyl ve eski dnem ik devirlerini detayl bir ekilde
incelemesinden dolay almamz, Abdlaziz b. Abdlkadir Mergnin Farsa yazd Nekvetl-Edvr isimli
nazariyat eserindeki ik devirleri konusuna odaklanacaktr. Bununla birlikte almamzda k y oluturan
unsurlar, temel ik devirleri, XV. yzyldaki ik devirleri, Abdlkadir Merg ve Abdlaziz b. Abdlkadir
Mergnin tertip ettii ik devirleri incelenecektir. Anahtar Kelimeler: Mzik, Trk Mzii, ka, Ritm, Edvar
Anahtar Kelimeler: Mzik, Trk Mzii, ka, Ritm, Edvar

427
Interdisiplinerlik ve Tasarm

Ar.Gr. Gaye Poan

Bilim ve teknolojinin de etkisiyle hzla gelien dnyada edinilen bilgi birikimi pek ok farkl yaklam ve
uzmanlk alan dourmaktadr. Ayr birer disiplin olarak adlandrdmz tm bu alanlarn snrlar bulanktr ve
bunlar birbirleriyle sk bir iliki ierisindedir. Dolaysyla gnmzde tek bir alanda dnme ve deerlendirme
yeterli olmamakta; uzmanlalan alanda edinilen derinlemesine bilginin tesinde, btncl bir yaklam ve birlikte
alma becerisi gerekmektedir. Bu almada pek ok disiplinle etkileim halinde olan tasarm ve tasarmc
disiplinleraraslk asndan ele alnm, bu balamda tasarmcnn hem birey hem ekip olarak durmas gereken
konum aratrlmtr. Farkl beceri ve bak alarnn bir araya getirilmesiyle kiisel becerilerin tesine
geilebilecei grnn giderek yaygnlat grlmektedir. Bu yaklamla almalarn gerekletiren tasarm
ekiplerinden ve programlarn bu dorultuda dzenleyen eitim kurumlarndan rnekler incelenmitir.
Anahtar Kelimeler: Intersisiplinerlik, Tasarm

428
Modern Dnemde Yaratma Sorunsal ve Sanat

Yrd.Do.Dr Gken ahmaran Can - Yrd.Do.Dr. Tahir elikba

Ekonomik, toplumsal, siyasal hayatn modernlemesiyle, sanatn da paralel dzlemde modernletii


grlmektedir. Geleneksel olan sanatn veya ideolojinin, modernitenin getirdii yeni kalplarla geleneksellikten
kp bireyin tek ve zgr olduu daha farkl bir alana konumland gzlemlenmektedir. Yaratmak artk bireyin -
znenin- iradesindedir. Dolaysyla sanat, zgr bireyin imgeleminin, mizacnn, duygularnn temsili olmaldr.
"Eski" silinmeli, "yeni" hkmetmelidir. Kilisenin, sarayn himayesindeki klasik estetik ve bu estetii dayatan
akademinin otoritesi son bulmal, miras braktklar kanon ve normlar yklmaldr. Bu balamda, Modernlik, dinin,
felsefenin, ahlakn, hukukun, tarihin, ekonominin ve politikann bir eletirisi biiminde balar. u halde eletiri onun
ayrc zellii, doum belirtisidir. Modern a tanmlayan her ey bir aratrma, yaratma ve eylem yntemi
anlamnda eletirinin eseridir. Dolaysyla, Modernizm sanatta devrimler adr. Ancak modernizm olarak
adlandrlan dnemde - Modernizm olarak adlandrlan bu dnemi Romantizm'den balatp ikinci dnya sava
sonrasna 1960'lara kadar alabiliriz - durum her zamankinden farkl olmutur. Kkten bir deiimden, yok et ve
yarat arasndaki gl badan sz edilmektedir. Sanatn hayat pratiinden, toplumdan, siyasetten vb. ar yaltlmas
sonucunda estetize olmas, sanatn zerklemesi; avangardn ortaya kmasnda nemli rol stlenir. Bu erevede,
sanatn zerklemesi, sanatn ieriinin formunu belirlemesi ve bylece kendi iine kapanmasna karlk, sanatla
hayatn bulumas, yaknlamas zorunluluunu gndeme getirmitir. Anahtar Kelimeler: Sanat, Yaratmak, Eletiri,
Avangard, Modernizm
Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Sanat, Yaratmak, Eletiri, Avangard, Modernizm

429
Trk Halk Mzii Fonetik Notasyon Sistemi/thmfnsnin Eitsel/retisel Uygulamalara Aktarm/adaptasyon
Srelerinde Kullanlmas ngrlen Modeller: Kaypentax: Gerek Zamanl Spektogram Model 5129

Dr. Gonca Demir

Trk Halk Mzii Fonetik Notasyon Sistemi/THMFNS ulusal/uluslararas platformlardaki


dilbilimsel/mzikbilimsel uygulamalara paralel bir uygulama balatabilmek amacyla T SBE Trk Mzii
Program yksek lisans tezi kapsamnda ilk temelleri atlan, T SBE Mzikoloji ve Mzik Teorisi Program
doktora tezi kapsamnda gelitirilecek olan, ses bilgisi/ekil bilgisi/sz varl ltleri ekseninde yerel/evrensel
ilintilerle birlikte Standart Trkiye Trkesi/STT (bir toplulukta blgeler st anlama arac olarak tannp
benimsenen, konuulan leheler/azlar ierisinde yaygnlaarak hkim duruma geen, dil trleri/kullanld saha
ierisinde en geni ileve sahip olan yerel/sosyal tabakalara has izler tamayan, azlar st/norm
oluturucu/varyasyon azaltc standart/prestij varyant/standart dil), Trk Dil Kurumu eviriyaz aretleri/TDKY
(Anadolu diyalektolojisi zerine yaplan kapsaml derleme almalar araclyla derlenen yresel az metinlerinin
kuramsal/icrasal altyapsnda ses bilgisi/ekil bilgisi/sz varl ltleri ekseninde varln srdren yresel az
zelliklerini transkript edebilmek amacyla kullanlan transkripsiyon iaretleri)-Uluslararas Fonetik Alfabe/IPA (ses
deerlerini uluslararas standartta yazya dkebilme, tm dillerdeki konuma seslerini rnek bir biimde
kodlayabilme, dillerin doru telaffuz edilmesini salayarak ok sayda transkripsiyon sisteminin dourduu
karklklar nleyebilme, her bir ses iin ayr bir sembol gelitirebilme amac ile iaret ve simgelerden
oluturulmu standart alfabe tr) sesleri zerinde yaplanan notasyon sistemi rneidir. KayPENTAX (Konuma,
Ses ve Yutkunma Cihazlarnda Dnya Liderleri: Kay Elektrik irketi & PENTAX Medikal irketi) Gerek Zamanl
Spektogram Model 5129; akustik fonetik ve ses bozukluklar semptomlarna zg
klinik/akustik/kinematik/aerodinamik zellikleri animasyon ve seslerle interaktif bir formatta sunan,
fonetik/konuma bilimi alan bireysel/toplumsal/snfsal eitsel/retisel uygulamalar iin pedagojik bir ara olarak
tasarlanan model rneklemidir. Eitsel/retisel uygulamalarda kullanl bir referans olarak hizmet veren program
deneysel fonetik ve konuma bilimi kurslarnda eitim/retim gren rencilere temel fonetik/konuma bilimi ilke
ve esaslarn retmek iin tamamlayc kurs materyali olarak tasarlanm olan alternatif programdr. Konuma
biliminin kuramsal/icrasal altyapsnda varln srdren prensiplerin benimsenebilmesi iin gl ve kullanm
kolay interaktif bir kaynak/veritaban/model sunmaktadr. Bu interaktif modeller aracl ile fonetik bilimi karmak
ilke ve esaslar daha somutlatrlm bir biimde analiz edilebilmektedir. II. Uluslararas Sosyal Bilimler
Sempozyumu/USBS 17 kapsamnda sunulacak olan bildiri araclyla; sesbilimsel/mzikbilimsel yasalar ekseninde
yaplanan konuma/ses analiz zelliklerinin Trk Halk Mzii Fonetik Notasyon Sistemi Veritaban/THMFNS
Vnna aktarm/adaptasyon sreleri KayPENTAX (Kay Elektrik irketi & PENTAX Medikal irketi) Gerek
Zamanl Spektogram Model 5129 model rneklemi zerinden gerekletirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Kaypentax (Kay Elektrik irketi & Pentax Medikal irketi) Gerek Zamanl Spektogram
Model 5129, Trk Halk Mzii Fonetik Notasyon Sistemi Veritaban/thmfns V

430
Resimde Doal Iktan Resmin Ina Doru ada Sanat

Prof.Dr. Gldane Araz Ay

Doal kullanarak geleneksel anlaytaki gereki resim yapma gelenei, post-empresyonist resim
anlaynda balayan deiim sreciyle resmin kavramna ve davurumcu resme doru evrilmitir. zellikle
Paul Gauguinin eserlerinde belirginleen ayrm, Lautrecin eserlerinde leke ve k anlaynda biimleme tavr
olarak grmekteyiz.Bu sre sanata anlam-konu ve gereklik kavramnn deiim sreci ile paralellik
gstermektedir. Monetin Krda Piknik tablosu ile sanatnn konu seimi ve ele alnda balayan zgn tavr,
artk resmin biimlenmesinde nemli olan ve beklenen grnr gerekliin de deimesine giden yolu amtr.
Grnr gereklik kavram yerini iselliin dlatrlmas ile biim bozmaya doru giden ifadeci/ davurumcu
gereklik kavramna brakmtr.Bu tavr deiimi ve resmin kavramnn gndeme gelmesi ise sanatn zgn
biimlenmesinde nemli bir aama kaydetmesini salamtr. Alman davurumcu sanatlardan Kirchner ve
Matissee giden yolu aan bu sre, resmin biim ierik - anlam ilikisini, ada resimde bedenin temsil
sorunuyla birlikte gndeme tamtr.Resimde beden - ifade ve biimleme anlayndaki deiim sreci, resmin
anlamn da etkilemektedir. Bu balamda ele alnan yaz, doal k olarak kullanldnda resimde iki boyutlu
yzeyde boyutlu yanlsama yaratan n, gelien ve deien sanat anlaylar ile resmin na doru geirdii
srece (sanatlarn eserlerini ve tavrlar zerinden) odaklanmaktadr.
Anahtar Kelimeler:

431
Gncel Sanatta Sunum - Anlam likileri

Prof.Dr. Guldane Araz Ay

zellikle 1950 sonras gncel sanat, sanatta felsefi sorgulamalarn eser - sunum - anlam balamnda
ilikilendirmesini ve bu ilikilerin ise geleneksel sanat dilinden kopuunu ifade etmektedir. Sanat - i(art work) -
malzeme - sunum - mekan balamnda yeniden ele alnan eser artk biricik deildir. Bu balamda gncel sanat
eserlerinde, sanatlarn oklu anlatm ve tekrar rnlere ynelmesi ile de mekan ve sunum ilikisi tamamen
deimitir. 1900lerin banda Dada ve Srrealist sanat tavrlar ile balayan nihilist yaklamlarm da bir sonuu
olarak balayan bu anlatm dili multiply kavramn sanatta karmza karmtr. okla anlatm, tekrarlar olarak
dilimizde yer bulan bu kavram sanatn geleneksel olandan tamamen kopuunun da ifadesi gibidir. 1950'lerde
contempeorary art ile tanmlanan sanat, zgn retim ve anlatm arac olarak dadac, srrealist yaklamn gncel
miras olarak grlmektedir. Bir baka adan ise 1950 sonras sanatta sunum ve kendini ifade etme srecinde
malzeme belirleyici olmutur. yle ki baz eserler mhendislik ilerine yaklamtr. Denebilirki 1950 sonras
malzeme kullanm, sunum ve kendini ifade etme srecinde yaam ve sanat etkileimini nemseyen sanat,
disiplinleraras sanat rneklerini gncel sanat rnekleri olarak izleyen ile buluturmutur. Bu eserlerin ortak yn ise
izleyeni pasif olmaktan karp aktif hale geirmektir. Sanat - i - malzeme - sunum - mekan balamnda
tasarlanan gncel sanat rnleri, izleyen bulutuunda anlam ve ilev kazanmaktadr. Bu makalede gncel sanatta
sunum- anlam ve okla anlatmn, anlama etkileri incelenirken, bu etkilenmenin dadac ve srrealist yaklam ile
ilikisi, sanatn avangard tavr sorunsal zerinden irdelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Gncel Sanat, Multiply, Srrealizm, Dada, Kavramsal Sanat

432
Rock Mzik deolojisinin Kapitalizmle Yumuatlmas: Rockn Coke Festivali rnei

Gncel Grsel Artktay

Giri ve Ama: almada, temelinde zgrletirici ve devrimci bir ideoloji barndran Rock mziin, 1960'l
yllardan itibaren kapitalist ekonomi sisteminin genlik kltrn sistematik olarak duyarszlatrma giriimleri
sonucu sosyal ieriinin zayflatlmas anlatlmtr ve bu duyarszlatrma giriimleri, Trkiye zelinde Rock'n
Coke festivali ile rneklendirilmitir. Rockn Coke isminde Rock kelimesini bulundurmasyla ve kendini bir Rock
festivali organizasyonu diye tanmlamasyla, anlatlmak istenen gdmleme balamnda aratrma alan olarak
alegorik bir nem tamaktadr. Yntem: Aratrmada ncelikle Rock mziin politik olarak ele alnd kitaplar
incelenerek, dnya zerindeki ideolojik nemi vurgulanmtr. Daha sonra deien ekonomi dzenleriyle beraber
dnen genlik kltrnn ne gibi gdmlemelere maruz kaldndan bahsedilmitir. Bu deiim ve dnmn
Trkiye zelinde ksa bir tarihinden sonra Rockn Coke festivalinde kullanlan DJ sahnesi ile almann temel
gr rneklendirilmitir. Sonu: almada kapitalist ekonomi yapsnn son 50 ylda Rock mzik ideolojisi
zerindeki etkilerinin belirgin saptamas yaplmtr.
Anahtar Kelimeler: Rock Mzik, Rock'n Coke, Kapitalizm, Festival

433
Sosyal Medya ve Marka letiimi: Banka irketlerinin Twitter Kullanmna Ynelik Bir Aratrma

Do.Dr. Gven Arkl

Sosyal medya, markalarn hedef kitleleri ile iletiim kurduklar yeni ve aktif bir mecradr. Sosyal medya alar
araclyla, markalar istedikleri yer ve zamanda hedef kitlelerine seslenmekte ve onlarla daha samimi ilikiler
kurmaktadr. Bu almann amac, popler bir sosyal medya mecras olan Twitter zerinden, markalarn sosyal
medyay nasl kullandklarna ilikin bir deerlendirme sunmaktr. almann kuramsal blmnde, ilk olarak,
sosyal medya kavram, zellikleri ve ortamlarna deinilmitir. Ardndan, marka iletiimi kavram, nemi ve sosyal
medyann marka iletiimi zerindeki ilevleri ele alnmtr. almada, KKTCde aktif olan ve Twitter zerinden
kullanclar tarafndan en ok takip edilen banka irketleri olan, Kbrs Vakflar Bankas, Kbrs ktisat Bankas
ve Kbrs Trk Kooperatif Merkez Bankas rnek markalar olarak belirlenmitir. Belirlenen markalarn 1 ubat
2017 ile 31 Nisan 2017 tarihleri arasn kapsayan aylk bahar dneminde yaynladklar tweetler, ierik analizi
yntemi ile incelenmitir. Aratrma sonular, Twitterda en fazla takip edilen markann Kbrs Vakflar Bankas
olduunu, her banka irketinin de daha ok kredi ve hesap ilev yaplarn tevik etmek amac ile iletiler
paylatklarn, Kbrs Vakflar Bankasnn paylat iletilerin daha ok dorudan tweet gnderimi biiminde
olduunu, Kbrs ktisat Bankas ve Kbrs Trk Kooperatif Merkez Bankas paylatklar iletilerin daha ok
URL ierdiini ve markann da arlkl olarak tek ynl iletiim biimini benimsediklerini gstermektedir.
Bulgular genel olarak deerlendirildiinde, sosyal medyann marka iletiimi asndan nemli bir rol stlendii
sylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, Banka, Marka letiimi.

