Sunteți pe pagina 1din 15

Five Unedited Texts

on the Sufi Doctrine of Wah.dat al-Wujūd


by
al-Sayyid al-Sharı̄f al-Jurjānı̄

Presented here are five texts by al-Sayyid al-Sharı̄f ‘Alı̄ ibn Muh.ammad al-
Jurjānı̄ dealing with the Sufi doctrine of wah.dat al-wujūd or the unity of existence.
The first three texts are from al-Jurjānı̄’s H . āshiyat Sharh. al-Tajrı̄d , a gloss on
Shams al-Dı̄n Mah.mūd al-Is.fahānı̄’s Tasdı̄d al-Qawā‘id fı̄ Sharh. Tajrı̄d al-‘Aqā’id ,
a commentary on Nas.ı̄r al-Dı̄n al-T.ūsı̄’s Tajrı̄d al-‘Aqā’id . The first two of these
three texts are from the section of al-Jurjānı̄’s H. āshiyah in which he discusses the
question of whether or not existence (al-wujūd ) is superadded (zā’id ) to quiddites
(al-māhı̄yāt).1 The third is from the section in which he discusses the question of
whether the existence of the Necessary Existent (Wājib al-Wujūd ) is superadded to
His quiddity (māhı̄yah) or whether it is identical with it.2 The fourth text is a short
work in Persian entitled Bayān-i Marātib-i Mawjūdāt dar Mawjūdı̄yat and the fifth
text is an Arabic translation of it. According to a marginal notation in Yahuda 5373
the translation was made by Kamāl ibn Shihāb al-Dı̄n al-Nı̄sābūrı̄. The colophon
of Yahuda 4218, however, attributes the translation to al-Jurjānı̄’s son.
Al-Jurjānı̄’s position in each of these texts is that the Sufi doctrine of wah.dat
al-wujūd , although based on mystical vision (mushāhadah) and revelation (mukā-
shafah) can nevertheless be interpreted and explained in such a way as to make it
acceptable to reason. There is therefore no basis for rejecting the doctrine of wah.dat
al-wujūd as was done by Sa‘d al-Dı̄n al-Taftāzānī3 and many other theologians.
It should be noted that these texts are based solely on the manuscript and
printed sources currently available to me. These sources are included in the bib-
liography which follows the presentation of the texts. No attempt has been made
to establish definitive texts based on all the extant manuscripts, nor have any of
the many, but minor, variant readings to be found in the manuscripts been cited.
A few significant differences in the sources have, however, been pointed out in the
notes.
1
For the corresponding section in al-Is.fahānı̄’s Tasdı̄d see pp. 199-206 of al-
‘Adwānı̄’s edition.
2
Again, for the corresponding section in al-Is.fahānı̄’s Tasdı̄d see pp. 310-314 of
al-‘Adwānı̄’s edition.
3
See his Sharh. al-Maqās.id , Vol. I, pp. 54-56, Vol. II, p. 52.

1
I. From H. āshiyat Sharh. al-Tajrı̄d . Sources: Garrett 865, fols. 16a-16b and Yahuda
5373, fols. 87b-88a.
 
AêË ÉK. , C“ @ AîD
¯ I.»QK B èYg@ð H@  X B@ ©¯@ ñË@ ú¯ 
Ë à@ úÍ@ éJ
¯ñ’Ë@

áÓ  g Ië X, éJÊ« ÉJ¯
é«AÔ . .

® K HAÖ ޅð ÐYªË@ I.K@ ñƒ á« AîE@ X Yg ú¯ éë  Q Ö Ï @ Xñk ñË@ é®J ®k  ùëð , AîDJ « ùë èX Yª   
àA’
.



JÓ HA®“
  
X YªK ½Ë X áÓ ÑëñJJ
¯ èQK
AÒJÓ H@Xñk  . ñÓ øZ@QK ½Ë X I.‚m'. éK
PAJ.J«@ XñJ
®K . H@Y  J
® K AêËð , àA¾ÓB

@

¼@Qƒ@ A’
@ ÕæK
Bð HAJ

ëAÖÏ @ XAm' @ ÐY« áÓ èðQ»X AÓ ÕæK
ÕË ½Ë X àC¢ . úΫ àAëQK . Õ® K
ÕË AÒʯ , ù®J
®k


XYªJK. èYëAƒ éJë@YK. àA ¯ , É®ªË@Pñ£
 h. ðQk @ Yë
á« Èñ¯@ .C“@ áºÒÓ Xñk. ð IJ  . K
B ÉK. Xñk. ñË@
½ÊK úÍ@ àñJ . ë@ YË@ ð , ¡® ¯ PAJJ«B@ àðX é®J
®m Ì 'AK. é®Ê Jm × ‡ KA ®kð
 H@  ð X AîE@ ð AJ
®J
®k
 @XYªK H@Xñk  . ñÖÏ @
.
Bð É®ªË@  IkAJ  . Öß. AîD
Ë@ Èñ“ñË@ áºÖ ß
B éK@ ð ÑîE@YëA  ‚Óð  ÑîEA ® ƒA¾Ó  úÍ@ AëXAJ ƒ@  àñ«YK
éËA  ®Ö Ï @
. àñÊ
àAK  ð É®ªË@
KA ®Ë@  HAg  . PYK. àðYJ
® JÖÏ @ AÓ@ð . HBñ  ®ªÖ  Ï @ ¼@P X@ ú¯ mÌ 'A¿ ¼AJë Èð QªÓ ñë ÉK. , éJËBX

HA ® ƒA¾Ö
 Ï @ ½ÊK à@ àñÔ «Q 
¯ èZ@P ð Pñ£ B éK@ ð XðXQÔ¯ éJ
Ê« YîD„
AÓð ÈñJ.®Ô ¯ É®ªË@  éË YîD„ AÓ

éÓA¯@ á«
àñ J ª J‚Ó ÑëYJ« éJë@YK. èXAîD„. Ñê¯ , É®ªË@  ‡ ¯@ ñK AÖß. éËð  AÓ AîDm• QK Y® K úΫ H@YëA  
‚ÖÏ @ð


.AîD
Ë@ I ® JÊ
K B èQK. A¾Ó AëQK
ñm.' àðYªK

ð ½Ë X ÈAJÓ@ àC¢ . úΫ àAëQK .

II. From H
. āshiyat Sharh. al-Tajrı̄d . Source: Garrett 865, fol. 22a.
, èñk. ñË@ áÓ ékñK. AîD
¯ XYªK B AîE@ X Yg ú¯ é’  j ‚Ó  é®J
®k
 ùë Xñk ñË@ [ é®J ®k]
.

 à@ AJÊ ¯ @ X@ AÓ@ð
èQ
« àñ»ú
æªÓð, úÍAªK Ik. @ñË@ é®J
®k  ù
ëð, Aª¢¯ àA¾Ó@

Bð C“@ ÐY« AîDË@ †Q¢  JK B AîE@ YK éÖ ß A¯ ùëð


.


.

éËñêm× éJ ‚Ë@ ½ÊK I KA¿


à@ ð Q 
ªË@ ½Ë
X úÍ@ é“ñ’ m
× 
éJ ‚
 AëQ 
ªK ÐAJ 
®Ë@ 
éª
J 
JÒÖ Ï @ 
é 
®J 
®mÌ '@ ½Ê 

à@ñë @Xñk
. .
 .
.

. ñÓ
@ñKð@ð éJ
ËA« éJ . ¯A K éJ¢
®K . úÍAªK èYJ« áÓ @ñ’k áK
YË@Q KA’J Ë@ñËð@ B@ é» @P X@ á« Qj . ªK
ÐC¿½Ë Y ¯, éJ
®J
ºË@
.
Ï @ è Yë ÉJ“A® K ½JÊ« XQƒð . éªËAK
.úÍAªK éÊË@ ZAƒ à@ ú
GAªÖ  éKYË
. éÒºk áÓ


III. From H . āshiyat Sharh. al-Tajrı̄d . Sources: Garrett 865, fols. 62b-63b; Yahuda
5373, fols. 88a-89a.4

HAÒʾË@ ù
ë éJ
Ê« @YK@ Pð@
I.k. @ñË@ á 
« Xñk. ñË@ àñ»ú ¯ hPA‚Ë@  AëXPð @ úæË@  IkAJ à@ ÕΫ @ð
 . ÖÏ @ è Yë
   
 

ú¯ Ðñ®Ë@ á‚Ë @ úΫ èXP@ñË@


ñËð @ B@ Aê»PYK
B AÒÓ AîE@ ‡J.ƒ AÒJ
¯ AKQå… @ Y¯ øQk@ éËA®Ó AJêëð .ÐA®ÖÏ @ @ Yë
QK
Q® JË@ èñ¯ éK. ù
®K
AÓ PY®K . AJêë
Aêʒ® JÊ ¯ , H A¢m Ì '@ ɒ¯ð éªËAK  ' @ñ’
k áK YË@
éÒºm
. . .
H. AJ.ËB@ð QKA’J.Ë@
éKA ¯ CJÓ àA‚
BA¿Xñk . ñÊËQK
AªÓ Ðñê®Ó É¿ : ‡J
¯QË@
ѪJ ¯ ‡J ¯ñ

JË@ éÊËAK ð Èñ® J ¯,QK


.
QjJË@ èQK@X

éK ¡Jm
' ð
.

 ¡kCK
ÕË AÓð Aª¢¯ AîD¯ @Xñk. ñÓ áºK K ú¯ èñk ñË@ áÓ
É®ªË@

ÕËQÓB@  ®
.
ék. . .
” JK
ÕË AÓ
ñK Xñk ñË@ éJ Ë@ Õæ
4
Parts of this text are quoted by a number of later authors. See, for example,
al-Maybudı̄, Sharh. Hidāyat al-H . ikmah, qism 3, fann 2, fas.l 2 and 6; al-Qūshjı̄,
Sharh. al-Tajrı̄d , p. 61; Rāghib Bāshā, al-Lum‘ah, pp. 11-12; and al-Ah.madnagarı̄,
Dustūr al-‘Ulamā’ , Vol. 3, pp. 443-444 (under al-wujūd ).

2
ú
¯ @Xñk. ñÓ éKñ» ú¯ñê

¯ Xñk ñÊËQK AªÓ Ðñê®Ó ɾ¯ , @Xñk ñÓ éKñºK


.
. . ÕºmÌ '@ éË áºÖ ß
ÕË éJ
Ë@ Xñk. ñË@ ÐAҒ @
X@ áºÒÓñê
¯ èQ
« úÍ@ @Xñk. ñÓ éKñ»ù ¯ h AJm× ñë AÓ É¿ð , Xñk. ñË@ñë ø YË@ èQJ« úÍ@ h AJm' QÓB@ ® K

.

.


æ… Bð áºÒÓñê
¯ Xñk. ñÊËQK
AªÓ Ðñê®Ó ɾ¯ , èQ
« úÍ@ @Xñk. ñÓ éKñ»
ú¯ h AJm
' AÓ B@ áºÒÒÊË úæªÓ B

.
.I.k. @ñK. Xñk. ñÊË èQK
AªÖ Ï @ HAÓñê  ®Ö Ï @ áÓ Zúæ… C¯ I.k. @ñK. áºÒÖ

Ï @ áÓ

QÓ AK. B éK@ YK . Xñk. ñÓñë ø
YË@ Xñk ñË@ á « B@ àñºK
.

Bñê¯ , Xñk. ñÓ I.k. @ñË@ à@ àAë
Q.ËAK. I  . K Y¯ð 
úΫ YK@ PQÓAK . B éK@ YK . éJJ
ªK àñºK
ð éK@ YK . AÖß A¯ AJ
®J
®k  AJK Qk

. I.k. @ñË@ àñºK
à@ Ik. ð AÖÏð . éK@ YË QK
AªÓ
.