434
Grafik Tasarmda Tipografinin Deneysel Tavr

r.Gr. Harun Trkmenolu - Yrd.Do.Dr. Dilek ulha

En bilindik anlamda tipografi, anlaml btn okunur klan, kelimeleri ve sesi temsil eden, grsel bir dil olarak
tanmlanmaktadr. Denebilir ki; tipografi, szel metinleri anlaml yapya dnteren temel yap tadr. Geleneksel
tasarm yapsndan gnmze dein, tipografinin teorik yaplanmasn etkileyen dnsel dnemler gelimi ve
tipografiye yklenen anlamlandrma modelleri deiime uramtr. Geleneksel tipografinin yazya ykledii
okunma misyonu, Mallarmenin sembolist iirlerinde gerekleen dizge ve hareket balangcyla yklmaya
baland kabul edilebilir. Bylece tipografi ses-duygu-kavram yaplaryla ezamanl tek yzeyde tasarlanarak
okunaklln dnda da hissedilebilirlik, okunabilirlik dncesiyle varlk gsterebilmitir. Bu yaznn amac;
tipografinin duygusunu resmetmeye dntren deneysel tipografinin tarih ierisindeki retorik roln ele alan
rnekler ile deneysellik tanmlarnn ilikisini aklayabilmektir.
Anahtar Kelimeler: Grafik Tasarm, Tipografi, Deneysellik, Okunabilirlik

435
Vakflar Genel Mdrl Kltr Tescil Daire Bakanl Arivinde Bulunan 092 Envanter Numaral
Beyhan Sultan Vakfiyesi ve Tezyinat

Yrd.Do.Dr. Hseyin Elitok

Vakflar tarihi kkleri slam hukukuna dayanan yardm ve hayr messeseleridir. Mslman milletlerin sahip
olduu tarihi ve kltrel mirasn en nemli kaynaklarndan olan vakflar her ynyle tantp belgeleyen ve ona
resmiyet kazandran vesikalar olmalar asndan vakfiyeler de nem arz etmektedir. Vakf kurumuna duyulan sayg
ve sadakatin bir gstergesi olarak vakfiyeler ok byk zen gsterilerek dzenlenmi ve korunarak gnmze
kadar gelebilmilerdir. Bu belgeler slam hukuku, tarih ve sanat tarihinin alanna girdii gibi sanatsal adan
incelenmeye deer ok sayda yazma eser Trk kitap sanatlarnn da ilgi oda olmutur. lkemizdeki
ktphanelerde, mzelerde ve arivlerde, sanat deeri bakmndan olduka nemli fakat incelenmemi, bilim ve
sanat dnyasna kazandrlmam binlerce yazma eser bulunmaktadr. Bunlar arasnda Vakflar Genel Mdrl
Kltr Tescil Daire Bakanl arivi ok nemli bir yere sahiptir. Yzlerce yazma eserin bulunduu arivde hanm
sultanlar ve padiahlara ait ok sayda vakfiye mevcuttur. Yaptmz almada Vakflar Genel Mdrl
Arivinde bulunan ve bugne kadar ele alnmam incelenmeye deer grlen Beyhan Sultana ait 92 envanter
numaral vakfiye tantlarak kitap sanatlar bakmndan incelenmitir. Ayrca motif, desen ve slup zellikleri
bakmndan da ele alnmtr.
Anahtar Kelimeler: Vakf, Vakfiye, Beyhan Sultan, Hat, Tezhip, Cilt

436
Glgame Destan'nn Tiyatro Oyunu Olarak Yazlmas

Ar.Gr. Hseyin en

Glgame; bilindii zere, lmszl arayan insann yksdr. lm her insann kar karya olduu bir
olgudur ve bu da Glgame destann evrensel yapar. Bu almada, Glgame Destannn tiyatroda sahnelenmek
zere bir sahne metnine dntrlme sreci paylalacaktr. Oyunun metnini olutururken Enkidunun lmne
kadar olan ksmlar atlarak, Enkidunun lm deinde bulunduu andan baland. Bylece anlatnn eksenine
lm yerletirildi. Dostu Enkidunun lm ile yklan Glgame, bylelikle korkuyu tadar. Dostunun lm iin
alarken aslnda yaklamakta olan kendi lm iin alamaktadr. lmn demir gibi sert ve buz gibi souk varl,
Glgame'in kendini sorgulamasna neden olur. Bu sorgulama sonucunda, elindeki hibir eyin anlam olmad
sonucuna varr. Bir gn lecektir ve bu, yapt, yapaca, sahip olduu, olaca her eyi anlamsz klmaktadr.
Glgame, bunun zerine radikal bir karar verir ve tac taht terk ederek yola revan olur. lm gelip de kendisini
yere sermeden, o lmszl bulacaktr. Bunun iin de nce, giysilerini deitirir. lk adm, tac taht (yani
dnyalklar, makam mevkiyi) terk etmek ise, ikinci adm ise kyafetleri deitirmektir. Glgame aslan postu
kuanr, bir daha sakallarn kesmeme karar alr. Tanrlara sunular sunup, yola revan olur. Bu yolculukta trl
zorluklarla karlaacak ve her zorlukla birlikte kendini biraz daha tanmaya, bilmeye balayacaktr. Oyun metni,
YKY den Orhan Suda evirisiyle baslan Glgame Destan (Yazan: Jean Bottero) , Muazzez lmiye n
Gilgame ve Danny P. Jacksonun Glgam Destan eserlerinden derlenerek oluturuldu. Kaynaka: Glgam
Destan, Jean Bottro, ev:Orhan Suda, YKY, 2008, stanbul Glgam Destan, Danny P. Jackson, ev: Ahmet
Antmen, Arkada, 2013, Ankara Gilgame, Muazzez lmiye , Kaynak, 2006, stanbul Glgam Destan, Bilgin
Adal, YKY, 2008, stanbul Uruk Aslan Glgame, Harald Braem, Yurt, 2011, stanbul Tanrlar ve nsanlar, Orhan
Asena, M.E.V , 1959, Ankara Glgame, Nevit Kodall, D.T , 1965, Ankara
Anahtar Kelimeler: Glgame, lmszlk, Tiyatro, Oyun Yazma

437
Saraydaki Otello: Siyahi Haremaas Smbl'n Trajedisi / Bir Kahvehane Operas

Aratrmac brahim evket Gle

Besteci Mehmet Ali Sanlkolun W.Shakespearein Otellosunu 17.yzyl Osmanl mparatorluuna tad
Othello in The Seraglio: The Tragedy of Smbl The Black Eunuch adl operas dnya prmiyerini 8 Nisan
2016\National Sawdust\New Yorkda yapmtr. Operada 17. yzyl stanbulunun kahvehanesinde bir meddah; ak
ve kskanln, zgrlerin ve klelerin, beyaz ve siyahn, Mslman ve gayrimslimlerin yer ald bir efsaneyi
anlatr. Bu, Osmanl saraynda g ve servet kazanan siyahi bir esirin tutkulu ak ve kskanlk hikyesidir. Eser, bir
epilog, 5 sahne ve 1 prologdan olumaktadr. 12 kii ile icra edilip, Trk mzii enstrmanlar ve sesleriyle, erken
dnem Bat mzii enstrmanlar ve seslerini bir araya getirmektedir. Librettoya The Tragedy of Othello, the Moor
of Venice (William Shakespeare (1603), Un Capitano Moro (Giovanbattista Giraldi (Cinzio) (1565),
Kzlaraasnn Pii (Read Ekrem Kou (1933)) kaynaklk etmitir. almada; eserin knye bilgilerinin (yazl
tarihi, librettistin zgemii, rol dalm, enstrmantasyon, sre ve konu) yan sra mzik ve tarihi arka plan
hakknda bilgi verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Mehmet Ali Sanlkol, Othello n The Seraglio, Trk\barok Mzik

438
Mzik retmeni Adaylarnn Kamu Personeli Seme Snavna likin Zihinsel mgeleri

Do.Dr. Ilgm Kl - r.Gr. efika zgi Topalak

Bu almann amac, mzik retmeni adaylarnn Kamu Personeli Seme Snav (KPSS) ile ilgili alglarnn
zihinsel imgeler (metaforlar) yoluyla belirlenmesidir. Aratrmada alma grubunu nn niversitesi ve Karadeniz
Teknik niversitesi (KAT) Eitim Fakltesi Gzel Sanatlar Eitimi Blm Mzik Eitimi Anabilim Dalnda
2014-2015 eitim-retim ylnda renim grmekte olan 173 renci oluturmaktadr. Aratrmada nitel aratrma
desenlerinden durum almas kullanlmtr. Aratrmann verileri boluk doldurmay gerektiren ve tek sorudan
ibaret olan bir formla toplanmtr. Her rencinin, KPSS . gibidir, nk . cmlesini tamamlamasyla veriler
elde edilmitir. Verilerin analizinde ve yorumlanmasnda ierik analizi teknii kullanlmtr. Aratrma bulgular
retmen adaylarnn 55inin olumlu, 106snn olumsuz grte olduunu gstermi ve genel olarak KPSS
hakknda olumsuz tutuma sahip olduklarn ortaya kmtr. Bu kapsamda, retmen adaylarnn ifadeleri
incelendiinde 114 geerli metofor rettikleri grlmtr. Metafor saysna gre srasyla ruhsal gerginlik, snavn
ilevi, snav kaygs, fiziksel gerginlik, gelecek kaygs, anlamszlk, zgrlk, yaamn tad, sknt sonras
rahatlama, zorunluluk ve belirsizlik kavramsal kategorileri olmak zere toplam 11 kategori altnda toplanabildii
grlmtr. Elde edilen bulgular nda bu konuda farkl illerde renim grmekte olan rencilerle de
aratrmalar yaplmas nerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Mzik retmeni Yerletirme, retmen Seimi, Kpss

439
Mzelerde Aydnlatma Kriterlerinin Sergideki Malzemelerin Korunmasna Etkisi: engel Han Rahmi Ko
Mzesi

lkyaz Ariz Yndem - Yrd.Do.Dr. Ali Akn Akyol

zet Tarihi ve kltrel birikimin kavranmas ve yanstlmas bakmndan gemile bugn arasnda salam bir
bellek oluturma mekan olarak insana, doaya, canl ve cansz nesnelere ait bilim, sanat ve zanaat yoluyla ortaya
konmu eserlerin korunduu ve sergilendii, kuaklar ve kltrler aras etkileimin srekliliini salayan mzelerin
baarl ve amacna ynelik doru hizmet eden bir yap olarak deerlendirilmesinde aydnlatmann vazgeilmez bir
unsur olduu kabul edilir. Dnyada birok gelimi lkenin mze ve galerilerinde eserlerin sergilenmesinde eserin
malzeme trne ynelik standartlar gelitirilmitir. lkemizde mze aydnlatmasna ynelik almalar bulunmasna
ramen uygulamada sorunlar grlmektedir. Bu bildiride mzelerde tehir edilen eserlerin aydnlatlmas asndan
dikkat edilmesi gereken temel unsurlar zerinde durulmaktadr. Bu konu ile ilgili olarak Ankara'da sanayi mzesi
olarak hizmet veren engel Han Rahmi M. Ko Mzesi uygulama alan olarak seilmitir. Sergilenen eserlerin a
duyarllklarna bal olarak ayrlan/benzeen malzeme nitelikleri iin uygun grlen aydnlk dzeyleri, mzelerde
aydnlatmann koruma balamnda kullanlan aydnlatma eitleri ve bunlarn uygulama kriterleri incelenmitir.
Anahtar Kelimeler: engel Han Rahmi Ko Mzesi, Mzelerde Aydnlatma, Aydnlatma Kriterleri, Eser Koruma
ve Aydnlatma.

440
Lisansst renim Gren Bireylere Ynelik Estetik ve Ki Beeni Balamnda Bir Aratrma

Ar.Gr. Kerim Lainbay - Prof.Dr. Meliha Ylmaz

Beeni, herhangi bir konuda gzeli irkinden ayrma yetisi; estetik ise, sanatsal yaratnn sanatta ve hayatta
gzelliin kuramsal bilimi olarak tanmlanmaktadr (TDK). Kitsch ise, tketim kltrnn seri olarak rettii,
estetikten yoksun biimlerin endstri sayesinde oaltlmasdr. 21. yzylda, sanatn birok disiplinini de kapsayan
estetik deerlerden yoksun ve endstrilemenin getirdii tek dze birok szde sanat nesnesi (kitsch), bireylerin
sosyal yaantlarnn birer vazgeilmezi haline gelmitir. Estetik beeniden yoksun bu kitsch rnler; mimari, resim,
heykel vb. disiplinlerde grsel kimliiyle bireylerin karsna srekli olarak kmakta ve beeni dzeylerini rtk
(gizil) bir renmeyle etkilemektedir. Bununla birlikte, bireylerin eitim dzeyleri ve yaadklar sosyal evre de
beeni dzeylerini ekillendirmektedir. alma nicel verilere dayal olup, aratrmaclar tarafndan gelitirilen anket
formuyla veriler toplanacaktr. Bu aratrma, herhangi bir sanat disiplininde lisans eitimi almam, eitli lisansst
programlarda renim grmekte olan bireylerin beeni dzeylerini belirlemeyi amalamaktadr. Bu ama
dorultusunda, dnya sanat tarihine ml olmu sanat eserlerini ve kitsch rnleri kapsayan bir anket formu
gelitirilmitir. Bu form, 2016 2017 eitim retim ylnda Gazi niversitesinin eitli programlarda renim
gren lisansst rencisine uygulanacak, elde edilen bulgular karlatrmal ekilde deerlendirilecek ve bu
balamda sonuca gidilmeye allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Kisch, Estetik, Grsel Sanatlar

441
Bilgisayar Oyunlarnn nternet zerindeki Canl Yayn Kanallarnda Marka ve Kurumsal Kimlik Algs:
Twitch rnei

Do.Dr. Birsen eken - Ar.Gr. Kbra iekli

Bilgisayar ve internet teknolojilerinin gelimesiyle ortaya kan bilgisayar oyunlarnn gnmzde byk bir
pazar payna sahip olduu bilinmektedir. Sadece gelitiricilere deil, ayn zamanda kullanclara para kazandran bu
oyunlar, canl yayn (livestream) yapan internet sitelerinde kendini gstermeye balamtr. Kullanclarn ve oyun
gelitiricilerinin kanal sahibi olduu ve evrim ii oyun oynayarak veya tantarak yayn yapt, bu alanlarda bir
marka gibi yer edinmeye balanm, kazan saland gzlemlenmitir. Kanal sahiplerinin logo, banner, emojiler
veya kendi yzlerini kulland eitli unsurlar yaygnlamaya balam ve kullanclarn bal bana bir kurumsal
kanal oluturduu grlmtr. Bu almada twitch.tv adresli canl yayn kanallar bulunan internet sitesindeki
kiisel ve oyun kanallar marka, kurumsal kimlik, reklam ve grsel tasarm geleri erevesinde incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Livestream, Oyun, Marka, evrim i

442
Iitme Engellilerde Piyano/Klavye retimi

Do.Dr. Mehmet Ali zdemir

lkemizde alg alarak veya ark syleyerek mzik yaamna katlanlarn says da gn getike artmakta ve
nicelik olarak ortaya kan bu art, gelecek srete nitelii daha nemli hale getirecektir. ster alg alsn, ister
ark sylesin, mzii icra edenlerin yaptklar edimlerinde iitme dzeyi belli bir seviyede olmaktadr. Mzikle
ilgili alanlara yetenek ile seim yaparken de adaylardan aranan en nemi zelliklerin banda yine iitme dzeyleri
gelmektedir ve sz konusu dzeyler belirleyici olmaktadr. Gerek tek tek seslerin iitilebilmesi, gerek ok seslerin
(akor) iitilebilmesi veya ritimlerin iitilebilmesi temel leklerdir. Dnya Salk rgt (WHO) Mart 2015
raporuna gre dnya nfusunun %5i iitme engellidir ve yaklak 360 milyon kiidir. lkemizde de bu rakam 3
milyon kiiyi amaktadr. 90l yllarn ortalarndan tarafmca gelitirilen Renkler ve ekillerle alg retimi
Metodu ile 2004 ylnda itme Engellilere alg aldrla bilinmitir. Sz konusu metot piyano/klavye retim
srecine aktarlarak iitme engelli bireyler zerinde yaplan almalar bu bildiride sunulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Anahtar Szckler; itme Engelliler, alg retimi, Mzik Eitimi, Piyano retimi, itme
Engelliler Orkestras

443
Tarihsel Sre erisinde Plastik Sanatlarda Mimesis

Prof.Dr. Meliha Ylmaz - Ar.Gr. Kerim Lainbay

Mimesis, doa ve insan davrannn sanatta ve edebiyatta taklide dayanan temsilidir. Aratrmada, plastik
sanatlarda mimesis, yani taklit ve kopya konusu zerinde durulacak, sanatta deien anlaylarla birlikte mimesis
konusuna bakn da nasl deitii irdelenmeye allacaktr. Aratrmada ama, tarihsel sre ierisinde plastik
sanatlarn Mimesis konusuna bak asndaki geliim ve deiimi, bu anlaytaki dialektik yaplanmay ortaya
koymay amalamaktadr. Mimesis balamnda zellikle gnmz sanat ile sanat eitimi anlay arasnda yaanan
elikilerin tartlmas da amalar arasnda yer almaktadr. almada nitel aratrma yntemi, veri toplamada
literatr tarama ve dokmantasyon teknii kullanlacak, elde edilen veriler nda sonular ortaya konmaya
allacaktr. Antik adan itibaren genellikle gereklii yanstma ya da taklit dendiinde belli bal grle
karlalr. Bunlardan ilki, grneni olduu gibi yanstma (yzey gereklii), ikincisi z ya da geneli (tmeli)
yanstma, ncs ise ideal olan, olmas gerekeni yanstmadr. Bu balamda Platon ve Aristonun taklit
kuramlarndan balayarak, sanat adaylarna verilen eitim yaklamn da kapsayacak ekilde Modernizme kadar
olan sreteki taklit ve kopya anlay, Modernizmin taklit ve kopya konusuna kar aalayc tutumu ve ardndan
gelen postmodern srete sanatta taklit ve kopya konusuna yaklamn da tersi istikamette nasl evrildii rnekler
eliinde aklanmaya allacaktr. Son olarak, gnmz sanat anlaynn mimesis konusuna bak asyla,
eitimin ilkeleri balamnda bir deerlendirme yaplmaya allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Mimesis, Taklit, Kopya

444
Adnan Saygunun Halk Mzii almalar ve Halk Mziine Katklar

Mert Kopuz

ADNAN SAYGUNUN HALK MZ ALIMALARI VE HALK MZNE KATKILARI Cumhuriyetin


kurulmasnn ardndan gerekletirilen yenilikler kukusuz mzik alanna da yansm ve bu alanda da yeni bak
alar gelitirilmitir. Bu almalar dorultusunda oluturulmak istenen Ulusal Mziin halk mziinden
yararlanarak yaratlan yeni eserlere temel alnd gzlenmitir. Ayrca halkn kltr seviyesini arttrmak amacyla
kurulan kurumlarn (zellikle halk evleri) mzik ubelerinde halk mziine byk nem verilmi, eitli derleme
almalar, icra almalar da bu kurumlarda yaplmtr. Yapm olduumuz aratrmada Cumhuriyetin mzik
yaplanmas srecinde yaplan halk mzii almalarna, besteci kimlii ile n plana km olan Ahmet Adnan
Saygunun katklar incelenmitir. Yazm olduu makalelerde halk mziinin derlenmesinde dikkat edilmesi
gereken hususlar, halk ezgilerinin notaya alnmas, halk mziinin eitim mziinde nasl kullanlmas gerektii gibi
durumlar ile ulusal mzii yaratma srecinde halk mziinin etkisi gibi birok nemli konu ilemitir. Bildirimizde,
yapm olduumuz aratrmann sonular tartma ortamna getirilecektir. Uluda niversitesi, Eitim Bilimleri
Enstits, Mzik Eitimi, Yksek Lisans rencisi
Anahtar Kelimeler: Ahmet Adnan Saygun, Halk Mzii, Halk Mzii Derlemeler

445
Logo Tasarmnda Kaligrafik Yaklamlar

Do.Dr. Birsen eken - Ar.Gr. Merve Ersan

Her markann zgn bir kimlie ve bu kimlii grsel adan en iyi ekilde yanstabilecek bir logoya ihtiyac
vardr. Yaz temelli logolarda hazr fontlar kullanlabilecei gibi, harfler sfrdan tasarlanabilir ya da el yazs ve
kaligrafi kullanlabilir. Kaligrafi sanat dallarna yansd kadar bir grsel iletiim unsuru olarak da eitli grafik
tasarm rnlerinde karmza kmaktadr. Grafik tasarmda kaligrafik formlar logo, ambalaj tasarm, afi gibi
grafik tasarm rnlerinde sklkla kullanlmaktadr. Kaligrafi logoda marka imajnn grsel adan etkili bir biimde
ifade edilebilecei bir aratr. Bugn saysal ortamda kullandmz yaz karakterlerinin birou gemite kaligrafi
ile oluturulmutur. Logo tasarmnda kaligrafi, geleneksel yntemle oluturulup bilgisayar ortamna aktarlm,
dorudan bilgisayarda oluturulmu ya da el yazs (script) fontlar temel alnarak tasarlanm olabilir. Bu
aratrmada kaligrafik formlarn logolarda kullanm grsel iletiim asndan incelenmi ve kaligrafik yaklamla
oluturulmu logolarn marka algsna etkisi aratrlmtr.
Anahtar Kelimeler: Logo, Kaligrafi, Script Fontlar, Marka Algs

446
Kltrel Mirasn Korunmasnda Mzelerin nemi

Do.Dr. Muna Silav

Mzeler, gemiten gnmze aktarlan, kltrel miras olarak kabul edilen eserlerin sergilendii, sakland ve
toplumlarn gelenek-greneklerinin devamlln salayan kurumlar olmasnn yan sra; toplumun bilimsel ve
kltrel zelliklerini yanstan, aratran, koruyan, belgeleyen, yaatan eitim kurumlardr. Gemi ve gelecek
kuaklar arasnda balant kurarak, toplumlarn ortak kltrel mirasn yanstan, kltrel kimlii koruyan mzeler,
yaayan mekanlardr. Bu mekanlarda yer alan eserlerin, uygun sergi ve depo ortamnda korunarak, gelecek nesillere
aktarlmas ilevi ile koruma bilincinin oluturulmas nemlidir. Ancak; mzelerde yer alan eserlerin bozulmasna
neden olan olumsuz evresel faktrler belirlenerek, kontrol altna alnmas ve eserlerin korunmas salanmaldr. Bu
almann amac, kltrel mirasn korunma srecinde etkin rol oynayan mzelerin, gnmzdeki nemi belirtilerek,
kltrel srdrlebilirlii salamak iin eserlerin sergi ve depo alanlarnn korunmasna ynelik uygulanan
yntemler aklanarak, gelecee ynelik mze tasarmnda kltrel mirasn korunmasna ilikin hedeflerin
belirlenmesidir.
Anahtar Kelimeler: Kltrel Miras, Mze, Koruma

447
Yrklerin Geim Kayna ve Dokumalarnda: Kei

Yrd.Do.Dr. Mustafa Gen - Yrd.Do.Dr. Ayegl Koyuncu Okca

Kkba hayvan yetitiriciliine bal olarak ekillenen bir yaama sahip olan Yrkler hayvanlarna verimli
otlaklar bulmak amac ile yaylak ile klak arasnda srekli yer deitirmilerdir. Yrklerin asl retim yerleri olan
yaylalarn srdrlen yaam ierisinde yeri ve nemi byktr. Ekonomisi ve geim kayna kei ile zdelemi
olan bu yaamda gerek beslenme alkanlklar gerekse sanatsal retimler kei rnleri ile gereklemitir. Beslenme
alkanlklar arasnda az, st, yourt, kelek, peynir, kurutulmu kei eti ve tereyann nemli bir yeri vardr.
Yaylak ve klak arasnda sren yaam ierisindeki retimlerin birou da kei klna dayanmaktadr. Yrk
dokumalarnda zellikle su heybesi, tohum heybesi, harar, yem uval, kara ul vb. dokumalarda zg ve atk iplii
olarak ounlukla kei kl kullanlr. Bu yaama ait olan birok ritel de kei zerine kurgulanmtr. rnein st
vuruturma, devik, yolbaclk, yanak, kesik, eltik, katm, yavrulama, krkm, damgalama, tuzlama, sama,
bacak tutma, yat, r, emime, ask, yantma gibi uygulamalar. Yrk yaam ierisinde keinin bu kadar yaam
iinde yer almas ve nemini korumas nedeni ile kei zel bir hayvan olarak atfedilir. Bu yzden keilere
zelliklerine gre isim verilir. Yanal, akkei, halep, kpeli, karadou, akkz, srmeli, yaprak kulak, yazman boynuz,
ger, kr yanal bunlardan bazlardr. Kadnlarn gnlerinin tamam keiler ile birlikte geer. Bu yzden Yrkler kei
gdemeyecek duruma dtklerinde ok zlrler. Yaylak ve klaklarn azalmas ile yok olmak zere olan Yrk
yaam ve bu yaama bal olarak srdrlen retimlerin genel bir deerlendirilmesinin yaplaca bu alma
Silifke, Mut, Glnar, Karaman, Akseki ve Anamur Yrkleri ile yaplan alan aratrmas etrafnda
temellendirilmitir. Yz yze grme teknii uygulanm ve isimlerin dorulanmas iin en az 60 ya zeri 3 kii
ile grlmtr. Ayrca literatr taramas yaplarak almann bilimsel bir tabana oturtulmas salanm ve Yrk
yaamna ait kei etrafnda ekillenen retimler fotoraflanarak belgelenmitir.
Anahtar Kelimeler: Kltr, Yrk, Yayla, Kei, Hal-Kilim.

448
Insan Yetitirmede Trk slam Sanatlarnn Rol

Do.Dr. Mutluhan Ta - Ali Kemal Kakan

nsanlar sadece gndelik hayatlarndaki sradan tutumlarn ve davranlarn deil, daha zsel daha deruni
kavraylarn ve alglarn da tasavvufa brakmaya hazr hale gelmilerdir. Elbette bu hususta yaklak yirmi yldr
yabanc melliflerin ve yorumlayclarn kaleminden km eserlerin tercme edilmesiyle gndeme tanan zsel
alg ve kavraylarn; yerli, konusunda uzman kiilerce gzden geirilmesi, bu topraklarn gerek insanlar ve
aydnlarnca yeniden ve doru bir biimde okunmas gerekir. Tam bu noktada geleneksel ve modern sanatlarn
retildii, icra edildii faklte, yksekokul, enstit, lise v.b retim kurumlar, yerel ynetimlerin meslek
edindirmek gayesiyle hizmete soktuu eitli Ancak lkemizde, sanatn ne olduu, ne olmas gerektii, aralar,
gerekeleri, amalar, kavramlar ve ahlak, yerli ve milli kaynaklar ve gelenek asndan yeterince aratrlmamtr.
Bu konuda Trkede kaynak yok denecek kadar azdr. Son on yl iinde alana dair yrtlen sempozyum, kongre,
konferans, bienal gibi katlml almalarn yan sra telif ve tercme eserlerde de tekrara dld
gzlemlenmektedir. Ayrca konuyla ilgili merkezler, lobiler; bir oryantalist ve yabanc antropolog tutumunu terk
ederek konuyu yerli ve milli gemi asndan bugne tayacak argmanlar seslendirmek, sanat ve estetie dair
Trke bir literatr kazandrmak hususunda olduka yetersiz kalmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Trk-Islam Sanatlar

449
ada Seramik Sanatnda Kavramsal Srete Minimalistik Unsurlar ve Bireysel Uygulamalar

r.Gr. Naile evik

Sanat ve sanat yaptnn i ve d dinamikleri dnld zaman onun iinde doduu/gelitii koullardan
bamsz olarak deerlendirilmesi mmkn deildir. Ancak seramik retiminde bu deerlendirme sistemi ok
katmanl bir dinamii iinde barndrr. Bu anlamda gnmzdeki ada ve disiplinleraras tanmlarnn bile ok
tesinde ilk seramiklerin en temel tekniklerle yaplmas kltrleri tanmlamada arkeolojik buluntularn
deerlendirilmesi bu dinamik yapnn somut ve zaman tanmayan bir gstergesi olarak deerlendirilebilinir. Bu
anlamda sosyal ve kltrel alardan da deerlendirilecek olursa seramik retimleri ve insanln yerleik dzene
gemesi arasnda binyllara yaylan bir sentezin oluturduu olduka gl balar bulunmaktadr. Bu alma
kapsamnda tarihsel sre ierisinde Seramik Sanatnn geliiminin yan sra kavramsal srete Modern Sanat
Akmlar ele alnarak ada Seramik Sanat ierisinde deerlendirilebilecek olan sanatlarn Minimal seramik
retimleri rneklendirilecektir. Ayrca bireysel olarak uyguladm ve Minimalist unsurlar ieren seramik
almalarmdan rnekler ve bu rneklerin okumalar yaplacaktr.
Anahtar Kelimeler: ada Seramik, Minimalizm, Sanat

450
Gemiten Gnmze pek zerine Blgesel Renklendirme ve eitleri

Do.Dr. Naile Rengin Oyman

Giyim maddeleri arasnda yer alan pek, yzyllardr nemi ve gzelliini korumaktadr. pek tarihte ilk nce
Uzak douda bulunmutur. Zaman kesin olarak bilinmemekle birlikte, Hotan adndaki Trk kenti, ilk ipekli
kumalarn yapld yer olarak kabul edilmektedir. ok eski in yazl kaynaklar, ipein ve ipekli kumalarn
inde teden beri bilindiini gstermektedir. pek boyama da ilk olarak, 2. Yzylda, mumlu boyama teknii
kullanlarak Hindistanda grlmtr. Hindistandaki ipek boyama 17.-19. Yzyllarda Mool ynetimi srasnda
doruk noktasna ulamtr. Trkiyede yaplan gzlemler sonucunda Dou Anadolu ve Orta Anadoluda ok basit
ve ilkel batik paralarna rastlanmtr. Bu yrelerdeki insanlar, sprge ve kiraz dallarnn balmumuna batrarak
kendi dokumu olduklar ipekli ve pamuklu kumalar zerine bezemeler yapmlardr. Kullandklar boyalar ise
doadan elde edilmi, bugn bile deeri ok yksek bitki boyalardr. Kumalarn kraliesi olarak isimlendirilen
ipee ham renginin dndaki renk ve renkler olgusu ile gerek grsel adan, gerek ticari srm asndan eitli
efektler salanr. Bu efektler yersel renklendirme teknikleri ile oluur. Tarihsel geliimi ierisinde incelendiinde,
Rezerve Boyama (Batik, Plangi, kat), tarihsel sreci yeni saylan Gta (Gutta) teknii (Kontur, Sulu boya, Tuz
teknikleri), Bask (El, Makine basks) teknikleri olarak eitlendirilebilir. pek boyama, ok sayda ipek rnleri ve
kumalara ok uygulanabilir. Gnmzde, hem saf, hem sentetik ipekte kullanlabilen, renkleri birbiriyle
karabilen, su esasl boyalar ipek boyamada kullanlmaktadr. Bugn sentetik boyalarn eitli zararlar n plana
ktka, insanlarda boyama konusunda da eskiyi arama eilimi artmaya balamtr. Uzunca bir sredir lkemizde
ve Avrupa da birok iletme bitkilerle boyama tekniklerini tekrar gndeme almlardr. Bildiride, tarihsel srete,
ipek zerine zellikle elle yaplan yersel renklendirme eitleri, rneklerle teknik ve sanatsal zellikleriyle
aklanacaktr.
Anahtar Kelimeler: Ipek, Blgesel Renklendirme, pek Boyama.

451
Amasya II. Bayezid lhalk Ktphanesinde Bulunan 5 Adet Elyazmas

r.Gr. Nee Akurt

Yazma eserler, bilimsel bilginin yan sra bilginin etkili bir biimde sunulmasna dair estetik dzenlemeler ile de
el yazmas eserleri sanat deeri asndan nemli klmaktadr. Her trl bilgiyi ierisinde barndan el yazmalar,
insanolunun bilgiye olan ihtiyacn karlamas bakmndan gemiten gnmze deerini korumutur. Bu
bakmdan ktphaneler bilginin sakland, yaygnlatrld ve srekliliinin saland yerler olarak nem
kazanmtr. Bugn gerek yurt iinde gerekse yurt dndaki ktphanelerde bulunan el yazmas eserler dneminin
sanatsal zevklerini, edebiyat anlayn ve bilimsel almalarn gsteren birer belge olma zelliine sahiptir.
Amasya Bayezid l Halk Ktphanesi barndrd esiz el yazmas eserlerle nemli bir yere sahip olan
ktphanelerden biridir. Ktphanede Osmanlca, Farsa ve Arapa el yazmas eserleri bir arada grmek
mmkndr. Yaklak olarak 2340 adet el yazmas bulunan ktphanede bata Kuran Kermler olmak zere
astronomi, tp, edebiyat, felsefe, tarih, psikoloji, divan ve dini konularda el yazmas mevcuttur. Her biri gerek cilt,
hat gerekse; tezhip, minyatr ve ebru sanatlar bakmndan nem tamaktadr. Bu makalede, Amasya Bayezid l
Halk Ktphanesi bnyesinde yer alan be adet el yazmas eserin hat, cilt ve mzehhep sayfalar kompozisyon,
desen, motif, renk, slp ve kullanlan teknikler bakmndan tek tek incelenerek ortaya konmaktadr.
Anahtar Kelimeler: El Yazmas, Ktphane, Estetik

452
17. Yzyl Topkap Saray ini Panolarnda Yer Alan iek Motifleri

r.Gr. Nee Arda Onar

17. yzyl Topkap Saray ini panolar dnemin tasarmn yanstmas asndan ok nemlidir. ini panolarda
kullanlan renkler bir nceki yzyla gre farkllk gsterirken, motif ve kompozisyonlarda benzerlik sz konusudur.
Harem dairesindeki ini panolar, 1665 ylnda sarayda kan yangn sonucunda byk hasar grmtr. Restore
edilen ini panolar, teknik, renk ve kompozisyon olarak 17. yzyl Ktahya ve znik inilerinin karakteristik ve
bazen de sra d rneklerini yanstmaktadr. Budnemde znik ve Ktahya nemli ini merkezleridir. Bu
atlyelerde dnemin yaplar iin tasarlanan motifler retilmitir. Sadece znik ve Ktahya deil ayn zamanda
Topkap Sarayndaki Ehl-i ref rgt de tasarmn gelimesi asndan ok nemlidir. alma kapsamnda
Topkap Saray 17. yzyla ait ini panolardaki motifler 16. yzyl rnekleriyle karlatrmal olarak ele alnmtr.
Anahtar Kelimeler: ini Pano, Motif, znik ve Ktahya, Topkap Saray.

453
Jean Baptiste Vanmourun Resimlerinde Trk Kahvesi

r.Gr. Nee Arda Onar

Trk Kahvesi, 18. ve 19. yzyllarda Batl ressamlar tarafndan, Trklerin gnlk yaamlarnda nemli bir yer
tutan iecek olarak ve sosyolojik bir simge olarak resmedilmitir. Jean Baptiste Vanmour, Jean Leon Gerome, Carle
Van Loo, Pierre Desire Guillemet gibi sanatlarn resimlerinde Trk Kahvesi temalar grlmektedir. Vanmour da
Fransz Elisi Marquis de Ferriol maiyetinde 1699da stanbula gelmi ve 38 yl stanbulda yaamtr. Sanatnn,
Recueil de cent estampes representant differentes nations du Levant 1714, (Levantn eitli Milletlerini Tantan
Yz Gravrlk Derleme), adl eserinde Osmanl, Yunanistan, Eflak ve Macaristandaki farkl dinleri, yaayanlar
resmettii gravr dizisi bulunmaktadr. Vanmourun resimleri 18. Yzyl Osmanl yaantsnn fragmanlar olarak
yorumlanmaktadr. Sanat, stanbulda yaad sre iinde Trk kltrn yakndan incelemi ve hayranlk
duymutur. Trk Kahvesinin Trklerin gnlk yaamnda bir iecek olmaktan ziyade sosyolojik simgesinin
sorgulanmas asndan Vanmourun resimleri nemlidir. Trk Kahvesi, ikram olarak sofralara girmesinin yan sra
Trklerin gelenek ve greneklerinde nemli yer tutan misafirperverlik kavramnn da nemli bir simgesi haline
gelmitir.
Anahtar Kelimeler: Trk Kahvesi, Trkler, Gnlk Yaam.

454
Alternatif Bir Uzam Olarak Duvar

Do.Dr. Neslihan Kyar

Duvar zerine bir eyler izme bilinmeyen tarihin gizemli eylemlerinden biri olmu, gnmze kadar
sregelmitir. Biz buna ister by/din etkisi, ister sanat, ister mesaj kaygs diyelim, ngrmz illa ki bir ama
uruna yaplm olduklardr. Tanabilir yzeyler dnda (kil tabletler, el yapm katlar, kyafetler vs.) farkl
corafyalardaki tanamaz maara yzeyleri ve kayalara kaznan damgalar/petroglifler bize herhangi bir mesaj
iletmenin ilk rneklerinin varln kantlar niteliktedir. Aratrmada duvarlara yazlan bu yaz ve izimlerin kayt ya
da mesaj kaygs ile gnmze kadar ulamas dnda, sanatsal ve politik iletilere nasl dnp devamlln
srdrm olduu aydnlatlmaya allacaktr. Bu erevede, sosyal yaam iinde, cadde/sokaklardaki duvarlarda,
kpr ayaklarnda, tren istasyonlarnda vb. yzeylerde sklkla karlatmz grafiti ve dier rneklerin nasl bir
anlaty temsil ettii ana problem durumunu ifade etmektedir. Sz konusu bulgulara dayanarak alternatif, evrensel ve
popler bir davurum dili haline gelen grafitinin semiyotik balamna dair sonular sunulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Damga, Petroglif, Grafiti, Semiyotik

455
Kltrn Endstriletirilmesi Balamnda Sanatn retimi ve Tketimi

Do.Dr. Neslihan zgen

Kltr, insanln maddi ve manevi deerler erevesinde var olabilme abasyla balamtr. ok geni anlamda
kullanlan kltr; toplumsal kimlik oluturabilmek gerei ile deer ve inanlar tanmlamak adna, yaam
biimlerini ekillendiren tarihsel bir sretir. nsan gcne dayanan bu tarihsel sre, Sanayi Devrimiyle birlikte
yaam biimlerini ve toplumun kltrel yapsn temelinden deitirmitir. Endstrileme sonucu her eyin
tketilebilir olduu algs yaratlrken kltr de bu balamda retilip tketilebilen bir metaya dnmtr. Kltrel
retim gnmzde kapitalist yapnn endstriletirilmi vazgeilmez bir parasdr. Sanat alan da endstrileen
kltr ile pazara kan tketim retiminin etkisinden kurtulamamtr. Kreselleme ile birlikte sanat politikalar
piyasa ynetimi ile iliki iindedir. Mze, fuar, bienal, festival, mzayede, galericilik gibi girift kltr ve sanat
ynetim alar sanat sosyal sermaye olarak kullanmaktadrlar. Bu almada amalanan; sanat retimi ve
tketiminde tespitlerde bulunmak ve endstrileen kltr kapsamnda sanata yaplan politik ve ekonomik
mdahaleleri analiz etmektir.
Anahtar Kelimeler: Kltr, retim, Tketim, Sanat