X@Q¯@ éË àñºK
à@ áºÖ
ß
AJ
Ê¿AÓñê®Ó Xñk. ñË@ àñºK
C¯ éJJ
«ñë X@ ½Ë Y»A’
@ Xñk. ñË@ àñºK
à@ Ik. ð éK@ X
    .
Q  
A“PA« éKñ» á« è Ó éK@ YK. Õç'A¯ð ÐA‚®K@ Bð XYªK àA¾Ó@ éJ
¯ 
Ë ù
®J
®k ú
G Qk. éK@ X Yk ù
¯ ñë ÉK. 
«ð . éJË@ ÐAҒ B@ ð èQªK YJ® JË@ á« 
¯ , èQ
ªË
B @ Yë úÎ

.
øQªÖÏ @ ø
@ ‡Ê¢ÖÏ @ Xñk. ñË@ ñë I.k. @ñË@ àñºJ
úÍ@ é“ñ’  m × éJ ‚ AêË à@ B@ èXñk ñÓ AîEñ» úæªÓ 
ʯ , éJºÒÖ Ï @ HAJ 
ëAÒÊË Xñk. ñË@ ðQ« Pñ’JK

.  .
, AîEAJ
ëAÓ úΫ ¨C£B@ P Yª JK úæƒ ZAm' @ð é®Ê Jm × èñk ð « éJ ‚Ë@ ½ÊKð , éK@ YK Õç'A ®Ë@  Xñk ñË@ èQå”k

. úÎ . . .
Bð ÈA¯ , AJ m 
' A‚Ó á 
® ®jÖ
 Ï @ ‘ªK . èQ»X AÓ ‘jÊÓ @ Yë .AJ®J ®k  Xñk ñË@ àA¿
 áÓ

AJ
KQk . . à@ ð ú
ο Xñk. ñÖÏ A¯
.ÕÎªË @ ú
¯ àñ m … @QË@ B@ éÒʪK

AJ
K Qk . àñºK
­J
º¯ , é»Qå  „Ë@ ©JÖ ß
B Ðñê®Ó Xñk ñË@ ¡ ®Ë áÓ áë YË@ úÍ@ PXAJK ø YË@ : IÊ  ¯ àA ¯
. .

B úæªÖ ß.Q儮K
­J
º¯ , ÑêÓC¿ ú¯Qî Dƒ@ AÒ» Xñk ñË@ éK ÐA¯ AÓ Xñk ñÖÏ @ ¡ ®Ë áÓ
. . . Ðñê®Ö Ï @ A’
@ð ?AJ
®J
®k 
XB@ éJË@PXAJK AÒJ
¯ B Xñk ñË@ é®J ®k   ¯ ?Yg@ éÒê®K

ÈñËYÓ áÓ àAë
.

.
ú
¯ ÐC¾Ë@ à@ ÈðB@ á« H. @ñm.Ì '@ : IÊ
éK@ X Yg ú
¯ ¼@QƒB@  á« éª  J JÒÖÏ @ é®J ®m Ì '@ ½ÊJË AK PAJJ«@ A“PA«ð


. AJ
Ê¿ AÓñê®Ó àñºK
à@ Pñm

.'
éKA ¯ . ¡ ®ÊË@

@ ú¯PAî
éJ‚Ë DƒB@  B éJ
Ë@ ø XñK
AÓð àAë Q.Ë@ñë Q.JªÖÏ @ à@ úGA JË@ á«ð . éJ®J
®k  úÍ@ €AJ®ËAK

 Ik @ñË@ Ðñê®Ò»
. .



.
ñê¯ èQ
« úÍ@ @Xñk. ñÓ éKñ» ú¯ h AJm× ñë AÓ É¿ àAK . éÊ KA ®Ë@ 
éÓY
 ®Ö Ï @ úΫ éjJK , ѪK , ÐAëðB@ éKñªÖ ß. Ð@ñ¯B@ 

. .

¯ h AJjÖÏ @ B, Aª¢¯ áºÒÓ


éKñ»ú èYg. ñÓñë èQ
« úÍ@ @Xñk. ñÓ éKñ»ú ¯ h AJjÖÏ @ à@ñëð, ­J
¢Ë ©JÓ, áºÒÓ

.
.
XA® Jƒ@ Y® ¯ èQ
« úÍ@ éJK
Xñk. ñÓ ú
¯ h. AJk@ AÖÏ éK@ñëð ‡J
¯X
 Q¢ JK ©¯Y
. JK
ð . èXñk. ðñë èQ
« úÍ@ @Xñk. ñÓ

¯ñÖ  Ï @ QªË@ AÓ É¿ð éJÊ« ½Ë X ú¯ A¯ñ ¯ñÓ éË BñʪÓPA“ð èQ« áÓ ½Ë X
–
½Ë X ù
Öޅ Z@ñƒ áºÒÓñë ½Ë Y»ñë

ñëð ÐYªË@ ú
¯A JK
éK@ X Yg ú
¯ Xñk. ñË@ à@ I.k. @ñË@ á 
« Xñk. ñË@ àñ»
YK
ñK
AÒÓð . èYg. ñÓ ð@ èXñk. ð éJ
Ê«
à@ ½ƒ Bð Xñk. ñË@ 颃@  ñK ÉK éK@ YË ÐYªË@ ÈñJ¯ á«
. . . ©J JÖß
B è@Y« AÓ àB ÐYªË@ ÈñJ.¯ á« HAÓñê  ®Ö Ï @ YªK. @
. èQ
« 颃@ ñK éJ¯A JK AÓ B éK@ YË ÐYªË@ ú¯A JK ø YË@ñë Ik @ñË@
.




. .
úΫ ¡‚.K@ Y¯ ÐA‚® KB@ ð ð Qj . JÊË ÉK. A¯ Q
«ð Ik @ñË@ á « éKñ»©Ó
. .
Xñk. ñË@ à@ øQK
áÒJ
¯ Èñ® K @ X AÓ
 Kð H PA JÓ@ AÖß @ð AîDJ
«ð AîD®J
®k
HXYª  ñë ÉK , ZAJƒB@
.
 áÓ Zúæ… éJ«ñÊ m '
C¯ AîD¯Qê

£ð H@Xñk . ñÖÏ @ É¿AJ


ë

B@ ¼AJë 
Ë éK@ ©Ó èQºJÖÏ @ h. @ñÓB@ Pñ“ ú
¯ èPñê£ð QjJ.ËAK. ½Ë X ÉJÖ ß
ð , éK
PAJ.J«@ HA  JJ
ªKð H@YJ 
® JK.
 ‚Ö Ï AK. B@ éJ
Ë@ ɓñJK
B É®ªË@
H@YëA  Pñ£ Z@P ðPñ£ @ Yë à@ AJÓC¿ áÓ ­Êƒ Y¯ IÊ  ¯ ?¡® ¯QjJ Ë@ é®J ®k
.


JË@ éJ
Ê«ð àAª
. àC¾ J‚ÖÏ @ éÊË@ð éË ‡Ê g AÖÏ Qå„J
Ó É¿ð . éJ
Ê®ªË@  H@  Q£A JÖ Ï @ àðX éJ
® ‚ºË@ 
3
IV. The Persian Text of Bayān-i Marātib-i Mawjūdāt dar Mawjūdı̄yat. Sources:
Yahuda 5373, fols. 76b-81a; Tehran 890 [707], fols. 94a-96b; Tehran 1033 [708],
fols. 27a-30a; Tehran 1035 [709], pp. 346-348; Nas.r Allāh Taqawı̄.5

K. ø@QK. P@ Q¢ ð Im
àAJ  '. H. Am• @ é» AKAK
@ ð úÍAªK éÊË@ ½® ¯ð à@YK . , ÕækQË@ áÔ gQË@ éÊË@ Õæ„. [1]

PX @P ú
G@ P ñK ZAJ
ƒ@ é» I‚ 
K èYJ
ƒñK   é»YK@ éJ®Ã á Jk
 ð YK@ èXQ» úÎJ
JÖ
ß IK 
Xñk. ñÓPX H@Xñk  . ñÓ I.K@QÓ
éÊK A®Ó

. PX á 
ÓP øðP éºKA Jk  Q
« P@ YƒAK  . XA® J‚Ó øð PñK é» I‚   @ Èð@ : Iƒ@  éJ.KQÓ éƒ I 
K@ P ñK
èXAJ¯@ øðQK. é» ¨Aªƒ ÐðX , á 
ÓP øðP ú¾K
: YƒAK  . Q 
g éƒ éJ.KQÓ áK
@PXð ¨Aªƒ éK. XXQÃ á ƒðP  H. AJ¯ @
éƒ øAëQ 
g áK
@ éºK @PX I‚
AK. éKAÇ 
K éîDƒ iJ
ëð . Iƒ@  ¨Aªƒ à @ YJ
®Ó é» H. AJ¯ @ éÊK. A®Ó  Ðñƒ , Iƒ@ 
. 
 ©¯@ ð éºÊK. Iƒ@
. Iƒ@  Q KAg á ÓP øðPP@ ¨Aªƒ àY
.
ƒ ÉK@ P éºK @PXð YKQK
Aª JÓ QÂK
YºK

øð H@  X é»QK
Y® K à @QK. H. AJ¯ @ éºKA Jk  YƒAK  . øð H@  X øA’ J®Ó  øðPñK é» I‚   @ ÐðX éJ.KQÓ [2]
 
ÐQk. à @P X é» øðPñK ÐðX , H. AJ¯ @ ÐQk. ú¾K
, YƒAK  . Q 
g ðX éJ.KQÓ áK
PXð .XñK. øð PñK úæ” J®Óð  Ð QÊ J‚Ó
Pñ»YÓ éºKA Jk  , YƒAK  . øðPñK Ð QÊ J‚Ó H. AJ¯ @ ÐQk. é» èAÇQëð , YKQK
Aª JÓ QÂK
YºK
AK. ðX Që áK
@ð . Iƒ@ 
ÐQk à @P@Pñ
 . K Q KAg 
.YƒAJ . . K àY ƒ @Yg. , Yƒ
, YƒAK  . øð H@  X QK. YK@ P é» øPñJK . éK YƒAK  . QëA£ð á ƒðP  Xñk H@  YK . é» I‚   @ Ðñƒ éJ.KQÓ [3]
H@  YK . PñK à @ éºÊK. I‚ 
K ½K
PAK H. AJ¯ @PñK é»YƒAJ  . K èYJ
ƒñK   ɯA«  iJë QK é» @QK P , H AJ¯ @ PñK éºKA Jk

.
. 
QK. Xñm '. é» Iƒ@  Q 
g ½K
éJ.KQÓ áK
@ PXð .YƒAK  . Õç'A ¯ øð H@  YK . é»QÂK
XPñJK . éK Iƒ@  QëA£ð á ƒðP Xñk
Pñê£ IJ 
ÊK. A¯ é» P@Y®Ó  à AK YKñ ‚
. 
Ó QëA£ øð 颃@ñ K. AëQ
g QÂK
Xð , Iƒ@  QëA£ ÐXQÓ øAë'èYK
X
. I‚
KPñ’ JÓ Ðñƒ éJ.KQÓ áK
P@Q KBAK. I 
K@ P ñKPX
éJ.KQÓ iJ
ëð , YKP@X
I‚ 
PñK Xñk. ð é» à@YK . I ‚à  Pñ’JÓ HAƒñ‚m  áK @ àñk
ZAJ
ƒ@ ð øñJªÓ

 × PX éÓY®Ó
 ð [4]
Q
« P@ YƒAK  . XA® J‚Ó øð Xñk. ð éºK @ Èð@ . Iƒ@  éJ.KQÓ éƒ á 
Òë úή«  Õ悮 JK IK

. 
Xñk. ñÓ PX @P èXñk. ñÓ
ÐðX , éJºÒÓ IJ 
ëAÓ H@  X ú¾K
: YƒAK  . Q 
g éƒ Aj.JK
@ PX  , HA HAJ
 JºÒÓ 
ëAÓPX Iƒ@  PñîD„Ó éºKA Jk 
é» I‚
K ½ƒð . IJ 
ëAÓ à @QK. Iƒ@  èXñK. Xñk. ð ‘J
®Ó é»Q
« à @ Ðñƒ ,Q
« P@ Iƒ@  XA® J‚Ó é»øXñk. ð
 ©¯@ ð éºÊK. Iƒ@
. Iƒ@  Q KAg øð H@
.  X AK.Q¢ JK . Xñk. ñÓ á 
Jk  P@ Xñk. ð ¼A¾® K@

Xñk. ð àY ƒ @Yg. XñK. ÈAm× é»ùêk. ð QK. YƒAK  . øð Xñk. ð úæ” J®Ó  øð H@  X é» I‚   @ ÐðX éJ.KQÓ [5]
H@  X ú¾K
: YƒAK  . Q 
gðX éJ.KQÓ áK
PXð . àAÒʾ JÓPñêÔg Ië YÓQK  Xñk ñË@ Ik @ð ÈAg áK @ð , øð P@
. .  . Iƒ@ . . .

á  
Xñk. ñÓ 
Jk P@ Xñk. ð ¼A¾®K@ é» Iƒ@ ÐñʪÓð . H@ X à @ P@ Iƒ@ XA®J‚Ó é» øð Xñk. ð ÐðX , I.k. @ð  
 áºÒÓ
. Iƒ@ ¼A¾® K@ Pñ’ Xñk. ðð H@  X QK
Aª KQK. AJK . áºË,
YƒAK  . ÈAm× øð H@  X AK.Q¢ JK .
H@  XQK AªÓ é» øXñk ñK éK Iƒð@  H@ á « é» øXñk ñK YƒAK
X  Xñk ñÓ é» I‚ @ Ðñƒ éJKQÓ [6]


. .
. . . . .
I‚
PðX IK 
A« PX Xñk. ð I ®J
®k  éºK @PX I‚ 
K èAJ.ƒ@ iJ
ë é» @QK
P, Xñk. ð I ®J
®k  éºKA Jk  Iƒ@
 øð
5
I am indebted to my colleague Firoozeh Papan-Matin for help in reading the
Persian manuscripts.

4
IK 
A«PX I‚ 
PðX IÒÊ  £ P@ @P PñK 黀AJ
¯ à @QK. I‚ 
K øPðXP@Y®Ó  áK @ ÐY« P@ @P Q g iJëð, ÐY« P@


 


PñK é» I‚ËAm  × ð I‚

K@P ñK Xñk H@
 YK. PñK éºKAJjÒë  . I‚

K øPðX áK
@ IÒÊ  £ P@ @P Q 
g iJ
ëð
.YƒAK  . I‚ 
Kð ÐðYªÓ é» I‚ËAm  × ð Iƒ@  Xñk. ñÓ Xñk H@  YK . Q 
K Xñk. ð I ®J
®k,  YƒAK  . ½K
PAKð Õ΢Ó

I.‚m'. YJ ƒAK  . Xñk. ñÓðAK. ZAJ


ƒ@QÂK 
Xð Iƒ@  Xñk. ñÓ Xñm '. ð@ é» YƒAK  . Q 
g ½K
éJ.KQÓ áK
@ PXð [7]
XAm' @QK. AJK . Aj.JK
@ PXð .XñK. á ƒðP  ðAK. AëQ 
g QÂK
Xð Iƒ@  á ƒðP  Xñm '. PñK é»Yƒ éJ‚@X éºKA Jk 
ÊK. A¯
 IJ
à@ ñJKPñ’  Ðñƒ éJ.KQÓ áK
@ P@Q KBAK. IK 
Xñk. ñÓPX éJ.KQÓ iJ
ëð, YƒAJ ¼A¾® K@ Pñ’ Xñk. ðð H@
 . K áºÒÓ  X
.YJ K@ ñk èYgñÓ @QKA ‚ 
@ é» éJ
¯ñ“ Ië YÓð ÉK@ ð @ Ië YÓQK Iƒ@
. . .  Xñk. ñË@ I.k. @ð ÈAg áK
@ð .XQ»
ðX Xñk. ñË@ I.k. @ð PX úæªK
Iƒ@  Im  '. Xñk. ð Xñk. ñË@ I.k. @ð é»YK@ éJ®ÃÉ K@ ð @ Iêk  . áK
@ P@ ð [8]
Õç'A ¯ Iƒ@  Xñk. ð ‘m × Xñk. ñË@ I.k. @ð éºÊK. , YƒAK  . H@  X à @ PA« é»øXñk. ð ÐðXð H@  X ú¾K
I‚ 
K Q 
g
I.k. @ð é»P@Y®Ó  áK @ð Iƒ@

 PñîD„Ó Xñk. ð AK. I.k. @ð H@  X XAm' @PX èYgñÓ àAJ Ië YÓð

¯ñ“
.
.Xñk H@  YK .
É®«  éîE YK éºK @QK AJK Iƒ@  éJ
Ê« ‡ ® JÓ èYgñÓ é® KA£ àAJ
Óð ÉK@ ð @ é® KA£ àAJ
Ó Iƒ@  Xñk. ð á 
« Xñk. ñË@
 
. . .
à @P@ IK
Xñk. ñÓPX éJ.KQÓ iJ
ë éºKA Jk  YƒAK  . IK 
Xñk. ñÓ I.K@QÓ úΫ@PX Xñk. ñË@ I.k. @ð éºK AK. Iƒ@  Ð PAg .
é»Yƒ éJ‚@Xð .XñK úÍð@ øXñk ñË@ Ik @ñK éJKQÓ à @ YƒAK  . à @ P@Q KBAK. éJ.KQÓQà @ é», YƒAJ  . K øñ¯@ ð úΫ@
. . . . . .
.YƒAK . Xñk. ð á 
« Xñk. ñÓ é» Iƒ@  Ðñƒ éJ.KQÓ IK 
Xñk. ñÓ PX øñ¯@ ð úΫ@ éJ.KQÓ
Q.ëPð YK@ Q¢ ð Im  '. H. Am• @ é» ÉK@ ð @ é® KA£ àA ® ®m × Pñ»YÓ P@Y®Ó  à @QK †A ® K@ P@ YªK ð [9]
  . .
I.k. @ð H@ X é» I‚à ÐñÊªÓ É®« IËBYK. é» YK@ éJ®Ã á
Jk Iƒ@ É®« úGAK. P I¯QªÓ H. AK. PX àA ‚
       
@
YK
A‚  úæªK
YƒAK  . úοQÓ@ é»YK
A‚  Xñk. ñË@ I.k. @ð é»XQ» IËBX  É®«  Ñëð Iƒ@  Xñk. ð I ®J
®k  Xñk ñË@
.
éK HPñ“
 á 
ªK úG h. PAgPX úο QÓ@ Xñk ð é» @QK P XñK YK@ ñK PA« « 
ÐñÔ ð IJ
Ê¿ @P ð@ é» XñK. øQÓ@ é»
. .
 .
éºKA Jk  Iƒ@ ÈAm× I.k. @ð I.»QKð á 
ªKð úοQÓ@ à @ P@ YƒAK  . I.»QÓ Xñk. ñË@ I.k. @ð é»YK
@ Ð PB  , XYJK .
YƒAK  . øð H@  X á 
« øð á 
ªK úæªK
YƒAK  . á 
ªJÓ éK@ X Yg ú¯ é» YK
AK. Xñk. ñË@ I.k. @ð ÉK. . Iƒ@  PñîD„Ó
é» YK
AK. ð .XYJK . éK HPñ“  XYªKð I.»QK øð PX ék. ð iJ
îE. AK Iƒ@  øð H@  X á 
« øð Xñk. ð éºKA Jk 
  ×Q   YK . Xñk. ñË@ I.k. @ð
Xñk. ñË@ I.k. @ð QK. h. AJ
Jk@ð Q
« à AK. YƒAK . h. AJm 
ªK. Õç'A¯ é» @Q
K P YƒAK  . Õç'A ¯ Xñk H@
Xñk H@  YK . Q 
K Xñk. ð I ®J
®k   Iƒ@
  I.k. @ð á 
« Xñk. ð I ®J
®k  é» Yƒ PQ®Ó  àñk  ð . I‚ËAm  ×

ðQ«ð X@Q¯@ I.‚m'. Xñk. ð I ®J
®k  XYªK YJ J kð YƒAK  . Xñk H@
 YK. Õç'A ¯ð  YƒAK  úG Qk
 . ù®J
®k . ð á 
ªJÓ


.XñK. HBAm  × ÉJ
J.¯ P@ @P HA HAJ
 JºÒÓ 
ëAÓ QÓ Xñk. ð I ®J
®k 
Aj.JK
@PX ‡Ê¢Ó  P@ X@QÓð , Iƒ@  ‡Ê¢Ó  Xñk ð Xñk ñË@ Ik @ð é»Xñƒ ‡ ®m × HAÓY  ®Ó  áK @ P@ ð [10]
. . . .

Xñk H@
 YK. éºÊK. I‚ 

K á
ªJK. YJ
®Óð , Iƒ@   Xñk H@ 
 YK. Õç'A¯ éºÊK. I‚ 
K IJ 
ëAÓ PA« é» I‚   @
YƒAK  . PAm .× Xñk. ñË@ I.k. @ð Q
«QK Xñk ñÓ ¡ ®Ë †C£@  é» XXQà Ðñê®Ó HAÓY  ®Ó  áK @ P@ Ñëð . Iƒ@  á 
ªJÓ
. .

AK. @QKA ‚ 
@ é» I‚   @ ZAJ
ƒ@ IK 
Xñk. ñÓ úæªÓ éºÊK. , á 
« éKð ZQk . éKð I‚ 
ð PA« éK Xñk. ð é» @Q
K P
@QKA ‚ 
@ QÓ Xñk. ð éºK @ éK Iƒ@  øñKQK àA ‚ 
@ QK. HQå  ”k à @ P@ ð Iƒ@  ù®Êª  K Xñk ð I ®J ®k
.

 HQå  ”k

ƒP Am.' AK. É®«
.YK@'èYJ  PA¾¯AK Im
.  '. H. AK. P@ ém' @ I‚
  K @ . Iƒ@

 ɓAg àA ‚ 
@ PX AK
Iƒ@ PA«

5
  Pñ£ ø@P ð é» YJK ñÂJÓ èYgñÓ éJ¯ñ“ é® KA£ð
‡K
Q¢. Pñ£ à @ PX é» I‚ 
Pñ£ É®«

[11]
 
. A« à @ ¼@P X@ P@ É®« é»ð XXQÂJ
Ó YëA‚Ó𠭂ºJÓ YJk ø Q
g èYëA‚Óð é® ƒA¾Ó
    
éºKAJjÒë Iƒ@ Qk
I ®J
®k  é» Iƒ@  èYƒ ‡ ®m × Pñ£ à @ PXð YK@ Qk . A« Iƒ@  É®«  HA¿PYÓ  é» HBñ  ®ªÓ  ¼@P X@ P@ €@ñk
P@ ‡Ê¢Ó  éºÊK Ag éKð Iƒ@
.  ÐA« éKð úG Qk . éKð Iƒ@  úο éK Iƒ@  Xñk. ñË@ I.k. @ð H@  X á 
« é» Xñk. ð
éJ®Ã ùªJJ£ úοPX éJÊ®«   Iƒ@   

.
ÐñÊ« H. AK. P@ é» €AJ
¯ à@QK .  øQªÓ Q
K †C£@ YJ
¯ P@ é» øYg AK XñJ
¯ éÒë
.YK@
é» úæªÓ áK
AK. Iƒ@  èXQ» Pñê£ð úÎm.' Xñk. ñK. YK@ ¬ñ“ñÓ é» ZAJ
ƒ@ éÒëPX I ®J
®k  à @ð [12]
¬ñ“ñÓ Xñk. ñK. C“@ øXñK. úÍAg úξK. Xñk. ð I ®J
®k  P@Qà @ é», I‚ 
K úÍAg I ®J
®k  à@ P@ Q g iJë

 


@QK @ YƒPñ» 
 YÓ é»ú¯C£@PAJ.J«AK. Xñƒ é¢kCÓ   
éªÓAg. IK 
Yg@ HQå  ”k I ®J
®k à @ é» èAÇQëð .úæ‚Â  K

K øð H@  X éJ.KQÓ PX HA  JJ
ªKð XñJ
¯ P@ Q 
g iJ
ë é» PAJ.J«@ à AK. Xñƒ  ñjÊÓ 
I‚ é» èAÇQëð , YJ K@ ñk
éJKQÖß. Èð@ úÎjJK H@  ð , YJ K@ ñk ¬Qå• IK 
Yg@ @QK @ YKP@X øð AK. ù® K áK
AK. @P YJ
J
® Kð
. . .  X à @ àñk  é¢kCÓ
ZAÖޅ @ ¡ƒñJK. àñk  ð , YJ K@ ñk HA ZAÖޅ @ HQå
 ®“ð  ”kð IK 
Yg@ð HQå  ”k @QK @ YJ» È Q  K HA  ®“ð ZAÖޅ @
HA  ¯ñÊ  jÖ Ï @ ©KA“ @QK @ YJ»È Q  Kð úÎm.' YK@ øð H@  X úG@ QÓð HA  ®“ð ZAÖޅ @QëA¢Ó é»ZAJ
ƒ@Q  KAƒ PX HA  ®“ð
.YJK
ñÃ
HA  ®“ P@ ú攪K . Qê¢Ó IJ 
ÊK. A¯ PY®K . ú¾K
Qëð YK@ HðA  ® JÓðPñ’m× AK úG@ QÓð QëA¢Ó IK@QÓð [13]
.
 Q    ×     @ ¨ñKð .YK@
é» ÐC‚Ë@ð èñʒË@ éJ
Ê« .ÒªJ
K HQå”k IK
Ygð . Iƒ@ ¨ñÒm. à @ IK
Qê¢Ó IJ
ÊK. A¯ @QKA‚
©JÒmÌ @Qê ¢Ó  g ø@ , Iƒ@  
úÍAÒ»ð úæ‚kQëð . éKA®“
. é ®Ê  ú
æªÓ áK
.AK 
HPA ƒ@ é 
KPñ“ úÎ « ÐX @ éÊË@ ‡Êg
 Xð HA ÈAÒ»ð á‚k   m ×PX é»
6
:[ú«AK. P] YK
ñÃQ«Aƒ éºKA Jk  Iƒ@ ð@ H@  ®“ à @ Iƒ@  HA  ¯ñÊ
ú×A ª
J K èY ‚ ËX Q îE ñ K P@ øð ú×A K ú×A ® Ó Q îE. @QK á ‚ k ø@
.
ú×A g. A K
é «Q m.'. Xñ k Pñ k PY K@ úÍð ñK P@ YJÓQîE . I‚ 
K é» I‚ 
K »
H@  X à @ é» YK@ éJ®Ã èYgñÓ é® KA£ð  àA ‚
. Iƒ@ 
@ IJ
ÊK. A®K . ©k. @P à @ YƒAK  . QëA¢Ó PX é» úGA’ ® K Qëð
. Iƒ@ èXQ»Pñê£ H Q» €AJ.ËPX éK
PAJ.J«@ HA  JJ
ªKð XñJ
®K . , Iƒ@  ‡Ê¢Ó  Xñk ð I ®J ®k
.