456
Geleneksel Mardin Taklar ve Alternatif Malzemelerle ada Tak rnekler

Prof. Dr. S. Sibel Sevim - Ar.Gr. Nesrin Yeilmen

Mezapotamya ovas binlerce yldr birok medeniyete ev sahiplii yapan, ierisinde barndrd zengin kltr
ile nemli yerleim blgelerinden biridir. Her bir medeniyetin bu topraklara brakt miras ile oluan zenginlik,
Mezopotamya Ovasn deerli klan en byk unsurdur. Mardin ise bu blgenin en nemli kentlerinden biridir ve
tak alannda telkari teknii ile adn dnyaya duyurmutur. Telkarinin M.. 3000 ylndan itibaren
Mezopotamyada M.. 2500den bu yana da Anadoluda kullanld bilinmektedir. Taklar alar boyunca g
gstergesi, zenginlik, dini inan, stat, ritual ve sslenmek amacyla kullanlmtr. Bu balamda bakldnda
taklarn gemi kltr ve uygarlklardan gnmze belgesel nitelii tayan bir tr bilgi aktarm arac olduu
dnlebilir. Geleneksel taklaradan esinlenerek farkl malzeme, ada yaklam ve yorumlarla yeni taklar
oluturulmas, geleneimizi yaatma, gelecek kuaklara miras brakma anlamna gelmektedir. Bu makalede ise
Geleneksel Mardin taklar incelenmi olup, gelenekselin ada yorumlamalar ile ilgili neriler sunulmutur.
Anahtar Kelimeler: Mardin, Geleneksel, Tak, ada, Sanat

457
Mavi Dnya: Yves Kleinn Resim ve Heykelleri

Do.Dr. Nurbiye Uz - Yrd.Do.Dr. Ayfer Uz

Fransann Nice ehrinde dnyaya gelen Yves Kleinn sanat bir anne babann ocuu olmas sanatla erken
yalarda tanmasna vesile olmutur (1928-1962). Bir yolculuu srasnda kefettii gkyznn mavisi, mavi
dneminin balangcdr ve patentini ald International Klein Blue onun adeta niformas gibidir. Tek renk
kullanarak yapt resimleri, balarda sanat evrelerinden onay alamasa da yaam felsefesini anlatt
almalarndandr. Kiisel aratrmalarn devam ettirirken yeni gerekilik akmna katlan sanat, gzelliin zaten
havada, suda ya da insan bedeninde var olduunu, sanatnn ilevinin de bunlar dier insanlara gstermek
olduunu dnr. Maneviyat ve doann glerini birletirdii almalar kendinden sonra gelen gen sanatlara
ilham vermi ve daha ok resimleriyle tannmtr. Bu aratrmann ncelikli amac, Yves Klein zellikle
heykellerinde kulland malzeme, teknik, biim, anlatm ekli vb. alardan incelemek olmu, konuyla ilgili kitap,
makale, biyografi, eletiri yazlar ve internetten elde edilen veriler kullanlmtr. Yntem olarak yaam, sanat
anlay ksaca anlatldktan sonra almalar zerinde durularak sanatnn tantlmas hedeflenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Heykel, Resim, Sanat, Yves Klein

458
Bo-Couture: Giyilebilir Gelecek
r.Gr.Nurcan KUTLU YAPICI

Z
Giysi tasarmnda ama kuma ve bedeni saran boyutlu nesne olan giysiyi; estetik grnm, mhendislik bilgisi
ve tasarm problemlerinin zmyle gerekli baarya ulatrmaktr. Deneysel bir dzlemde gelien giysi-giyinme ve
moda olgusu, yeniada deien dnemin ruhunu yorumlarken, yeni materyal ve tekniklerde bu srete hzl
deiimine tanklk etmektedir. Yeni teknolojiler yaratcl kullanrken ncelikle tasarmclara yeniliki, kalc
imknlar ve hayal edilemeyen yollar sunmaktadr. Gelecein giysilerinde yeni teknolojilerin ve materyallerin etkili
olaca bu dnemde giysilerde kullanlan materyalleri; tasarmclar, kimyagerler, mhendisler gibi farkl disiplinden
gelen kiilerin ekillendirecei ortak almalarn belirleyecei ngrlmektedir. Gnmzde giysi tasarm ve
retiminde konvansiyonel teknikler, yerini hayal gcn zorlayan yeniliki materyal ve tekniklere brakmaya
baladndan, tasarmcnn daha az sanat daha fazla teknolog olma yolunda ilerledii grlmektedir. Teknolojik
almalar, laboratuvar aratrmaclarnca yrtlmekte ve moda dnyasna eskiye gre yeniden umut vermekte,
nc olmaktadr. Bio Couture tanmlamas; bir kyafeti yapmak iin gereken kuma, bitkiler veya petrokimyasal
hammaddeler yerine mikroplar, yosunlar veya laboratuvar ortamnda oaltlan dokular vb. materyallerden elde
edilmi yzeyler kullanlarak tasarland bir kavram iermektedir. Bu materyaller ve yeni teknikler olduka zor ve
caydrc grnse de zellikle evre dostu ve srdrlebilir olmas bakmndan dikkate deer almalar
oluturmaktadr. Bu alma; gelecein modasn hayal gcnn snrlarn zorlayc materyaller ile laboratuvar
aratrmaclar, akademisyenler ve moda dnyasnca ekillendirilecei grlmektedir. Gelecein modas kavram,
yarnn giysi dolaplarnda yerini alacak ilham verici giysilere rehber olmay amalamaktadr.

Anahtar Kelimeler: Yeni Materyal Araylar, Materyal-Form likisi, Disiplinler aras Etkileim.

459
Trk ini Sanatnda Kullanlan Motifler ve Anlamlar zerine Bir Derleme

Yrd.Do.Dr. Nursel Karaca

Kklerini Uygur, Karahan, Gazneli, Fatmi ve zellikle ran Byk Seluklu sanatndan alan Trk ini sanat,
farkl kltr evrelerinden ald etkileri sentezleyerek yzyllar boyu esiz rnekler ortaya koymutur. Trk ini
sanat, Trk ssleme sanatlarnn en gzel rneklerini oluturan alanlardan biridir. Trk ssleme sanatlarnn zn
motif oluturur. Motif desenlerin en kk birimi olup, bir anlamda yaptadr. Trk ssleme sanatlarnda genelde
ortak bir motif repertuvar kullanlr. ini sanatnda kullanlan motifler de dier ssleme sanatlarnda kullanlan
motiflere paralellik arzeder. Soyut biimlerdeki motiflerin dndakiler kaynan doadan alrlar. Geleneksel
sanatlarmzda sanatlar doay birebir taklid etmekten saknm, o nedenle de ou motifler usluplatrlarak
uygulanmlardr. Bu almada, Trk ini sanatndaki desenlerde en ok kullanlan motiflerden bir derleme
sunulacaktr.
Anahtar Kelimeler: ini Sanat, Bitkisel Motifler, Figrl Motifler, Geometrik Motifler, Desen, Kompozisyon.

460
Dramatik Yazarlk Eitiminde Yeni Eilimler

Do.Dr. zlem Belks

Yaratc yazarlk ya da oyun yazarln retilebilirlii ve eitim programlarnn ierii daima tartma konusu
olmutur. Yazarlkta yetenein nemi olduu kadar teknik bilginin, sahne donanmlarna ilikin teknik hkimiyetin
de nemi vardr. Bugn metin retmek iin eitli teknikler nerilmekte, ok eitli metin yazma stratejileri ortaya
konmaktadr. Online eitim paketleri, iyi bir senaryo iin gerekli pf noktalar gibi popler yaklamlardan,
dramatik sonras yknn zamandizinini kran yaklamlara kadar ok eitli yazma ynelii nerilmekte,
uygulanmaktadr. Bunlardan birisi de etnodrama veya etnotiyatro adyla literatrde yerini alan nitel aratrma
metoduna dayanan bir yntemdir. Son yirmi otuz yl iinde yaygnlk gsteren Nitel Aratrma Yntemine dayanan
etnodrama, oyun yazmak iin kullanlacak malzemeyi nitel aratrmann bir verisi olarak grmeye, bu balamda
oyun metnini dzenlemeye dayanmaktadr. Bu almada farkl yazarlk eitimleri ve ablonlar, online eitim
programlar incelenecek, yeni yntemler ve yazarlk eitiminin muhtemel gelecei aratrlacaktr. Bunlara bir rnek
olarak etnodrama zerine bilgi verilerek rnek sunulacak, oyun yazarl balamnda tartmalar aktarlacaktr.
Aratrmann sonucunda, oyun yazarl eitiminde hangi eilim ve yntemlerin arlkl olarak kullanld ortaya
konmaya allacaktr. Bu aratrma nitel bir aratrma anlayyla ekillendiinden net ve kesin sonulara ulamak
yerine bir ereve izmeyi, tek bir odak yerine pek ok farkl yaklamn bir arada varoluunu sergilemeyi
amalamaktadr.
Anahtar Kelimeler: Yazarlk, Dramatik Yazarlk, Etnodrama, Nitel Aratrma Yntemi

461
Tiyatro Sanatnda Oyun Metninin Yeri

Do.Dr. zlem Belks - Ar.Gr. Hatice amaz

Bu almann amac, sahne sanatlar eitimi alan rencilerin tiyatro sanat ve uygulama alan iinde oyun
metninin yeri hakkndaki gr ve dncelerini renmek ve irdelemektir. Bu alma nitel veri aratrma yntemi
ile gerekletirilecektir. Pek ok tanm ve deerlendirmeye sahip olan Nitel aratrma yntemi, pek ok baka alt
yntemi barndran bir emsiye kavramdr. Olgular ve durumlar, ele alnan konuyu anlamaya, deneyimleri
kavramaya ve tanklk etmeye dayanan nitel aratrma yntemlerinin gzlem, yar yaplandrlm veya
yaplandrlmam grme, odak grup grmesi gibi veri toplama yntemleri vardr. Bu almada odak grup
grmesi kullanlacaktr. Dramatik Yazarlk ve Dramaturgi Ana Sanat Dal, Sahne Tasarm Ana Sanat Dal ve
Oyunculuk Ana Sanat Dalnda eitim alan drder renci ile toplam 12 rencinin katlaca iki ayr oturumda
gerekleecek odak grup grmeleri planlanmtr. Bu grmelere ilikin katlmclarda gnlllk esas temel
alnacaktr. Odak grup grmesi kaydedilerek deifre edilecek, her iki aratrmac da toplanan veriler zerinde ayr
ayr ierik analizi yapacaklar, bylece aratrmann gvenilirlik ve geerlik erevesi de kontrol edilecektir.
alma, NVivo Nitel Veri Analiz Program ile analiz edilerek sonular tartmaya sunulacaktr.
Anahtar Kelimeler: Metin, Odak Grup, Tiyatro Eitimi, Sahne Metni, Oyun Yazarl Eitimi

462
Antonio Vivaldi: Op. 10 Flt Konertolarnn Flt Repertuvarndaki nemi zerine Bir nceleme

Yrd.Do.Dr. zlem Koyiit

Barok dnem mziinin en nemli bestecileri arasnda yer alan Antonio Vivaldi, 400 den fazla solo enstrman
iin yazm olduu konertolarla alg mziinin etkin ve verimli bir simgesidir. 1700l yllarda ortaya kan
konerto biiminin en iyi rneklerini veren Vivaldi bu formun geliimine de byk katk salamtr. zellikle
duyarl ve geni soluklu ezgilerin yer ald opera aryalarn artran ar blmler, orkestra ve solo enstrman
arasndaki diyaloglar, parlak ve virtzite gerektiren pasajlar, bestecinin konerto formunda gsterdii gelimeler
arasndadr. Ayrca Vivaldi, doa betimlemeleriyle ilk empresyonist besteci olarak da anlr. Vivaldinin Op. 10
numara iinde yer alan 6 flt konertosu 1728-1729 yllar arasnda yaymlanmtr. Bu konertolardan zellikle ilk
Fa Majr La tempesta di mare Deniz frtnas, Sol Minr La Notte Gece ve Re Majr Il Gardellino Saka
Kuu flt repertuvarnda en ok yorumlanan eserler arasndadr. Dier 3 konerto ise Sol Majr, Fa Majr ve Sol
Majr tonalitelerinde yazlmtr. almada bu konertolarn flt eitimindeki nemi incelenmi, icraclarn
performans uygulamasnda karlaabilecei sorunlara zm nerileri getirilmitir. Aratrmann bu yn ile
gnmz flt icraclarna yararl bir kaynak oluturaca dnlmtr.
Anahtar Kelimeler: Vivaldi, Flt, Konerto

463
Ilevsel ve levi Dlanan zgn Sofra Seramikleri zerine Deerlendirmeler

Prof. Dr. S. Sibel Sevim - Ar.Gr. znur Yldrm

Tarihsel srete seramik insanolunun ihtiyalarna gre ekillendirilmitir. Bu ihtiyalardan en nemlisi


beslenme ihtiyac olmutur. Beslenme ihtiyac beraberinde yiyeceklerini saklama, piirme, servis gibi gereksinimleri
de beraberinde getirmitir. Bu balamda sofra seramikleri tarih ncesi alardan beri kullanlm ve insanolunun
hayatnda her daim gelierek var olmutur. zel retim mant ise 19. yy. sonlarnda endstrilemeye kar tepki
olarak doan Art and Craft hareketi ile ortaya atlmtr. Kullanlabilir-fonksiyonel ancak seri retime girmeyen
rnler zel retim olarak adlandrlmaktadr. ster artistik olsun ister ilevsel sofra seramikleri 21. yy.da deien
dnyann sanata bak as iinde tutunmaya almaktadr. Aratrma kapsamnda endstri rn bir nesne olarak
karmza kan sofra seramikleri hangi ekillerle sanat eserine dnebilir tartlrken rneklerle desteklenecektir.
Anahtar Kelimeler: Seramik, Tasarm, lev, zel retim, Sofra Seramikleri

464
Resim Sanatnda Figrn Kullanm ve Figratif Resimleriyle Lucan Freud

Do.Dr. Pelin Avar Karaba - Merve zkan

Gemiten gnmze kadar sanatta kompozisyonun temel elerinden birisi olan figr; toplumlarn iinde
bulunduu sosyo-ekonomik durumlar, teknolojik gelimeler, hzl kentleme ve kltrel yapdaki deiimler gibi
birok etkene dayal olarak eitli biim ve yorum farkllklarla sanatlarn eserlerinde yer bulmutur. zellikle
1940l yllar sonrasnda yaanan gelimelerle birlikte sanatlar; figr gnlk rutin ilere ynelik konular
ierisinde sunmular ve zaman zaman ise dramatik etkiler yakalayabilmek iin anlatm yalnln tercih etmilerdir.
1960 Yllar sonrasnda resimlerinde ilgin bir yol izleyen Lucian Freud; gerek fra vurular, gerek nleri, gerekse
ele ald kompozisyonlardaki sanatsal tavr ve zgn slubu ile 20. yzylda olduka dikkat eken sanatlarndan
birisi olarak tannmtr. Bu aratrma; figratif resmi ve nl ressam Lucian Freudun figrl eserlerini ele alan
tarama modelinde bir almadr. Figrn bedeninin her trl ayrntsn esiz bir bak as ile gzlemleyen sanat,
resimledii canl modellerini ierisinde bulunduklar ruh halleriyle izleyiciye aktarmaya zen gstermi ve eserlerini
benzersiz yorumu ile renklendirmitir.
Anahtar Kelimeler: Figr, Figratif Resim, Resim Sanat, Lucian Freud.

465
Kavramsal Sanat Sreci erisinde nc Sanatlar ve Eserleriyle Yoksul Sanat

Do.Dr. Pelin Avar Karaba - Rabia Sena Tu

Balangc yaklak olarak 1960l yllara dayanan ve znde, sanatlarn fikirlerini ok eitli malzemelerle
yanstmalarn hedefleyen geleneksel olmayan anlatm biimleriyle ortaya koyulan kavramsal sanat sreci; ucuz,
atk, doal, gelip geici malzemelerin kullanlmasn temel prensip edinen ve bal bana avangard bir anlatm
biimi olarak kabul edilen Yoksul Sanatn da balang noktasdr. 1967 Ylndan itibaren talya'da geliim
gsteren, Arte Povera ya da Fakir Sanat olarak da bilinen yoksul sanat; anti-elitist anlay benimsemekte ve
balca Mario Merz, Jannis Kounellis, Pino Pascali, Alighiero Boetti, Michelangelo Pistoletto, Giovanni Anselmo ve
Gilberto Zorio gibi sanatlar tarafndan temsil edilmektedir. Tarama modelinde yaplan bu aratrmada yoksul
sanat; sanatn tarihsel sreci ierisinde r aan temsil biimleriyle, bu felsefeye uygun olarak alan sanatlarn
anlaylar bakmndan irdelenmi ve ne kan eserlerden rnekler sunularak yorumlanmtr.
Anahtar Kelimeler: Kavramsal Sanat, Yoksul Sanat, Arte Povera, Fakir Sanat.