é» , úG@Ygð

K è@P ÐA‚® K@ ð H Q» éJKA ƒ iJë øð ù®J ®k
X@Y«@ @YJ.Ó é»úGYgð éºKA Jj  Òë I ¯AJ
. 

 

HYgðPX I..ƒ áK
AK. ð
éÒë PX éºKA Jj 
 Òëð . I ¯AJ K è@P HYgð

 à @ I ®J
®m '. ú×A‚® K@ iJ
ëð XQ»Pñê£ X@Y«@ I.K@QÓ éÒëPX Iƒ@ 

Ë , I‚
áºJ 
K úG@Ygð  X à @Qm .'. H@Xñk
H@  . ñÓ éÒë H Q»PX I‚ 
K HYgð  Q
« X@Y«@ IK 
AîE úG H Q»
.
ù®J
®k  H Q»ð XYªK ÑëñK I ‚à  Õæ” JÓ øð AK. éK
PAJ.J«@ HA  JJ
ªKð XñJ
¯ H@  X à @ HB  Q  Kð HAJ 
Êm.' P@ àñk 
.Yƒ @YJ
K
6
This rubā‘ı̄ is attributed to al-Jurjānı̄ himself. See Rid.ā Qulı̄ Khān, Riyād.
al-‘Ārifı̄n, Tehran, 1305, p. 212. I am indebted to my colleague Shahrzad Shams
for bringing this attribution to my attention.

6
 Am' @PXð I‚
Qm .'. ù®J
®kQÓ@ 
PAJ.J«@ H Q» à @ é» YJ J¯AK PXPA’ B@ð øYK B@ úÍð@QKA’ AÓ@ [14]
.
.
.

PX é»ø Q
« Qëð YƒAK. ÈAm× PAJ
«@ Xñk. ð I
K@Ygð HQ
« AK. é»YJ‚@X ‡J
®jJK. ð I‚
K úG@Ygð
        H@ X à @
7
:[ú
«AK. P] Iƒ@  èXñÓQ¯ ù® ®m × éºKA Jk  XñK. ÈAJ
k YK
@ ÑëñK
Y ƒAK  . ÉjºÓ ‡k  Pñ JK éº K @ AK YƒAK  . Èñk@ HQ¢  ¯ QK. é» èYK
X Që
.
K X ÐðX  ® K .
Y ƒA K. Èñ k@ èY
ÕËA« PYK@ YJ
K. ék Që ñK P àð Q
K.
é» Õæ®Ã øð AK .XAJ¯@ úæJ m• øXP YJkñK P@ ÐX Õç'@X é» ú¯ñ“ AK @P ú«@X áK @ : IK
 . .
.

A¾k [15]
éºK @ AK. YK
X à@ ñJJ
Öß @P èPAJƒ iJ
ë éºKA Jk  YJºJ
Ó éJ.Ê« Qå… ø AëYK
X QK. øðPñK Xñ‚ 
Ó ©ËA£ H. AJ¯ @ àñk 
P@ iJ
ë éºKA Jk  YJ» éJ.Ê« ÈX èYK XQK ùêË@P@ñK@ é» YK A‚  @Qk  , YKXñk 

.
  . ñÓ ‡¯@ø BAK. PAJ
‚. àAÇPA Jƒ
é» I ®Ã H @ñk PX ?ÈAJkð ÑëñK ‡K Q¢ éK I ®J ®k  ‡K Q¢ YJ ƒAK  . Xñk. ñÓ éºK @ AK. YK
X à@ ñJK HA  ¯ñÊ m ×
. .

.

.  éJKQÓPX ÈAÒJk@ áK @
H@  X Q
« é» Iƒ@  èYƒ ‡ ®m × ð ÐñÊªÓ èYëA‚Óð  é® ƒA¾Ö  ß. @P AÓ áºJ
Ë Iƒ@  ék. ñÓ É®« .

   
 à @ AÓ XQ K ‡J
®m' ð XP@YKPAJ.J«@ AÓ    

K ÈAÒJk@ à @  , PAm .× ð ÉJ
m' ‡K
Q¢. B@ I‚  

K Xñk. ñÓ ‡k 
Iƒ@
:[ú«AK. P] éJ®Ãð èXQ» HPA  ƒ@ à AK.Q«Aƒ é»
øQ ¢  HY  gð è@P P @Q Ó XA J ¯@ øP Y Ã ÐXQ » ñ k I ¯Q ª Ó ÕËA « QK.

øQå…ð I.J
k. Y“ð á 
Jƒ @ Y“ð IƒYºK 
ø Q. g PXA Kð úæ K
A¾ k é ¯Q £  
  . K à @ ¼@P X@ ÈAm.× @P É®«ð
QÃ @ð YK
A‚  à @ ZA‚ ¯@ ð YƒAJ  YjJÂ
.  . « PX ùªJ . K
AÒ» YJ
kñKP@Qå…@ é» XñÓQ¯ð
K HPAJ
YJ Jº K@ à @QK. QëA£ H Am• @ AK YƒAK
KPA¾  . øñ¢JÓ IªK 
Qå… €AJ.ËPX é» YK
AK. Xñƒ éJ®ÃP@ Qå…@ à @ P@ ø QÓP
.  
XXQÃ HXAK 
P ¼ñʃð Q
ƒ XAîDk  . @ð Yg. PX àA ‚ 
@ IJ  . «Pð YKXQÃ  ñ ®m× à @ P@ á 
®K
H C£ð YKñ ‚ Q®J JÓð
    .
. Iƒ@ é®K
Q£ áK
@ úæ”J®Ó ÑêËñ®«PY¯ úΫ €AJË@ Õο é»øñJ.K IK
  8 
Ygð
AÓð ú¯A¿ I‚ 
ÊJ
ËX YJ
kñKQå… àAÒ J»H ñk. ðPXQ®» éJK ñK QË@P@Qå…@ ZA‚ ¯@ é»PAJ»t'
A‚Ó  ÐC¿ð [16]
.
. . .
9
:[¡J
‚.] ÉJ
¯ AÓ á‚k@

A J J J ®J
¯ Éêk. ð X ‡m Ì '@ øQK
CJ
» èQ ë@ñ k. ù
Ò Ê « á Ó Õæ » B ú
G@
Ì '@ éÊJ. ¯ úæ•ðð á 
‚mÌ '@ úÍ@
A J‚m á ‚ k ñ K. @ @ Y ë ú
¯ ÐY ® K Y ¯ð 
A J KñË@ YJ. ªK
áÒÓ I K@ úÍ ÉJ
®Ë éK. hñK. @ ñË ÕÎ « Qëñk. H. P AK

7
I have been unable to identify the author of this rubā‘ı̄ or of the one which
follows it.
8
A well-known h.adı̄th but one with a questionable isnād . See al-Maqās.id al-
H. asanah fı̄ Bayān Kathı̄r min al-Ah.ādı̄th al-Mushtahirah ‘alā al-Alsinah by Muh.am-
mad ibn ‘Abd al-Rah.mān al-Sakhāwı̄, Beirut 1979, pp. 93-94.
K XAJªË@ áK
èQJ
 ”k
9
Nas.r Allāh Taqawı̄ adds at this point: HQå
. .
P Ðñ’ªÖÏ @ ÐAÓCË Qªƒ
ÐC‚Ë@ éJ
Ê« úæ” QÖÏ @ úæ•ñË@ ùÊ« áK
JÓ ñÖ Ï @ QJ
Ó@ IK

YË@ H. ñ‚ªK
ð áJ 
YmÌ AҒ JÓ éÊË@ ÐCƒ éJ
Ê« IËAƒP

The verses which follow will be found in the section on ‘Alı̄ Zayn al-‘Ābidı̄n in Nūr
Allāh al-H
. usaynı̄ al-Mar‘ashı̄ al-Tustarı̄’s Ih.qāq al-H
. aqq wa-Izhāq al-Bāt.il, Qum,
1403–, Vol. 12, pp. 84-85, 128.

7

A J ‚ k é Kñ K A K
A Ó iJ. ¯@ àðQK
ú
×X àñ Ò Ê ‚ Ó ÈA g. P É jJ ƒBð
PX é» Iƒ@Pñ» YÓ éJ« úÍAªK éÊË@ úæ•Pð éêk. ð úÍAªK éÊË@ ÐQ» IËA£ úG @ áK . úΫ á 
JÓ ñÖ Ï @ Q
Ó@ ÐC¿PXð
 . . 
10
.H. @ èAg PX P@P X àA҂
P éºKAJjÒë YK
PQÊK. XñkQK. Õæ»PAê£@ AÖ QK. @QK @Qà @ é» Iƒ@ Þ…  ùÒÊ« áÓ éJ
ƒ
P@ ZA«ð ðX ÐC‚Ë@ð èC’Ë@ éJ
Ê« Q.ÒªJ
K P@ áÓ é» Iƒ@  Èñ® JÓ éJ« úÍAªK éÊË@ úæ•P éK. Am• ú攪K . P@ ð
.YK
QK. YJ
ëAm '. @QÓ ÐñªÊK. ð Ðñ®Êg  áK @ Õç' ñÂK AÖÞ… AK @QK QÂK XQà @ð Õæ®ÃAÖ Þ… AK @P ú¾K ð Õæ¯QÃXAK 
Yg
11


. .

.

IK
l'
Qå” é»Që é» Iƒ@  Iêk  . áK
P@ ð YƒAJ  . K @ð P ZA‚ ¯AK l'
Qå” é» I‚
.  PAƒ@ ÐC¿ðX áK
PX é» YK@X ɯA«ð 
. I ‚ÃXðXQÓ
 XQ»
è@ñ¯@PX
¨ñk. P ÐAÆJë áK
@ð I ƒ Yà ú«@X áK @ð YgñÓ ú¯ñ“ à @ àAJ
Ó é» IK 
A¾k à @ ú×AÖß Iƒ@  áK
@ [17]

é»YK@ èXQ» @ Q«@ èYgñÓ éJ


¯ñ“ àA J m …QK .YJ J» Qƒ É®«
.

 ‡K Q¢ àA ‚

. 
@ é»úæ«AÔ  g á m … ɓAK. Õç' XQ»
.

  g …    
¡‚.JÓð úÎj.JÓ ZAJ
ƒ@ ©J
Ô . QK. AÖÞ Èñ®K. Xñk. ð I®J
®kð Iƒ@ Xñk. ð I®J
®k 
« Xñk. ñË@ I.k. @ð àñk     á

é» YK
@ Ð PB Aj.JK
@ P@  .XñK. YK@ ñJK úÍAg Xñk. ð I ®J
®k  P@ Xñk ñÓ Q g iJë éºKA Jk
.
 