466
Sanat ve Akademisyen Balamnda Trkiyedeki Kadn Kanun craclar

Do.Dr. Pnar Somakc

Kanun, Trk Mziinin nemli ve temel alglarndan biridir. lkemizde tarihi adan uzun bir gemii olan
kanun algs, hem erkek hem de kadnlar tarafndan icra edilmitir. Bu almann amac, Trkiyede yetimi kadn
kanuniler aratrlarak bunlardan sanat ve retim elemanlarnn yaamlar, lkemizde illere gre dalm ve icra
tarzlar hakknda bilgiler vermektir. Bu alanda yaplan ilk alma olmas asndan nem tamaktadr. Bu
almada kadn kanunilerin, lkemizdeki tarihesinden ksaca bahsedilerek, ulalabildii kadaryla sanat,
akademisyen, retmen, renci, serbest meslekte olan kanunilerin isim listesi verilmitir. Bunlardan zellikle resmi
kurumlarda (trt radyo-tv-kltr bakanl vb) kanun sanats ve niversitelerde akademisyen olarak alanlarnn,
ksa zgemileri, sanat kiilikleri ve al stilleri hakknda ksaca bahsedilerek, resimli ve icra dinletileriyle
rneklendirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Kanun, Kadn Kanuniler, Kanun Eitimi

467
Osmanl Dneminde Mzik Eitimi ve Kurumlar

Do.Dr. Pnar Somakc

Tarihimize bakldnda yaklak 600 yl akn bir sreyi kapsayan Osmanl dneminin uzun sre tarih
sahnesinde kalmasnn en nemli nedenlerinden biri, kurmu olduu kendine zg eitim sistemidir. Hayat boyu
eitim prensibine dayanan bu sistemin yine nemli unsurlarndan biri de mzik eitimidir. Kltr ve eitim
alanlarndan biri olan mzik, Trkler iin ok eski yllardan beri nemli olmu, dini ayin, sava, bar, cenaze,
dn gibi eitli etkinlik ve kutlamalarda mzik her zaman kullanlmtr. Tarih boyunca baa geen hkmdarlar
tarafndan, sanat ve mzisyenler, tevik ve himaye edilerek desteklemitir. Osmanl Dneminde mzik eitimi
mek usul denilen usta-rak ilikisiyle yrtlmekteydi. Yani mek usul, mziimizi oluturan makamlar,
usulleri, repertuvar vb. bilgileri ve inceliklerini statdan dinleyerek renme, tekrarlama, ezberleme esasna
dayanan, bylelikle sz ve saz eserlerinin yzyllar boyu nesilden nesile intikalini salayan bir yntem olarak, 19.
yzyln ilk eyreine kadar srdrlmtr. Daha sonra Bat etkisiyle kurulan konservatuvarlarda da ksmen de olsa
bu yntem uygulanmtr. Osmanl devletinde mzik eitimi lke apna yaylm eitli kurumlar tarafndan
verilmitir. Bunlar iinde Enderun-i Hmayun, Mehterhane-i Hmayun, ve Musika-i Hmayun, saray iinde
olan balca mzik eitim kurumlardr. Bunlarn dnda Mevlevihaneler, zel mekhaneler, sivil yaplanmalar
(esnaf loncalar, cemiyet ve dernekler), Tanzimat sonras alan mzik okullar ise, saray dnda yrtlen balca
mzik eitim kurumlar arasndadr. Bu almada tarihimizde uzun bir sre hkm srm olan Osmanl
Dnemindeki mzik eitimi ve kurumlar incelenerek zellikle ders ileyi, ierik gibi genel yaplarnn mzik
eitimindeki yeri ve nemi ortaya konulmaya allmtr. Aratrmada, kaynak tarama yntemi kullanlarak
zellikle orijinal Osmanl ariv belge ve kaytlarna ulalmaya allmtr. Sonu olarak Osmanldaki mzik
eitim kurumlarnn yapsal zellikleri ve nemi hakknda bilgiler verilerek, kurumlarn ileyi ve dzeni asndan
genel deerlendirmeler yaplmtr.
Anahtar Kelimeler: Osmanl, Mzik Eitimi, Mzik Eitim Kurumlar, Mek

468
Arkeolojide Trk Halay Danslarnn Tarihi ve zellikleri

Ayten Ceferova

Trk medeniyeti eitli, kendine zg bir ses veya ark syleme, halay danslar zelliklerinin zenginlii ile
farkllk arzeder. Bu danslar tarihde gebe airetlerden, eitli kltrlerden yararlanarak ortaya km ve zamanla
gelierek bugnk eklini almtr. Bu dans trlerinde slamdan nceki Trk kltrnn kalntlarn da grebiliriz.
Trk folklr rnekleri okuma, dans etme asndan bu zenginlii korur. Trkiye medeniyetinden, dans geleneinden
bahsederken halaylara deinmeden geemeyiz. Trkiyede yaayan halklarn geleneksel olarak yaatm olduklar
dans trleri T.C. halk yaratcl hazinesidir. Trkiye de mevcut halaylarn ok farkl trleri vardr. Bu dans trleri
zengin Trk milli manevi kltrn kendinde korumaktadr. Papuri, Tersbar, ayak, Zeybek,
Temraa, Deliloy, Lanbar gibi halaylarn bazlar tek oyunlar, bazlar ise bar oyunlar grubuna aittir.
Hafif hareketlerle yaplan danslarda yer alan halaylarn icras zaman baz oyun eleri artar, basit dans hareketleri
zaman ise belirsiz bir sayda azalma grlr. Genellikle baz halay danslar zaman ark da sylenilir. Halay
yaparken, dans edenlerin ortada ve sonda bulunanlar sessizce dans ederler. Bu arklar, genellikle halaybalar
okurlar. Halaybalar yorulduu zaman yerine bakalar geer. Fakat, baz halay rnekleri de vardr ki, onlarda hzl
hareketlilik gereklidir. Halaylar ieriinde ayak hareketli bir dans trdr. Toplum ekilde danseden kiiler ayn
zamanda ayaklarn defa yere vurur ve defa yerinde saymaya balar. Dansn ismi de bu lkden alnmtr.
Genellikle, halaylar Trk dnyasnda ok geni bir corafyay kapsamakla beraber, Trk'n yaam tarznn
aynasdr. Ritel kkene bal olan bu danslarda enlik, bolluk ve bereket motifleri de kar karyadr. Trkiyede
mevcut danslarn, hususile de halaylarn ayn hareketlerini arkeoloji kazntlardan bulunan Smer kil tabletler
zerinde de grebiliriz. Bildiride bu danslarn bazlar hakknda aratrma yaparak onlarn tarihi ve zelliklerini
gstermeye altk.
Anahtar Kelimeler: Halay, Mzik, Dans, e, Hareket

469
Halkla likilerde Grsel rnler ve Sokaklarn Dili

Yrd.Do.Dr. Gonca Yayan - Rveyda Gmsoy

Halkla ilikiler, kamuoyunu etkileme ve ondan etkilenme srecidir. Dier bir deile; rgtlerin, toplum ve hedef
kitleleriyle btnleme abalar olarak bilinen halkla ilikiler evreyi tanma ve bir rgtn kendini evreye
tantmas, imajnn glenmesi amacyla, iletiim tekniklerinin planl ve programl olarak kullanlmas sonucunda
ortaya kan ift ynl bir etkileimdir. nsanlarla etkileimde ncelikle grsel rnler ve imgeler yardmc
olmaktadr. Nitekim insanlarn byk bir ksm okuduklar kitaplar zerinde konumaktansa; gazetede grdkleri
fotoraflar, sokaklarda ki afiler veya televizyonda izledikleri videolar hakknda konumay tercih etmektedirler.
nsan zihni bu grsel rnlerle daima bir iletiim kurmaktadr. nsan beyninin iyapsnda oluan bilisel srete
alglama devam etmekte ve insan beyni bunu zmleyerek anlamlandrmaktadr. Bu grsel rnlerle insanlar
grmek istediklerini grrken imgelerle de grmek istemedikleri de bilinaltna ilenmektedir. Dolaysyla bu grsel
rnler adeta bir silah kadar etkileyici olmaktadrlar. Bu almamzda konumuz itibariyle sokaklarda grdmz
bu grsel rnlerin insanlar zerinde ki etkileimini incelemeye alacaz.
Anahtar Kelimeler: Halkla likiler, Grsel rnler, Etkileim

470
Carl Maria Friedrich Ernest Von Weber: Andante Rondo Hungarian Opus.35, zerine Mzikal nceleme

Do.Dr. Sabriye zkan

Genellikle gelimekte olan orta snf kitleye hitap eden Carl Maria von Weber besteci, ef ve piyanist olarak
Romantik dnem mzik geleneinde nemli bir yer almtr. Weber fagot iin iki nemli eser yazmtr; bunlar Fa
Majr fagot konertosu Opus.75 ve Andante Rondo Hungarian Opus.35dir. Bu almada, Weberin fagot ve
orkestra iin besteledii Andante Rondo Hungarian Opus.35 adl eseri mzikal olarak incelenmitir. Andante Rondo
Weber in kardei Fridolin iin 1809 ylnda yazd bir viyola solosudur ve 1813 ylnda fagot iin tekrar
dzenlemitir. Weberin dneminin nemli yeniliklerini ustaca kulland bu eserin fagot icraclar iin nemi
tartlmazdr. Andante Rondo Hungarian Opus 35te, erken romantik dnemin mzikal elerinin geleneksel
armonik yap ile kullanld gzlemlenmitir. Parmak teknii, ton hkimiyeti ve nefes kontrol asndan olduka
zorlayc olan Andante Rondo Hungarian Op. 35te, icrac zengin melodik yapda yazlm hzl teknik pasajlarla
olduka sk karlar, bu nedenle icracnn teknik olarak kusursuz olmas nemlidir. Ayn zamanda enstrmann st
oktavlarnda yazlan pasajlardaki ton hkimiyeti de icrac asndan nemle dikkat edilmesi gereken unsurlardandr.
Tm bu dikkat gerektiren unsurlarn yan sra gnmz icraclar iin belki de en belirgin zorluk, bestecinin eserinde
vermek istedii her eyi yanstma ve performans uygulamasnda hem dnemsel sitili hem de bestecinin ayrt edici
ynn esere aktarma abasdr denilebilir. Bu alma, Carl Maria Friedrich Ernest von Weberin besteci kimlii,
fagot repertuvarna katklar, Romantik dnem mziinin stil zellikleri ve bu eserin performans pratii iin gerekli
olan teknik bilgileri iermektedir. almann gnmz fagot icraclarna bu eseri yorumlama adna yeni bir
yaklam getirecei dnlmtr.
Anahtar Kelimeler: Carl Maria Von Weber, Fagot, Andante Rondo Op. 35

471
Doanehir (Polat) Mzik Kltr

Okutman akir Orun Akgn - Yrd.Do.Dr Derya Karaburun Doan

Doanehir (Polat) Mzik Kltr Malatyann Doanehir ilesine bal olan Polat mahallesinde icra edilen
trkler kendisine has az ve uslubu ile az sayda da olsa Trk Halk Mzii ierisinde nemli bir yere sahiptir.
Polat, Arguvan ve Akada ren gibi Alevi-Bektai kltrn yaayan kylerle olan etkileimi nedeni ile dinsel ve
dnyasal trkleri mzik kltrnde bulundurmaktadr. Bugne kadar bu blgeyle ilgi ok fazla aratrmaya da
rastlanmamtr. Ancak 13 ubat 2010 tarihinde Ankara'da, Doanehir Kltrn Yaatma Dernei tarafndan
yaplan Polat Trkleri Paneli'nde yre trkleri tm zellikleriyle tartmaya almtr. Aratrmada Nitel
Aratrma yntemi kullanlmtr. alma ayrca kltr analizi almasdr. Kltr analizine ynelik almalarda
ama belirli bir grubun kltrn tanmlama ve yorumlamadr. alma Polat Mzik Kltrn ok ynl olarak
aratrmay amalamaktadr. almann 1. blmnde yrenin corafi yaps, kltr, geim kaynaklar, kltr
etkileimi iinde olduu dier yreler ve yre ile ilgili yaplan nceki almalarla ilgili olarak kuramsal bilgiler
anlatlmaya allacaktr. 2. blmde ise Polat trklerinin melodik yaps(seyir motif uslup, ritim) ile szlerinin
hikayeleri ve konular ayrntl olarak analiz edilecektir.
Anahtar Kelimeler: Malatya, Polat, Mzik, Trk.

472
Gzel Sanatlar Lisesi Mzik Blm rencilerinin 'Trk Halk Mzii' Kavramna likin Alglar

Sami Emrah Gerekten - Do.Dr. Nurtu Bareri Ahmethan

Bu aratrmann temel amac, Gzel Sanatlar Lisesi Mzik blm rencilerinin Trk Halk Mzii kavramna
ilikin alglarnn metaforlar aracl ile ortaya karmaktr. Aratrma verileri, 2016-2017 gz dneminde Antalya
Gzel Sanatlar Lisesi Mzik blmnde renim gren 108 renciden toplanmtr. rencilerin 'Trk Halk
Mzii' kavramna ilikin sahip olduklar zihinsel imgeleri ortaya karmak amacyla Trk Halk Mzii
gibidir; nk. ifadesindeki boluklarn doldurulmas istenmitir. Verilerin analizinde nitel aratrma
yntemlerinden ierik analizi teknii kullanlmtr. almann bulgularna gre, GSL Mzik blm rencileri 77
adet geerli ve farkl metafor retmitir. Bu metaforlar sekiz farkl kavramsal kategori altnda toplanmtr. Bu
kategoriler oktan aza doru yledir; 1) duygular zerindeki etkisi, 2) beenilere hitap etmesi, 3) birletirici-
btnletirici rol, 4) eitici rol, 5) olgular temsil etme rol, 6) anlalmaz, karmak ve zor olma durumu, 7)
korunmas gereklilii, 8) gemile ba kurma rol.
Anahtar Kelimeler: Metafor, Halk Mzii, Anadolu Gzel Sanatlar Lisesi.

473
Aksaray-Glaa lesinde Sele Sepet rmeciliin Gnmzdeki Durumu

r.Gr. Semra Kl Karatay - Do.Dr. N. Rengin Oyman

ZET Yzyllardr Aksaray ilinin Glaa lesinde "hasr otu" olarak adlandrlan, sazlklarda yetien yumuak
otun yapraklaryla sele sepet rme sanat devam etmektedir. Yreye has rg teknii ve eitli motiflerle de
sslenebilen sepetler olduka uzun mrl olup, yz yl akn sepetlerin hala salam olarak gnmzde
bulunmaktadr. Bu rg teknii ok zor ve zahmetli olup kk bir kalemlik bile yaklak yarm gnde
tamamlanabilmektedir. Hasr otundan sepet rme ii, dier pek ok el rn gibi modern an gerelerine yenilse
de sepetilik blgede artan turizm faaliyetleriyle de canl tutulmas salanmaktadr. Bu selelerin en byk zellii,
kamlarn yreye has balama teknii ile rlmesidir. Dnyada sadece Glaa'ta rlen seleler, gnmzde
unutulmaya yz tutmu eserler arasnda yer almaktadr. Yzlerce yllk bir gelenein rn olan seleler,
Glaa'taki gl kysnda bulunan ve yreye zg olan Hasot ad verilen bir kam trnden yaplmaktadr. Bu ya
kam paralar, kurutulup yeniden slatlarak, sonrasnda da elde rlerek sele haline getirilmektedir. Genellikle
yre halk tarafndan bakliyat saklama amacyla kullanlan hasr sepetlerin son yllarda plastik kullanmnn
artmasyla unutulma tehlikesi ile yz yze gelmektedir. Glaa hasr sepetleri, zellikle doal yaps ve rg
teknii nedeniyle iine konulan bakliyat uzun sre bozulmadan saklayabilmesi, tad kltrel deer nedeniyle
tercih edilmektedir. Bir el sanat olan hasr sepetleri, ebeveynlerin ocuklarna retmeleri ile gnmze kadar gelen
Aksaray yresel el sanatlarmzdan biri olup daha ok kadnlara zg bir sanat daldr. Genellikle mutfak, kiler ve
samanlklarda zahire ve rnlerin depolanmasnda kullanlmaktadr. Silindir biimli bu seleler yaln, ya da zerine
renkli kumalarla ilenen geometrik desenlerle bezenmektedir. Her motifin kendine zg bir ad bulunmaktadr. Bu
almada; Alan aratrmas yntemi ile, Aksaray-Glaa ilesinde Sele Sepet rme sanatnn ilem basamaklar,
kullanlan malzemeler, kompozisyonlar, motifler ve bu el sanatnn gnmzdeki durumu hakknda bilgi
toplanlmas ve toplanan bilginin paylam ama edinilmitir.
Anahtar Kelimeler: El Sanat, Sepet rmecilii, Aksaray-Glaa lesi, Sele-Sepet

474
Kltrleraras letiim Eitiminde rencilerin Kltrleraras Duyarllk Geliiminin Deerlendirilmesi

Dr. Serdal Ikta

Kltrleraras iletiim eitimi insanlar farkl kltrlerden bireylerle etkileim kurarken daha etkin kiileraras
ilikilere hazrlayan formal abalar olarak ifade edilmektedir. Genel ereve olarak kltrleraras eitimin bir
paras olarak planlanan kltrleraras iletiim eitiminin amac bireylerin kltrel farkllklara ilikin temel
kuramsal ve pratik bilgiye sahip olmalar, kltrleraras duyarllk kazanmalar ve iletiim becerileri
gelitirmeleridir. Kreselleme ile birlikte, yaama ve alma ortamlarnn okkltrl unsurlar tar hale gelmesi;
bireyler, gruplar, toplumlar arasnda ekonomik, politik ve sosyal ilikilerin artmas kltrleraras eitimi gerekli hale
getirmektedir. niversite rencilerinin kltrleraras iletiim dersleri almalar bu gerekliliin bir paras olarak
grlmektedir. Bu nedenle son yllarda gerek yurtdnda gerekse lkemizde pek ok niversitede kltrleraras
eitime yer verilmeye balanmtr. Bu almann amac, kltrleraras iletiim dersi alan rencilerin
Kltrleraras Duyarllk Geliim Modeli zerindeki z alglarn kefetmek ve kltrleraras iletiim eitiminin
duyarllk geliimine katk salayabilecek biimde gelitirilmesi iin neriler ortaya koymaktr. Kltrleraras
iletiimin nemi, uluslararas ve ulus tesi ilikilerin younlamas ile birlikte her geen gn artmaktadr.
Dolaysyla insanlarn farkl kltrlerden gelen bireylerle etkileime ak ve hazr olmas bir gereklilik haline
gelmektedir. Bu dorultuda niversite rencilerinin, gnlk ve mesleki yaamlarnda gerekecek kltrleraras
iletiim becerileri ile donatlmas amacyla kltrleraras iletiim eitimi ders programlarna dhil edilmeye
balanmtr. Bu almada Girne Amerikan niversitesi letiim Fakltesinde, kltrleraras iletiim dersi
kapsamnda gerekletirilen kltrleraras duyarllk altrmas zerine bir deerlendirme yaplmaktadr. Milton J.
Bennettin Kltrleraras Duyarllk Geliim Modeli zerinde gerekletirilen snf ii etkinlikte rencilerin yazd
z deerlendirme metinlerinin tematik analizi gerekletirilmitir. Katlmclarn ou kendisini kltrleraras
duyarlln kabul etme basamanda algladn belirtmekte ve uyum salama basamana geme konusunda
ekimser kalmaktadr. Bu bulgular nda kltrleraras iletiim eitiminin farkl tekniklerle gelitirilmesi zerine
neriler sunulmaktadr.
Anahtar Kelimeler: Iletiim, Kltrleraras letiim Eitimi, Kltrleraras Duyarllk

475
Halkla likiler Arac Olarak Sosyal Medya: KKTC Turkcell ve Telsim Markalarnn Kurumsal Hesaplar
zerine Bir nceleme

Melahat Arkl - Dr. Serdal Ikta

Gemiten gnmze doru gelindiinde iletiim teknolojilerinde srekli bir geliimin olduu grlmektedir. Bu
geliimin kresellemenin de etkisiyle farkl alanlarda hzl deiimler yaanmasna neden olduu grlmektedir. Bu
alanlardan birisi de halkla ilikilerdir. 21. yzyl, kurulularn ksa srede daha fazla kiiye mesajn ulatrma, ift
ynl bir iletiime olanak sunma, dier kitle iletiim aralarna gre hzl ve dk maliyet salayabilme zelliiyle
halkla ilikiler uygulamalarnda yeni bir mecra ortaya karmaktadr. Sosyal medyada aynen gerek hayatta olduu
gibi konumalar, ilikiler, karlkl bilgi al verileri, paylalm dnceler ve genel ilgi eken eylerde yerleip
kklemektedir. Gnmzde sosyal medya, yneticilerden danmanlara, internet liderlerinden reklamclara, blog
yazarlarndan gazetecilere kadar geni bir kitlenin, fikir alveri yapt bir ortam kapsamaktadr. Ayn zamanda,
hedef kitlenin olaya dahil edilerek onlarn dnceleri hakknda bilgi edinme olanan sunmas, kurulular farkl
sosyal medya aralarn hakla ilikiler arac olarak kullanmaya mecbur klmaktadr. Bir kurum ya da kuruluun belli
bir sosyal medya ynetim stratejisi olmakszn yalnzca kurumsal Twitter hesab amas farkndal salama ve
sosyal medyann avantajlarnn elde edilmesi konusunda yeterli olmamaktadr. Burada deinilmesi gereken nemli
bir noktada kurumsal Twitter hesap ynetimi konusunda yukarda belirtilen hususlarn gereinin yerine getirilmesi
kuruma olumlu geri dnler salayabilirken aksi durumda byk sorunlara da neden olabileceidir. Bu almada,
KKTC markalarnda yer alan Turkcell ve Telsim markalarnn kurumsal Twitter ve Facebook sosyal a hesaplarn
ne amala ne kadar younlukta kullandndan yola karak halkla ilikiler asndan hedef kitlesiyle olan
iletiiminde dinamiklii salayp salayamadklar konusu zerine bir analiz ilenmektedir. Aratrma verileri, 1
Ocak- 30 Mart 2017 tarihleri arasnda ierik analizi uygulanarak elde edilen aylk bir zaman dilimini
kapsamaktadr.
Anahtar Kelimeler: Halkla likiler, Sosyal Medya, Facebook, Twitter.

476
Halk Aklarnn Dilinden Kadn Olgusu: Yoksul Dervi rnei

Yrd.Do.Dr. Serenat stanbullu

Yoksul Dervi, 4000e yakn beyitinin olduu bilinen irticali kuvvetli, balama alan bir halk adr. Deyiler,
destanlar, atlar, gzellemeler yannda ak ve sevda iirleri, bilim, eitim, milli ve kltrel bayramlar, kadn,
toplum, insan haklar vb. birok konuda iirleri vardr. Panel, sempozyum ve konferanslarda yer almtr. Onlarca
iiri antoloji, ansiklopedi, dergi, gazete ve kitaplarda yaynlanmtr. 150den fazla iiri Franszca ya evrilmi;
klar bayram, airler etkinlii ve lenlerinde dller almtr. ok kltrl bir topluluun iinde, kadndan ilham
alarak felsefesini oluturduu sevgi, hogr ve barl duygularla yetien Yoksul Derviin kadn ve kadn haklar
zerine iirleri ve grleri bu aratrmann konusunu oluturmaktadr. Aratrmada Yoksul Derviin kadn
hakkndaki iirleri incelenmi ve konu ile ilgili grleri yar yaplandrlm grme yntemiyle alnarak
deerlendirilmitir.
Anahtar Kelimeler: Kadn, Halk A, Yoksul Dervi, Halk Kltr

477
Sosyal Medyann Grafik Tasarm Srecine Yaratc Katks

r.Gr. Serkan Vural

Her canlnn varoluundan itibaren birlikte yaama ihtiyacnda olmas sosyal gdnn bir arada bulunma abasn
ortaya karmaktadr. Sosyalleme ve paylamda olma durumundaki insanln, dier toplumlar ile iletiime
gemesi bilgi toplumu olgusunun alt yapsn oluturmaya balamaktadr. Geen zamanla gelien teknolojik
faaliyetlerin grsel ve iitsel iletiim biiminde de yaplanmas ile sosyal paylam ortamnda deiimler
grlmtr. Gnmzde sosyo-kltrel iletiim, teknolojik yapda dinamik bir ortama dnmtr. Srekli
geliim gsteren iletiim teknolojileri insanln yer ve zaman fark etmeksizin istenilen ekilde sosyalleebilmesini
salamaktadr. Sosyallemenin ve bilgi paylamnn sonsuz dngsnde ilgili ortamlarn kullanclarn kendilerini
gelitirmeye ynelik ihtiyalar giderebilmektedir. Fotoraf ve video paylamlarnn yan sra gerek zamanl
iletiim kurulabiliyor olmas, bilginin hzla yaylmas ve yararlanlmas noktasnda nemli bir imkn sunmaktadr.
Grafik tasarm srecinin oluunda ve geliiminde ihtiya duyulan kaynaklarn evrensel sosyal ierik ortam olan
internette yer almas yeni nesi tasarmlarda yaratcl etkilemektedir. nternet ortamnda grsel ierik paylamlar
ile yeni tasarmlarn ortaya kma srecinde sanatsal adan etkileim sz konusu olabilmektedir. Tasarmlarn
grsel geliimini de destekleyen internet st sosyal paylam sitelerinin ayn zamanda tasarmclarn almalar
zerinde tartmalar ve fikir alverileri yaptklar ortamlar olmaktadr. letiim anda bilgiye eriimin ve grsel
uygulamalara dnk faaliyetlerin sosyal medyann snrsz dnyasnda yer almas, tasarm srecinde yaratcla
katk salama ve vizyon geliimi noktasnda kaynak tekil edebilmektedir. Bu almada, sosyal medyann grafik
tasarm srecinde yer almaya balad konumu deerlendirilmitir. eitli konularda oluturulmu sosyal alar
kapsamnda paylam ve tartma ortam bulan tasarmclarn vizyon geliimlerini arttrabilecekleri internet ierikleri
incelenmitir. Yenilikleri takip edebilmeleri yaratm canl tutmaya ynelik sosyal medya algs irdelenmitir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, Grafik Tasarm, Yaratclk, nternet, letiim

478
Ak ve Ayrlk zerine: Kent arklarnn "Tatl Kanaryas" Roza Ekenazi

Do.Dr. Sibel Paaolu

Bu bildiride, ak ve ayrlk arklarnn tatl kanaryas olarak adlandrlabilecek, bir baka deyile 19.yy sonu
20.yy. ba kent elence mzii hayatnda nemli yer tutan kadn arkclardan birinin, Roza Eskenazinin arpc
yaam yks ve arkc kimlii zerinde durulmaktadr. Osmanl st kimliini benimsemi, Osmanl vatanda
etnik aznlklardan birine mensup bir ailede dnyaya gzlerini aan, asl ad ile Sara Skinazi (sonradan Roza
Eskenazi) bata Trke, sonra Rumca, Ladino gibi farkl dillerde, ustaca yorumlad ve ilgi ekici dans eliinde
poplerletirdii arklarla, Osmanl kent elence repertuvarna nemli katklarda bulunmutur. Sanat yaamn,
sosyo-politik gelimelerin etkisi ile farkl corafyalarda srdren, elik grubu ile Amerikada nemli plak kaytlar
gerekletiren Eskenazinin zmir tarz (Smyrnaki) rebetikolarn usta yorumcular arasnda kabul edildii
bilinmektedir. Bu almada, her yn ile sradanlktan uzak, olaan d, kadn-arkc-dans portresine
olabildiine farkl alardan bakabilmek ve alma sresince ulalabilen az sayda da olsa belli kayt ve bilgilerin
ilgililerle paylalmas amalanmtr.
Anahtar Kelimeler: Mzikal-Kltrel Kimlik, Etnik Aidiyet, Roza Eskenazi, Smyrnaki, Rebetiko

479
Kaybolmaya Yz Tutmu Bir Gelenein zinde: Teke Yz

Aratrmac Aydan Erdoan - Do.Dr. Sibel Paaolu

Bu bildiride, Ankara ili ubuk ilesi Yukaremirler Ky geleneklerinden olan ve zamanla kaybolan Tekeyz
adl pratik ve farkl kltrlerdeki uzantlar zerinde ksaca durulmak istenmitir. Bu balamda, sz konusu pratiin
eskiden uyguland bilinen Yukaremirler kynden kaynak kiilerle eitli tarihlerde yaplanm ve yaplanmam
grme metodlar uygulanarak rportajlar gerekletirilmi ve bunlar grsel-iitsel kayt altna alnmtr.
almada elde edilen bulgular nda sz konusu pratiin detaylar ortaya karlmak istenmi, bu dorultuda saha
aratrmas ve betimleme yntemlerinden yararlanlmtr. Gerekletirilen bu aratrmada kaybolmaya yz tutmu
folklorik-kltrel deerlerimizden biri olan Teke Yz geleneinin tantlmas amalanmtr. Ayrca (varsa)
farkl etnik grup, kltr ve corafyalarda balantl bulunduu benzer pratiklerin olas ortak/farkl etno-mzikal ve
kltrel kodlar zerinde durulmak istenmitir.
Anahtar Kelimeler: Teke Yz, Gelenek, Etno-Mzikal-Kltrel Kod, Yukaremirler Ky

480
Mzik retmeni Yetitiren Kurumlarda Toplu Olarak Verilen Balama Dersinin Verimliliinin
ncelenmesi

Yrd.Do.Dr. Soner Alg

Bilindii zere geleneksel alglarn eitimi ve retiminde mek (usta-rak) yntemi, baka bir tabirle
gstererek yaptrma yntemi n plandadr. Balama eitimi retiminde eseri notasndan deifre ettikten sonra
gerek balamadaki dzeni, gerek eserin yorumlanmas, gerekse yrenin zelliklerine gre alnmas tamamen mek
yntemi ile salanr. Ayrca bir ok halk ezgilerinin gnmze kadar ulamas mek yntemi ile olduu
bilinmektedir. Bu yntemle yaplan geleneksel alglarn eitiminin verimlilii ispatlanm durumdadr. Dolaysyla
balama eitimi ve retiminin bireysel olarak verilmesi gerektii ortaya kmaktadr. lkemizde mzik retmeni
yetitiren kurumlarda balama eitimi ve retimi Bireysel alg, Okul alglar veya Semeli alg vb. isimlerle
verilmektedir. Bu derslerden Bireysel alg dndaki balama ile ilgili tm derslerin ounlukla toplu olarak
verildii bilinmektedir. Yukarda bahsi geen sebeplerle mzik retmeni yetitiren kurumlarda toplu olarak verilen
balama eitimi ve retiminin incelenmesi gereklilii nem arz etmektedir. Bu alma mzik retmeni yetitiren
kurumlarda toplu olarak verilen balama dersinin rencilerin balama almay renebilme ve alm
performanslarnn geliimi konusunda yeterlilik ve verimlilik bakmndan incelenmesini amalamaktadr.
almayla ilgili lkemizde mzik retmeni yetitiren kurumlarda toplu olarak verilen balama derslerini
yrtmekte olan ve ulalabilen retim elemanlarna ak ulu sorulardan oluan anket uygulanmtr. Elde edilen
bulgular nda sonu ve neriler oluturulmutur.
Anahtar Kelimeler: Trk Halk Mzii, alg Eitimi, Balama, Balama Eitimi ve retimi

481
Dans ve Kostm Tasarm

Pnar Olga - Yrd.Do.Dr. Songl Kuru

Szden ve yazdan ce var olan dansn kkeni tarih ncesine dayanr. Dans, vcut eliinde vcut hareketleriyle
duygular, verilmek istenen mesaj veya bir temay ifade etmeye olanak salayan sanat dallarndan biridir. Kendisini
ifade etmeden yaamn srdremeyen insanolu iin en eski ve ilkel anlatm biimi olan dans, insann
toplumsallamasyla deierek varln bu gne kadar devam ettirmitir. Dans kostm dansn ok nemli bir
esidir. Dans kostmnn, dansla verilmek istenen mesajla uyum iinde olmas gerekir. Dans kostm dansnn
rol gerei kulland giysiler olup, dansn ierii ve seyirciye vermek istedii mesajla bir btnlk oluturmaldr.
Dans kostm, dans sahneleyen danslarn, danslarnn zelliine uygun kulland giysilerdir. Betimsel yntemin
kullanld almada dansn tarihesi ve dans kostmleri hakknda bilgi verilerek farkl temalara uygun dans
kostm tasarmlar yaplm ve her bir kstm irdelenerek yorumlanmtr.
Anahtar Kelimeler: Dans, Kostm, Dans Kostm, Kostm Tasarm

482
21. Yzylda Sanat ve Sanat Eitimi Ynsemeleri

Yrd.Do.Dr. Sleyman rgin

21. Yzyla doru gelindiinde sanatta elle tutulamayacak deiimler ve gelimeler ortaya km ve kmaktadr.
Gnmzde sanat denilen kavramn etrafnda sonu gelmez anlaylar ve paranoyak tartmalar devam etmektedir.
Kimi sanatn gerekliliinden vgyle bahsederken kimi de sanatn gereksizliinden bahsedebilmektedir. Modern,
modernizm, modernist, postmodern, postmodernizm, postmodernist, ada, gncel gibi kavramlar kargaas
gnmz sanatn anlalmaz klmann yannda sanaty eitli uuk fikirleri ve rnleri sergilemeye srklemitir.
Kltrel dnmler ve dinamiklerin mevcudiyeti kadar hayatiyetinin de byk oranda grselletirildii bir
postmodern ada yaamaktayz. Kltr kendi ideolojisi ve tasavvurlarn merulatrma alan olarak gren bir
postmodern dnya ayn zamanda, merulatrmann da motivasyonlarn nemseyen tacir kimlii ile sanat taeron
klma gayretinde olduunu grmekteyiz. Kltrel ekonomiler kendi yaratt kltrel yeni potansiyellerden
beslenmekte, kltrel metinleri ya da sanat eserlerini deeri ile ederi arasnda sktrmakta ve yeni stil
yaratmlarn kutsamaktadr. Dier bir deyile kltr, sanat ve sanat eitimi fetih ile igal arasndaki ayrmn
kresel anlam kargaasn insaniletirmek iin yeni bir sosyoloji alan yaratmaktadr diyebiliriz.
Anahtar Kelimeler: 21. Yzyl, Sanat, Postmodernizm, Kltr

483
Sanatn Resmini Yapabilir Misin Abidin ? Soyutlama Sanatnda Abidin Dino

r.Gr. Sleyman zderin

Trk resim sanatnn zgn yeteneklerinden biri olan Abidin Dino ok ynl kiiliiyle sadece resim sanatyla
uramam, dergi ynetmenlii, oyun yazarl, edebiyat, heykel ve sinema ile de ok yakndan ilgilenmitir.
Abidin Dinonun sanat kiiliindeki yaratc ilgilerin yansma biimleri, onun eserlerini sanatn nelii konusunda
adalarndan ok daha farkl noktalara tar. Bu makalede, yaam yks ierisinde Dinonun sanata kar
gstermi olduu yaratc ilgilerin hangi noktalarda fark yaratt, tm uralarndaki asl abann sanatn zn
sanat yapan deerleri nasl meydana getirdii zerinde durularak, ayrca gnmz sanat yazarlar arasnda ismi
pek de anlmasa da, Abidin Dinonun sanat kiiliine dikkat ekilmeye allmtr.
Anahtar Kelimeler: Abidin Dino, D Grubu, Sanat, Desen, Resim, Yaratclk, Soyutlama

484
Kitlelerin Kltr Endstrisine Uyumunu Kolaylatrmada Grafik Tasarmn Rol

Mithat Ylmaz - Ar.Gr. Smeyye zbek

Kltrn kendisinin bir endstri ve kltrn yaratt, ortaya kard rnlerin de alnp satlabilen metalar
olduu iddias kltr endstrisi kavramnn ortaya kna kaynaklk eder. Kavram ilk olarak 1947 ylnda
kullanlm ve o gnden beri kapitalizmin ar artlar altnda altrd insanlar denetim altnda tutup tepki
gsterme ve bakaldrma ihtimaline kar bilgiyi ve neredeyse btn hayatmz denetleyen popler kltr elerini
maniple etmek suretiyle varln devam ettirmitir. Kltr endstrisinin hayatta kalmasn salayan birok faktr
vardr ve bunlar arasnda en nemlilerinden biri grafik tasarmdr. Grafik tasarmn bu anlamda en nemli rol,
irketlerin kurumsallamasyla birlikte logo, kurumsal renk, slogan gibi kimlik gstergelerinin tketicide
ynlendirilmi bir alg olumasnda belirleyici rol oynamasdr. Bu makalede kltr endstrisine uyum ve kitlelere
kltr satn aldrmada grafik tasarmn rol ele alnacaktr. Ynlendirme ve etki altna alma gibi daha ok zihinsel
faaliyetleri aklamada kullanlan maniplasyon kavramnn grafik tasarmda kullanlarak tketici zerindeki etkisi
tartlacaktr.
Anahtar Kelimeler: Kltr Endstrisi, Grafik Tasarm, Tketim Toplumu

485
16. Yzyl Osmanl Minyatr Sanatnda konografik zmlemeler

Yrd.Do.Dr. Tahir elikba

Osmanl mparatorluunda resim sanatnn balamas Fatih Sultan Mehmetin stanbulun fethi sonrasdr. Fatih
Sultan Mehmetin sanata byk nem vermi olmasndan dolay, imparatorluun tm blgelerinden ve yurt dndan
sanatkrlar stanbula davet etmitir. Yine bu dnemde talyan ressamlarndan Venedikli Costanzo da Ferrara 1477-
1478 yllar arasnda stanbul'a gelmi ve Fatihin bst yapmtr.1479 ylnda Gentile Bellini stanbul'a gelip 1480
yl son eyreine kadar Osmanl saraynda ikamet etmi ve bu dnemde Fatih Sultan Mehmet'in portresini
yapmtr. Bu gelime Osmanl Minyatr ustalarnn portreye olan ilgisini artrmtr. Nakka Sinan Bey ve rencisi
Ahmet iblizade minyatr portreciliinde gelime gstermilerdir.Yavuz Sultan Selim, Osmanl mparatorluk
Nakka hanesinde byk deiiklere yol aacak, 1514 ylnda aldran savandan sonra Safev devletini yenilgiye
uratm ve Safavi bakenti Tebriz'i ele geirmitir. Yavuz Sultan Selim Tebriz'den nemli sayda sanat ve
elyazmalar stanbul Topkap sarayna getirtmitir. Kanuni Sultan Sleyman Dneminde Osmanl minyatr nihayet
kiiliini bulmu ve en verimli dnem olmutur. Bu dnemde fethedilen lkelerin sanatlar Osmanl Topkap
sarayna geiyor ve Osmanl nakkalar zerinde etkili olduu rettikleri minyatrlerde grlmektedir. Osmanl
resim sanat denince ounlukla elyazmalar iinde yer alan minyatrler akla gelir. Bu minyatrleri dier resim
trlerinden ayran en nemli zelliklerinden biri metne bal kalarak tasvir edilmi olmasdr. Elyazmalarn iinde
yer alan tasvirlerin grnty evreleyen ikonografik zelliklerini zmlemek iin belirli bir metin olsa da
nakkalar bazen metnin dna karak minyatrlere farkl bir yorum katt sklkla karlatmz bir durum
olmutur.
Anahtar Kelimeler: Minyatr, Nakka, Osmanl

486
Ahmet Haimin O Belde iirinin Ontolojik Tahlil Yntemiyle ncelenmesi

retim Grevlisi Tahsin Yaprak

Temel esaslarn Roman Ingarden ve Nicolai Hartmann oluturduu, edebiyatmzda ise smail Tunalnn
Sanat Ontolojisi isimli eseriyle dikkati eken ontolojik tahlil ynteminde eserler n yap ve arka yap olmak
zere iki ana tabakaya ayrlr. n yap eserin grnen yzyken, arka yap eserin grnmeyen ancak aratrlarak
fark edilebilen ksmdr. Bu arka yap da kendi iinde alt katmanlara ayrlr: Anlamsal tabaka, nesne tabakas,
karakter tabakas, alnyazs tabakas. almada, ontolojik tahlil yntemiyle incelenecek olan O Belde iirinin
ncelikle ses ahengini salayan n yap zellikleri tespit edilecek; daha sonra metnin arka yap zellikleri ele
alnacaktr.
Anahtar Kelimeler: Ontolojik Tahlil Yntemi, O Belde

487
Trk Dz Dokumalarnda Kullanlan Hayat Aac Motifleri

r. Gr. Tevhide Aydn

Trk Dz Dokumalarnda Kullanlan Hayat Aac Motifleri Tevhide Aydn taydin@kmu.edu.tr 1Karamanolu
Mehmetbey niversitesi, Teknik Bilimler Meslek Yksek Okulu, El Sanatlar Blm, KARAMAN ZET Hayat
Aac, insanlk tarihinin eitli dnemlerinde en fazla kullanlan simgesel temadr. eitli toplumlarn
mitolojilerinde sz geen aa, kimi zaman yaam, kimi zaman da evreni betimlemek iin kullanlr. Evrenin
elementi; topran derinliine inen kkleriyle yeraltn, alt dallar ve gvdesiyle gkyzn, a ykselen st
dallaryla cenneti birletirir. Yeryz ve cennet arasndaki iletiimi salar. Hayat Aac yzyllar boyu Trk
kltrnde yer almtr. nsanlar lmszlk isteklerini farkl simgelerle ifade etmeye almlar, inilerde,
dokumalarda, duvar resimlerinde, mezar talar emelerde ve daha birok yerde oka kullanmlardr. Hayat
aacyla birlikte grlen su kab, vazo veya kupa temizlii simgeler. Baz kullanmlarda Hayat Aac'nn dallarna
konmu kular betimlenir. Servi aacnn minarelerle olan benzerlii de, bu aacn Trk- slam kltrndeki yerini
salamlatran etkenlerden biridir. Kilim, Trk insannn semboller dnyasn, gelenek, grenek, inan ve estetik
ynn, kltrn yanstm, Orta Asyadan Anadoluya deerli kltr mesajlar tamtr. Bu almada; Trk dz
dokumalarnda kullanlan hayat aac motifleri, sembolik anlamlar, motifin kullanld yreler, motiflerin form
asndan incelemesi yaplmtr.
Anahtar Kelimeler: Dz Dokuma, Motif, Hayat Aac, Sembol, Kltr.