 Iƒ@  èYƒ
ZAJ
ƒ@ . CÓð ¡ËAm × Xñk. ñË@ I.k. @ð I ®J
®k  é» YK@ Ð PBð  . QºJÓð Õ愮 JÓ Xñk. ñË@ I.k. @ð I ®J
®k 

YƒAK
.XP@YK @ð P úæªÓ áK
@ ɯA«  iJëð YƒAK  P ð XA ¯ð
 é‚‚k

 . H@

 H @ñk PX èYgñÓ é® KA£ð


QK. é» H. AJ¯ @ ¨Aªƒ é» @Q
K P I‚ 
K Ð PB QºKð ÐA‚® K@ é» YK@ éJ®Ã . .
[18]
á 
ÓP à @ I ®J
®m '. QºKð ÐA‚® K@ éºÊK. I‚ 
K QºJÓð Õ愮 JÓ Xñk H@  X I.‚m'. ¨Aªƒ à @ XAJ¯@ á 
ÓP øðP

iJ
ë YJ J» PAJ.J«@ Ém× P@ Q¢  ©¢¯ AK. ¨Aªƒ H@  Xð YJ Jº K é¢kCÓ @P á 
ÓP øðP Qà @ éºK @ ÉJ
ËYK. Iƒ@  P
PñK é» I‚ 
K èYJ
ƒñK   ð .Xñƒ ÐñÊªÓ ÈAJÓ áK
P@ é‚. CÓð é¢ËAm × H. @ñk. ð .XXQÂK Pñ’JÓ QºKð ÐA‚® K@

iJ
ë Ém× I ‚k 颃@ñK. ð Y‚  m.' XAJ¯@ IƒAm  .' QK. é»PñK à @ð 12 Xñ‚ 
Ó ©¯@ ð H@  P ð XA ¯ð ɪËQK H AJ¯ @
. .
     ® K
ÈAg QK. Ém×ðXQëPX PñK éºÊK. , Xð Q ®J
K øð ¬Qå… iJ
ë XAJ¯@ ɪËQK. é»PñK à @ð . I¯AJ
K è@P PñK à AK. àA’
é‚
‚kPñÓAK . H AJ¯ @Qà @ð . Iƒ@  Ém × ðX AK. ©k. @P XXQÂJ
Ó ÑëñJÓ é» ¬Qå
à …ð àA’ ® Kð Iƒ@  Xñk ¬Qå …ð
.
13
.øXñK. ‘¯A K éºÊK. øXñJ.K ÐA« úæ„m '.PñKPXð@ ‘J
¯ úæ¯A JK
úæ¯P èYgñÓ éJ
¯ñ“ é®K Q£QK é»øQÂK X AK XñK ÐC¿Éë@ é®K Q£QK é»øYJÒ ‚ @X

.
. .
.
: IK 
A¾k [19]
ÐP@Q 
K. é» I ®Ã á Jk   @ àAJ

 Èð@ YJÒ ‚ @X .Yƒ ©¯@ð àA ‚

Ó YJ
kñK H. AK. PX èQ£A JÓð YK@ èYƒ ©Ôg Êm.× PX
. 

éK. QÃð ÁƒPX é» úG@Yg à @ P@ ÐP@Q
K. é» I®Ã á
Jk QÂK
X à @ð YJ» Pñê£ éK. QÃð ÁƒPX é» úG@Yg à @ P@

10
See footnote 20 below.
11
See footnote 21 below.
12
Nas.r Allāh Taqawı̄ inserts here the following verses:
IJ
 . k XQK
YJK Iƒ@Pñ
 K àAÒëð@

* HYg QK. YJ®J
K.P@ YJ
ƒPñ
 kPñ K
13
Nas.r Allāh Taqawı̄ adds at this point the following:
 : èXñÓQ¯ èQå… €Y¯ øñËñÓ HQå éºKA Jk
 ”k 
H. AJƒ YÓ @PAK . 
ñk ɓ@ øñƒ * H. AJ¯ @ PñK YJ
 ‚
 . ùªk. P@
ß. úÆKPðQK
YKAÖ . AîD ‚ÊÇ  P úG * YKAÖ
ß. úÆJ KðQK P úG
. AîD jÊÇ

8
á m … àA¿QK

P P@ ú攪K . ð .YƒQ YJÒ ‚ @XðX
 ¯A¿ áK @ P@ ú¾K é» YKXQ»


Ð Qk . Êm.× à@ Qå•Ag .YJº K Pñê£
   J«@ Èð@ YJÒ ‚ @X
é» YK@ èXQ» éJk ñK á Jk
YK@ I ‚k IK
A « PX éK
. QÃð Áƒ é» XñK . èXQ» XA ®
.
 @P àA ‚
@
é»úG@Y g à @ P@ ÐP@Q K é» Iƒ@ à @ á m … à @ P@ øð Xñ’®Ó   YƒAK  . ÐAÖß àA’
® K àA ‚
@ AK. é¢ËAm × ð é‚. CÓð

.
   
H. AJ¯ @PX é» ‡K
Q£ à @QK. I‚ 

K àA’®K iJ
ë é‚. CÓPX é» XñK. èXQ» XA®J«@ ÐðX YJÒ ‚ @Xð .XñK. ‘¯AK

 , XñK. ‘¯A K éºÊK. YƒAJ  . K ÐA« éËCg. Ég. ‡k  Xñk ð ‘J ¯ YJº
.
K Pñê£ éK. QÃð Áƒ PXQà  @ð Y ƒ
 éJ®Ã
g ‘¯A K é» I‚
@P úG@Y 
K ú¾ƒð .YƒAK  . ‘¯A K é» úG@Y g P@ ÐP@Q K é» Iƒ@ á  

.
@ P@ øð Xñ’®Ó
Òë à
.ÐC‚Ë@ð .YK
AJ
K Ð PB ½K
iJ
ëQ®»ð YƒAJ  . K ø@Yg P@ àA ‚
@ øP@Q 
K.  , YK
A‚ 

V. The Arabic Text of Bayān Marātib al-Mawjūdāt fı̄ al-Mawjūdı̄yah. Sources:


Yahuda 4218, fols. 44a-47b; Yahuda 4451, fols. 325b-329a; Yahuda 5373, fols. 82b-
86b.

YgñJÖÏ @ éÊË YÒmÌ '@ , Õ΃ð éJ.m• ð éË @ úΫð YÒm× AKYJ
ƒ úΫ éÊË@ úΓð , ÕækQË@ áÔ gQË@ éÊË@ Õæ„.

èC’Ë@ð , ­“ðð éK@ X hYÓ AîE. ú


æË@ ÈAÒºË@ Hñª  Kð , ¬Q£ àA¾ÓB@
úÍ@ éË 
Ë ø
YË@ Xñk ñË@ H ñk ñK
. . . .

éK. Am• @ð éË @ úΫð , ­¢ÊË@ ¬AJ“@ð ¬A¢ËB@ ¨@ñKAK. èA®¢“@ ø
YË@ YÒm× AJJ
.Kð AKYJ
ƒ úΫ ÐC‚Ë@ð
. ­Ë QË@ ­ KA¢Ëð
HAK  ‘A’
 . Q®Ë@ m ' @ñ’k áK YË@
.

YJ
‚ÊË éJ
Ëñ“B@ Y“A®Ö Ï @ð éK
Xñk. ñË@ IkAJ  . ÖÏ @ ‡J
®m ' ú¯ éJ
Òj.ªË@ èPAJ.ªËAK. é®Ë ñÖ Ï @ éËAƒQË@
 àA ¯ , YªK. ð

½ÊÖÏ @ I.ë@ñÖß. ñ’jÖ Ï @ , áK


Qk AJÖÏ @ ɓA ¯@ èðY¯ , á 
ËðB@ ÐñÊ« ÉÒºÓ , ‡ ¯YÖ  Ï @ QK QjJË@ ð ‡ ®jÖ

 Ï@
, éKAJk . ¬Q « úΫ@ éJºƒ@ ð éK@ Q® ªK . úÍAªK éÊË@ èYÒª K , ­K
Qå„Ë@ YJ
‚ËAK. ñ«YÖÏ @ úΫ ÉKA ’ ®Ë@ úG @ , ­J ¢ÊË@
      
  
. 

Qå„
@ AîE. AêÊë@ ¨A®JK@ð i’¯@ éªÊË@ è Yë àB AîDK. Qª¯ ,PY®Ë@ èQ
J» Ñj.mÌ '@ èQ
ª“ é®J
¢Ë èPXð é®K
Qå… éËAƒP
14
.QK
Y¯ Zú
æ… É¿ úΫð QK
Yg. éK . Ag. BAK. éK@ ,Q
‚
JË@ðñ®ªË@ úÍAªK éÊË@ áÓ CKAƒ , im' @ð
.
éK Xñk ñÖÏ @ ú¯ H@Xñk 

.
 . ñÖÏ @ I.K@QÓ àAJ
J.Ë @ñÊJÓQ¢ JË@ H Am• @ à@ , AKAK
.

@ð úÍAªK éÊË@ ½®¯ð , ÕΫ @ [1]
PB@ ék. ñ»Q
ªË@ áÓ @XA® J‚Ó Zúæ„Ë@ PñK àñºK
à@ úÍðB@ éJ . KQÖÏ @ .IK@QÓ HC
.  K úΫ éJ
K@ P ñJË@ ZAJ
ƒBAK  .

ú
GA JË@ð , PB@ ék. ð ÈðB@ : ZAJ
ƒ@ éKCK éJ . KQÖÏ @ è Yë ú¯ð , éÊK  A®Ö Ï @ YJ« Ò‚Ë@
.  ¨Aª‚  . P ñ J K
éKA ¯
à@ Yg@ « éJ‚

éKCJË@ ZAJ
ƒB@
 è Yë úÎ . 
Bð .¨Aª‚ÊË  èYJ
®Ö Ï @ Ò‚Ë@  éÊK A®Ó   JË@ð , éJÊ« ©¯@ ñË@ ¨Aª‚Ë@
. IËA

.©¯@ ð ÉK. áºÒÓ PB@ ék. ð á« ¨Aª‚Ë@  È@ð P à@ ð èQK
Aª JÓ
, AëPñJË éJ
’ J®Ó AîE@ X àñºK
à@QK
Y® K úΫ Ò‚ËA¿  éK@ YË úæ” J®Ó  èPñK àñºK
à@ éJ
KA JË@ éJ . KQÖÏ @ [2]
Ò‚Ë@  ÐQk. àA¿ @ X@ ð , à@ QK
Aª JÓ AÒëð , èZñ“ úGA JË@ð , Ò‚Ë@  ÐQk. AÒëYg@ , àA J
ƒ éJ . KQÖÏ @ è Yë ú¯ð

. éJÓ Zñ’Ë@ ¼A¾® K@ Pñm .'


C¯ AKQ»
X AÓ úΫ Zñ’ÊË AÓQÊ J‚Ó

Qk @PñJK . B éK@ YK . Zú
æ”Ó éKA ¯ Zñ’ËA¿,
éK@ X úΫ YK@ PPñ JK . B éK@ YK . èPñK àñºK
à@ éJËAJË@ éJ . KQÖÏ @ [3]

Õç'A ¯ Qk @ Zñ’ . B éK@ YK . Zú
æ”Ó ñë ÉK. Õ뢅 ß. 
Ë Ò‚Ë@  Zñ“ à@ ɯA«  úΫ ù® m ' B X@ , éK@ X úΫ YK@ P

14
The preceding two paragraphs are found only in Yahuda 5373.

9
I‚ 
Ëð , éË éJJ
ÊK. A¯P@Y  ®Ö ß. Zúæ”Ó á ð Zúæ… éJ . KQÖÏ @ è Yë ú¯ð . éK

è@Y« AÓð , €AJË@ 
«@ úΫ 邮JK. QëA £ Yg@ 

 
.
. éJËAJË@ éJ.KQÖÏ @ áÓ úΫ@ éJ
K@P ñJË@ ú¯ éJ.KQÓ

 
ú
¯ èXñk. ñÖÏ @ ZAJ
ƒB@ð ø
ñJªÓPñK Xñk. ñË@ à@ ÕΫ A¯ HAƒñ‚jÖÏ @ ú
¯ éÓY®ÖÏ @ è Yë HPñ’ @ X@ð [4]    
áÓ @XA® J‚Ó AëXñk. ð àñºK
à@ úÍðB@ éJ . KQÖÏ @ : IK@QÓ éKCK úÍ@ úήªË@
.
 Õ悮 JËAK Õ愮 J K èXñk ñÓ AîEñ»

. .