488
"Istanbul Eyp Sultan Trbesinden 16. Yya Ait Bir ini Panonun Restorasyonu"

r.Gr. Timur Bilir

stanbul Eyp Sultan Trbesinden 16. yya Ait Bir ini Panonun Restorasyonu* Eyp Sultan Trbesi,
stanbulda kendi adn tayan semtte bulunmaktadr. stanbulun ve slam dnyasnn en nemli ziyaret
mekanlarndan biri olan trbe, Osmanl sultanlarnn kl kuanma trenlerinin yapld yer olarak da ayr bir
neme sahiptir. Fetihten sonra ilk ina edilen yaplardan biri olan trbe,sekizgen planldr (1458). lk yapld
dnemde ini sslemeye sahip olmayan yapdaki iniler, saray deposundan ve zamanla tahrip olmu mekanlardan
getirilerek buraya monte edilmitir. Trbe, Osmanl dneminde srasyla I. Ahmet, III. Selim ve II. Mahmut
dnemlerinde restorasyon grmtr. Cumhuriyet dneminde 1956-57 yllarnda tekrar restore edilen mekann son
ve geni kapsaml restorasyonu 2011 ylnn ocak aynda balam ve 2015 ylnda tamamlanmtr. Bu alma
kapsamnda trbede bulunan 7678 para ini sklerek konservasyon ve restorasyonlar yaplmtr. Bildirimize
konu olan pano, znik inilerinin en parlak dnemi olan 16. yyn ikinci yarsna aittir. Mihrapl denilen tarzdaki
panonun ortasnda vazodan kan emse formunun ii hatayi slubu ve natralist tarzdaki iek motifleriyle
bezenmitir. Vazonun iinde rumi, kebentlerde stilize bulut motifleri yer almaktadr. Bunlardan kalan ksm ise
yine hatayi slubunda stilize ieklerle dolgulanmtr. Daha nce trbenin k hol olarak kullanlan alanda
pencere altnda yatay konumda bulunurken, restorasyon srecinde buradan sklerek mekann ziyaret ksm
cephesine dikey olarak yerletirilmi ve eksik ksmlar, eldeki belgeler ile alnan rlve izimlerine gre
tamamlanarak grsel btnl salanmtr. Panonun restorasyon aamalar, restorasyon ve restitsyon izimleri,
lleri ile bildiride sunulacaktr. Anahtar Kelimeler: znik, ini,Restorasyon, Eyp Sultan Trbesi *Timur Bilir,
retim Grevlisi, Mimar Sinan Gzel Sanatlar niversitesi
Anahtar Kelimeler: Iznik, ini,restorasyon, Eyp Sultan Trbesi

489
James Bond Filmlerinde Erkeklik Temsili: Sean Connery rnei

Ar.Gr. hsan Koluak - Aratrmac Tolga Grocak

Ataerkil toplumsallk balamnda erkeklik, kltr temelli, g, rasyonellik gibi olumlu kavramlar zerinden
tanmlanrken, kadnlk ise doaya indirgenip, fiziksel ve duygusal bir zayflk, irrasyonellik gibi olumsuz kavramlar
zerinden tanmlanmaktadr. kitle iletiim aralar da toplumsal cinsiyet eitsizliini krkleyen, ataerkillii ve
egemen heteroseksellii n plana karan yaynlar yapmaktadr. Bylelikle kitle iletiim aralar araclyla
sunulan temsiller izleyiciler tarafndan dorudan kabul grmekte ve egemen sylemin yeniden retimine katkda
bulunmaktadr. zellikle Konvansiyonel sinema ataerkil toplumun erkeklik imajn nemli bir biimde
yanstmaktadr. Sinema erkek iktidarnn etkin bir biimde grld uygulama alanlarnn banda gelmektedir.
Filmler erkek karakter zerinden zdelemeyi, byk, gl, hakim olma duygularn ne kararak salamakta ve
ideolojik bir tavr sergilemektedir. Filmlerdeki ideolojik ilevinin gereklemesi erkek kahramanlarn kiiliinde
yatmaktadr. Bu kahraman ideal birey olarak, kendine yeten, zgveni salam bir beyaz erkektir. Western, ganster
veya polisiye filmlerde ideal kahraman grmek mmkndr. Genellikle James Bond filmleri ataerkili erkeklik
tipolojisini yanstmaktadr. Bununla birlikte ilk James Bond filmlerinde Sean Connery bir ikon haline gelmi ve
erkeklik temsilinde bir krlmaya yol amtr. Bu almann amac Sean Connerynin canlandrd James Bond ile
2000 sonras ekilen James Bond filmlerindeki erkeklik temsilleri arasndaki deiimi gstermektir. almada
karlkl ierik analizi yntemi uygulanacaktr.
Anahtar Kelimeler: Erkeklik, Kadnlk, Sinema, Hollywood, deoloji

490
Rembrandt In sellii ve Yaratm Olgusu

Yrd.Do.Dr. mran zbalc Aria

Byk bir sanatnn eserinin karsna getiimizde, biimlerin mkemmelliine hayranlkla bakmakla ya da tek
tek her imgenin anlamn soruturmakla yetinmeyiz; insan etkinliklerinin en byleyici srlarndan biri hakknda
biraz aydnlanmay da umarz: Yaratm sreci srad bir sanatda nasl iler? Genel takdir kazanacak bir eserin
ortaya kmasn hangi koullar mmkn klmtr? Yaamak ile yaratmak arasndaki en elverili iliki nedir?
mgeler ve yaratclar arasndaki ilikiyi gzlemlemek bizi baka ynlerede gtrr. Rembrandtn uygulad
evrensel zdeletirmenin bir bedeli var gibi gzkyor: Bireyler trsel bilginin sunanda kurban edilir.
Rembrandtn sanatnn en deerli yan iinde tad gerek inantr.Rembrandt iin insanolunun temel zellii
fani oluudur,nsanolu zamana ve mekana bamldr ,bunlardan kendisine dein imgeler yaratr ve yine zamana ve
mekana dner. Gndelik hayat canlandrnda Rembrandt evresindeki dnyay gzlemleyip onu grlebilir
formlara tercme etmekle yetinmez; insan hayatna dair kavrayn paylamamz salar. Rembrandtn bir
tablosuna zelliklede son dnem tablolarndan birine baktmzda grdmz ey ,bir resimden daha fazlasdr, bir
hayat bir insanlk dersidir. Rembrandtn izgilerinin her yerde mevcut olmas ressamn kendi benine saplanm
olmasndan ok, bu benin tmel insanlk iinde znm olduu anlamna gelir: O herkes olmutur,dolaysyla
artk kimse deildir.
Anahtar Kelimeler: Rembrandt,sanat,resim.Ressam,sanatc,yaratm Sreci,

491
Mzik retmen Adaylarnn Balama Kavramyla lgili Bilisel Yaplarnn Belirlenmesi

Yrd.Do.Dr. Vahide Bahar Yiit - Do.Dr. Sema Sevin

Bu almann amac mzik retmen adaylarnn balama kavramyla ilgili bilisel yaplarn ortaya koymak ve
alternatif kavramlarn belirlemektir. Bu amala, veriler almann rneklem grubunu oluturan mzik blmne
kayt yaptran 1, 2, 3, ve 4.snf retmen adaylarndan toplanmtr. Kayt yaptran rencilerden bir ksm
almaya katlmamtr. almaya katlan rencilerin toplam says 105, katlanlarn ya aral ise 18-22 arasnda
deitii belirlenmitir. Bu almada, alternatif lme- deerlendirme aralarndan biri olan kelime ilikilendirme
testiyle veriler toplanmtr. Bunun iin A4 kdna balama kavram 5 kez alt alta yazlarak retmen adaylarndan
bamsz bir kavram zerinden ilikili kelimeler yazmalar istenmitir. laveten katlmclardan balama kavramyla
ilgili bir cmle yazmalar da istenmitir. Toplanan veriler ncelikli olarak, 1den 105e kadar numaralandrlmtr.
likili kavramlar tek tek kodlanm, kodlar uygun ve anlaml kategoriler bal altnda toplamtr. retmen
adaylarnn cevap kelimelerinden Trk Halk mzii ifadeleri, Mzikal kimlik ifadeleri, Corafi ifadeler,
Sezgisel ifadeler ve Kltrel ifadeler kategorilerine ulalmtr. Baskn kategori olarak Trk Halk mzii
ifadeleri ortaya kmtr. retmen adaylarnn youn olarak balama kavramn trk kavramyla
ilikilendirdikleri grlmtr. Ayrca Anadolu, Neet Erta, tel ve yre kelimelerinin de sk olarak kullanld
belirlenmitir. retmen adaylarnn balama kavramyla en az iliki kurduklar kavramlarn ise huzur, hzn gibi
kelimeler olduu tespit edilmitir. retmen adaylarnn balama kavramyla ilgili yazm olduklar cmleler analiz
edildiinde, retmen adaylarnn farkl alternatif kavramlara sahip olmadklar grlmtr. Elde edilen
sonulardan retmen adaylarnn balama kavramyla ilikili kelimeler yazmada zorluk ekmedikleri fakat balama
kavramn mzikle yeterli dzeyde ilikilendiremedikleri belirlenmitir. Bu sonulardan yola klarak, mzik
retmen adaylarnn mzikle ilgili kavramlar doru ekilde yaplandrmalar ve anlamlandrmalar iin mzik
eitimi alannda nemli kavramlarn kapsaml bir ekilde ele alnmas nerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Balama,
mzik eitimi, mzik retmen adaylar
Anahtar Kelimeler: Balama, Mzik Eitimi, Mzik retmen Adaylar

492
Konservatuarda Kanun Egitiminde oklu grenme Ortamlarnn Kullanmnn Kanun crasina Etkileri

Yrd.Do.Dr. Volkan Gidi

Bu almada kanun egitiminde video, ses kayd gibi teknolojik gelimelerden yararlanarak konservatuar
rencilerinin farkl icralar takip etmelerini salamak ve yeniliki icralarn renciler zerindeki etkilerini
gzlemlemek amalanmtr. Gnmzde her alanda teknolojinin gelimesiyle birlikte video ve ses kaytlarndan
yararlanarak oklu renme ortamlarndan yararlanlabilmektedir. Gelien teknoloji rnlerinden eitim
ortamlarnda yararlanmak eitim ve retimin kalitesini arttrarak rencilere katk salayabilir.oklu renme
ortamlarnn kullanlmas kanun icrasinda rencilere farkl bak as kazandrabilir; rencilerin yeniliki icray
grmesini ve uygulamasn ders srecine etkin katlmasn ve renme srecindeki istekliliginin artmasn
salayabilir. Bu aratrmada tek gruplu n test son test deneysel yntemin kullanlmasna karar verilmitir. Veri
toplama arac olarak aratrmac tarafndan gelitirilen kanun icrasn lme gzlem formu kullanlmtr. Deneysel
sre devam etmektedir. Aratrma sonularnn kanun icrasna katklar salayaca dnlmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kanun cras, Kanun Eitimi, oklu renme Ortamlar

493
lmn Fotoraf Yoluyla Estetize Edilmesi

r. Gr. Dr. Yeliz Tuna

Yaam ve lm kavramlar tarih boyunca zerinde en ok dnlen, yazlan, eserler ortaya konulan, zellikle de
bu balamda, pek ok kez sanata konu olan kavramlardan olmulardr. zellikle lm kavram yzyllardr yeni
yaratmlar konusunda insanolunu harekete geiren heyecanlandran unsurlarn banda yer almtr. Bu balamda
lm ve yaratma arasndaki iliki fotoraf ile dorudan ilikilendirilebilecek trdendir. Yaamn ierisinden alnm
bir an ve hayatn bir parasn lmszletirmekle e tutulan fotoraf doal olarak hayatn son bulmas olarak
grlen lm kavram ile tezatlk gstermektedir. lm gibi souk ve kabullenilemeyen bir son bulu kavramnn
fotorafn doas ile yaad bu kartlk, fotoraf ve lm arasndaki bu youn iliki, pek ok sanaty ve fotoraf
zerine alan birok eletirel kuramcy bu noktada almalar yapmaya sevketmitir. lm kavramnn
orjinalliinin kefedilmesi ile almalarn bu noktaya eviren pek ok fotoraf sanats lm her ynyle tepkisel
bir sunumla ele almlardr. Bu almada Paul Frecker London, Walter Schels ve Beate Lakotta, Elizabeth Heyert,
Daniela Edburg gibi sanatlarn fotoraflar zerinden modern ve postmodern dnemde lm kavramnn nasl
farkl bir ekilde estetize edildii aratrlmtr. Bu inceleme yaplrken postmodern olann, modern olana
bavurmas ve sanatlarn kendi hayat hikayelerinin bu fotoraflara nasl yansd gibi konular zerinde
durulmutur.
Anahtar Kelimeler: Fotoraf, lm, Post-Mortem Fotoraflk

494
Tasarm Blmlerinde Estetik Dersinin nemi ve rencilere Katks

Yldrm Onur Erdiren

Estetik, sanat ve gzellikle ilgilenen bir felsefe daldr. Estetik dersi tasarm blmlerinde dier derslerden farkl
nitelikler tar. zellikle niversitelerin sanat eitimi ierisinde estetik dersinin rencilere olan katks bakmndan
son derece nemlidir. smail Tunalnn estetik kitabnda da belirttii gibi estetik sje, estetik obje, estetik deer ve
estetik yarg gibi kavramlar alglamalarnda ve bu kavramlar tasarmlarnda nasl yorumlayacaklar konusunda
yardmc unsurlar olmaktadr. Bir dier nemli nokta ise, bir sergiye katldklarnda inceledikleri eserleri
yorumlarken, estetik kavramlar kullanarak doru bir ekilde yorumlayabilmeleri son derece nemli olup, renciye
ayrc bir nitelik kazandrmaktadr. Bu almada, niversitelerde estetik dersinin nemi, rencilere nasl bir katk
salad mlakat teknii kullanlarak irdelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Tasarm, Estetik, Estetik Unsurlar

495
Yaayan Bir El Sanat, Zonguldak lemeleri ve Dndrdkleri

Do.Dr. Yksel ahin

Bu bildiride Zonguldak kent merkezinde yaayan bir el sanat olarak tespit edilen ilemecilik ele alnacaktr.
Bildiri kapsamnda Zonguldak ve evresinde yaygn grlen ilemecilik geleneine tarihsel srete ksaca
deinilerek, gnmzde yaayan biimi ele alnacaktr. almann verileri; Zonguldak ve evresinde tekstil el
sanatlar, giyim kuam ve ilemecilik zerine yaplan alan aratrmalar ve 22 yldr almalarn yrten ileme
atlyesi kurs retmeni ve atlye kursiyerleriyle yaplan szl ve anket almalarndan olumaktadr. almann
sonucunda verilerden elde edilen bulgular nda gelenein ve geleneksel becerinin devam ettirilmesinin
sonularna deinilerek gnmz yaam biimlerinde ilemecilik rneinde el sanatlarnn terapi olarak yeri iaret
edilecektir. Ayrca, zengin bir tekstil tarihi ve geleneine sahip Blgede bir Enstit kurulmas nerisi sebep, sonu
ve kapsam ile yer alacaktr.
Anahtar Kelimeler: Zonguldak lemeleri, Replikalar, Hesap i, Tel Krma.

496
Trk Kltrndeki adr Geleneinin Osmanl Minyatr Sanatna Yansmalar

Kamile Akn - Do.Dr. Yusuf Ke

Trk gebe yaam tarzn mekna yanstan adr ve ota kltr, Osmanl dneminde deerinden hibir ey
kaybetmeden hatta daha grkemli bir ekilde srdrlmtr. Eski Trklerden balayarak bugn hala Orta Asyann
ve Anadolunun birok yerinde bir yaam tarz olan konar-gerliin, adr geleneini balatt sylenebilir.
Trkler, konargerliin belli bal gereklilikleri ve sabit bir meknlarnn bulunmamas nedeniyle kolay nakledilen,
abuk kurulabilen barnaklara ihtiya duymular ve artlara en uygun adr kullanmlardr. Yaam koullar, iklim
artlar ve eitli ihtiyalar ise farkl tiplerde ve boylarda adrlarn ortaya kmasna neden olmutur. Yaplan
aratrmalarda Osmanl dneminde adrn ok ynl ve ok amal olarak kullanld grlmektedir. Dnemi
belgeleyen minyatrlerde, nakkalar genellikle gnlk olaylar resmederek adra ska yer vermilerdir. adr
gelenei en mkemmel hlini Osmanl Devleti'nde padiaha mahsus kurulan ota- hmayun ile almtr. Osmanlda
srdrlen bu gelenein en iyi kant gnmze ulam minyatrlerdir. Bu aratrmada Dneme ait minyatrler
incelenerek adrlarn hangi amalarla ve estetik kayglarla retildii incelenip Osmanl kltrnden yansmalar
tespit edilmeye allacaktr.
Anahtar Kelimeler: Trk Kltrnde adr, Osmanlda adr, adr Minyatrleri.