AëXñk. ð ú
GA JË@ð éJºÒÖ Ï @ éJ
ëAÖÏ @ H@  X ÈðB@ : ZAJ
ƒ@ éKCK AîD
® ¯ , éJºÒÖ Ï @ HAJ 
ëAÖÏ @ ú¯PñîD

„ÖÏ @ñë AÒ»QªË@




áÓ Xñk. ñË@ ¼A¾® K@ à@ ú¯ ½ƒ Bð , AîD
Ê« Xñk. ñË@ A ¯@ ø YË@ QªË@ ½Ë X IËA  JË@ð Q
ªË@ áÓ XA® J‚Óñë ø YË@



.©¯@ð ÉK.Q KAg éK@ X úÍ@Q¢ JËAK Xñk ñÖ Ï @ @


ÉJÓ

. . .
, BAm× éK@ X áÓ Xñk. ñË@ ¼A¾®K@ àñºK
ék. ð úΫ èXñk. ñË AJ
’ J®Ó éK@ X àñºK 
à@ éJ
KA JË@ éJ . KQÖÏ @ [5]

I.k. @ñË@ H@  X ÈðB@ : àA J
ƒ éJ . KQÖÏ @ è Yë ú¯ð . á ÒʾJÖÏ @PñêÔg Ië YÓ « Xñk ñË@ Ik @ð ÈAg @ Yëð


. . úÎ . . .
, ÈAm× éK@ X úÍ@Q¢ JËAK
áºË . Xñk. ñÖÏ @ @ Yë áÓ Xñk. ñË@ ¼A¾® K@ à@ ù® m 
' Bð , éK@ X áÓ XA® J‚ÖÏ @ èXñk. ð úGA JË@ð
Aª K « ZAJK áºÒÓ

.Xñk. ñË@ð H@  YË@QK
úÎ . ¼A¾ ® KB@Pñ’ 
é®J
®k
 à@ ú¯ éîD

 ƒ B X@ , Xñk ñË@ é®J ®m » éK@ X á « ñë Xñk ñK @Xñk ñÓ àñºK


. .

. . .
à@ éJËAJË@ éJ . KQÖÏ @ [6]
éK@ YK . PñJË@ à@ AÒ»ð . éÒÊ  ¢Ë@ áÓ PñJË@ YªK. €AJ
¯ úΫ éJÓ èYªK. €AJ
¯ð  , ÐYªË@ áÓ YªJ.Ë@ éK
A« ú¯ Xñk. ñË@

.AÓðYªÓ àñºK
à@ ÈAm× ð Xñk. ñÓ éK@ YK . A’
@ Xñk. ñË@ ½Ë Y»AÒÊ ¢Ó àñºK
à@ ÈAm × ð Q

ÕΫ AÒ» Xñk. ñÊË éJJ
ÊK. A¯ I.‚m'. éK. Xñk. ñÓ è@Y« AÓð éK@ YK . Xñk. ñÓ Yg@ð Zú
æ… éJ . KQÖÏ @ è Yë ú¯ð

[7]
á 
K. ¼A¾® KB@ Pñ’ áºÖ ß
B éJ . KQÖÏ @ è Yë ú¯ð . éK Zúæ”Ó ZAJ
ƒB@  áÓ è@Y« AÓð 邮 JK . Zúæ”Ó Zñ’Ë@ à@
.
I.k. @ð ÈAg @ Yëð , éJ KQÖÏ @ è Yë áÓ «@ 
Xñk ñÖÏ @ ú¯
éJ KQÓ I‚
éK  Ëð , AÒëXAm ' @ « ZAJK Xñk

 YË@
. úÎ
.
.
úÎ . . ñË@ð H@
. áK
YgñÖÏ @ éJ
¯ñ’Ë@ Ië YÓ 
. úΫð á
ÓY®JÖÏ @ I.ë YÓ úΫ Xñk. ñË@
ÈðB@ : àA J ƒ éJ¯ Ë ø @ , Im ® JÖÏ @ ÈA¯ @ YËð [8]
H@  YË@



 '. Xñk. ð Xñk. ñË@ I.k. @ð à@ àñÓY
éJ
¯ñ’Ë@
I.ë YÓð . éK@ YK Õç'A ¯ ñë ø YË@ Xñk ñË@ á « Ik @ñË@ ÉK , AêË PA« ñë ø YË@ Xñk ñË@ úGA JË@ð
.
.
. . .
.

 á
éJ
Ê« ‡®JÖÏ @ áÓ , Xñk. ñË@ 
« I.k. @ñË@ àñ» ø
@ , @ Yëð .PñîD„Ó Xñk. ñË@ð H@ YË@ XAm @ ú
¯ áK
YgñÖÏ @
    
'
éK
Xñk. ñË@ I.K@QÖÏ @ áÓ AJ
ʪË@ éJ . KQÖÏ @ ú¯ àñºK


à@ YK. B Xñk. ñË@ Ik. @ð àAK
.
. éÓ PAg . É®ªË@  éë@YK  àA ¯ AÒîDJ K
.
.

ú
¯ I.k. @ñË@ éJK. QÓ áÓ  úΫ@ I.K@QÖÏ @ áÓ  
éJ.KQÓ I KA¿ñË X@ éJ.KQÓ áÓ   
øñ¯@ð úΫ@ AîD
¯ éJ.KQÓ àñºK
B IJ   
m'.
à@ ù
ëð éJËAJË@ éJ . KQÖÏ @ éK
Xñk. ñÖÏ @ ú
¯ AJ
ʪË@ éJ . KQÖÏ @ à@ ÕΫ Y¯ð  .Ik @ñËAK úÍð@ éJ KQÖÏ @ ½ÊK I KA¾Ë
. . . . éK
Xñk. ñÖÏ @
.A® ® K@ AÒ» éJJ
« B@ àñºK
B Ik. @ñË@ Xñk. ñ¯ . éJJ
« Zúæ„Ë@ Xñk. ð àñºK
.

ú
¯ ÑëYƒQÓð  ,Q¢ JË@ H. Am• @ Ñë áK
YË@ á ÓY® JÖÏ @ áÓ àñ ® ®jÖ  Ï @ ÈA¯ ½Ë X úΫ †A ® KB@ YªK ð [9]

.
à@ É®ªË@  éËBYK  A’ @ ÕΫ Y¯ð  Xñk ñË@ é®J ®k  Ik @ñË@ à@ àAë Q.ËAK. I.K Y¯ : É®ªË@ éJ
KAK. QË@ é¯QªÖ
     Ï @ ‡K Q£
.
.
. .


ñË éJJ
«ñë ø
YË@ Xñk. ñË@ àB ÐñÒªË@ð éJ
ʾË@ éË QªK
@QÓ@ ø
@ AJ
Ê¿ @QÓ@ àñºK
à@ Pñm.
B Xñk. ñË@ I.k. @ð '
á 
ªJË@ð úξË@QÓB@ áÓ AJ.»QÓ I.k. @ñË@ àñºK
à@ Ð QÊJ
¯ á 
ªJË@ àðYK . h PAm Ì '@ ú¯ é® ®m ' Pñ’JK
ÕË AJ
Ê¿@QÓ@ àA¿

.

ð@ éK@ YK . AJJ
ªJÓð AJ
®J
®k  AJK Qk

. I.k. @ñË@ àñºK
à@ Im.'
ÉK. HBñ¢Ö
.  Ï @ ú
¯ á 
K. AÒ» ÈAm× I.k. @ñË@ I.»QKð
10
. èñk. ñË@ áÓ ék. ñK. éJ
¯ I.»QË@ð XYªJË@ Pñ’JK
B úæk  éK@ X á 
« èXñk. ð à@ AÒ» éK@ X á 
« éJJ
ªK àñºK

à@ PQ® K @ X@ ð .ÈAm× ék. AJ


Jk@ð Q
ªË@ úÍ@ Ag. AJm× àñºK
éK@ YK . AÖß A¯ áºK
ÕËñË éKB éK@ YK . AÖß A¯ àñºK
à@ Im.'
ð
.
é®J ®k  XYªK àB    
éK@ YK. AÖß A¯ð AJ
®J
®k AJ
KQk  
. ð éK@ X Yg ú¯ AJJ
ªJÓ A’
@ Xñk. ñË@ àñºJ
¯ éJJ
« I.k. @ñË@ Xñk. ð


. HBAjÖÏ @ ÉJ
J.¯ áÓ éJºÒÖ   Ï @ HAJ 
ëAÒÊË AîD•ðQ«ð X@Q¯B@ I‚m' Xñk ñË@
. . .
‡Ê¢Ö
AJêë  Ï @ áÓ X@QÖÏ @ð , ‡Ê¢Ö  Ï @ Xñk ñË@ñë Xñk ñË@ Ik @ð à@ HAÓY
. . . .  ®Ö Ï @ è Yë áÓ ‡ ®m ' Y¯ð  [10]
 à@ A’ @ AîDÓ ÕΫð . èQªK YJ® JË@ á«  ÉK éJ ëAÒÊË A“PA«
†C£@

.
AK
PA«ð éK@ YK. AJJ
ªJÓð AÖß A¯ àñºK
.
àñºK
B à@
ZAJ
ƒB@  àñ» úæªÔ ¯ èQ
ªË A“PA« Bð AJJ
« Bð @ZQk . 
Ë Xñk. ñË@ àB PAm .× Ik. @ñË@ Q
« úΫ Xñk. ñÖÏ @ ¡ ®Ë
.

PA« Xñk. ñË@ à@ B , Xñk. ñË@ èQå”k àA’J
¯ AîD
Ê«ð éK@ YK. Õç'A®Ë@ Xñk. ñË@ èQå”k    úÍ@ éJ . ‚ AêË à@ èXñk. ñÓ
 éJË@ @ñªÊK
.É®ªË@PA¾ .
. ðQ¢ JË@ H. AK. P@ éJ
Ê« AÓ @ Yë .AîD
¯ Ég@Xð@ AêË
¯AK
B@ éJ
Ë@ ɓñJK
B Qk@ Pñ£ É®ªË@  Pñ£ Z@P ð à@ àñËñ ®J
¯ àðYgñÖ Ï @ éJ
¯ñ’Ë@ AÓ@ð [11]
¼@P X@ á« €@ñmÌ '@ Qj . ª» é» @P X@ á« Qk   
. A« É®ªË@ð , éJ
Ê®ªË@ H@Q£AJÖÏ @ àðX éJ
®‚ºË@    H@YëA  ‚Ö Ï AK.
I.k. @ñË@ á 
«ñë ø
YË@ Xñk ñË@ é®J ®k
.


à@Pñ¢Ë@ ½Ë X ú
¯ ‡ ®m ' Y¯ð  .É®ªË@  HA¿PYÓ  ù
ë ú
æË@  HBñ ®ªÖ  Ï@
€AJ
¯ úΫ A’
@ †C£B@  YJ
¯ á« øQªÓ éK@ úæk  XñJ
®Ë@  ©JÔg áÓ 

. ‡Ê¢Ó ñë ÉK. , A“Ag Bð AÓA« Bð AJ
Ê¿
Ë


ªJ
J.¢Ë@ úξË@ ú
¯ éJ
Ê®ªË@  ÐñʪË@ H AK P@ ÈA¯ AÓ
. .

IJ
m'. Xñk. ñËAK. é¯ñ“ñÖ Ï @ éJ KñºË@QëA

¢Ö Ï @ð éJºÒÖ
Ï @ HAJ 
ëAÖÏ @ ú¯ HQê  £ð IÊm  .' é®J
®k  ½ÊKð [12]

H Q.J«@ @ X@ ð .Xñk. ñËAK. A®’ JÓ àA¿ AÖÏ AîD« AJ


ËAg ZAJ
ƒB@  áÓ Zúæ… àA¿ñË X@ , ZAJ
ƒB@  áÓ Zúæ… AîD«ñÊ m 
' B
 JJ
ªJË@ð XñJ
®Ë@  áÓ . J«AK. H Q.J«@ @ X@ ð éªÓAm  Ì
'@ éK YgBAK ù҂Pñ»YÖ Ï @ †C£B@PAJ

HA AêªÓ Zúæ… B à@PAJ

 .
. . J«AK.
úÍ@ ÈðB@ úÎj.JËAK. IË  Q K @ X@ð . é¯Qå”Ë@ éK
YgBAK. ù҂ ù® JË@ @ YîE AëYJ® K é¢kCÓ ©Ó H@ YË@ éJ KQÓ ú¯


.
.

HA
 ®’Ë@ð ZAÖޅ B@ QëA¢Ó ú¯ IÊm  
 .' ð èQk@ èQÓ IË   
 Q K @ X@ð éK
Yg@ñË@ èQå”m Ì 'AK. ù҂ HA   ®’Ë@ð ZAÖޅ B@ éJ . KQÓ


 jÖ Ï @ ©KA’ AK @QÓð
. HA  ¯ñÊ . ù҂ H@  YË@

, AîDÓ Yg@ð É¿ð á 


ªÓ ¨ñKð XY« ú
¯ èPñ’m× I‚ 
Ëð éKðA® JÓ AK
@QÖÏ @ð QëA¢Ö Ï @ I.K@QÓð [13]
ZAÖޅ B@ ©J
Òm.Ì éJ
ÊK. A®Ë@  éʯ àA‚ B@ ¨ñK AÓ@ð . HA  ®’Ë@ ð ZAÖޅ B@ áÓ é®“ð Õæ…B Qê¢Ó , éJJ
ÊK. A¯ P@Y®Ö ß.
é®Ê g ø
@ úæªÖ Ï @ @ Yë úÍ@ èPAƒ@ éKPñ“ « ÐX@ éÊË@ ‡Ê g Õ΃ð éJÊ« úÍAªK éÊË@ “ éËñ¯ð  . HA ð
 ®’Ë@
úÎ
úÎ
á‚k é®J
®m Ì 'AK. ñê¯ HA  jÖ Ï @ IK@QÓ ú¯ ÈAÔg ð á‚k ©JÒmÌ @Qê¢Ó
ÈAÔg. ð HA  ®’Ë@ áÓ  ¯ñÊ .
.
É¿ð . HA  ®’Ë@
.
15
:[ÉK
ñ£] á 
® ®jÖ  Ï @ ‘ªK . ÈA¯ AÒ» H@  YË@
  £A K h Qå•ð 
é J
K P ¬ Q k Q Ë C
J Ó èY
J
J ® J K. É ® K Bð ÈA Ò m.Ì '@ †C .
é  jJ
Ê Ó É¿ á  ‚ k É K. é Ë PA ª Ó AêËAÔg. áÓ é J‚k ÉJ
Ôg. ɾ ¯
15
The following two verses are from the Tā’ı̄yah of Ibn al-Fārid..

11
áK
YgñÖÏ @ áÓ é® KA¢Ë@
è Yëð  Jƒ@ð ÑîEAJ
.ÑîE@X@Yª 
ÊK. A¯ úÍ@ ©k. @P ñê¯ QëA¢Ö Ï @ ú¯ é’J  ® K𠑮 K É¿ð

@ YêËð , éK PAJJ«@ HA     £ ‡Ê¢ÖÏ @ Xñk. ñË@ ùë èYg@ð éJ®J


®k
   : àñËñ
®K


.  JJ
ªKð XñJ
®K. èQºË@ .ÊÓ ú
¯ HQê


ú
¯ Pñê¢Ë@ éËð Aêʓ@ð X@Y«B@ @YJJ.Ó éKA¯ Yg@ñËA¿ ÐA‚®K@ Bð XYªK AîEYgð é®J
®k
    úÍ@ †Q¢  JK B I‚Ë@

..

X@Y«B@ I.K@QÓ ©J
Ôg. ú
¯ à@ AÒ»ð .C“@ ÐA‚®K@ éKYgð é®J
®k úÍ@ †Q¢JK
Bð X@Y«B@ I.K@QÓ ©J
Ôg.
      
B@ Ë éJ KñºË@  èQ
JºË@

G@YgñË@ H@  YË@

QëA¢Ö Ï @ ©J
Ôg. ú
¯ ½Ë Y» Yg@ñË@ Q
« Zú
æ… 
Ë éJ
ëAJ JÖÏ @ Q
ªË@
 ’ JÓ éK PAJJ«B@ HA
éÒ  JJ
ªJË@ð XñJ
®Ë@  HPA“  AîE. X@ HB  Q  JË@ð HAJ 
Êj.JË@PAJ.J«AK. B@ 
ËQºJË@ð XYªË@ ÑëñJ¯

.
.AîD
Ë@
à@ @ñ»PX@ð @ð YëAƒ Y® ¯ H. A¢m Ì '@ ɒ¯ð éªËAK  ' @ñ’k áK YË@
. éÒºm H AJËB@ðQKA’J Ë@ ñËð@ AÓ@ð [14]
 .
. . .
. éJËAªJÖÏ @ èYg@ñË@ H@
 YË@ B@ é®J
®k '@Xñk. ñÓ Zúæ… 
ËðQÓB@ ®K ú¯ é®®jJÓ Q
« éK
PAJ.J«@ èQºË@ ½ÊK
      

:[ÉK
ñ£] ÉJ
¯ AÒ»ÈAJ
kð É£AK. éK
Q
ªË@ ÑëñKð, ÈAm×PAê®Ë@  Yg@ñË@ á
« ©Ó PAJ«B@  
16


Xñk. ð à@ @ñ®®k Y¯ð

é
K ñ‚Ë@ Õºm'. BY« øñ‚ Ë@  A‚. øñ¢ @ ð ø
Y J« ¬@Q £B@ I ® KAª K

é K
Y g @ A ® K. ú
¯ @Xñ îD… Xñ k. ñ  Ë@ é K
ñ J K A J ¯ ú
¯ ø
Xñ k. ð XA «ð
IÊ  ® ¯ 'AÖß @X YJ
kñJË@ ‡K
Q£ ½Ê‚
ú¯ñ“ ©Ó IªÒ  Jk. @ Y¯ úÍAªK éÊË@ éÔgP ­Ë ñÖ Ï @ ÈA¯: éK
A¾k [15]
èXñk ñÓ ‡ ¯B@ †ñ  ¯ I» @ñºË@ à@ ©Ó

. . 'AJ.ȖȿQK
B IJ 
m'. Qå”J.Ë@ úΫ AëZñ“ I.ʪ ¯ Ò‚Ë@  IªÊ£ @ X@ éË
ÑîEñ» ©Ó HA  jÖ Ï @ áÓ
 ¯ñÊ 'AJ
ƒ øQK
B IJ 
m'. Yg@ èQ
’. úΫ ùêËB@ PñJË@ I.ʪK
à@ Pñm .'
B AÒʯ
 éJ KQÓ ú¯ ék ñÓ ÈAÒJkB@ @ Yë

ÈA® ¯ ?ÈAJm Ì '@ð ÑëñJË@ ‡K Q¢ B é®J ®m Ì '@ ‡K Q¢ áK Xñk ñÓ
áºË É®ªË@ .
.

.

.
.
PAJ.J«@ C¯ PAj.ÖÏ @ð ÈAJ
mÌ '@ ‡K
Q¢. B@ úÍAªK ‡mÌ '@ Q
ªË Xñk. ð 
Ë éK@ èYëA‚ÖÏ @ð 鮃A¾ÖÏ @ ‡K
Q¢. AJË ‡ ®m '
       
17
:[ÉK
ñ£] éJ« úÍAªK éÊË@ ú
æ•P ÈA¯ AÓ ½Ë X ú¯ ‡m Ì '@ð .AKY J« ÈAÒJkB@ @ YêË

é J » B@ I j m ' á º Ë èXQ ® Öß. Y g@ð É ª ¯ é KY ëA ƒ ø


Y Ë@ É¿ð

. . .

é J. K
P ÈA¾ ƒ@ ÈA¾ ƒ BA K. ‡J . K
ÕËð èQ
« QK ÕË Q ‚ Ë@ È@P @ A Ó @ X@

à@ Ij.J
¯ AëQÓPQ»
àñºK X àA ¯ .Aê» @P X@ á« Qk . A« É®ªË@  ð , èPAJªË@ ú¯ ©‚ B ùë AÒ» YJkñJË@ P@Qå…@ð
.

Q
‚Ë@ ú¯ éJJ.«P X@XQ Kð á 
®J
Ë@ I.ËA£ éJÓ é¢k
Y g AJ
ËðQëA¢Ë@ Éë@ éJ
Ê«QºJK
CJË ¨Qå„Ë@ àA‚Ë ú¯ 'AK
ñ¢JÓ

    


. ‡K
Q¢Ë@ @ Yë ú
æ”J®K
ÑêËñ®«PY¯ úΫ €AJË@ Õο Õ΃ð éJ
Ê« éÊË@ úΓ éËñ¯ð .¼ñʂË@ð
18

AÓð .YJ
kñJË@ Qå… àAÒ J» H ñk. ð úΫ l• @ð ÉJ
ËX Q®» éJ K ñK QË@ Qå… ZA‚ ¯@ t'
A‚Ö Ï @ Èñ¯ð

. .
 [16]
.
19
:[¡J
‚.] ÉJ
¯ AÓ á‚k@
16
Also from the Tā’ı̄yah of Ibn al-Fārid..
17
Also from the Tā’ı̄yah of Ibn al-Fārid..
18
See footnote 8 above.
19
These verses are attributed to ‘Alı̄ Zayn al-‘Ābidı̄n. See footnote 9 above.

12

A J  J ® J
¯ Éêk. ð X ‡m Ì '@ øQK
CJ
» èQ ë@ñ k. ù
Ò Ê « á Ó Õæ » B ú
G@
A J ‚ mÌ '@ é Ê J. ¯ úæ•ðð á 
‚ mÌ '@ úÍ@ á ‚ k ñ K. @ @ Y ë ú
¯ ÐY ® K Y ¯ð 
A J Kñ Ë@ Y J. ª K
á Ò Ó I K@ ú
Í É J
® Ë é K. hñ K. @ ñ Ë ÕÎ « Q ëñ k. H. P A K


A J ‚ k é Kñ K A K
A Ó iJ. ¯@ àðQK
ú
×X àñ Ò Ê ‚ Ó ÈA g. P É jJ ƒBð
 á éêk. ð úÍAªK éÊË@ ÐQ»IËA£ úG @ áK . úΫ á 
JÓ ñÖ Ï @ Q
Ó@ ÐC¿ú¯ð
ñË AÒÊ« ú
æ.Jk . 
K. à@ éJ« úÍAªK éÊË@ ú
æ•Pð .
.

: éJ« úÍAªK éÊË@ ú


æ•P èQK
Që úG @ á« É® Kð 20 . èYJ
ªJ.Ë@ ø ñ¢Ë@ ú¯ éJ
ƒPB@  H. @Q“@ ÕæK . Q“B éK. ÕºË Im  '.
ð 21 .ÐñªÊJË@ @ Yë
.
©¢®Ë éJJK ñʯ QkB@

à@ ¬QªK
. . AÓ@ð éJJJ . ¯ AÒëYg@ AÓ@ , IK 
YmÌ '@ áÓ I ¢ ®k
á 
KA«ð
.'@XðXQÓ PA“ è@ñ¯BAK AîE hQå• áÓ Qå…BAK ZA‚ ¯B@
@ YêËðP@ P@ ñk ÐY« úÍ@ èPAƒ@ á ÓC¾Ë@ C¿ú¯
. . . .

YJ J kð , YgñÖÏ @ ú¯ñ’Ë@ á    Ì

K. ð ú
æJ
K. HQk. ú
æË@ éK
A¾m '@ Qk@ @ Yë : èQå… €Y¯ ­ËñÖÏ @ ÈA¯ð [17]  

. áK
YgñÖÏ @ éJ
¯ñ’Ë@
àAK Èñ¯ úΫ @ñ“ Q«@ ÑîEA ¯ . á ÓY® JÖÏ @ áÓQ

¢ JË@ ‡K
Q£ ½Êƒ áÓ ÐC¿É“@ úÍ@ ©k. QK
ÐA‚® K@ ½Ë X áÓ Ð QÊK
ð , ZAJ
ƒB@  ©J
Ôg. ú¯ HQê  £ð IÊm  .' ÕæÊ ¯ AÓ úΫ ùëð Xñk. ñË@ é®J
®k  Xñk ñË@ Ik @ð
. . .
  


QÓB@ @ Yë ɯA« P ñm.'


­J
»ð H@  P ð XA®Ë@ð é‚
‚mÌ '@ ZAJ
ƒCË  AîD‚  . CÓð AîD¢ËA  m× ð AëQºKð Xñk. ñË@ é®J
®k
 
?½Ë X á« èQ Ö Ï @ I.k. @ñË@ é®J
®k úÍ@ éJ ‚ËAK
. .