497
Gncel Konularn Reklam Kampanyalarna Yansmalr

Sla Aydoan - Do.Dr. Yusuf Ke

amzda reklam sektrnde oluan rekabet, firmalara hizmet veren reklam ajanslarn hedef kitleye uygun
reklam oluturma telana sokmutur. Bu sebeple birok farkl mecra ve yeni yntemler kullanlarak reklamlar
hazrlanmaktadr. Marka hedeflerinin yerine getirilmesi iin tm ayrntlar planlanp, bir dizi tantm etkinlii bir
araya getirilerek reklam kampanyas oluturulmaktadr. Reklam kampanyas oluturma, firma ya da kurulularn
tantm hizmetleri iin bir karar verme ve problem zme srecidir. Reklam yaammzda byk bir yer almaktadr.
Reklamda sonucun etkili olmas iin, kampanya mesajlarnn doru seilmesi olduka nemlidir. Kampanya
oluturulurken, gncelliin ve zamann dinamiinin yakalanmas reklam zerinde etkiye sahiptir. Gnmz Reklam
dnyas kltrel ve sanatsal adan postmodern bir a yaamaktadr. Bu balamda reklam kampanyalar ve grsel
anlatm dilleri aa uygun zellikleri gstermektedir. Reklam kampanyas tasarm sreci belli unsurlara bal kalsa
da kendi ierisindeki farkl dinamiklerden yarararlanarak gncel dnme ve tasarlama yapsn ierisinde
barndrmaktadr. Bu aratrmada; reklam, reklam kampanyalar ve hedef kitleye ularken iinde bulunduu
zamann dinamiini yakalayacak gncellik etkisi reklam ve tasarm ynden incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Reklam Kampanyas, Mesaj, Hedef Kitle, Gncellik, Postmodernizm

498
Trkiye ukorava Romanlarnda Sosyo Kltrel Yap ve Mzik Uygulamalar

Zafer Klner - Yrd.Do.Dr Derya Karaburun Doan

Bu almada, Trkiyede yaayan ukurova Romanlar olarak adlandrlan etnisitenin, sosyo-kltrel yap
ierisinde mzik uygulamalarnn nasl ekillendiinin yantlar aranmaya allmtr. almann ilk safhasnda
Roman halklarnn kkeni, genel zellikleri ve Trkiyedeki durumlar zerinde durulduktan sonra, ikinci safhasnda
ukurovada yaayan Romanlara geilmitir. almada ukurova blgesi ile snrl kalnmasnn nedeni, blge
baznda daha detayl olarak veri toplanmasnn salanmasdr. ukurovada yaayan Romanlar ele almadan nce
almada Trkiyede yaayan Romanlarn tarihleri ve demografik dalmlar ile ilgili n bilgi verilecektir.
Bylelikle, ukurova Romanlarnn Trkiyedeki konumu, daha net olarak grlebilecei ve mziksel
uygulamalarnn daha rahat anlalabilecei dnlmtr. almada ukurova blgesinde yaayan Roman
mzisyenlerin, yaadklar ehirlerin elence mziklerini icra ettikleri, bunun yannda Trk mzik kltrne de
olumlu katklarda bulunduklar tespit edilmitir. ukurova Romanlarnn yaadklar blgelerin mzik kltr
ierisinde, zellikle musiki cemiyeti ve okul korolarnda gerek algc olarak gerekse korist ve solist olarak yer
aldklar gzlemlenmitir. ukurovada yaayan romanlarn Trkiyenin farkl blgelerinde yaayan dier
romanlarla balarnn bulunduu sylenebilir. Bu durumun da mzik kltrne, alma mekn durumlarna ve alg
trlerine yansd grlmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sosyo-Kltrel Yap, Roman, ukurova, Mzik.

499
6750 Sayl Ticari lemlerde Tanr Rehni Kanunundaki Tanr Varlk Kavramna likin Sorunlar

Yrd.Do.Dr. Bahar cal Apaydn - Yrd.Do.Dr. dil Tuncer Kazanc

6750 sayl Ticari lemlerde Tanr Rehni Kanunu (TTRK) 20 Ekim 2016 tarihinde Trkiye Byk Millet
Meclisinde kabul edilmi ve 1 Ocak 2017 tarihinde yrrle girmitir. Bu kanun ile 1447 sayl Ticari letme
Rehni Kanunu (TRK) yrrlkten kaldrlmtr. Kanun ile ticari ilemlerde tanr rehni, teslimsiz tanr rehni
zellii gsteren bir rehin tr olarak dzenlenmitir. Kanunun amac ncelikle tanr rehni hakknn gvence
olarak kullanmnn yaygnlatrlmas ve bu surette teslimsiz rehne konu tanrlarn kapsamnn geniletilmesi ve
aleniyetin salanmas ve rehnin paraya evrilmesinde alternatif yollarn sunulmas suretiyle finansman eriiminin
kolaylatrlmas eklinde ifade edilmitir. Rehnin kapsamn geniletmek amacyla, TTRK m. 5de tanr
varlklardan ne anlalmas gerektii anlan varlklarn tahdidi olarak saylmak suretiyle ifade edilmitir. Rehin
hakknn, saylan varlklardan biri ya da birden fazlas zerinde kurulabilecei ngrlmtr.Trk Medeni Kanunu
(TMK) sistematiinde ise tanr rehni, rehinli tanrn cra flas Kanunu (K) uyarnca cebri icra yoluyla paraya
evirtilmesi suretiyle deerlendirilmesini salayan bir snrl ayni hak olarak dzenlenmitir. Nitekim 6750 sayl
kanun uyarnca da ticari ilerde tanr rehninin paraya evrilmesinde, hkm bulunmayan hallerde K
hkmlerinin uygulama alan bulaca hkme balanmtr. Takip hukukuna hakim olan paraya evirme ilkesi ve
buna bal olarak lex commisoria bakmndan ayrk bir dzenleme getiren 6750 sayl Kanun, rehinli alacaklnn
tatmin edilmesi yntemi olarak rehinli maln mlkiyetinin alacaklya devrini; buna aykr hareketlerin adli para
cezas ile cezalandrlmasn ngrmtr. Rehne konu edilebilecek varlklarn eitlilii de, bunlarn paraya
evrilmesi aamasnda hangi hkmlerden faydalanlmas gerektii sorununu beraberinde getirmektedir. Tebliin
amac, TMK ve K erevesinde sz konusu varlklar zerindeki rehin hakkn ve rehnin paraya evrilmesi
yntemini incelemektir.
Anahtar Kelimeler: Tanr, tanr rehni, ticari i, paraya evirme, lex commisoria

500
Hkmszlk Yaptrmlar: Medeni Hukuk Karlklar Bakmndan Bir Deerlendirme

Yrd.Do.Dr. Bahar cal Apaydn - Ar.Gr. Emine Asl Kkaydn

Hkmszlk kurumu, sadece medeni hukuk bakmndan deil; neredeyse zel hukukun tamam bakmndan
byk bir nem arz etmektedir. Hkmszlk yaptrmlar, bir hukuki ilemin tabiri caizse kaderini belirlemektedir.
Hkmszlk yaptrmlar, klasik anlamda yokluk, mutlak butlan ve nispi butlan eklinde karmza kmakta ve
aile hukukunda tam da bu kavramlarla ele alnmaktadr. Oysa Borlar Hukukunda hkmszlk yaptrmlar klasik
anlamda, kesin hkmszlk ve iptal edilebilirlik eklinde karmza kmaktadr. Miras hukuku kapsamnda
ise, kanun genel hkmszlk yaptrm olarak iptal edilebilirlik yaptrmn benimsemitir. Bunun yan sra hukuk
dzenimizde hkmszlk yaptrmlar bakmndan, yeni birtakm yaklamlarn olduu da yadsnamaz. rnein,
Trk Borlar Kanununda genel ilem koullarna ilikin yazlmam saylma olarak ifade edilen bir dzenleme
bulunmaktadr. Bundan baka, zellikle tketici szlemeleri alannda esnek hkmszlk nitelendirmeleri
yaplmaktadr. Tebliin amac, aile hukuku, borlar hukuku ve miras hukuku bakmndan sz konusuyaptrmlar
arpc rneklerle snrl olarak ele almak ve sz konusu hukuk alanlarna hkim olan temel prensiplerin ve dier
hukuk dallaryla ilikilerinin hkmszlk yaptrmlar zerindeki etkisini incelemektir.
Anahtar Kelimeler: Butlan, Mutlak Butlan, Nisbi Butlan, Kesin Hkmszlk, ptal Edilebilirlik

501
Yksekretim rencilerinin Vergi Farkndal ve Vergiye Gnll Uyuma Ynelik Yaklamlarnn
Deerlendirilmesi

Do.Dr. Emine Koban - Jale Bulu

YKSEKRETM RENCLERNN VERG FARKINDALII VE VERGYE GNLL UYUMA


YNELK YAKLAIMLARININ DEERLENDRLMES Vergiye kar gsterilen davran ve eylem biiminde,
bireylerin dedikleri vergilerin farknda olup olmadklar ve verginin mali, iktisadi ve sosyal amalar ile temel
zelliklerine ilikin sahip olduklar bilgilerin yeterlilii nemli grlmektedir. Vergiye gnll uyum, kamu
hizmetlerinden yararlanan toplum bireylerinin kamu hizmetlerinin finansmannn nemli bir ksmnn vergiler ile
karland gereini bilerek ve durumu iselletirerek, vergilemeye ilikin devlerini ve ykmllklerini
zamannda ve eksiksiz yerine getirmesi ile gereklemektedir. Yaplan almada vergiye gnll uyumda etkisi
olduuna ilikin n fikre sahip olunan vergi farkndalnn dzeyi, yksekretim rencilerinin demografik ve
sosyo-ekonomik zellikleri alt almnda olmak zere ortaya karlarak vergiye gnll uyumu etkileyen faktrler
ve etkisine ilikin bulgulara ulamak amalanmaktadr. Literatrde daha nce yaplm yurt ii ve yurt d
almalardan faydalanlarak, Trkiyenin nemli ehirlerinden biri olan Gaziantep ilinde bulunan Yksekretim
rencileri zerinde ampirik aratrma yaplacak ve bulgular SPSS ortamnda veri girii ile uygun testler
kullanlarak analiz edilecektir.
Anahtar Kelimeler: Vergi, Vergiye Gnll Uyum, Vergi Farkndal

502
Trk Ailesi ve Kadnn Hukuki Durumunun Deiim Sreci

Aratrmac Ee alar

zet lkel toplumlardan gelimi toplumlara kadar farkl isimlerle telaffuz edilen aile kurumu, tarihi sreten
geerek kkl bir deiiklie maruz kalm ve deien sosyal yap ierisinde kendini yenilemitir. Trklerde aile
ilk sosyal birlik olarak, itimai bnyenin ekirdei kabul edilip, kan akrabal esasna dayandrlmtr. Trk
toplumu, sre ierisinde meydana gelen deiim ve geliimlerden etkilenerek aile yapsn ekillendirmitir. Eski
Trklerde aile sosyal yapnn ve ayn zamanda devletin temel yap ta olarak grlm, treye gre dzenlenerek,
devletin lokomotifi olmutur. Trklerin slamiyeti kabul ile Trk toplum yapsnda deiimler meydana gelmitir.
Osmanl ailesi de Trk kltr ve slam hukuku bnyesinde ekillenmitir. Osmanl modernlemesi ve slahat
hareketlerine paralel olarak meydana gelen sosyo-kltrel deiimler aileye de yansmtr. Yenileme hareketleri ile
birlikte eski Trk aile yaps, byk ehirler kadar krsal alanlarda da yava yava deiim geirmeye zorlanmtr.
Trk ailesi Tanzimat, Merutiyetler dnemi ve Cumhuriyet ile birlikte yeniden ekillenmi, hukuki dzenlemeler
yaplmtr. Trk kadnn aile iinde her zaman ok nemli bir yeri olmutur. Tarihi srete meydana gelen
deiimler, kadnn sosyal hayattaki etkisini arttrmtr. Buna dayal olarak, zellikle Merutiyetlerle birlikte
kadnlarn hukuki haklar ykseli gstermitir. Tebliimizin amac, Trk ailesini bir btn olarak, tarihi bak
asyla deerlendirip deiim ve geliimlerini ele alarak Trk kadnnn hukuki haklarnn deiim srecini ortaya
koymaktr.
Anahtar Kelimeler: Trkler, Aile, Kadn, Hukuk, slamiyet

503
evre Kirlenmesi ve Denizlerin Hukuk Yoluyla Korunmas

Yrd.Do.Dr. Esmeray Alacadal

Yzylmzn son eyreinde tm toplumlarn gndemindeki en nemli konulardan biri evre sorunlardr. Ozon
tabakasnn delinmesinden kurakla, dnyann giderek snmasndan hava kirlenmesine, deniz kirlenmesinden
ormanlarn yok olmasna kadar uzanan pek ok sorun insann evresiyle olan ilikisinin doal bir sonucu olup, bu
iliki dnyann ekolojik dengesini de bozmutur. evre sorunlarnn bu denli olumsuz bir noktaya gelmesinin
nedeni, bu konulara 1970li yllara kadar gereken nemin verilmemesidir. 1972 ylnda 113 devletin katlmyla
Stockholmde toplanan nsan evresi Konusunda Birlemi Milletler Konferansnda evre sorunlar ilk defa
evrensel boyutta ele alnm ve bu Konferans bundan sonraki gelimeler iin lokomotif grevi grmtr. Ancak
evre sorunlarn zme balayacak nlemleri almaya ve uygulamaya, ekonomik nedenlerle gelimi ve gelimekte
olan lkelerin pek yanamamas bu konuda baary engellemitir. Dier evre kaynaklar gibi denizler de
kirlenmeye devam etmitir. nsanolunca plk olarak grlp pek ok atk ve artn boaltld ve yine
insanlarn sonu gelmeyen gereksinimlerini karlamak zere hoyrata kullanld denizlerde, birok deniz canls
ortadan yok olmu, denizler de byk lde zmleyebilme kapasitesini yitirmitir. Denizler, nemli bir ekonomik
gelir kayna, temel yaam destek sistemidir. Dnya yzeyinin yaklak %70ini oluturan ve 130 kadar lkenin
kysnn bulunduu denizler, dnya ortak mirasnn da bir parasdrlar. Bu nedenle denizlerin kirlenmesi ve
korunmas ulusal dzlemde dzenleme konusu olduu kadar uluslararas dzlemde de birok konferansn gndem
maddesidir. Bunun yannda denizler pek ok bilim dalnn alma alann oluturmakta ulusal-uluslararas hukukun
ilgi alanna girmektedir. Bu almann amac; evreyle ilgili ulusal ve uluslararas dzenlemelerin denizlerin
korunmasndaki etkisini ortaya koymaktr. Bu kapsamda; denizlerin kirlenmesine yol aan kirleticilerle, ulusal ve
uluslararas mevzuata dayal kirlenmenin nlenmesi ve hukuki korumann salanmasna ynelik veriler literatr,
mevzuat, rnek olay taramas yoluyla salanmtr. Hukuksal dzenlemelerin denizleri korumada ne kadar etkin
olduu, i deniz Marmara ve kyda olduumuz Karadeniz rneklerinde ayrntl olarak deerlendirilerek sonu ve
neriler oluturulmutur.
Anahtar Kelimeler: Denizler, Kirlilik, Hukuk, Koruma

504
Vergi Algs ve Bilinci zerine Bir Aratrma: Sosyal Bilimler Meslek Yksek Okulu rencilerinde Vergi
Bilinci

r.Gr. Esra Gr - Prof.Dr. lkay Yldz

Vergi devletin egemenlik gcne dayanarak kamu hizmetlerini yerine getirmek amacyla mkelleflerden ald
zorunlu ve karlksz kamu geliridir. Vergi gelirleri toplam kamu harcamalarnn giderilmesinde nemli bir paya
sahiptir. Dolaysyla devletler vergi gelirlerini artrc ve vergi kaybn engelleyecek saysz tedbirler almak
durumundadr. Vergilerin, anlamazlk hususu olmasnn nemli sebeplerinden birisi de mkelleflerin vergi
karsndaki negatif yaklam ve davranlardr. Bu gibi anlamazlk durumlarnn ortadan kaldrlmasna ynelik
uygulanabilecek metotlarn banda vergiye uyum ve vergi bilinci gelmektedir. Gnmzde zellikle vergi
gelirlerinin azalmasna sebebiyet veren vergi kaakl, vergiden kanma ve kayt d ekonomi gibi durumlarn
engellenebilmesi iin mkelleflerde vergi uyum ve bilincinin gelitirilmesi ehemmiyet arz etmektedir. Bu
almann amac, 2016-2017 eitim retim ylnda, Bingl niversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yksekokulu'nda
okuyan rencilerin vergi ve vergi bilinci hakknda ne dndklerini ortaya koymaktr. Bu amala rencilerin,
verginin ne olduu, neden vergi alnd ve vergilerin kullanld alanlarla ilgili cevaplar kapsamnda vergi bilinci
durumlar belirlenmeye allmtr. almaya toplam 520 renci katlmtr. Veriler hazrlanan anket formu
tarafndan elde edilmitir.
Anahtar Kelimeler: Vergi, Vergi Bilinci, Vergi Uyumu, Mkellef Davranlar, Bingl niversitesi

505
Seklerizm, Post-Seklerizm ve Avrupa nsan Haklar Mahkemesi

Yrd.Do.Dr. Gl Ceylan Tok

Sosyoloji disiplinden seklerizasyon tezine gelen youn eletirilerle birlikte din meselesinin uluslararas
politikada ne kadar gz ard edildii ortaya kmtr. Hurd (2012) bu nedenle son yllarda uluslararas ilikiler
disiplininde de dine ynelik ` onarc bir dn` yaandna dikkat eker. Din hem yasal olarak hem de idari olarak
ulusal ve ulus tesi seviyede `sekler gcn kurumlar` tarafndan regle edilmektedir. Bu almada Avrupa nsan
Haklar Mahkemesi`nin Avrupa`da dini zgrlkler meselesine yaklam tartlacaktr. Mahkeme dnce, vicdan
ve din zgr