©¯ð  @ X@ Ò‚Ë@  ¨Aªƒ àA ¯ , ¨ñJÒÓ é¢ËA  jÖ Ï @ð QºJË@ð ÐA‚® KB@ Ðð QË àAK . @ñK. Ag. @ éJ
¯ñ’Ë@
ð [18]
QºJË@ð ÐA‚® KB@ ÉK. , QºJÓ Q
«ð Õ愮 JÓ Q« éK@ X I‚m' ¨Aª‚Ë@
ék. ñË Ð PB
. .  ½Ë Y¯ PB@ ék. ð úΫ
B PB@ ék. ð é¢kCÓð ÉjÖÏ @ á«Q ¢ JË@ ©¢¯ ©Ó èYgð ¨Aª‚Ë@  H Q.J«@ à@ éK@ ÉJ
ËYK. , ¨Aª‚ÊË  B PB@
PñK à@ ɯA«  úΫ ù® m ' Bð .ÈAJÖÏ @ @ Yë áÓ 'A’
@ ÕΪK
é¢ËA  jÖ Ï @ H @ñk ð , ÐA‚® K@ Bð XYªK éJ¯Pñ’ JK

. .

@ Y»ð, ÉjÖÏ @ é‚ k 颃@  ñK ‘® K éJË@ †Q¢  JK BðPñJË@ ½Ë X jJ K Bð é‚  ‚m Ì '@ ZAJƒB@   
.

.


úΫ ©®K
Ò‚Ë@
…ð éËAg úΫ á ËAmÌ '@ C¿ ú¯ PñJË@ ÉK , ÉjÖÏ @ ¬Qå … 颃@
 ñK é¯Qå   úΫ ©®K

, é¯Qå

. . … YK
QK
Bð é®K
Qå„Ë@ ZAJ
ƒB@
'CÓA¿ 'AÓA« é’J
¯ àA¿ AÖÏ é‚  ‚m Ì '@ ZAJƒB@  


 úΫ AëPñK ©®K
ÕËñËð , ÉjÖÏ @ úÍ@ ©k. @P ¬Qå„Ë@𠑮JË@ ÑëñJ¯
.'A’¯A K àA¿ÉK .
¬ñ’ JË@ Éë@ ‡K Q£ ½Ê‚ ¬PA« ©Ó ÐC¾Ë@ð Q¢ JË@ Éë@ ‡K Q£ ½Ê‚ ɓA ¯ ©ÒJk @ : éK A¾k [19]




.


ø
YË@ éËB@ áÓ Zø QK. AK@ : ɓA®Ë@ ÈA®¯ .YJ
kñJË@ H. AK. ú¯ èQ£AJÓ AÒîDJ
K. Êj.ÖÏ @ ½Ë X ú¯ ©¯ðð
    , YJkñJË@ð




Q®ºK. @ñÓQk
. Êj.ÖÏ @ ÉëA¯ .AÒîD
¯Qê¢
B ø YË@ éËB@ áÓ
Zø QK. AK@ : ¬PAªË@ ÈA¯ð .¡®Ë@ð I.ʾË@ ú¯Qê   ¢




é‚m Ì '@ éK
A« ú
¯ ¡®Ë@  ð IʾË@ à@ Y® J«@ ɓA ®Ë@
.
à@ AÒêÓC¿ éJk ñK ú¯ ZAJ»XB@

.

‘ªK . ÈA® ¯ .AÒëYg@

20
A Google search shows this to be a well-known saying often quoted in works
on ‘ilm al-h.urūf . A slightly different version will be found in Nahj al-Balāghah.
See al-Mu‘jam al-Mufahras li-Alfāz. Nahj al-Balāghah by Kāz.im Muh.ammadı̄ and
Muh.ammad Dashtı̄, Beirut, 1986, p. 18.
21
This tradition is reported by al-Bukhārı̄ in his S.ah.ı̄h. See kitāb al-‘ilm, bāb h.ifz
al-‘ilm.

13
ð , A’¯A K àñºK
¬PAªË@ éËB@ áÓ

ø YË@ Zø QK. éK@ ÐC¾Ë@ @ Yë áÓ èXñ’®Ô ¯ '@Yg. ‘® K AÒîE. é‚
 CÖÏ @ð
.

ZAJ
ƒB@ úΫ úÍAªK èXñk. ð PñK ©®K
ÕË ñËð Ò‚Ë@ PñK ú
¯ AJʯ AÒ» ‘®K 
Ë é¢ËAjÖÏ @ ú
¯ à@ Y® J«@
      
, A’¯A K àñºK

ø YË@ Zø QK. AK@ : A’
@ èXñ’®Ô ¯ , A’¯A K àA¿ÉK
éËB@ áÓ . 'AÓAKð 'AÓA« é’J
¯ àA¿AÖ
Ï é‚ ‚m Ì '@




Q®»Ð QÊK
Bð , ÈAÒºË@ HA®’. ­’JÖÏ @ éÊË@ áÓ AÒîEZ@QK. àñºK
C¯ éJ
êËCË iʒ
B ‘¯AJË@ à@ ú
¯ ½ƒ C¯
   
.ÐC‚Ë@ð .AÒëYg@
BIBLIOGRAPHY

al-Ah.madnagarı̄, ‘Abd al-Nabı̄ ibn ‘Abd al-Rasūl, Jāmi‘ al-‘Ulūm al-Mulaqqab bi-
Dustūr al-‘Ulamā’ , four volumes, Hyderabad, 1329-1331.
Brockelmann, Carl, Geschichte der arabischen Litteratur , second edition, two vol-
umes, Leiden, 1943-1949. Three supplementary volumes, Leiden, 1937-1942.
al-Bukhārı̄, Muh.ammad ibn Ismā‘ı̄l, al-Jāmi‘ al-S.ah.ı̄h.. Various editions.
Dānish-Pazhūh, Muh.ammad-Taqı̄, Fihrist-i Kitāb-khānah-i Ihdā’ı̄-i Āqā-yi Sayyid
Muh.ammad Mishkāt bih Kitābkhānah-i Dānishgāh-i Tihrān, Vol. III, No. 1,
Tehran, 1332/1953, pp. 514-515. (Descriptions of Tehran 890, 1033 and 1035)
Duran, Recep, “Seyyid Şerif Cürcânı̂’nin Var-olanlarun Dereceleri Risalesi,” in An-
kara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coǧrafya Fakültesi Dergisi , Vol. 35, No. 2, pp. 61-
67 [68?]. (An edition and translation into Turkish of a work in Arabic by al-
Jurjānı̄ on marātib al-mawjūdāt which is quite different from the work presented
here)
Garrett 865, a manuscript copy of al-Jurjani’s H . āshiyat Sharh. al-Tajrı̄d . See Hitti,
Descriptive Catalogue, p. 280, No. 865.
Hitti, Philip K., Faris, Nabih Amin, and ‘Abd al-Malik, But.rus, Descriptive Catalog
of the Garrett Collection of Arabic Manuscripts in the Princeton University
Library, Princeton, 1938, p. 280, No. 865. (A description of Garret 865)
Ibn al-Fārid., Abū H . afs. ‘Umar ibn Abı̄ al-H
. asan, Dı̄wān Ibn al-Fārid.. Various
editions.
al-Is.fahānı̄, Shams al-Dı̄n Mah.mūd ibn ‘Abd al-Rah.mān, Tasdı̄d (Tashyı̄d) al-
Qawā‘id fı̄ Sharh. Tajrı̄d al-‘Aqā’id , edited by Khālid H . ammād H . ammūd al-
‘Adwānı̄, two volumes, Kuwait, 2012. (A commentary on Tajrı̄d al-‘Aqā’id of
Nas.ı̄r al-Dı̄n al-T.ūsı̄)
al-Jurjānı̄, al-Sayyid al-Sharı̄f ‘Alı̄ ibn Muh.ammad, Bayān-i Marātib-i Mawjūdāt
dar Mawjūdı̄yat, MSS, Yahuda 5373, Tehran 890, Tehran 1033, Tehran 1035,
printed edition of Nas.r Allāh Taqawı̄, Tehran, 1321.
al-Jurjānı̄, al-Sayyid al-Sharı̄f ‘Alı̄ ibn Muh.ammad, Bayān Marātib al-Mawjūdāt fı̄
al-Mawjūdı̄yah, MSS, Yahuda 4218, Yahuda 4451, Yahuda, 5373. See Mach,
Catalogue p. 266, No. 3116. Other manuscripts of this work under various titles
are listed in Brockelmann, Geschichte, Vol. II, p. 280, No. 5, p. 281, No. 11 and
Supplement II, p. 306, No. 41. (Arabic translation of Persian original mentioned
above)

14
al-Jurjānı̄, al-Sayyid al-Sharı̄f ‘Alı̄ ibn Muh.ammad, H . āshiyat Sharh. al-Tajrı̄d , MS
865 [988H], Robert Garrett Collection, Princeton University Library. Other
manuscripts of this work are listed in Brockelmann, Geschichte, Vol. I, pp. 670-
671 (509) and Supplement I, p. 926. (A gloss on the commentary of Mah.mūd
al-Is.fahānı̄ on Tajrı̄d al-‘Aqā’id of Nas.ı̄r al-Dı̄n al-T.ūsı̄)
Mach, Rudolf, Catalogue of Arabic Manuscripts (Yahuda Section) in the Garrett
Collection Princeton University Library, Princeton, 1977, p. 266, No. 3116. (De-
scriptions of Yahuda 4218, 4451 and 5373)
Matsumoto, Akiro, “Jurjani’s Tract on Existence,” in Bulletin of the Institute of
Middle Eastern Studies, International University of Japan, (3), pp. 359-376,
1988-2004. (A translation into Japanese of Nas.r Allāh Taqawı̄’s edition of
Bayān-i Marātib-i Mawjūdāt dar Mawjūdı̄yat)
al-Maybudı̄, H . usayn ibn Mu‘ı̄n al-Dı̄n, Qād.ı̄ Mı̄r, Sharh. Hidāyat al-H. ikmah. Various
editions. (A commentary on Athı̄r al-Dı̄n al-Abharı̄’s Hidāyat al-H . ikmah)
Muh.ammadı̄, Kāz.im and Dashtı̄, Muh.ammad, al-Mu‘jam al-Mufahras li-Alfāz. Nahj
al-Balāghah, Beirut, 1986.
al-Qūshjı̄, ‘Alā’ al-Dı̄n ‘Alı̄ ibn Muh.ammad, Sharh. al-Tajrı̄d , Tabriz (?), 1307. (A
commentary on Tajrı̄d al-‘Aqā’id of Nas.ı̄r al-Dı̄n al-T.ūsı̄)
Rāghib Bāsha, Ibrāhı̄m ibn Mus.t.afā, al-Lum‘ah fı̄ Tah.qı̄q Mabāh.ith al-Wujūd wa-
al-H. udūth wa-al-Qadar wa-Af‘āl al-‘Ibād , edited by Muh.ammad Zāhid al-Kaw-
tharı̄, Cairo, 1358/1939.
Rid.ā Qulı̄ Khān, Riyād. al-‘Ārifı̄n, Tehran, 1305.
al-Sakhāwı̄, Muh.ammad ibn ‘Abd al-Rah.mān, al-Maqās.id al-H . asanah fı̄ Bayān
Kathı̄r min al-Ah.ādı̄th al-Mushtahirah ‘alā al-Alsinah, Beirut, 1979.
al-Taftāzānı̄, Sa‘d al-Dı̄n Mas‘ūd ibn ‘Umar, Sharh. al-Maqās.id , two volumes, Istan-
bul, 1277. (al-Taftāzānı̄’s commentary on his own al-Maqās.id fı̄ ‘Ilm al-Kalām)
Taqawı̄, Nas.r Allāh, Risālat al-Wujūd , az āthār-i muh.aqqiq-i rabbānı̄ Mı̄r Sayyid
Sharı̄f Jurjānı̄, Tehran, 1321. (Printed edition of Bayān-i Marātib-i Mawjūdāt
dar Mawjūdı̄yat)
Tehran 890, 1033 and 1035. Manuscript copies of the Persian text of Bayān-i
Marātib-i Mawjūdāt dar Mawjūdı̄yat. See Dānish-Pazhūh, Fihrist, Vol. III,
No. 1, pp. 514-515.
al-Tustarı̄, Nūr Allāh al-H . usaynı̄ al-Mar‘ashı̄, Ih.qāq al-H
. aqq wa-Izhāq al-Bāt.il, Qum,
1403–.
Yahuda 4218 and 4451. Manuscript copies of the Arabic translation of Bayān-i
Marātib-i Mawjūdāt dar Mawjūdı̄yat. See Mach, Catalogue, p. 266, No. 3116.
Yahuda 5373. A manuscript copy of the Persian text of Bayān-i Marātib-i Mawjūdāt
dar Mawjūdı̄yat as well as a copy of the Arabic translation. For the copy of the
Arabic translation see Mach, Catalogue, p. 266, No. 3116.

Nicholas Heer
University of Washington

15